Кіріспе

Халса колледжі (khalsa kālaj) - Үндістанның Пенджаб штатындағы Амритсар қаласындағы тарихи білім беру мекемесі. 1892 жылы құрылған кампус Амритсар-Лахор тас жолынан (Ұлы магистральдың бөлігі) қала орталығынан сегіз шақырым жерде орналасқан. Халса колледжі Үндістанда британдықтардың тұсында білім беру институты ретінде құрылған. Амритсар қаласын таңдап алған соң, Сингх Сабха қозғалысы мен бас халса диван Пәнжабтың сол кездегі сикх махараджалары мен сикхтерінен қаржы жинап, осы бірегей институтты салу үшін жер сыйлады. Амритсар, Лахор және Пәнжабтың басқа қалаларындағы адамдар, соның ішінде бай сикх отбасылары мен махараджалар жерлерін сыйға тартты және Амритсардағы Халса колледжін салу үшін қаражат жинады. Оның сәулет дизайнын Англиядағы бір орынды да жасаған атақты сәулетші Рам Сингх жасаған. Оның құрылысы 1911-12 жылдары аяқталды. Оның сәулет ерекшеліктері ағылшын, моғол және сикх сәулетшілерінің араласқан. Халса колледжінің Үндістанның азаттық тарихында қосқан үлесі зор, өйткені ол көптеген әйгілі азаттық күрескерлерін, саяси көшбасшыларды, қарулы күштер генералдарын, ғалымдарды, әйгілі спортшыларды, олимпиада ойындарын өткізушілерді, актерлерді, жазушыларды, журналистер мен ғалымдарды туғызды. Халса колледжі туралы қосымша ақпаратты кафедраның бұрынғы меңгерушісі доктор Ганда Сингхтің "Халса колледжі Амритсар тарихы" кітабынан табуға болады. А. А. Халимовтың "Армритар" колледжінде сик тарихы кафедрасының профессоры. Қазіргі уақытта Халса колледжінің тарихы бойынша жалғыз зерттеу жұмысы "Изучение Храма Халса колледжінің Амритсар" 2002 жылы Халса колледжінің түлегі Жасприт Сингх Раджпот бастаған. Бұл жұмыс Халса колледжінің басқарушы кеңесі мен доктор Мохиндер Сингх Дхилонның (KCA-ның сол кездегі директоры) ынтымақтастығымен басталды.

Тарих

Халса колледжінің құрылтай комитеті 1890 жылы Пенджабтың мемлекеттік білім беру директоры полковник В. Р. М. Холройдтің президенті, ал Лахордың мемлекеттік колледжінің директоры В. Беллдің хатшысы болып құрылды. Бұл 121 мүшелік комитет құрамында болған жергілікті тұрғындар арасында сэр Аттар Сингх, Набханың Гурдиал Сингх Маан, Патиаланың Диван Гурмух Сингх, Бхай Кан Сингх, профессор Гурмух Сингх және Сардар Джавахир Сингх (1859-1910) болды. Британдық Үндістанның көптеген хандықтары мен Пәнжабтың сикхтері Халса колледжіне қаржылай көмек көрсетті, соның ішінде Патиаланың Махараджасы Ражендра Сингх, Набханың Махараджасы Хира Сингх, Капурталаның Махараджасы Джагатжит Сингх және Сэр Сундер Сингх Маджития. Халса колледжінің орны туралы ұзақ талқылаудан кейін, бір колледжді Амритарда, содан кейін Лахорда құру туралы шешім қабылданды. Кампус кейіннен Кот Халса деп аталатын Кот Сайяд Мехмуд ауылының сыртында орналасқан.

Кампус

Негізгі ғимараттың Индо-сарцен стиліне тән, оған дәстүрлі үнді және моғол сәулет мектептерінің ықпалы зор. 1892 жылы 5 наурызда іргетасы қаланған, ал алғашқы сыныптар 1893 жылы басталған. Колледжді Лахордағы Майо өнер мектебінің директоры Бхаи Рам Сингх инженер Дархам Сингх Гарджахияның көмегімен жобалаған. Рама Сингх аға өзінің қызметі үшін Британдық Үндістанның ең жоғары азаматтық марапаты Викториан орденінің мүшесі (MVO) атағын алды.