Кіріспе
Ұлыбританияда энергияны үнемдеудің әртүрлі шаралары қолданылуда. Энергия мәселесі талқыланған кезде сұранысқа көңіл бөлінбей, сұранысты қанағаттандыруға басымдық беріледі. Бірқатар сарапшылар бұл мәселеге көбінесе назар аудармай отыр деп алаңдайды, бұл энергетикалық индустрияның лоббисінің күштілігіне байланысты. Энергияны үнемдеудің де әлеуеті зор, егер ертерек және келісілген шаралар қабылдаса, болжамды энергия тапшылығының көлемін айтарлықтай азайтуға болады.
Жалпы
2015 жылы Ұлыбритания үкіметі жаңартылатын энергия көздері мен энергия тиімділігі жоғары көліктерге субсидияларды қысқартты. Бұл көміртегі шығарындыларын азайту мақсаттарына қол жеткізуді мүмкін емес етеді деп қорқынышты.
Тұрғын үй
Қазіргі уақытта көміртегі шығарындыларын азайту мақсаттарына жетуде ең үлкен кедергілердің бірі - автомобиль көлігімен қатар тұрмыстық тұрғын үй және энергияны пайдалану болып табылады. 2008 жылғы есеп бойынша, Ұлыбританиядағы көмірқышқыл газының 27% тұрғын үйден шығады. Жаңа ғимараттар бойынша 2006 жылы құрылыс ережелеріне енгізілген өзгерістер бойынша, ал қолданыстағы тұрғын үйлер бойынша көміртегі шығарындыларын азайту бойынша шаралар қабылдануда. Үкімет "Жасыл келісімді" енгізеді. Ол энергия тиімділігін арттыру үшін берілетін төмен пайыздық несиелерді жаңартылған үй-жайлардың энергия есептеріне байланыстыратынын ұсынады. Бұл қарыздар жаңа тұрғынға ауысып, олар есеп-қисаптарды төлейтін болады. Қарызды өтеу шығындары жаңартулардан түсетін шоттардағы үнемдеуден аз болады деп ұсынылады, бірақ бұл нұсқаулық болып табылады және заң жүзінде орындауға болатын кепілдік емес. Энергияның шығындары әрқашан инвесторларға сенімді табыс әкелетін адамдармен кездеседі деп есептеледі.
Үй техникасы
Тұрғын үй секторында тұтынушы электроника және IT өнімдері энергияны пайдаланудың жылдам өсуі күтілуде. 1990 жылдардың ортасынан 2000 жылдардың ортасына дейінгі онжылдықта мұндай тауарлар тұтынатын электр энергиясы 47% -ға өсті. 2010 жылдың басында бұл көрсеткіш 80%-дан асады деп күтілуде. 2004 жылы үйдегі электр энергиясының кем дегенде 8%-ын күту режимінде тұрған бұйымдар пайдаланғаны, яғни әрбір үй шаруашылығына 360 кВт/сағ. және 42 кг көміртегі шығаратындығы анықталды. Барлық тұрмыстық техниканың (оның ішінде тамақ пісіру мен жарықтандыру) электр энергиясын тұтынуы 1970 жылдан 2003 жылға дейін 123%-ға, ал тамақ пісіру мен жарықтандыруды есептемегенде 223%-ға өсті.
Үйге тиесілі емес энергияны пайдалану
Энергия үнемдеу мүмкіндіктері жүйесі (ESOS) Ұлыбританиядағы барлық ірі кәсіпорындардан кемінде төрт жылда бір рет энергияны пайдалану және энергия тиімділігі мүмкіндіктерін қарастыратын міндетті бағалауларды жүргізуді талап етеді. Бірінші сәйкестік кезеңі 2015 жылдың 5 желтоқсанына дейін аяқталады. 2014 жылғы ESOS ережелері ЕС энергия тиімділігі туралы директивасының 8-бабын күшіне енгізеді. ESOS-тің мақсаты - ірі кәсіпорындардың энергияны үнемдеу мүмкіндіктерін анықтау, оларды заңнама арқылы энергия аудитін жүргізуге мәжбүрлеу. Аудит олардың энергия тұтынуының 90%-ын қамтыуы тиіс және анықталған мүмкіндіктер іске асырылуы тиіс емес. Бұл схеманы Ұлыбританияның Қоршаған орта агенттігі реттейді, олар бұл заңға жеңілдікпен қарайтынын айтты, алайда ESOS аудитін жүргізбеген жағдайда компаниялар 50 000 фунтқа дейін айыппұл салуға әкеп соғады. Бірінші кезеңнің орындалу мерзімі 2015 жылдың 5 желтоқсаны болды, ал барлық қатысушылар (жеке кәсіпкерлер, 250-ден астам қызметкері бар немесе 50 млн. евродан астам айналым жасайтын және 43 млн. евродан астам балансты құрайтын компаниялар) осы күнге дейін тағайындалған бас бағалаушымен энергетикалық аудит жүргізуді аяқтауы керек еді. Жоспардың екінші кезеңі 2019 жылдың 5 желтоқсанында орындалды, ал біліктілік талаптары бірінші кезеңге қарағанда өзгермеді. Энергия және көміртегі туралы есеп берудің жеңілдетілген жүйесі (SECR) - бұл Ұлыбританиядағы котировкаланған және ірі котировкаланбаған компанияларға (ағымдағы айналымы (немесе жалпы табысы) 36 млн. фунт стерлинг немесе одан да көп, баланстық активтері 18 млн. фунт стерлинг немесе одан да көп немесе 250 немесе одан да көп қызметкері бар) жаңадан қолданылатын міндетті есеп беру жүйесі. 2013 және 2018 жылғы ережелерге енгізілген өзгерістер бойынша, 2006 жылғы компаниялар туралы заңның 15-бөлімі бойынша директорлар туралы есеп дайындауға міндетті кез келген мөлшердегі котировкаланған компаниялар энергияны пайдалану және парник газдары шығаруға қатысты ақпаратты жариялауға міндетті. 2020 жылдың сәуір айынан бастап талаптарға сай келетін компаниялар өздерінің жалпы жылдық энергия тұтынуын, әр қайнар көзге бөлінген және әр отын түрін пайдаланудан туындайтын парниктік газдар шығарындыларын жария етуі тиіс. Бұл туралы 2020 жылдың сәуірінен бастап қаржы жылының соңында хабарлануы қажет. Бұл есеп компанияның ресми есептеріне енгізілген.
Көлік
Көлік Ұлыбританияда отынның маңызды тұтынушысы ретінде өсуін жалғастыруда, ал тұрғын үймен бірге бұл Үкіметтің көміртегі шығынды азайту мақсаттарына жетудегі басты қиындықтардың бірі болып табылады. 2003 жылға қарай көлікте пайдаланылатын отын мөлшері 1970 жылдан бастап шамамен 60%-ға өсті. Мұнай негізгі энергия көзі болса, электр энергиясы мен сұйық газ аз пайызды құрайды. Осы уақыт аралығында көміртегі шығарындылары екі есеге өсті. Көліктердің көбейіп, қозғалтқыштардың көлемінің артуы, көліктердің тығырықтарының көбеюі - бұл проблемалардың кейбір түрлері, сондай-ақ әуе қатынасының көбеюі.
Жол көлігі
Дизельді көліктерден шығатын азот оксидтері, күкірт диоксиді және бөлшектер шығарындыларын азайту үшін жасалған күш-жігердің нәтижесінде отынның шығындары мен көмірқышқыл газының шығарындылары өсті. Қазіргі технология отын тұтынуды арттырмай, шығарындыларды одан әрі азайтуға мүмкіндік береді, ал болашақ технология отын тұтынуды, ал содан CO2 шығарындыларын азайтуға мүмкіндік береді деп үміттенеміз. Көлік құралдарына салынатын акциздің (ЖАҚ) негізі, сондай-ақ "жол салығы" деп аталады, сондықтан 2001 жылдың 1 наурызында немесе одан кейін тіркелген автомобильдерге олар кіретін ЖАҚ жолағына сәйкес салық салынады. VED диапазондары зертханалық сынақтың нәтижелеріне негізделеді, бұл сынақ идеалдық жағдайда көлік құралының теориялық потенциалдық шығарындыларын саяхаттаған километріне CO2 граммымен есептеу үшін жасалған. Бұл дизельді көліктердің 21% -ға өсуіне ықпал етті, олар CO2 шығарындыларын азайтады, бірақ бөлшектерді арттырады. Компаниялық автомобиль салығын Еліміздің салық және кеден департаменті (HMRC) реттейді, ол да тізімдік баға мен СО2 шығарындыларын көрсету үшін қайта қаралды. 2005 жылдың шілдесінде жаңа көліктерге отын үнемдеу белгілерін қоюдың ерікті жүйесі енгізілді, оның ішінде көлік құралдары акцизі мен отынның ықтимал шығындары туралы ақпарат. Бұл жүйе Ұлыбританияны Еуропалық 1999/94/EC директивасына сәйкес келтіреді және тұтынушылар мен өндірушілердің мінез-құлқына ықпал етуді мақсат етеді. 1990 жылдары отын бағасының эскалаторы көлік құралдарын пайдалануды азайту және шығарындыларды азайту мақсатында автомобильдік отын салығын көтеру үшін қолданылды. Бұл механизм 2000 жылы отынға қарсы наразылық акцияларынан кейін тоқтатылды. 2006 жылғы желтоқсанда Үкімет отынға салынатын салықты көтеру туралы мәлімдеді және отын бағасы жыл сайын "кем дегенде инфляцияға сәйкес" өсуі керектігін айтты. 2008 жылдан бастап жаңартылатын көлік отынға қатысты міндет енгізілуде, оның аясында бензин мен дизельді 2010 жылға дейін 5% биоотынмен араластыруы мүмкін. Бұл көлік секторындағы көміртегі шығарындыларын 2 - 3% -ға дейін қысқартады деп күтілуде. "Жаз көміртегімен автокөліктерді дамыту" серіктестігі жаңа көліктердің 2012 жылға қарай 100 г/км-ден артық емес көміртегі шығаратындығын мақсат етіп отыр. Сонымен қатар, ол коммерциялық көліктерден шығатын көміртегі шығарындыларын азайтуға және баламалы отын саласына да ықпал етеді.
Ішкі теңіз тасымалы
Ұлыбританиядағы жүктің 7,5%-ы жағалаулық және ішкі су жолдарымен тасымалданады (тонна-километр, Солтүстік теңізден алынған шикі мұнайды қоспағанда), бұл негізінен тас, агломераттар және тазартылған мұнаймен шектеледі. Бірқатар баяндамалар осы үлесті арттырудың қаржылық және экологиялық артықшылықтарын талқылады. Көлікпен салыстырғанда көміртегі шығарындылары 80%-ға, ал азот диоксиді 35%-ға төмен. Нәтижесінде, мәселеге көбірек көңіл бөлінеді, мысалы, Британдық су жолдары ішкі контейнерлік порттарды дамыту әлеуетін қарастырады. Контейнерлердің тұрақты қозғалысына кедергі келтіретін факторлар арасында сенімді және жеткілікті көлемді жүк жөнелтушілермен тұрақты тасымалдау қызметтерінің болмауы және қосымша тасымалдау шығындары бар. Кейбір аймақтарда, соның ішінде Лондонда, жүк тасымалын күшейту үшін канал инфрақұрылымына инвестиция салынады және Темзадағы қалған кемежайларды қорғау үшін шаралар қабылдануда.
Әуе көлігі
Әуе көлігі қазіргі уақытта әуе жолаушыларына салынатын салық арқылы салық салынады. Халықаралық авиациядағы көміртегі шығарындылары қазіргі уақытта Ұлыбритания мен халықаралық көміртегі шығарындыларын азайту мақсаттарынан шығарылған. Жолаушылар санының қазіргі және болжамды өсуіне байланысты бұл сектор болашақта шығарындылардың негізгі көзі болады деп күтілуде. 1998 жылы Ұлыбритания әуежайлары арқылы 123,9 млн. халықаралық жолаушы тасымалданды (оның ішінде ішкі авиация бойынша 159,1 млн. жолаушы). Аэропорттың қуатын кеңейту мақсатында Транспорт департаментінің "Аэропорттың болашағы" атты ақ қағазында 2030 жылға дейін 470 миллион жолаушы тасымалданатын болады деп болжанып отыр. Көлік министрлігінің "ең жақсы жағдай" бойынша шығарылатын шығарындыларды болжауды қолдана отырып, 2006 жылғы тамыздағы баяндамада Экологиялық аудит жөніндегі арнайы комитет бұл сектор Ұлыбританияның 2050 жылы шығарындыларының 24% құрайды деп күтеді, бұл 2006 жылы шамамен 5% -ға тең. Сонымен қатар, биіктікке байланысты факторлардың әртүрлілігіне байланысты, авиациядан шығатын көміртегі шығарындылары жер деңгейіндегі шығарындыларға қарағанда 2 - 4 есе зиянды деп саналады. Комиссия осы болжамды көтерілумен күресу үшін бірқатар шараларды қабылдауға шақырды, соның ішінде авиациялық отынға салық салу, халықаралық әуе билеттеріне ҚҚС салу және әуе жолаушыларына салынатын салықты арттыру. II кезең (2008-2012 жылдар) үшін жылдық орташа 246,2 млн. тонна белгіленген. Кәсіпорынға әсер ететін басқа да шаралар климаттық өзгерістерге қатысты алым мен климаттық өзгерістер туралы келісімдер. 2019 жылы Ұлыбритания 2050 жылға дейін барлық парниктік газдар шығарындыларын таза нөлге дейін азайтуды талап ететін таза нөлдік шығарындылар туралы заң қабылдады. Ауыл шаруашылығы мен авиациядан шығатын газдарды азайту үшін көміртегі сіңдіру (парниктік газдарды жою) сияқты бірқатар әдістер қажет болады. Көміртегі сіңдірушілерге орманды қайта ағаштандыру, мекен-жайларды қалпына келтіру, топырақтағы көміртегін ұстап тұру, көміртегі жинап, сақтау арқылы биоэнергия және тіпті тікелей ауа жинап алу жатады. Ұлыбритания үкіметі жуырда таза нөлдік мақсаттарға қол жеткізуді ауа сапасын жақсартудың әлеуетті тетігі ретінде байланыстырды.