Marc-René de Voyer de Paulmy d'Argenson (1652–1721)

Кіріспе

Марк Рене де Войер, маркиз де Полми және маркиз дАргенсон (4 қараша 16528 мамыр 1721) - француз саясаткері.

Өмірбаян

Д'Аргенсон 1652 жылы 4 қарашада Венецияда дүниеге келді, оның әкесі, сонымен қатар Марк Рене, елші болды. Дәстүрге сәйкес, ол Венеция Республикасының құдды баласы деп жарияланды, бұл Марк (әулие Марк Венецияның қамқоршысы) деген атауға себеп болды. 1669 жылы адвокат, 1679 жылы Ангулемдегі сенешаузеде генерал-лейтенант болды. Отбасын жек көрген Колбер қайтыс болғаннан кейін Парижге барып, Пончартеннің туысы Маргарита Лефевр де Комартенге үйленді. Бұл оның байлығының басталуы болды. Ол кезекті түрде maître des requêtes (1694), conseil des prises (сыйлық соты) мүшесі (1695), абыройының жалған атақтарын тергеу жөніндегі комиссияның прокуроры (1696) болды. 1697 жылы д'Аргенсон полиция генерал-лейтенанты болды. Бұрын бұл лауазымға Габриэль Николас де ла Рейнь атқарған болатын. Ол оған полицияны басқаруға ғана емес, сонымен қатар корпорацияларды, баспахананы және Парижді қамтамасыз етуді қадағалауға да мүмкіндік берді. Полиция ережелерін бұзу оның құзырына кірді, ал оның билігі қасақана және абсолютті болды. Бақытымызға орай, ол, Сент-Симонның сөздерімен: Д'Аргенсон полиция генерал-лейтенанты лауазымын атқарған жиырма бір жыл ішінде ол әрбір жеке және мемлекеттік құпияның қатысушысы болды; шын мәнінде, ол Париж тарихындағы кез-келген маңызды оқиғаға қатысы болды. Ол полициядан шыққан хабарларға қызығушылық танытқан Людовик XIV-тің жақын досы болды; оны Орлеан герцогы Филипп қамқорлады; оны соттағы иезуиттер қолдады; және бәрі одан қорқыды. Д'Аргенсон 1709 жылдың қатал қысында Парижде азық-түлікпен қамтамасыз етуді ұйымдастырды және үкіметтің жамандаушыларын жерге ұшыруға тырысты, бірақ сәл табысты болды. Ол Порт-Рояльдегі Янсендік монастырды (1709) жоюды басқарды, бұл көптеген наразылық пен памфлеттерді туғызды. 1716 жылы ол Академия ғылымдарының құрметті мүшесі, ал 1718 жылы Француз академиясының мүшесі болды. Регенция кезінде қаржыгерлердің заңсыз әрекеттерін тексеру үшін жиналған Сот палатасы Аргенсонды күдікті деп санады және оның клерктерін тұтқындады, бірақ оған кінә тағуды батылдықпен күтпеді. 1718 жылы 28 қаңтарда ол өз еркімен полиция генерал-лейтенанты лауазымынан шығып, Агуэзоу канцлері және қаржы кеңесінің президенті лауазымына ие болды. Ол регентпен парламенттің қарсылығын басып, қаржыны қайта ұйымдастыруға тағайындалды және Джон Лоу өзінің қаржы жүйесін қолдануға мүмкіндік беру үшін үлкен жауапкершілікке ие болды, бірақ ол көп ұзамай Лоумен айтысып, оның құлдырауына әкелгенін ойлап тапты. Регент (Орлеан герцогы) Лоудың схемаларының нәтижесіне кінәлауды (Миссисипи көпіршігін қараңыз) dArgenson-ға жүктеді, ол қаржы кеңесіндегі лауазымынан кетуге мәжбүр болды (1720 жылдың қаңтары). Өтемақы ретінде ол бүкіл патшалықтың полициясының бас инспекторы болып тағайындалды, бірақ мөрлерді ұстаушы лауазымынан кетуі керек болды (1720 жылдың маусымы). Ол 1721 жылы 8 мамырда қайтыс болды, Париж халқы оның табутына тастар мен қорқынышпен қарайды және оны патшалықты қиратты деп айыптайды.

D'Argenson was born in Venice on 4 November 1652, where his father, also Marc René, was ambassador. According to tradition, he was declared a godson of the Venetian Republic which accounted for the name Marc (Saint Mark being the patron saint of Venice). D'Argenson became avocat in 1669, and lieutenant general in the sénéchaussée of Angoulême (1679). After the death of Colbert, who disliked his family, he went to Paris and married Marguerite Lefèvre de Caomartin, a kinswoman of the comptroller general Pontchartrain. This was the beginning of his fortunes. He became successively maître des requêtes (1694), member of the conseil des prises (prize court) (1695), procureur général of the commission of inquest into false titles of nobility (1696). In 1697, d'Argenson became lieutenant general of police. This office, which had previously been filled by Gabriel Nicolas de la Reynie, was very important. It not only gave him the control of the police, but also the supervision of the corporations, printing press, and provisioning of Paris. All contraventions of the police regulations came under his jurisdiction, and his authority was arbitrary and absolute. Fortunately, he had, in Saint Simon's phrase:

During the twenty one years that d'Argenson exercised the office of lieutenant general of police, he was a party to every private and state secret; in fact, he had a share in every event of any importance in the history of Paris. He was the familiar friend of Louis XIV, who delighted in scandalous police reports; he was patronized by the Philippe, Duke of Orleans; he was supported by the Jesuits at court; and he was feared by all. D'Argenson organized the supply of food in Paris during the severe winter of 1709, and endeavoured, but with little success, to run to earth the libellers of the government. He directed the destruction of the Jansenist monastery of Port Royal (1709), a proceeding which provoked many protests and pamphlets. In 1716, he was created an honorary member of the Académie des Sciences and, in 1718, a member of the French Academy. Under the Régence, the Chambre de Justice, assembled to inquire into the malpractices of the financiers, suspected d’Argenson and arrested his clerks, but dared not lay the blame on him. On 28 January 1718, he voluntarily resigned the office of lieutenant general of police for those of keeper of the seals—in the place of the chancellor d’Aguesseau—and president of the council of finance. He was appointed by the regent to suppress the resistance of the parlements and to reorganize the finances, and was in great measure responsible for permitting John Law to apply his financial system, though he soon quarrelled with Law and intrigued to bring about his downfall. The regent (the Duke of Orleans) threw the blame for the outcome of Law's schemes (see the Mississippi Bubble) on d’Argenson, who was forced to resign his position in the council of finance (January 1720). By way of compensation he was created inspector general of the police of the whole kingdom, but had to resign his office of keeper of the seals (June 1720). He died on 8 May 1721, the people of Paris throwing taunts and stones at his coffin and accusing him of having ruined the kingdom.

Отбасы

Аргенсонның екі ұлы болды, Рене Луи және Марк Пьер.