Кіріспе
Бұрын Қытай Халық Республикасы қолданған қалпына келтірілетін барлау спутниктерінің сериясы Фанхуй Ши Вейсинг спутниктерінің сериясы Қытайдың алғашқы барлау спутниктік бағдарламасы болды. Спутниктер әскери барлау және азаматтық бейнелеу міндеттері үшін пайдаланылды және 1974 жылдың қарашасы мен 2016 жылдың сәуір айы аралығында 23 миссияны орындады. Фанхуй Ши Вэйсинг (FSW) спутниктерінің төрт ұрпағы болды: FSW 0 1974 жылдан 1987 жылға дейін; FSW 1 1987 жылдан 1993 жылға дейін; FSW 2 1992 жылдан 1996 жылға дейін; және FSW 3 2003 жылдан 2005 жылға дейін. Екі туынды модельдер, Шицзянь 8 (SJ 8) және Шицзянь 10 (SJ 10), Қытай Ауыл шаруашылығы министрлігі үшін биоғарыштық эксперименттер жүргізу үшін "тұқым спутниктері" ретінде әзірленді және ұшырылды. FSW сериясының барлық спутниктері "Жиукуан" спутниктік ұшыру орталығының (JSLC) "Ұзақ наурыз" зымырандары арқылы орбитаға шығарылды. 1974 жылы FSW 0 қалпына келтірілетін спутнигін табысты қалпына келтіру Қытайды АҚШ пен Кеңес Одағынан кейін спутникті іске қосқан және қалпына келтірген үшінші ел ретінде бекітті. Бұл табыстылық Қытайдың екінші экипаждық ғарыш бағдарламасының, 1980 жылдардың аяғында үшінші экипаждық бағдарламаның (863 жоба) және қазіргі Шэньчжоу бағдарламасының (1992 жылдан бері белсенді) негізі болды. Фанхуй Ши Вейсинг (FSW) суретті барлау спутниктік бағдарламасының орнын 2006 жылы басталған Яоган Вейсинг спутниктік бағдарламасы иеленді.
The Fanhui Shi Weixing series of satellites was China's first reconnaissance satellite program. The satellites were used for military reconnaissance and civilian imagery tasks and completed 23 missions between November 1974 and April 2016. There were four generations of the Fanhui Shi Weixing (FSW) satellites: FSW 0 from 1974 to 1987; FSW 1 from 1987 to 1993; FSW 2 from 1992 to 1996; and FSW 3 from 2003 to 2005. Two derivative models, the Shijian 8 (SJ 8) and Shijian 10 (SJ 10), were developed and launched as 'seed satellites' conducting bioastronautic experiments for the Chinese Ministry of Agriculture. All FSW series satellites were launched into orbit using Long March rockets from the Jiuquan Satellite Launch Center (JSLC). The successful recovery of an FSW 0 recoverable satellite in 1974 established China as the third nation to launch and recover a satellite following the United States and the Soviet Union. This success served as the basis for the second Chinese crewed space program, the third crewed program (Project 863) during the late 1980s, and the current Shenzhou program (active since 1992). The Fanhui Shi Weixing (FSW) imagery reconnaissance satellite program was succeeded by the ongoing Yaogan Weixing satellite program which began in 2006 and consists of imagery, synthetic aperture radar (SAR), and ocean surveillance payloads.
Фанхуй Ши Вэйсинг-0
FSW 0 (әскери атағы "Jianbing 1") қалпына келтірілетін спутнигінің басталуы 1965 жылы Цян Сюйсен идеяны ойлап тапқанда және ұсынғанда басталды және маңызды және қайғылы сәтсіздіктерден кейін, 1974 жылы оны аяқтады. Екінші Қызыл қорқыныш кезінде ФБР мен Ку-клукс-клан қысымынан кейін Америка Құрама Штаттарынан Қытайға оралған "қытай зымыран бағдарламасының атасы" Цян Сюйсен ракеталық ғылымда айтарлықтай табысты мансапқа қол жеткізді, оның бұрынғы жетістіктері үшін алған беделіне арқа сүйеді, ақыр соңында партияның қатарлары арқылы Қытай Коммунистік партиясының Орталық Комитетіне мүше болды. Қасқырлы ғарышқа ұшу туралы арманынан, сонымен қатар әскери құндылығын мойындаған Цян Сюйсен Қытайдың Орталық жоспарлау комитетіне 1960 жылдардың басынан бері АҚШ пен Кеңес Одағының сәтті жұмыс істегеніне ұқсас қалпына келтірілетін спутниктік технологияларды дамытуға инвестиция салуды ұсынды. жобаны басқаруға. Басқа топтардың арасында Маоның Қызыл гвардиясының тазалаулары "Жынықсыз тоғызыншы" деп саналатын ғалымдар мен зиялыларға көп көңіл бөлді, оның ішінде Қытай ғылым академиясын басып алу және 171 аға мүшесінің 131-ін қудалау және 229 мүшесін өлтіру. Жао Цзюжан өлтірілді (бірақ кейбір дереккөздер оны қуғын-сүргін қысымымен өзін-өзі өлтірді дейді), Цян Сюйсен қарапайым жұмысшының рөліне төмендетілді, ал Ван Сицзи өзінің кінәсіздігін дәлелдеу үшін күрескен FSW сынақ парашютын саботаждады деп айыпталды. Кейін 1971 жылы Маоның мұрагері Линь Бяо ұшақ апатынан қайтыс болғаннан кейін, Мао Линь Бяоның әлеуетті жақтастарын құлату үшін үлкен сиқыршылық аңшылықты бастады. Нәтижесінде Академияның көптеген бөлімдері жабылып, Қытайдың алғашқы ұшқышты ғарыш кемесі болып табылатын Шугуан жобасы енгізілді, ол өзінің технологиясының көп бөлігін қалпына келтірілетін спутниктік бағдарламамен бөлісті, бұл командаға құнды даму ақшасы мен уақытына шығын келтірді. FSW 0 призмалы скандік панорамалық камера мен Чанчунь оптикалық институтының жобалаған жұлдыздық камераны алып жүрді және 1967 жылдың шілдесінде екі T7A зымыранмен сынақтан өтті. 1972 жылы бірнеше техникалық топтар Шаньдундағы Лайянға, Хунаньдағы Синьхуаға, Тибеттегі Лхасаға және Синьцзяндағы Кашгарға елдің алғашқы спутниктік бақылау, бақылау және телеметриялық станцияларын құру үшін жіберілді. Төрт тұрақты және екі жылжымалы станция орнатылғаннан кейін, техниктер бақылау желісін жоғары биіктікте ұшып бара жатқан Кеңес одағының Іл-14 ұшағымен сынақтан өткізді. 1974 жылғы 8 қыркүйекте FSW 0 No. 1 спутникті "Жиукуан" спутниктік ұшыру орталығына (JSLC) "Ұзақ наурыз-2" зымыранына (Донгфэн-5 баллистикалық зымыранынан алынған) ұшыру үшін тасымалданды. 1974 жылы 5 қарашада FSW 0 спутнигін орбитаға шығарудың алғашқы әрекеті сәтсіз болды, зымыран ұшырудан шамамен жиырма секунд өткеннен кейін жарылып, ұшақ ұшыру алаңшасынан 300 метр қашықтықта құлады. Қытай ғалымдары табылған қалдықтарды талдау кезінде екінші кезеңдегі зымыранның мыс сымдарының зақымдалуына кінәлі деп тапты.
Қыз ұшыру
Бірінші сәтті FSW 0 1975 жылы 26 қарашада Ішкі Монголиядағы Жиукуан спутниктік ұшыру орталығынан 138-ші платформадан, 2-ші ұшыру кешенінен ұшырылды. Ұшырудан кейін бірден газды бағдарлау жүйесіндегі қысымның төмендеуіне байланысты спутниктің қалпына келмейтіндігі белгілі болды. Цян Ксеузен қалпына келтіру мүмкіндігін нөлге жақын деп есептеген, ал Ян Цзячи (FSW 0-дің қатынас бақылау жүйесін әзірлеуші) қысымның жоғалуы атмосферадан шыққанда ауаның салқындауының (Чарльз заңы) нәтижесінде ғана болды деп сенді. Янгтың миссияны жалғастыру туралы ескертуіне қарамастан, шешім қабылданды және Сиань жер беті станциясы спутникке үш күндік ұшу уақытынан кейін атмосфераға қайта кіруге бұйрық берді.
Фанхуй Ши Вэйсинг-1
FSW 1 сериялы барлау спутниктері FSW 0 сериясынан алынған сабақтарды, әсіресе орбитада алынған суреттерді тұрақтандыруда қолданады. FSW 0 сериясының соңғы ұшырылуынан кейін бір ай өткен соң іске қосылған жаңа сериямен жасалған өзгерістер орбиталық уақыттың (үш күннен бес күнге дейін) ұлғаюын және суретке түсіру дәлдігін 1°-дан 0,7°-ға дейін жақсартты. Жаңа спутниктің массасы 1800 килограммнан 2100 килограммға дейін өсті және FSW 1 сериясы орбиталық перигейі сәл ұлғайған және орбиталық апогейі төмендеуімен дөңгелек орбитаға шығарылды. Бұл жетістіктер жиналған суреттердің дәлдігі мен тұрақтылығын арттырып, карталардың сапасын арттырды. Өзінің замандастарынан айырмашылығы, американдық және кеңестік (кейін ресейлік) фотографиялық барлау спутниктері, және оның алдыңғысы FSW 0 сияқты, FSW 1 сериялы спутниктердің қызығушылық аймақтарында ұзақ уақытқа созылған байқауларды жүргізуге мүмкіндік беретін орбиталық маневрлеу мүмкіндігі жоқ еді. FSW 1 4 бейнелеу капсуласының астында ашық багаждықта швед Freja магнитосфералық зерттеу зарядын тасымалдайтын. 19 млн АҚШ доллары 214 килограммдық Freja жүк Швед Ұлттық Ғарыш Кеңесінің атынан Швед Ғарыш корпорациясымен жобаланған және Швецияның Корольдік Технологиялық Институты үшін электр өрістері, АҚШ-тағы Джонс Хопкинс Университеті үшін магнит өрістері, Канаданың Ұлттық Ғылыми-зерттеу Кеңесі үшін суық плазма, Швед Ғарыш Физика Институты үшін ыстық плазма және толқындар, Канададағы Калгари Университеті үшін Aurora суреттері және Германиядағы Макс Планк Институты үшін электронды сәулелер мен бөлшектер корреляторлары. FSW 15 жерді суретке түсіру және микрогравитация зерттеу жабдықтарынан басқа, төраға Мао Цзедунның туғанына 100 жыл толуына арналған алмазбен қапталған медальонды алып барды. Атмосфераға қайта кіргеннен кейін, қайта кіру капсуласы жер бетінен 1020 шақырым жоғары жылдамдықпен бір ғана парашютті пайда етті, содан кейін бас парашют 5 шақырым биіктікте жылдамдықпен пайда болды. 1993 жылы 16 қазанда спутникке қайта оралуға нұсқау берілген кездегі қатынасты басқару жүйесінің бұзылуы ғарыш кемесін 90° көзделген орбитадан ауыстырды, бұл қайта кіру капсуласының Жерге қайта оралу орбитасына 179 км × 3031 км-ге дейін өте эллипстік орбитаға кіруіне себеп болды. Қайта кіру капсуласы атмосфераға 1996 жылдың 12 наурызында Оңтүстік Атлантикадан құлап, ғарыш кемесінің көп бөлігін жылу қалқанымен қорғалмаған, қайта кіру кезінде қатты ыстық пен сүрінуге ұшырады. Құрлықтағы апаттың қаншалықты кең тарағаны белгісіз, бірақ АҚШ ғарыш командалығы кейбір бөлшектердің Перу жағалауындағы Тынық мұхитқа құлаған жағдайда аман қалғанын хабарлады. Батыс жаңалықтары Колорадодағы АҚШ ғарыш қолбасшылығының әуе күштері майоры Дон Планалптың жаңартулары мен болжауларын қадағалады және тұрғын үйлерге соққы беретін ауыр металл сынықтарының жаңа және ықтимал қауіптерімен байланысты болды. Спутниктің құлдырауы туралы хабарлар жиі советтік Салют-7 кемесімен салыстырылып, оның борттағы алмазбен қапталған медальонға ғашық болып, марқұм Мао Цзэдунның 100 жылдық мерейтойын атап өтті. Қытай үкіметі спутниктің бар екендігі туралы әлі де білмейтіндіктен, баспасөз ұйымдары Қытайдың Вашингтондағы елшілігінен спутниктің құлауы туралы түсініктеме ала алмады. Сарапшылар ыдырап бара жатқан спутниктің маңызды жерге соққы беру ықтималдығының аз екеніне тоқталғанымен, кейбір үкіметтер, әсіресе Ұлыбританияның Ішкі істер министрлігі, ықтимал апат жағдайында құқық қорғау органдарына дайын болу туралы бұйрық берді.
Сипаттамалар
FSW 0 - Қытайдың қайтаруға болатын спутниктерінің бірінші буыны. Оның негізгі мақсаты - ұлттық жерлерді және табиғи ресурстарды тексеру. FSW 0 спутниктерінің бірінші буыны панорамалық камераларды алып жүреді. FSW 0 толық орбиталық басқару жүйесіне ие болмағандықтан, орбитаның ыдырауы немесе әлсіреуі тез болды және орбиталық ұзақтығы салыстырмалы түрде қысқа болды. Оның қону немесе қайту орнының дәлдігі де салыстырмалы түрде төмен болды. Келесі буын, FSW 1, алдыңғысына қарағанда қуатты камералармен жабдықталды және негізінен карталарды салу үшін пайдаланылды. Оның кеңістіктік ажыратылуы 10 м-ге дейін болды (объектілерді 10 метр арақашықтықта ажырата алады). Келесі екі буын FSW 2 және FSW 3 деп аталды.
Жерсеріктіктер
АтауыӘскери аталуыЖартылуУақытыКапсула қалпына келтіруІнклинацияSCNCOSPAR IDМасса (т) ОрбитаЖартылуN/AN/A5 қараша 1974N/AN/AN/AN/A(Жартылмады) БелгісізN/Алу Март 1 наурыз 2жжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжжж 2 және No 4 кейде FSW 4 1 және 2 деп аталады, себебі дизайнның өзгеруі және әскери атаудың Цзяньбинь 2 -ден Цзяньбинь 4 -ке ауысуы, бірақ көптеген көздер бастапқы FSW 3 атауын сақтайды. Себебі, Цзяньбинг 4 No. 1 және No. 2 түрлі жобаланған, кейбір дереккөздер оларды тиісінше Jianbing 4A (JB 4A) және Jianbing 4B (JB 4B) деп атайды.
Notes: FSW 3 No. 2 and No. 4 are sometimes referred to as FSW 4 1 and 2 due to design variations and the military designation's transition from Jianbing 2 to Jianbing 4, however most sources retain the original FSW 3 name. Because Jianbing 4 No. 1 and No. 2 are differently designed, some sources refer to them as Jianbing 4A (JB 4A) and Jianbing 4B (JB 4B) respectively.