Кіріспе
Координациялық кешендегі орталық атоммен байланысатын лигандтағы жалғасқан атомдардың саны лигандтың орталық атомға координациясы Координациялық химияда гаптикалық байланыс - бұл лигандтың металл орталығына атомдардың үзіліссіз және жалғасқан қатары арқылы координациясы. Лигандтың сенсорлық әсері гректің η ("эта") әрпімен сипатталады. Мысалы, η2 2 жанасқан атом арқылы координацияланатын лигандты сипаттайды. Жалпы, η белгісі бірнеше атомдар үйлестірілген кезде ғана қолданылады (басқа жағдайда κ белгісі қолданылады). Сонымен қатар, егер лиганд жалғаспайтын бірнеше атом арқылы координацияланса, онда бұл дентикалық (хаптикалық емес) деп саналады және κ белгісі тағы да қолданылады. Комплекстерді атағанда η-ны μ ("mu") -мен шатастырмау керек, бұл көпірлі лигандтарға қатысты.
the co ordination of a ligand to a central atom
In coordination chemistry, hapticity is the coordination of a ligand to a metal center via an uninterrupted and contiguous series of atoms. The hapticity of a ligand is described with the Greek letter η ('eta'). For example, η2 describes a ligand that coordinates through 2 contiguous atoms. In general the η notation only applies when multiple atoms are coordinated (otherwise the κ notation is used). In addition, if the ligand coordinates through multiple atoms that are not contiguous then this is considered denticity (not hapticity), and the κ notation is used once again. When naming complexes care should be taken not to confuse η with μ ('mu'), which relates to bridging ligands.
Тарих
Органометалл қосылыстарының қосымша номенклатурасының қажеттілігі 1950 жылдардың ортасында Дюниц, Оргель және Рич рентген кристаллографиясы арқылы "сендвич кешені" ферроценінің құрылымын сипаттағанда, темір атомы екі параллель циклопентадиенил сақинасының арасында "сендвич" болып табылады. Кейіннен Коттон олефиннің атауының алдында орналасқан hapto (грекше haptein, бекіту, байланыс немесе комбинацияны білдіретін) атау префиксінен алынған hapticity терминін ұсынды, мұнда грек әріптері η (eta) металл орталығына байласатын лигандтың жалғасқан атомдарының санын көрсетуге қолданылады. Термин әдетте кеңейтілген π жүйелері бар лигандтарға немесе агостикалық байланыстар формуладан анық көрінбейтін лигандтарға қатысты қолданылады.
Денеге әсер ету / дентика
Қолмен сезуді дентикадан ажырату керек. Полидентатты лигандтар лигандтың ішінде бірнеше координациялық сайттар арқылы үйлестіреді. Бұл жағдайда координациялық атомдар κ белгісін қолдану арқылы анықталады, мысалы, 1,2 bis ((diphenylphosphino) этан (Ph2PCH2CH2PPh2) координациясында NiCl2 дихлор [этан 1,2 diylbis ((diphenylphosphane) κ2P] никель ((II) ретінде көрінеді. Егер координациялық атомдар жалғасқан болса (бір-бірімен байланысқан) η белгісі қолданылады, мысалы, титаноцен дихлориді: дихлороб ((η5 2,4 циклопентадиен 1 йл) титан.
Қолмен сезу және флюкционалдылық
Полихаптолиганды молекулалар көбінесе флюксиялық, сонымен қатар стереохимиялық қатаң емес деп аталады. Полихаптолигандтардың органометалл кешендері үшін екі флюкционалдық сынып таралған: 1-кезең, әдетте: hapticity мәні sp2 көміртек атомдарының санынан аз болған кезде. Мұндай жағдайларда металл көміртектен көміртекке көшіп, бірдей таза сенсорлылықты сақтайды. (η5 C5H5) Fe-дегі η1 C5H5 лиганды (η1 C5H5) (((CO) 2) ерітіндіде тез ретке келеді, сондықтан Fe әр көміртек атомына η1 C5H5 лигандындағы кезектесіп байланады. Бұл реакция дегенеративті және органикалық химия жаргонында сигматропиялық қайта реттеудің үлгісі болып табылады. Осыған ұқсас мысал - циклооктатетратен) темір, онда η4 және η6 C8H8 сақиналары өзара айналады. 2-кезең, әдетте: циклдік полихаптолигандты максималдық тактикалықты қамтитын кешендер. Мұндай лигандтар айналуға бейім. Белгілі мысал - ферроцен, Fe ((η5 C5H5) 2 , онда Cp сақиналары әрбір сақинаны "қайра" ететін молекуланың негізгі осьінің айналасында төмен энергиялы кедергімен айналады (барақылма симметрияны қараңыз). Бұл "сақиналық бұрылыс" бұрылыс кедергісі өте төмен болғандықтан, Fe ((η5 C5H4Br) 2) үшін тек бір изомерді бөліп алудың себебін түсіндіреді.
Case 1, typically: when the hapticity value is less than the number of sp2 carbon atoms. In such situations, the metal will often migrate from carbon to carbon, maintaining the same net hapticity. The η1 C5H5 ligand in (η5 C5H5)Fe( η1 C5H5)(CO)2 rearranges rapidly in solution such that Fe binds alternatingly to each carbon atom in the η1 C5H5 ligand. This reaction is degenerate and, in the jargon of organic chemistry, it is an example of a sigmatropic rearrangement. A related example is Bis(cyclooctatetraene)iron, in which the η4 and η6 C8H8 rings interconvert. Case 2, typically: complexes containing cyclic polyhapto ligands with maximized hapticity. Such ligands tend to rotate. A famous example is ferrocene, Fe(η5 C5H5)2, wherein the Cp rings rotate with a low energy barrier about the principal axis of the molecule that "skewers" each ring (see rotational symmetry). This "ring torsion" explains, inter alia, why only one isomer can be isolated for Fe(η5 C5H4Br)2 since the torsional barrier is very low.