Кіріспе

Одесса – АҚШ-тың Техас штатындағы қала және Эктор округінің орталығы, сондай-ақ бір бөлігі Мидленд округіне жатады. 2020 жылғы халық санауы бойынша Одессаның халқы 114 428 адамды құрайды, бұл оны Техас штатындағы ең көп халқы бар 28-ші қалаға айналдырды. Қала Одесса метрополиялық статистикалық аймағының бас қаласы болып табылады, ол Эктор округінің барлық аумағын қамтиды. Бұл метрополиялық аймақ сонымен қатар ірі Мидленд–Одесса біріктірілген статистикалық аймағының құрамына кіреді, оның 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 359 001 адамды құрады. Одесса "Жексенбі түнгі жарықтар: қала, команда және арман" кітабы мен осы кітап негізінде түсірілген "Жексенбі түнгі жарықтар" фильмінде танымал болған. 1948 жылы Одессада Бірінші ханым Барбара Буш, сондай-ақ бұрынғы президенттер Джордж Буш әкесі мен Джордж Буш ұлы тұрған. Бұрынғы президент Джордж Буш әкесі: "Одессада біз техастықтарға айналып, оған қатты мақтан тұттық" деген сөздерін айтқан.

Тарих

Одесса 1881 жылы Техас және Тынық мұхиты темір жолының су тоқтату және мал тасымалдау бекеті ретінде салынды. Алғашқы пошта бөлімі 1885 жылы ашылды. Одесса 1891 жылы Эктор округі алғаш құрылғанда, округ орталығы болды. 1927 жылы, Одессаның оңтүстік-батысындағы Коннелл ранчосында Эктор округінде мұнай табылуынан кейін қала мәртебесіне ие болды. 1929 жылы Пенн және 1930 жылы Кауден кен орындарының ашылуымен мұнай жаңа тұрғындарды қызықтырды. 1925 жылы халық саны 750 адамды құраса, 1929 жылы 5000-ға жетті. 20 ғасырдың қалған бөлігінде қаланың халқы мен экономикасы бірнеше мұнай өрбу кезеңінде (шамамен 1930-1950 жылдар, 1970 жылдар және 2010 жылдар) қарқынды өсті, көбінесе одан кейінгі құлдыраулармен (әсіресе 1960 және 1980 жылдар) бірге жүрді. Бұл, жергілікті қысқа шөптік даланың Украина даласына ұқсас болуымен байланысты.

География

Одесса Батыс Техастағы Ллано Эстакадоның оңтүстік-батыс жиегінде орналасқан. Қала Пермь алабының үстінде жатыр, бұл алап мұнай мен табиғи газдың мол қорына ие үлкен шөгінді жиынтығы. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметінше, қаланың жалпы ауданы 44,0 шаршы миль (114 км²), оның 43,9 шаршы милі (114 км²) құрлық, ал 0,1 шаршы милі (0 км²) (0,05%) сумен жабылған.

Климат

Одесса Батыс Техасқа тән шөлді климатқа ие. Жазда ыстық және күннөлді болады, ал қыста жұмсақ және құрғақ. Жауын-шашынның көп бөлігі көктемнің соңы мен жаз айларында жауады, қар жаууы өте сирек. Аймақта күндізгі температураның айырмасы зор және желдің жиі соғуы байқалады.

Демография

+Одессаның 2020 жылғы нәсілдік құрамы (NH = Испандық емес) Нәсіл саны пайызы Ақ (NH) 37 390 32,68% Қара немесе африкалық американдық (NH) 7 007 6,12% Америкалық немесе Аляска тумасы (NH) 424 0,37% Азия (NH) 2 452 2,14% Тынық мұхиты аралдары (NH) 258 0,23% Басқа бірнеше нәсіл (NH) 357 0,31% Аралас/көп нәсілдік (NH) 2 296 2,01% Испандық немесе латиноамерикандық 64 244 56,14% Барлығы 114 428 АҚШ-тың 2020 жылғы халық санауына сәйкес, қалада 114 428 адам, 41 942 үй шаруашылығы және 28 218 отбасы тұрады. 2010 жылғы халық санауы бойынша, 2010 жылы 35 216 үй шаруашылығының 37,9%-ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрды, 51,6%-ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 14,5%-ы күйеуі жоқ әйел басқаратын үй шаруашылығы, ал 29,6%-ы отбасы емес еді. Барлық үй шаруашылықтарының шамамен 25,7%-ы жеке адамдардан тұрды, ал 9,6%-ында 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрды. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,65 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,21 адамды құрады. Халықтың құрамында 18 жасқа дейінгілер 29,8%, 18-ден 24 жасқа дейінгілер 10,6%, 25-тен 44 жасқа дейінгілер 27,8%, 45-тен 64 жасқа дейінгілер 20,0% және 65 жасқа толған немесе одан асқандар 11,8% болды. Орташа жас 32 жасқа тең. Әр 100 әйелге 93,2 еркек шақ келді. 18 жастан асқан әйелдердің әр 100-іне 88,6 еркек шақ келді. 2000 жылғы халық санауында қаладағы үй шаруашылығының орташа табысы 31 209 доллар, ал отбасының орташа табысы 36 869 долларды құрады. Ер адамдардың орташа табысы 31 115 доллар, ал әйелдердің 21 743 доллар болды. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 16 096 долларды құрады. Отбасылардың 16,0%-ы және халықтың 18,6%-ы кедейлік шегінен төмен тұрды, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 23,9%-ы және 65 жасқа толған немесе одан асқандардың 14,1%-ы. 2020 жылғы Американдық қоғамдық сауалнамасы орташа үй шаруашылығы табысы 63 829 долларға дейін өскенін, ал орташа табыс 82 699 долларды құрағанын көрсетті.

Экономика

Тарихи тұрғыдан алғанда, Одесса экономикасы негізінен аймақтың мұнай өнеркәсібіне байланысты дамыған, шикі мұнай бағасының өсуі мен төмендеуіне орай өркендеп, құлдырап отырады. Қаланың ірі жұмыс берушілерінің көпшілігі мұнай алаптарын жабдықтаушы компаниялар мен мұнай-химиялық өңдеу компаниялары болып табылады. Соңғы онжылдықтарда қала басшылары қаланың энергия саласына тәуелділігін азайтуға, өсім мен құлдырау айналымын тежеуге және экономикалық тұрақтылықты арттыруға күш сала бастады. Осы кезеңде Futuregen тендеріне қатысқан жерге көмір қалдықтарын азайту өсімдігі салынатыны жарияланды. Өсімдік Summit Power компаниясымен басқарылады және Пенвелл қаласының жанында орналасады. Бұл өсімдік аймақта 8000 жұмыс орнын құруға септігін тигізер деп күтілген. Сонымен қатар, Техас университетінің Перм алабындағы ядролық инженерия факультетімен бірлесіп, жоғары температуралық оқыту және сынақ реакторы аталатын кішкентай ядролық реакторды сынау және оқыту орталығы ретінде пайдалану жоспары жасалған. Одессаның басқа жабық сауда орталығы – «Музыкалы қала» сауда орталығында бұрын мұз тебу алаңы болған.

Сахналық өнер

Мидленд-Одесса симфониялық оркестрі мен хоры (MOSC) 1962 жылы құрылған және аймақтың ең ірі оркестрлік ұйымы болып табылады, ол эстрадалық және классикалық концерттерді ұсынады. MOSC-де үш тұрақты камералық ансамбль бар: Lone Star Brass, Permian Basin String Quartet және West Texas Winds. Одесса колледжінің кампусында орналасқан Ұлы Оңтүстік-Батыс глобусы Уильям Шекспирдің Глобус театрының көшірмесін ұсынады. Онда пьесалар қойылады және жыл сайын Шекспир фестивалі өткізіледі. Басқа театрлардың қатарында 1951 жылы салынған Эктор театры және Пермь аймақтық театры бар.

Туризм

Одессаның Президент мұражайы мен Лидерлік кітапханасы Техас университетінің Пермь бассейні кампусында орналасқан. Ол Президенттік лауазымға арналған. Сондай-ақ, онда Техас Республикасы президенттері туралы экспонаттар да бар. Тексон Санта-Фе депосы ескі батысты және оның теміржолдарын құрметтейді. Паркер үйі мұражайы 1900 жылдардың басындағы көрнекті мал шаруашылығы отбасының өмір салтын көрсетеді. Одесса метеор кратері, диаметрі 168 метр болатын соққы кратері, қаланың оңтүстік-батысында орналасқан. 2004 жылы басталған өнер жобасының бөлігі ретінде Одессада 31 қоянның мүсіні орнатылған.

Спорт

Одисса Джекалопс, екінші деңгейлі жасөспірімдер хоккей командасы, өз үй ойындарын Эктор округі Колизеумында өткізеді. Бұл арена бұрын Үйдегі Футбол Лигасының «Одесса/Батыс Техас Роухнекс» және Lone Star Football League-дің «Батыс Техас Уайлдкэттерс» командаларына да үй болды. Қазіргі уақытта «Батыс Техас Desert Hawks» жабық футбол командасының және Ұлттық Арена Лигасының мүшесі болып табылады. Жоғары мектеп футболы «Friday Night Lights» фильмінде де көрсетілген Ратлифф стадионында өтеді. Бұл стадион «Одесса Бронхос» және «Пермь Пантерлері» командаларына үйі. Штаттағы ең үлкен жоғары мектеп стадиондарының бірі, Техас штатындағы сегізінші орынды иеленеді.

Жергілікті билік

Одессада кеңес-басқарушы үкімет жүйесі бар, қалалық кеңес бес кеңесшіден (географиялық округтер бойынша сайланған) және қала әкімінен (жалпы сайлаумен сайланған) тұрады. Кеңес қалалық лауазымдарға тағайындама жасайды және басқарады, оның ішінде қалалық менеджерді, сондай-ақ қаланың бюджетін, салықтарын және басқа да саясатын белгілейді. 2014 қаржы жылында Одесса үкіметінің кірісі 179,1 миллион доллар, шығысы 146,3 миллион доллар, жалпы активтері 454 миллион доллар және жалпы міндеттемелері 203 миллион доллар болды. Қаланың мемлекеттік кірістерінің негізгі көздері – қызметтерге төленетін ақы (мысалы, коммуналдық қызметтер), сату салығы және мүлік салығы, ал негізгі шығындары – қоғамдық қауіпсіздік және сумен жабдықтау және кәріз қызметтері. 2022 жылдың 14 желтоқсанында Одесса қалалық кеңесі Одессаны «туылмаған балаларға бейкүнә қала» деп жариялауға дауыс берді. 6:1 дауыспен қала әкімі Хавьер Йовен және кеңес мүшелері Денис Сваннер, Марк Матта, Гилберт Васкез, Крис Хани және Грег Коннелл Одессаны абортты «тыйым салуға» батқан 62-ші қала деп жариялады. Жаңа қалалық ереже бойынша, егер біреу аборт жасауға көмектессе, оған қолдау көрсетсе немесе көмектескен жағдайда, ол азаматтық жауапкершілікке тартылады.

Мемлекеттік өкілдік

Техас қылмыстық әділет департаменті Одесса қаласындағы Одесса аудандық талап бойынша мерзімінен бұрын босату кеңсесін басқарады.

Федералды өкілдік

Америка Құрама Штаттарының пошта қызметі Одесса қаласында үш почта бөлімін қызметке қойған: Одесса, Солтүстік-Шығыс Одесса және Батыс Одесса.

Техас университеті Перм алабы

Техас Перм бассейні университеті (UTPB) 1973 жылы құрылды. UTPB бұрын жоғары және магистратура деңгейіндегі университет болды, бірақ 1991 жылдың көктемінде Техас заң шығарушы органы университетке бірінші және екінші курс студенттерін қабылдауға рұқсат беретін заң қабылдады. 2006 жылға қарай университет Ядролық реттеу комиссиясымен жаңа жоғары температуралы оқу және сынақ реакторының құрылысы туралы келіссөздер жүргізіп жатты, егер бұл жоба сәтті аяқталса, лицензиялау және құрылыс шамамен 2012 жылы аяқталуы тиіс еді. Бұл реактор АҚШ-та соңғы он жылда салынған алғашқы университет зерттеу реакторы болар еді және әлемдегі санаулы HTGR типті реакторлардың біріне жатар еді. 2006 жылдың қаңтар айында UTPB-ның Бизнес мектебі Халықаралық бизнес мектептерін дамыту қауымдастығынан (AACSB) аккредитация алды, ол әлемдегі бизнес мектептері үшін ең беделді аккредитациялық агенттік саналады. Университет мәліметінше, АҚШ-тағы бизнес мектептерінің 30%-ы және әлемдегі бизнес мектептерінің 15%-ы ғана AACSB аккредитациясын алған.

Техас Техникалық Университетінің Денсаулық ғылымдары орталығы

Техас Тех университетінің денсаулық сақтау ғылымдары орталығы Пермь бассейні кампусы 1979 жылы Медициналық орталық ауруханасының жертөлесінде медицина мектебі ретінде ашылды. 1994 жылдан бері ТТУГСК Пермь бассейні физиотерапия саласында магистр дәрежесін беретін қосымша денсаулық сақтау мектебін қамтиды. Сонымен қатар, Мидленд колледжі кампусында фельдшерлік бағдарлама ұсынылады. TTUHSC Пермь бассейнінің құрамына сондай-ақ, негізгі медициналық көмек және ауылдық денсаулық сақтауға бағытталған медбикелік мектебі де кіреді. 1999 жылдың маусым айында Техас Тех денсаулық орталығы пермь алабындағы тұрғындарға негізгі және мамандандырылған медициналық көмекке қолжетімділікті арттыратын емхана ретінде ашылды. Техас Тех университетінің денсаулық сақтау ғылымдары орталығы Пермь бассейні жақын маңдағы шағын елді мекендерде 21 WIC клиникасын басқарады.

Қоғамдық колледждер

Одесса колледжі – Одесса қаласында орналасқан, екі жылдық мемлекеттік колледж. Ол Эктор округы және Пермь бассейні тұрғындарына қызмет көрсетеді. 1952 жылы ашылған бұл колледж қазіргі таңдағыдай жыл сайын шамамен 6000 студентті университет деңгейіндегі және кәсіби-техникалық курстарға, ал тағы 11000 студентті негізгі білім беру, үздіксіз білім беру және қоғамдық демалыс курстарына қабылдайды. Одесса колледжі Мидлендтің Эктор округындағы бөліктеріне қызмет көрсетеді. Мидленд округының қалған бөліктері Мидленд колледжіне қарасты.

Бастауыш және орта мектептер

Эктор округінің тәуелсіз мектеп ауданы Одесса қаласының Эктор округіндегі (қаланың көп бөлігі) аймақтарына қызмет көрсетеді. ECISD 1921 жылы аудандағы жеті мектептің бірігуі нәтижесінде құрылды. Қазіргі таңда аудан құрамында 38 кампус бар. Ол мынадай жоғары мектептерді басқарады: Перм орта мектебі, Одесса орта мектебі, Джордж Х.В. Буштің «Жаңа технологиялар» мектебі, Одесса колледжіндегі OC Techs және Одесса колледжіндегі Одесса колледж академиясы. Мидленд округінің Одесса қаласына қарасты бөлігі Мидленд тәуелсіз мектеп ауданына бекітілген. Одессадағы жеке мектептерге Монтессори шеберлік мектебі, «Соңғы жаңбыр» христиан мектебі, Одесса христиан мектебі, Пермь бассейні христиан мектебі, Иман қауымдастығы христиан академиясы, Сент-Джон епископтық мектебі, Сент-Мария орталық католик мектебі (Сан-Анджело Рим католик епархиясының құрамында), Монтессоридің Рейни мектебі, Шервуд христиан академиясы және Сион христиан академиясы кіреді. Одессада сондай-ақ бес жекешелендірілген мектеп бар: Компас академиясы жекешелендірілген мектебі, UTPB STEM академиясы, «Гармония» ғылым академиясы Одесса, Елшілік академиясы және Ричард Милберн академиясы Одесса.

Медиа

Қаланың басты күнделікті газеті – Odessa American.

Танымал мәдениетте

Автор Г.Г. Биссинджердің "Жұма күні түнгі жарықтар: қала, команда және арман" кітабы және одан кейінгі фильм ("Жұма күні түнгі жарықтар") 1988 жылғы Перм орта мектебінің футбол маусымына негізделген, ол Одессадағы екі орта мектеп футбол командасының бірі. "Making News: Texas Style" шынайы оқиғалар телесериалы жергілікті CBS арнасының филиалы KOSA TV репортерлерін бақылады. Томми Ли Джонстың "Мелкиадес Эстраданың үш жерлеуі" фильмінің бір бөлігі Одессада түсірілді. truTV реалити-шоуы "Black Gold" Одессадан тыс жердегі үш мұнай ұңғымасына, сондай-ақ Одессадағы кейбір орындарға, мысалы, жергілікті Hooters мейрамханасына негізделген. "Twin Peaks" сериалының үшінші маусымының соңғы эпизодында Одессада өтетін көріністер бар. Жазушы Реймонд Бенсон өзінің "Қара шүберек" және "Қара шүберек: аяқталулар мен басталулар" романдарының бір бөлігін Одессада өткізді. Оның көптеген басқа романдары мен әңгімелерінде Одесса орын ретінде қолданылады, бірақ ол "Лимите, Техас" деп аталатын ойдан шығарылған қала ретінде бейнеленген. "Ертеңгі аңыздар" сериалының алтыншы және жетінші маусымдарының эпизодтары Одессада болды.