Кіріспе
Жүз жыл, 1601 жылдан 1700 жылға дейін. XVII ғасыр 1601 жылдың 1 қаңтарынан (MDCI рим цифрларымен белгіленген) 1700 жылдың 31 желтоқсанына (MDCC) дейін жалғасты. Бұл Еуропаның ерте заманауи дәуіріне жатады және сол континентте (әлемге ықпалы күшейіп келе жатқан) барокко мәдени қозғалысы, Испанияның алтын ғасырының соңғы кезеңі, Голландияның алтын ғасыры, Людовик XIV билік еткен Францияның ұлы дәуірі, ғылыми революция, әлемдегі алғашқы ашық компания және Голландиялық Шығыс Индия компаниясы сияқты мегакорпорация, сондай-ақ кейбір тарихшылардың пікірінше, жалпы дағдарыс орын алды. XVII ғасырдың ортасынан бастап Еуропа саясатына Людовик XIV тұсындағы Франция Корольдігі басымдық танытты, онда корольдік билік Фронда азамат соғысында ішкі тұрақтылыққа қол жеткізіп нығайтылды. Жартылай феодалдық француз аристократиясы Версаль сарайының аң аулау резиденциясынан алтынмен әшекейленген түрмеге айналуы арқылы әлсіреп, абсолюттік монархияның билігіне бағынды. Ішкі бейбітшілік қамтамасыз етілгеннен кейін Людовик XIV Францияның шекараларын кеңейтті. Осы ғасырда ағылшын монархы парламентпен қақтығыстарға көбірек араласты, бұл ағылшын азамат соғысына және ағылшын монархиясының билігінің әлсіреуіне әкелді. Ғасырдың соңына қарай еуропалықтар логарифмдер, электр, телескоп және микроскоп, есептеу, жалқы тартылыс, Ньютонның қозғалыс заңдары, ауа қысымы және есептеу машиналарын меңгерді. Бұл ғылыми революцияның алғашқы ғалымдарының – Галилео Галилей, Иоганн Кеплер, Рене Декарт, Пьер Ферма, Блез Паскаль, Роберт Бойль, Кристиан Гюйгенс, Антони ван Леувенхук, Роберт Хук, Исаак Ньютон және Готфрид Вильгельм Лейбниц еңбектерінің нәтижесінде мүмкін болды. Бұл кезеңде мәдениеттің (әсіресе театр, музыка, бейнелеу өнері және философия) дамуы да өркендеді. Осы ғасырда маңызды өнертабыстар жасалды. Осы кезеңде Американы еуропалықтардың отарлауы, соның ішінде күміс кен орындарын игеру қарқынды жүрді, нәтижесінде Еуропаға байлық ағылып, инфляция туды. Сондай-ақ, осы кезеңде Оңтүстік-Шығыс және Шығыс Азияда еуропалықтардың ықпалы күшейді (мысалы, Тайваньды отарлау). Бұл сыртқы факторлар Аюттхаяда төңкеріске ықпал етті. Матарам және Ачех сұлтандықтары, әсіресе ғасырдың бірінші жартысында, аймақтың ең қуатты мемлекеттері болды. Ғасырдың ең ірі әскери қақтығыстары: Отыз жылдық соғыс, Голландия-Португалия соғысы, Ұлы түрік соғысы, Тоғыз жылдық соғыс, Моғол-Сафави соғыстары және Цин империясының Мин империясын жаулап алуы.
The 17th century lasted from January 1, 1601 (represented by the Roman numerals MDCI), to December 31, 1700 (MDCC). It falls into the early modern period of Europe and in that continent (whose impact on the world was increasing) was characterized by the Baroque cultural movement, the latter part of the Spanish Golden Age, the Dutch Golden Age, the French Grand Siècle dominated by Louis XIV, the Scientific Revolution, the world's first public company and megacorporation known as the Dutch East India Company, and according to some historians, the General Crisis. From the mid 17th century, European politics were increasingly dominated by the Kingdom of France of Louis XIV, where royal power was solidified domestically in the civil war of the Fronde. The semi feudal territorial French nobility was weakened and subjugated to the power of an absolute monarchy through the reinvention of the Palace of Versailles from a hunting lodge to a gilded prison, in which a greatly expanded royal court could be more easily kept under surveillance. With domestic peace assured, Louis XIV caused the borders of France to be expanded. It was during this century that the English monarch became increasingly involved in conflicts with the Parliament this would culminate in the English civil war and an end to the dominance of the English monarchy. By the end of the century, Europeans were masters of logarithms, electricity, the telescope and microscope, calculus, universal gravitation, Newton's Laws of Motion, air pressure, and calculating machines due to the work of the first scientists of the Scientific Revolution, including Galileo Galilei, Johannes Kepler, René Descartes, Pierre Fermat, Blaise Pascal, Robert Boyle, Christiaan Huygens, Antonie van Leeuwenhoek, Robert Hooke, Isaac Newton, and Gottfried Wilhelm Leibniz. It was also a period of development of culture in general (especially theater, music, visual arts and philosophy). Some of the greatest inventions took place in this century. It was during this period that the European colonization of the Americas began in earnest, including the exploitation of the silver deposits, which resulted in bouts of inflation as wealth was drawn into Europe. Also during this period, there would be a more intense European presence in Southeast Asia and East Asia (such as the colonization of Taiwan). These foreign elements would contribute to a revolution in Ayutthaya. While the Mataram Sultanate and the Aceh Sultanate would be the major powers of the region, especially during the first half of the century. The greatest military conflicts of the century were the Thirty Years' War, Dutch–Portuguese War, the Great Turkish War, the Nine Years' War, Mughal–Safavid Wars, and the Qing annexation of the Ming.
Өнертабыстар, жаңалықтар, жаңалықтар
Философия мен ғылымда үлкен өзгерістер орын алады, оларды көбінесе ғылыми революция деп атайды. Еуропаға қайтадан банкноттар енгізілді. Мұзжұмсақ. Еуропада шай мен кофе танымал болды. Франциядағы орталық банк және қазіргі заманғы қаржы шотланд экономисі Джон Лоудың еңбегі. Минареттер, Исфаханның Джаме мешіті, Исфахан, Парсы (Иран) салынды. 1604 ж.: Сүт жолынан SN 1604 жұлдыздық жарқын оқиғасы байқалды. 1605 ж. Иоганн Кеплер планеталардың эллипстік орбиталарын зерттеуді бастады. 1605: Германияның Иоганн Карольс «Relation» атты алғашқы газетті шығарды. 1608 жыл: Жарықты жинақтайтын телескоптар пайда болды. Голландиялық көз айнек жасаушы Ханс Липперши оның патентын алуға тырысып, өнертабыс туралы хабар таратты. 1610 ж. Орион тұмандылығын француз Николас Клод Фабри де Пейреск анықтады. 1610 ж. Галилео Галилей мен Симон Мариус Юпитердің Галилейлік серіктерін бақылады. 1611: «Кинг Джеймс» немесе «Рұқсат етілген нұсқа» алғаш рет жарияланды. 1612: Францияның Людовик XIII үшін қару жасаушы Марин Буржуа жасаған алғашқы кремнийлік мылтық. 1614 ж. Джон Нейпер есептеулерді жеңілдету үшін логарифмді енгізді. 1616: Николо Зукки шағылыстыратын телескоп жасауға тырысқан қола параболалық айнамен тәжірибелерді сипаттады. 1620: Корнелис Дреббел, Англия королі Джеймс I қаржылап, ағаштан және майланған былғарыдан жасалған алғашқы «су асты кемесін» жасады. 1623 ж. Генри Коккерам үшінші ағылшын сөздігін шығарды. 1628 ж. Уильям Харви өзінің қан айналымы жүйесін жариялап, түсіндірді. 1637 жыл: Голландиялық Киелі кітап жарық көрді. 1637 ж. Венецияда тұңғыш рет опера театры – Сан-Кассиано театры ашылды. 1637 ж. Пьер де Ферма өзінің соңғы теоремасын айтты, ол 1995 жылға дейін шешілмеді. 1637 ж. Қытайдың теңіз миналары бұрын Хуалонг-Цзиньде сипатталған болса да, Мин династиясының ғалымы Сонг Иньсингтің «Тянь Гонг Кай Ву» кітабында лакталған қапқа оралған теңіз миналары сипатталған, оны жақын жағалаудағы арқанды тартып, болат дөңгелек кремнийлі механизмді іске қосатын шабуылшы жасайды. 1642 ж. Блез Паскаль Паскаль калькуляторы деп аталатын механикалық калькуляторды ойлап тапты. 1642: Мезотинт гравюрасы баспа суреттеріне сұр түсті тон енгізеді. 1643 ж. Италиялық Эвангелиста Торричелли сынап барометрін ойлап тапты. 1645: Италияның Венеция қаласынан Жакомо Торелли бірінші айналатын сахнаны ойлап тапты. 1651 ж. Джованни Риччоли Айдың теңіздеріне жаңа ат берді. 1656 ж. Кристиан Гюйгенс Сатурн сақиналарының нақты пішінін сипаттады. 1657 ж. Кристиан Гюйгенс Галилео Галилейдің зерттеулеріне негізделген алғашқы жұмыс істейтін маятник сағатын жасады. 1659 ж. Кристиан Гюйгенс Марстың бетін алғаш рет бақылады. 1662: Кристофер Меррет көпіршікті шарап өндірісі туралы алғашқы мақаласын ұсынды. 1663 ж. Джеймс Грегори шағылыстыратын телескоптың жобаларын жариялады. 1669 ж. Исаак Ньютон алғашқы жұмыс істейтін телескопты жасады. 1676 ж. Антони ван Левенхук бактерияларды ашты. 1676 ж. Жарық жылдамдығын алғаш рет өлшеу. 1679: Готфрид Вильгельм Лейбниц екілік жүйені жасады. 1684 ж.: Готфрид Вильгельм Лейбниц пен сэр Исаак Ньютон тәуелсіз түрде калькулусты жасады және оны классикалық механиканы қалыптастыру үшін пайдаланды.
Еуропаға назар аударыңыз
Кларк, Джордж. Он жетінші ғасыр (2-ші басылым, 1945). Хэмпшир, Стюарт. "Ақыл ғасыры: 17-ғасыр философтары", таңдаулы материалдар, кіріспе және түсіндірмелермен (1961). Левиттер, Люциан Ришард. "Польша, Украина және Ресей 17 ғасырда." Славян және Шығыс Еуропалық шолу (1948): 157–171. JSTOR-да. Огг, Дэвид. Еуропа XVII ғасырда (6-шы басылым, 1965). Роуботам, Шила. Тарихтан жасырылған: 17-ғасырдан қазіргі уақытқа дейінгі тарихтағы әйелдерді қайта ашу (1976). Тревор Ропер, Хью Р. "17 ғасырдың жалпы дағдарысы." Past & Present 16 (1959): 31–64.
Ogg, David. Europe in the Seventeenth Century (6th ed. 1965). Rowbotham, Sheila. Hidden from history: Rediscovering women in history from the 17th century to the present (1976). Trevor Roper, Hugh R. "The general crisis of the 17th century." Past & Present 16 (1959): 31–64.