Кіріспе

Компьютерлік есепте, Interactive System Productivity Facility (ISPF) – көптеген тарихи IBM мейнфрейм операциялық жүйелері үшін, сондай-ақ қазіргі уақытта IBM мейнфреймдерінде жұмыс істейтін z/OS және z/VM операциялық жүйелері үшін жасалған бағдарламалық өнім. Ол экран редакторын қамтиды, оның пайдаланушы интерфейсі 1980-ші жылдардың соңында коммерциялық сатылымға шығарылған SPF/PC сияқты кейбір микрокомпьютерлік редакторлармен эмуляцияланды. ISPF негізінен IBM 3270 терминалды интерфейсін панельдер жиынтығымен ұсынады. Әрбір панель негізгі ортада құралдарды іске қосу үшін мәзірлер мен диалогтарды қамтуы мүмкін, мысалы, Time Sharing Option (TSO). Көбінесе, бұл панельдер тапсырмаларды орындау үшін ыңғайлы интерфейс береді – олардың көпшілігі нақты жұмысты орындау үшін IBM мейнфреймдік пайдалы бағдарламаларының модульдерін іске қосады. ISPF жиі z/OS деректер жиынтықтарын Program Development Facility (ISPF/PDF) арқылы өңдеу үшін қолданылады. ISPF пайдаланушыларға кеңейту мүмкіндігін береді және оны әдетте қолданбалы бағдарламалау интерфейсі ретінде пайдаланады. Көптеген жеткізушілер z/OS үшін ISPF интерфейсін қолданатын өнімдерді жасады. Алғашқы нұсқасы Structured Programming Facility (SPF) деп аталды және 1974 жылы SVS және MVS жүйелерінде енгізілді. IBM осы атауды SPF құрылымды бағдарламалау концепцияларымен бірге ұсынылғандықтан таңдады. 1979 жылы IBM Virtual Machine Facility/370 Release 5 аясында CMS үшін жаңа нұсқаны және үйлесімді өнімді ұсынды. 1980 жылы IBM атын System Productivity Facility деп өзгертті және VM/SP жүйесінде CMS үшін нұсқасын ұсынды. Кейбір мүмкіндіктерді Interactive System Productivity Facility/Program Development Facility (ISPF/PDF) деп бөліп, VSE/AF үшін нұсқа ұсынды. 1984 жылы IBM ISPF Version 2 және ISPF/PDF Version 2 шығарды; VM нұсқалары пайдаланушыға PDF редакторын немесе XEDIT-ті таңдауға мүмкіндік берді. IBM ақырында PDF-ті түпкі өнімге қайта біріктірді. ISPF z/OS пакеттік жұмысынан да іске қосылуы мүмкін.

ISPF пайдаланушы интерфейсін дамыту ортасы ретінде

ISPF/PDF-тің негізінде қолданба дамытушыларына панельдік қолданбалар жасауға мүмкіндік беретін кең құралдар жиынтығы және ISPF функцияларын тұрақты пайдалануды қамтамасыз ететін нұсқаулар жинағы бар. "Панель" – 3270 сеансы экранының барлық немесе бір бөлігін қамтитын, символдарға негізделген "терезе". Мәтіндік пайдаланушы интерфейстеріне қараңыз. Көптеген мейнфреймдік бағдарламалық қамтамасыз ету жеткізушілері өздерінің қолданбаларын жасау үшін ISPF функцияларын пайдаланғандықтан, олардың құралдары ISPF-ке ұқсас көрінеді және осылай жұмыс істейді. Сол сияқты, көптеген ұйымдар ISPF қызметтерін пайдаланатын өздерінің бейресми құралдарын жасайды. ISPF қызметтері әдетте кез келген бағдарламашыға қолжетімді және жеке немесе ұйымдық деңгейде пайдалану үшін панельдерді жасауға, C, COBOL, PL/I сияқты компиляцияланатын тілдерде немесе CLIST және REXX сияқты интерпретацияланатын тілдерде код жазуға болады. ISPF қолданбаларын "файлды бейімдеу" функцияларын орындау үшін, сондай-ақ "скелеттер" деп аталатын арнайы жасалған JCL мүшелерін өзгерту үшін пайдалануға болады, оларды кейіннен мейнфреймге пакеттік жұмыс ретінде жіберуге болады.

Өзіндікке бейімдеу

ISPF әр пайдаланушыға жекешелендіру үшін жасалған (ол 1974 жылы енгізілген кезде бұл жаңа тұжырым болған). Жекешелендірудің бір бөлігі жалпыға ортақ, ал екінші бөлігі ISPF қолданбасына тән. Ол 24 функциялық пернені қолдайды, оларды басу арқылы командалар орындалады. Бұл пернелерді жекешелендіруге болады: әр пайдаланушы кез келген пернеге тағайындалған бастапқы командаларды өзі қалаған командамен (немесе командалар тізбегімен) алмастыра алады. Пайдаланушы параметрлері орталықтан сақталады, сондықтан пайдаланушы кез келген терминалдан кіруге болады және сессия бұрын таңдалған командаларды әр перне үшін есте сақтайды. Көптеген жеке компьютерлер осы қағиданы қабылдап, 12 немесе 24 функциялық перне жиынтығын пайдаланады. Тіпті кейбір бастапқы параметрлер де сақталды: F1 пернесі көптеген мейнфрейм және жеке компьютер бағдарламаларында «көмек» функциясын іске қосады. ISPF әр пайдаланушының экран түсі мен орналасуы, командалық жолдың орны және прокрутка параметрлері сияқты таңдауларын есте сақтайды. Сондай-ақ, ол әрбір панельдегі соңғы пайдаланылған деректер жиынтығының атауларын сақтайды, сондықтан панель келесі рет қолданылғанда атаулар автоматты түрде толтырылады. Бұл мейнфрейм бағдарламашылары үшін өте ыңғайлы, себебі олар көбінесе бір файлдармен қайта-қайта жұмыс істейді.

Компьютерді пайдалану

Компьютерлерді алғашқы пайдаланушылардың көпшілігі ISPF панельдік жүйесіне үйренген және оны ұнатқан мейнфрейм бағдарламашылары немесе пайдаланушылары болды. Бұл бірнеше компанияны DOS, OS/2, Windows немесе Unix PC жүйелерінде жұмыс істейтін ISPF-тің толық емес көшірмелерін жасауға түрткі болды. 1984 жылы IBM DOS компьютерлері үшін EZ VU диалог басқарушысын, кейін OS/2 жүйесі үшін ұсынды. 1991 жылы Tritus, Inc компаниясы Tritus SPF (TSPF) бағдарламасын енгізді, ол DOS, OS/2 және Windows жүйелерінде негізгі компьютерлік ISPF қолданбаларын пайдалануға және REXX тілінде жазылған макростарды өңдеуге мүмкіндік берді; соңғы нұсқасы 1994 жылы 1.2.8 болды. Windows үшін тегін ISPF стиліндегі редакторларға SPF/SE және SPFlite кіреді. 1994 жылы IBM OS/2, Windows және таңдалған UNIX жұмыс станцияларында орнатылып, жұмыс істей алатын жүктемелі клиенттік бағдарлама – ISPF Workstation Agent (WSA) енгізді; z/OS нұсқасындағы ISPF тек Windows және таңдалған UNIX жұмыс станциялары үшін WSA-ны қамтиды. WSA z/OS-тегі ISPF-пен тікелей байланысады және автоматты түрде графикалық пайдаланушы интерфейсін ұсынады. ISPF Workstation Agent-ті редактордың артықшылықтарын пайдалану үшін ISPF редакторынан ПК-дағы файлдарды өңдеу үшін қолдануға болады.