Кіріспе

Адамда кездесетін фермент Фурин - протеаза, адамда және басқа жануарларда FURIN генінің кодымен кодталатын субстраттың презентациясы арқылы белсендірілетін протеолитті фермент. Кейбір ақуыздар алғаш рет синтезделгенде белсенді емес, белсенді болу үшін олардың бөліктері алынып тасталуы керек. Фурин осы бөліктерді бөліп, ақуыздарды белсендіреді. Ол FES деп аталатын онкогеннің жоғары ағысындағы аймақта болғандықтан фурин деп аталды. Бұл ген FUR (FES Upstream Region) деп аталды, сондықтан белок фюрин деп аталды. Фуринді ПАКЕ (Жыспалы негізгі амин қышқылдарын бөлу ферменті) деп те атайды. S8 отбасының мүшесі, фурин пептидазаға ұқсас субтилизин болып табылады.

Функция

Бұл ген кодтайтын ақуыз - субтилизин тәрізді пропротеин конвертазалар тұқымдасына жататын фермент. Бұл отбасының мүшелері - латентті прекурсор ақуыздарды олардың биологиялық белсенді өнімдеріне өңдейтін пропротеин конвертазалары. Бұл кодталған белок кальцийге тәуелді сериндік эндопротеаз болып табылады, ол прекурсорлық белоктарды олардың жұпталған негізгі амин қышқылдарын өңдеу орындарында тиімді бөлуге қабілетті. Оның кейбір субстраттары: пропаратиреоид гормоны, трансформацияланатын өсу факторы бета 1 прекурсоры, проальбумин, пробета секретаза, мембраналық 1- типті матрицалық металлопротеиназа, пронервтік өсу факторының бета- кіші бірлігі және фон Виллебранд факторы. Фурин тәрізді пробелок конвертаза RGMc (сонымен қатар гемоювелин деп аталады) өңдеуіне қатысы бар, бұл генаның ауыр темір жүктемесі ауруы - ювенильді гемохроматоз. Ганц пен Ротвейн топтары 50 kDa HJV-ді 40 kDa белокқа түрлендіру үшін жауап беретін фурин тәрізді пропротеин конвертазаларының (PPC) сақталған полибазиялық RNRR-де қысқартылған COOH-ның аяқтауы бар екенін көрсетті. Бұл кеміргіштер мен адамдардың қанында кездесетін HJV/геможувелиннің (s hemojuvelin) ерігіш түрлерін өндірудің ықтимал механизмін көрсетеді. Фурин субстраттары мен фуриннің белдік тізбектеріндегі бөліну орындарының орналасуын екі биоинформатика әдісімен болжауға болады: ProP және PiTou.

Клиникалық маңызы

Фурин - вирустың құралуынан бұрын ВИЧ- ге қарсы полипротеиннің gp160- дан gp120- ге және gp41- ге дейінгі прекурсорларының протеолиздік бөлінуіне жауапты протеазалардың бірі. Бұл протеазаның ісіктің дамуына әсері бар деп есептеледі. Фурин негізгі амин қышқылдарының мақсатты реттілігінен төменгі протеиндерді бөліп алады (каноникалық түрде, Arg X (Arg/Lys) Arg'). Фурин клеткалық прекурсорлық ақуыздарды өңдеуден басқа, бірқатар патогендер үшін де қолданылады. Мысалы, ВИЧ, тұмау, денге қызуы сияқты вирустардың қаптамалық ақуыздары, Эбола және Марбург вирустары сияқты бірнеше филовирустар, SARS CoV 2 шикі ақуыздары толықтай жұмыс істеуі үшін фурин немесе фурин тәрізді протеаздармен бөлінуі керек. SARS CoV 2 вирусы инфекцияланған жасушада синтезделген кезде, фурин немесе фурин тәрізді протеазалар тік белокты екі бөлікке (S1 және S2) бөледі, олар байланыста қалады. Антракс токсині, Псевдомонас экзотоксині және папилломавирустар қожалық жасушаларына алғашқы кіру кезінде фуринмен өңделуі керек. Фурин ингибиторлары сиыр көкжәнін емдеуде терапиялық препарат ретінде қарастырылуда. Фурин холестерин мен субстраттың құрамы арқылы реттеледі. Холестерин жоғары болған кезде фурин GM1 липидтік салдарға жеткізіледі. Холестериннің деңгейі төмен болса, фурин бұзылған аймаққа барады. Бұл холестериннің өсуіне және SARS CoV-ның жас ерекшелігіне байланысты дамуына ықпал етеді деп болжанады. Т- клеткаларда фурин экспрессиясы перифериялық иммундық төзімділікті сақтау үшін қажет.

Өзара әрекеттесулер

Фурин PACS1- мен өзара әрекеттеседі.