Кіріспе

Координациялық кешендегі орталық атоммен байланысатын лигандтағы жалғасқан атомдардың саны лигандтың орталық атомға координациясы Координациялық химияда гаптикалық байланыс - бұл лигандтың металл орталығына атомдардың үзіліссіз және жалғасқан қатары арқылы координациясы. Лигандтың сенсорлық әсері гректің η ("эта") әрпімен сипатталады. Мысалы, η2 2 жанасқан атом арқылы координацияланатын лигандты сипаттайды. Жалпы, η белгісі бірнеше атомдар үйлестірілген кезде ғана қолданылады (басқа жағдайда κ белгісі қолданылады). Сонымен қатар, егер лиганд жалғаспайтын бірнеше атом арқылы координацияланса, онда бұл дентикалық (хаптикалық емес) деп саналады және κ белгісі тағы да қолданылады. Комплекстерді атағанда η-ны μ ("mu") -мен шатастырмау керек, бұл көпірлі лигандтарға қатысты.

Тарих

Органометалл қосылыстарының қосымша номенклатурасының қажеттілігі 1950 жылдардың ортасында Дюниц, Оргель және Рич рентген кристаллографиясы арқылы "сендвич кешені" ферроценінің құрылымын сипаттағанда, темір атомы екі параллель циклопентадиенил сақинасының арасында "сендвич" болып табылады. Кейіннен Коттон олефиннің атауының алдында орналасқан hapto (грекше haptein, бекіту, байланыс немесе комбинацияны білдіретін) атау префиксінен алынған hapticity терминін ұсынды, мұнда грек әріптері η (eta) металл орталығына байласатын лигандтың жалғасқан атомдарының санын көрсетуге қолданылады. Термин әдетте кеңейтілген π жүйелері бар лигандтарға немесе агостикалық байланыстар формуладан анық көрінбейтін лигандтарға қатысты қолданылады.

Денеге әсер ету / дентика

Қолмен сезуді дентикадан ажырату керек. Полидентатты лигандтар лигандтың ішінде бірнеше координациялық сайттар арқылы үйлестіреді. Бұл жағдайда координациялық атомдар κ белгісін қолдану арқылы анықталады, мысалы, 1,2 bis ((diphenylphosphino) этан (Ph2PCH2CH2PPh2) координациясында NiCl2 дихлор [этан 1,2 diylbis ((diphenylphosphane) κ2P] никель ((II) ретінде көрінеді. Егер координациялық атомдар жалғасқан болса (бір-бірімен байланысқан) η белгісі қолданылады, мысалы, титаноцен дихлориді: дихлороб ((η5 2,4 циклопентадиен 1 йл) титан.

Қолмен сезу және флюкционалдылық

Полихаптолиганды молекулалар көбінесе флюксиялық, сонымен қатар стереохимиялық қатаң емес деп аталады. Полихаптолигандтардың органометалл кешендері үшін екі флюкционалдық сынып таралған: 1-кезең, әдетте: hapticity мәні sp2 көміртек атомдарының санынан аз болған кезде. Мұндай жағдайларда металл көміртектен көміртекке көшіп, бірдей таза сенсорлылықты сақтайды. (η5 C5H5) Fe-дегі η1 C5H5 лиганды (η1 C5H5) (((CO) 2) ерітіндіде тез ретке келеді, сондықтан Fe әр көміртек атомына η1 C5H5 лигандындағы кезектесіп байланады. Бұл реакция дегенеративті және органикалық химия жаргонында сигматропиялық қайта реттеудің үлгісі болып табылады. Осыған ұқсас мысал - циклооктатетратен) темір, онда η4 және η6 C8H8 сақиналары өзара айналады. 2-кезең, әдетте: циклдік полихаптолигандты максималдық тактикалықты қамтитын кешендер. Мұндай лигандтар айналуға бейім. Белгілі мысал - ферроцен, Fe ((η5 C5H5) 2 , онда Cp сақиналары әрбір сақинаны "қайра" ететін молекуланың негізгі осьінің айналасында төмен энергиялы кедергімен айналады (барақылма симметрияны қараңыз). Бұл "сақиналық бұрылыс" бұрылыс кедергісі өте төмен болғандықтан, Fe ((η5 C5H4Br) 2) үшін тек бір изомерді бөліп алудың себебін түсіндіреді.