Кіріспе

2,3 бисфосфоглицерин қышқылы (конъюгат негіз 2,3 бисфосфоглицерат) (2,3 BPG), сондай-ақ 2,3 дифосфоглицерин қышқылы (конъюгат негіз 2,3 дифосфоглицерат) (2,3 DPG) деп те аталады, ол 1,3 бисфосфоглицерин қышқылының (1,3 BPG) гликолиттік аралық түрінің үш көміртекті изомері. 2, 3 BPG адамдағы қызыл қан клеткаларында (ҚҚ; эритроциттерде) шамамен 5 ммоль/ л мөлшерінде болады. Ол конформациялық айырмашылықтарға байланысты оттегісіз гемоглобинге (мысалы, қызыл қан жасушасы тыныс алу тінінің жанында болған кезде) оттегілі гемоглобинге (мысалы, өкпеде) қарағанда көбірек жақындықпен байланыстырады: 2,3 BPG (шамамен 9 Å шамасында) оттегісіз гемоглобин конформациясына (ангстромдық 11 қалтасы бар) сәйкес келеді, бірақ оттегілі конформацияға (5 ангстром) сәйкес келмейді. Ол қышқылсыздандырылған гемоглобин бета- кіші бірліктерімен әрекеттеседі және оттегіге жанасушылығын төмендетеді және гемоглобинге байланған қалған оттегі молекулаларының босатылуын аллостерикалық жолмен ынталандырады. Сондықтан ол қызыл қан клеткаларының ең қажетті тіндердің жанында оттегі шығару қабілетін арттырады. 2,3 BPG аллостерикалық эффект болып табылады. Оның қызметін 1967 жылы Рейнхольд Бенеш пен Рут Бенеш анықтады.

Метаболизм

2, 3 BPG 1,3 BPG- ден BPG мутаза ферменті арқылы түзіледі. Содан кейін оны 2,3 BPG фосфатазасы 3 фосфоглицератты қалыптастыру үшін ыдыратады. Оның синтезі мен ыдырауы гликолиздің бір сатысын айналып өту жолы болып табылады, бір молекулаға бір АТФ-ның таза шығыны 2,3 БПГ-ны құрайды, өйткені бисфосфоглицерат мутаза жоғары энергиялы карбоксил қышқылы фосфаты аралас ангидридті байланысты ажыратады. Қалыпты гликолиттік жол 1,3 BPG өндіреді, ол фосфоглицераткиназа (PGK) арқылы дефосфорилирленіп, ATP өндіреді немесе Люберинг Рапопорт жолымен оқшауланады, онда бисфосфоглицерат мутаза 1,3 BPG фосфорил тобын C1-ден C2-ге көшіруді катализдейді, 2,3 BPG береді. Эритроциттердегі ең көп концентрацияланған органофосфат - 2,3 BPG бисфосфоглицерат фосфатазаның әсерінен 3 PG түзеді. 2,3 BPG концентрациясы [H+] мөлшеріне қарай өзгеріп отырады. Түйіннің метаболизміне қажетті энергияны қамтамасыз ету үшін АТФ өндіру қажеттілігі мен гемоглобиннің тиісті оттегімен / оттегімен қамтамасыз етілу жағдайын сақтау қажеттілігі арасында нәзік тепе-теңдік бар. Бұл тепе- теңдік 1, 3 BPG- ні 2, 3 BPG- ге изомерлендіру арқылы сақталады, бұл гемоглобиннің оттегіден арылуын күшейтеді.

Гемоглобинге құрылымдық байланысу

2,3 BPG дезоксигемоглобинмен байланысқанда, оттегі тасымалдаушының аз оттегіге жақын күйін (T күйін) тұрақтандыруға әсер етеді. Ол молекулалық симметрия мен оң полярлықты пайдалана отырып, гемоглобиннің -кіші бірліктерінде лизин және гистидин қалдықтарымен тұз көпірлерін құру арқылы дезоксидті конформацияның қуысына жақсы сәйкес келеді. R күйі, гема тобына байланған оттегімен, басқа конформацияға ие және бұл өзара әрекеттесуге жол бермейді. Гемоглобиннің өзі сигмоидты кинетикаға ұқсас. Дезоксигемоглобинге селективті байлану арқылы 2, 3 BPG Т күй конформациясын тұрақтандырады, бұл оттегінің гемоглобинге байлануын қиындатады және жақын маңдағы тіндерге босатылуы ықтимал.

Гемодиализ

1998 жылғы зерттеуде гемодиализ кезінде эритроциттердің 2, 3 BPG концентрациясы талдалды. 2, 3 BPG концентрациясы гемоглобин тетрамерінің (Hb4) концентрациясына қатысты 2, 3 BPG/ Hb4 қатынасы ретінде көрсетілген. Физиологиялық тұрғыдан алғанда, 2,3 BPG деңгейінің артуы осы процесте жиі байқалатын гипоксияға қарсы әрекет етеді деп күтіледі. Дегенмен, нәтижелер 2,3 BPG/Hb4 қатынасының төмендеуін көрсетеді. Бұл процедураның өзіне байланысты: эритроциттердегі механикалық қысым 2,3 BPG-нің шығуына себеп болады деп есептеледі, содан кейін гемодиализ арқылы алынады. Кальций, фосфат, креатинин, мочевина және альбумин концентрациялары 2, 3 BPG/ Hb4 қатынасының жалпы өзгеруімен айтарлықтай байланысты емес. Алайда, диализ алдында алынған үлгілер қатынасы емделушілерге аптасына бір рет берілетін эритропоэтиннің (эритроциттер түзілуіндегі негізгі гормон) жалпы дозасымен айтарлықтай және оңтайлы байланысты.