Кіріспе

Үндістанда биоотын өндіру негізінен 27-40% және орташа есеппен 34,4% мұнайға бай жатрофа тұқымын өсіру мен өңдеуге бағытталған. Бұған себепші тарихи, функционалдық, экономикалық, экологиялық, моральдық және саяси факторлар.

Тарих

Ятрофа куркус - Мексика мен Орталық Америкада өсетін өсімдік. Жатрофа майы бірнеше онжылдықтар бойы Үндістанда шалғайдағы ауылдық және орманды қоғамдастықтардың дизель отынына қажеттілігі үшін биодизель ретінде пайдаланылады; Жатрофа майын дизель генераторлары мен қозғалтқыштарында тікелей өндіруден кейін (яғни тазартусыз) пайдалануға болады. 2011-2012 жылдары Үндістанның жалпы биодизельге деген қажеттілігі 3.6 млн. тоннаға дейін өседі деп күтілуде, бұл көрсеткіш отандық автомобиль өнеркәсібінің оң әсерінен болады. Frost & Sullivan компаниясының "Индия биоотын индустриясының стратегиялық талдауы" атты талдауында нарықтың жаңадан пайда болып жатқаны және әлемдік бәсекелестермен салыстыру үшін әлі көп жұмыс істеу керектігі айтылған. Қазіргі уақытта Үкімет этанолды араластыру бағдарламасын жүзеге асыруда және биодизельге мандат беру түріндегі бастамаларды қарастыруда. Осы стратегиялардың арқасында, халықтың санының артуы және көлік секторындағы энергияға деген сұраныстың артуы биоотынның Үндістанда елеулі нарыққа ие болатынына кепілдік береді. 2008 жылғы 12 қыркүйекте Үндістан Үкіметі "Ұлттық биоотын саясатын" жариялады. Оның мақсаты - Үндістанның дизельге деген сұранысының 20%-ын өсімдіктерден алынатын отынмен қамтамасыз ету. Бұл 140 000 шаршы шақырым жерді бөліп қоюды білдіреді. Қазіргі уақытта отын өндіретін зауыттар 5000 шаршы шақырымнан аз жерді алып жатыр. Жатрофа өсіру үшін ірі жер учаскелері таңдалып алынды, олар ауыл тұрғындарына қажетті жұмыс орындарын қамтамасыз етеді. Кәсіпкерлер де жатрофаның егілуін жақсы бизнес мүмкіндігі ретінде қарастырады. Үндістан Үкіметі 400,000 шаршы шақырым (98 миллион акр) жерді анықтады, онда жатрофа өсірілуі мүмкін, бұл 2011 жылға қарай Үндістанның дизель тұтынуының 20% -ын алмастырады деп үміттенемін. Өмір циклын талдау зерттеулері Үндістанда жатрофаға негізделген биодизель өндірісі үшін қолайлы энергия балансын және сондай-ақ ГГТ шығарындыларын 33-42% үнемдеуді көрсетті.

Іске асыру

Үндістанның 11-ші Президенті доктор Абдул Калам биодизель өндіру үшін жатрофа өсіруді жақтағандардың бірі болды. 2008 жылы Үндістан Үкіметі Ұлттық биоотын саясатын жариялады, онда елдің ішкі дизель сұранысының 20%-ы биоотынмен, соның ішінде жатрофаға негізделген отынмен қамтамасыз етіледі деп күтілді. 2010 жылы Үндістанның Мемлекеттік банкі D1 Oils plc-нің бірлескен кәсіпорны D1 Mohan-мен келісімшартқа қол қойды. Бұл келісім бойынша, D1 Mohan-ға Jatropha тұқымын сатудан түскен пайданы пайдаланып, фермерлер несиелерді қайтара алады.

Үндістан темір жолдары

2005 жылы Үндістан темір жолы сол жерлерді коммерциялық тұрғыдан тиімді ету және көлік құралдарында пайдалану үшін биодизель өндіру жоспарларының бір бөлігі ретінде Үндістанның темір жол станцияларынан тыс жартылай құрғақ жерге жатрофа ағаштарын отырғызу жоспарларын жариялады. Ол кезде темір жол дизельді сатып алу үшін шамамен 4000 млн. теңге шығынға ұшырап, шығынды азайтуды көздеді.

Андхра Прадеш

Андхра Прадеш қаласы Reliance Industries компаниясымен джатрофа егісі үшін келісімге келді. Компания сапалы биодизель отыны үшін жатрофа өсіру үшін Какинда жерін таңдап алды.

Керала

2006 жылы Кералада жатрофаны егудің үлкен науқаны жоспарланып отыр.

Карнатака

Карнатаканың жартылай құрғақ аймақтарындағы фермерлер жатрофаны осы жағдайларға жақсы сай келетіндіктен отырғызады. Лабланд биодизель - Майсурда орналасқан жеке меншік компания. Компания 2002 жылдан бері оның төрағасы және басқарушы директоры доктор Судир Шетти басқарған биодизель және жатрофа түріндегі ғылыми-зерттеу және әзірлеу жұмыстарына қатысады. Жатрофа тұқымы КСРТК, БМТК, мемлекеттік автобустарда қолданылады.

Тамил Наду

Тамильнад штаты жайтрофа егісін белсенді түрде насихаттап, соңғы бірнеше жылда болған тұрақты емес жауын-шашыннан болған шығынды жеңуге көмектесуде. Үкімет Тамильнадтың Джатрофа қаласын дамыту үшін төрт кәсіпкерге келісімшарт жасады. М. Мохан сыра өндіру және дәмдеуіш компаниясы. Shiva Distilleries Limited, Dharani Sugar and Chemicals Limited және Riverway Agro Products Private Ltd. Қазіргі уақытта компаниялар 50 км2 аумақты мақсат еткенмен, 3 км2 аумақты өсіріп отыр. Тамильнад үкіметі сондай-ақ, жатрофаға салынатын сатып алу салығын жойды, бірақ қазіргі уақытта үкімет 7,5% -дық тольгейт алымдарын 2,5% -ға дейін төмендетуді жариялады.

Раджастан

Жатрофа Раджастханда суды аз қажет ететіндіктен, оны өсіруге өте қолайлы. Жатырфа егістері Удайпур, Кота, Сикар, Бансвара, Читтор және Чуру аудандарында жүргізілді. Удайпур ауданында Jatropha curcas агроорман шаруашылығы форматында азық-түлік немесе ақшалай дақылдармен шеткі жерлерге (Үндістанда көбінесе қалдық жерлер деп аталады) отырғызылады. Оның жапырақтары уытты болғандықтан, малға дәмді емес, сондықтан олар басқа ағаштардан айырмашылығы, жас көшеттер сатысында тұтас қалады. Бұл жатрофа тұқымы өсіп-өнуге өте қолайлы. Удайпур - жатрофа тұқымының негізгі жеткізушісі, әсіресе шыққы үшін. Көптеген компаниялар мен үкімет Удайпурдан үздік тұқымдарды жинауға мүдделі. Bulk Agro (I) Pvt Ltd - бұл өнім берушілердің таңдаулысы.

Махараштра

2007 жылдың қыркүйегінде Хиндустан Петролеум Корпорациясы Лимитед (HPCL) Махараштра Мемлекеттік Ферминг Корпорациясы Лимитед (MSFCL) компаниясымен джатрофа тұқымына негізделген биодизель кәсіпорны үшін қол қосты. Жоба аясында Нашик пен Аурангабадтың 500 акр (2 км2) жерінде жатрофа өсіріледі. 2005 жылдың қараша айында Махараштра үкіметі 600 км2 жерде жатрофа өсіруді мақсат етті, оның жартысы мемлекеттік секторға, ал қалған жартысы жеке секторға беріледі. 2006 жылдың 1 шілдесінде Пуна қалалық корпорациясы 100 астам қоғамдық автобуста жатрофадан алынған биодизельді пайдалануда Үндістан қалаларының арасында көш бастап кетті. Гүлабрао Кале Махараштаның Ахметнагар ауданында егіс перспективаларын зерттеді және оның басшылығымен Говинд ауылдық даму институты (GOGVIP) үкіметтің DPAP бағдарламасы бойынша жоспарлауға шешім қабылдады. Бастапқыда джатрофа егісіне дайындықты жүргізу өте қиын болды. Жоспар 20-25 шаруаға ұсынылса, тек 2 - 3 шаруа ғана джатрофа егуге көнді. Оқымағандық шаруаларды сендіруге кедергі болды. Оларды зауыттың болашақтағы пайдасы мен оның дизельге тең биодизель өндіру мүмкіндігі туралы сендіру қиын болды. Бірақ, қажырлы еңбекпен 1000-нан астам фермер қазір ГОГВИП-пен бірге джатрофа егу бағдарламасын жүзеге асыруда. Бұл үшін су айдынын дамыту бағдарламасы аясында GOGVIP 10.92 шаршы шақырым жерді алып, оны ТКТ жасау үшін қолданды. Бүгінгі таңда жоба аясында Ванкуте, Дхоки, Дхотре, Дхавалпури және Гадждипур ауылдарының нысаналы аумақтарында 2 миллионнан астам жатрофа көшеттері отырғызылды. Ауылдар шалғайда орналасқан, сондықтан оларды GOGVIP жүйесімен байланыстыру қиынға соқты.

Шығыс Үндістан

D1 Williamson Magor Bio Fuel Limited - D1 Oils plc, UK және Williamson Magor тобының бірлескен кәсіпорны. Бұл биодизель бастамасы 2006 жылдың шілдесінде қабылданды. Компания жаңартылатын энергия көздерінен энергия өндіруді қолдап, солтүстік-шығыс штаттардағы, Орисса мен Жаркхандтың бос жерлерінде жатрофа плантацияларын өсірді. Компанияның фермерлер жинаған майлы дақылдардан биодизель өндіруге арналған кешенді желісі бар еді. Биодизель бастамасы жатрофаның коммерциялық егілуі арқылы жергілікті қауымға пайда әкеледі деп үміттенді. Сонымен қатар, үкіметтік емес ұйымдар мен өзін-өзі қолдау топтары да қатысқан.

Шаттисгарх

Шалтысқара қаласы 2006 жылы 16 ауданда 160 миллион жатрофа көшеттерін отырғызуды жоспарлап отыр. Ал, Шымкент қаласындағы "Ақтөбе" жобасының құны - 30 млн. 2010 жылдан кейін тұқым сату арқылы жылына 40 миллиард. Орталық үкімет осы мақсатта 100 мың теңге қаржы бөлді. 2013 жылы Жатырфа бақшасын дамыту үшін Ш.А.Шатырға 135 млн. 2005 жылы мамыр айында бас министр Раман Сингх мемлекеттік көлік үшін джатрофа дизелін қолданған алғашқы мемлекеттік басшы болды. 2007 жылға қарай Штат барлық мемлекеттік көліктерді дизель бен бензинмен алмастыруды жоспарлап отыр. Штат биоотын дамуы бойынша билігі қазір биодизельдің бай көзі ретінде жатрофа тұқымын өндіруді бақылап отыр.

Әдебиет

Жаңа Делидегі ДБТ-ның қаржылай көмегімен "Жатрофа куркасы" агрономиялық тәжірибесін дамыту жобасы жүзеге асырылуда. Д.Панжабрао Дешмұх Кришна Видьяпиеті Ұлттық майлы дақылдар және өсімдік майы даму басқармасының қаржы көмегімен 3 шаршы шақырым жерге жатрофа отырғызды.

Нәтижелері

2010 жылдардың соңы мен 2020 жылдардың басында Джатрофадан жасалған биодизель жобалары тұқымның жетіспеушілігі, егіс пен күтіп-ұстаудың жоғары шығындары және биодизельге деген әлемдік сұраныстың төмендеуі салдарынан сәтсіздікке ұшыраған деп саналады. Нәтижесінде биоотынның басқа көздеріне ауысуы болды, мысалы, Шаттисгархтағы күріш алқаптарынан.