Кіріспе
Француздық шенеунік (1615–1680), Николас Фуке, Белль-Иль графы, Мелунь және Во виконты (nikɔla fukɛ; 27 қаңтар 1615 – 23 наурыз 1680) король Людовик XIV тұсында 1653 жылдан 1661 жылға дейін Францияның қаржы министрі болды. Ол сәнді мансапқа ие болып, зор байлық жинады. Ол мемлекеттік қаражатты теріс пайдалану және монархтың қадір-қасиетіне нұқсан келтіру айыбымен ықыластан шығып, сотталды. Король оны 1661 жылдан өліміне дейін, 1680 жылға дейін түрмеге қамады.
Nicolas Fouquet, marquis de Belle Île, vicomte de Melun et Vaux (nikɔla fukɛ; 27 January 1615 – 23 March 1680) was the Superintendent of Finances in France from 1653 until 1661 under King Louis XIV. He had a glittering career, and acquired enormous wealth. He fell out of favor, accused of peculation (maladministration of the state's funds) and lèse majesté (actions harmful to the well being of the monarch). The king had him imprisoned from 1661 until his death in 1680.
Ерте өмір
Николя Фуке Парижде ықпалды ақсүйектер отбасында дүниеге келді (Ancien Régime кезеңінде үкіметте, әсіресе заң және қаржы салаларында жоғары лауазымдарды атқарған ақсүйектердің "noblesse de robe" тобының мүшесі). Ол Франсуа IV Фуке (үкіметте көптеген жоғары лауазымдарды атқарған) мен Мари де Мопэудің (әлеуметтік киім киетін ақсүйектер отбасынан шыққан және өзінің ізгілігі мен қайырымдылық істерімен танымал болған) екінші баласы болды. Ересекке жеткен бес қызының барлығы да тәуекел етті. Ұлдарының төртеуі дін қызметкері, ал екеуі епископ болды. 13 жасында иезуиттермен алдын ала оқудан кейін Фуке Париж университетінен заңгерлік диплом алды. Кардинал Ришелье осы мансапты таңдауға Фукеге кеңес берді.
After some preliminary schooling with the Jesuits at the age of 13, Fouquet received his law degree from the University of Paris. Cardinal Richelieu advised Fouquet on this career choice. :40
Саяси мансап
1634 жылы Фуке Мец Парламентіне кеңесші болып тағайындалды. Ришелье оған Франция патшасына тиесілі ақшаны Лотарингия королі Карл IV-нің ұрлап алып жүрген-ау деген күдікпен есептерін тексеруді тапсырды. Фуке, әлі жасөспірім кезінде, бұл тапсырманы ұсынылған деңгейде орындады. Кардинал Ришелье 1642 жылы қайтыс болды, бірақ Фуке бас министр, кардинал Мазаринді әсерлі етуге қол жеткізді, ол оның қорғаушысына айналды (ұзақ мерзімді қарым-қатынас шиеленіскендіктен, ол Ансиен режимінде бұл лауазымды атқарган ең жас адам болды). Кардиналдар Ришелье мен Мазариннің көп жылдық соғыстары мен ескірген кіріс жүйесі салдарынан корольдік қаржы жағдайы апаттық болатын. Жиналған салық кірісінің жартысы ғана корольдік қазынаға түсетін, ал қалғаны түрлі тараптармен ұрланып алатын. Осы тұрақсыз жағдайда Фуке мемлекеттік кредиторлардың талаптарын қанағаттандыру үшін қандай қаражат жұмсалу керектігі туралы шешімдер қабылдады, сондай-ақ патшаға ақша қарызға берген ірі қаржыгерлермен келіссөздер жүргізді. Фуке патша уәделерін орындауға дайын болғандықтан, патшаның қарыз алушы ретінде сенімділігі артып, үкіметтің кредиті күшейді, бірақ бұл процеске тиімді бақылау болған жоқ. Ұзақ соғыстар мен сарай қызметкерлерінің ашкөздігі Фукеге өзінің жақсы кредитінің есебінен қаржы сұранысын қанағаттандыру үшін қарыз алуға мәжбүр етті. Есептердегі тәртіпсіздік үмітсіз жағдайға жетті, бірақ бұл патшалық үшін қалыпты жағдай еді, өйткені корольдік қаржыны нашар бақылаудың ұзақ тарихы болған. Дегенмен, қарыз шығару патшалықтың нашар экономикалық жағдайын жақсартуға көмектесе алмады, себебі шығындарды шектеуге және салық кірісін арттыруға қабілеттілік болған жоқ. Фуке негізгі қақтығысқа түскен борыштық жағдайдың орталық тұлғасына айналды. Фуке мемлекеттік қаржыны реттеу жоспарын жасады, бірақ оны іске асыруда сәттілікке жете алмады, бірақ кейіннен оны Колбер қолға алды. Патшаның наразылығын дефицит туралы жағымсыз хабарлар және Фуке туралы жағымсыз мәліметтер күшейтті. Алайда, Фуке парламенттегі жоғары лауазымының (ол генералды прокурор болып қалды) арқасында қудалаудан иммунитет алды, ол парламенттің басым бөлігін бақылады. Вокс және басқа да ірі мүліктерінде (әсіресе, Винсенс сарайымен шектесетін Сент-Мандедегі мүлкі) Фуке сирек қолжазбаларды, суреттерді, зергерлік бұйымдар мен антиквариаттарды көптеп жинады және ең бастысы өзін суретшілер мен авторлармен қоршады. Жан де Ла Фонтен, Пьер Корнель, Мадам де Севинье және Поль Скаррон оның шақыруларын алған және кейбіреулері оның қамқорлығын көрген көптеген суретшілер мен авторлардың арасында болды. Патшаның алаңдаушылығын арттырып, Фуке Нидерландыда бірнеше соғыс кемелеріне тапсырыс бергені анықталды, олар оның отарлау амбицияларына және патшаға қауіп төндіруге мүмкіндік берген болар еді. Патша Фукедің күтіммен құрылған достар мен клиенттер желісіне де алаңдады, бұл оны патшалықтағы ең ықпалды тұлғалардың біріне айналдырды. Бала кезінде Луи Фронда кезінде оның монархиясына қауіп төндірген қарулы қақтығысты көрді және бүлікке қатысты негізді алаңдаушылықтары болды. Фуке суперинтендант ретінде өте бай және ықпалды партизандар (салық фермерлері) тобына жетекшілік етті, егер олар топ ретінде сынға алынса, патшаға үлкен қиындықтар тудыруы мүмкін еді. Фуке айлакерлікпен өзінің генералды прокурор лауазымын сатуға көндірілді, бұл оны патшалық қудалаудан қорғанышсыз қалдырды; ол сатудан түскен ақшаны (шамамен 1 миллион ливр) патшаның ықыласын жеңіп алу үшін корольдік қазынаға төледі. Сот отырысы жазбаша түрде өтті. Өзін қорғау үшін Фукеге сөз сөйлеуге рұқсат берілмеді. Сотта талқыланған айыптамалар өлім жазасына кесілуі мүмкін еді. Патша шешімді тым жұмсақ деп санады және сотты Пиньероль бекінісінде өмір бойы бас бостандығынан айыруға және Фуке мүлкін тәркілеуге "өзгертті". Ол сондай-ақ Фуке достарына, жақтастарына және отбасына қарсы өш алуды бастады. Бұрынғы министр түрмедегі жағдайға төзімділікпен қабылдады; ол онда бірнеше аудармалар мен діни кітаптарды жазды.
Көркем шығармаларда
Фуке тарихы көбінесе Темір бетпердедегі адаммен байланысты, ол көбінесе Льюис XIV-нің нағыз патшасы немесе тіпті оның бірдей егіз інісі деп есептеледі. Осы себепті, ол Александр Дюманың «Виконт де Брагелон» романындағы маңызды кейіпкер болып табылады, онда ол батырлықпен бейнеленеді. Фукедің одақтасы Арамис Льюис XIV-ті өзінің бірдей егіз інісімен алмастырып, билікті басып алуға тырысады. Фуке патшаға деген адалдығынан Арамистің жоспарын жоққа шығарып, Льюисті құтқарады. Дегенмен, бұл оның құлдырауына кедері келтірмейді. Джеймс Уэйлдің «Темір бетпердедегі адам» (1939) фильмі Дюма романынан еркін бейімделген, ал Фуке патшаның егіз ағасының бар екенін жасыруға тырысатын оқиғаның басты жау ретінде көрсетіледі. Фуке рөлін Жозеф Шилдкраут ойнайды. 1977 жылғы нұсқада Фукеді Патрик МакГухан сомдайды. Осы роман негізінде түсірілген «Бесінші мушкетер» (1979) фильмінде оның рөлін Иан МакШейн ойнайды. Тарихтан өзгешелік ретінде, осы фильмдердің көпшілігінде ол 1660 жылдары қайтыс болған деп көрсетіледі. Фуке рөлін Ник Дирдің «Қуат» пьесасында Роберт Линдсей ойнады. Фуке өмірі (және Колбермен арадағы бәсекелестігі) Рита Моналди мен Франческо Сортидің «Имприматур» тарихи романындағы маңызды сюжеттік желілердің бірі болып табылады. Фуке мен оның тұтқындалуы Роберто Росселлинидің 1966 жылғы «Льюис XIV билікті басып алу» фильмінде де маңызды орын алады, онда Фуке рөлін Пьер Баррат ойнайды. Питер Гринвейдің «Тулс Люпер» фильмдерінің екіншісінде Марсель Юреш сомдаған Фойстлинг есімді нацистік генерал Фукеге әуес болып, оның өмірін және өлімін қайта жасай беруге тырысады. Фуке HBO-ның «Сопранолар» телесериалының бір эпизодында сипатталған, бірақ аты аталмайды. Кармин Люпертацци-младший Джонни Сакрониді король Луидің қаржы министрімен салыстырып, одан өзінің беделін асыруға тырысқан, бірақ соңында түрмеге қамалған адам деп сипаттайды. Фуке туралы жазылған Дессерт және Петитфильс еңбектерінің беттерінің нөмірлері француз Уикипедиясынан алынған Фуке туралы мақаладан алынған.