Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Металл емес қоспалар - болат пен басқа қорытпаларда кездесетін химиялық қосылыстар мен металл емес заттар. Олар химиялық реакциялардың, физикалық әсерлердің және балқыту мен құю процесінде пайда болатын ластанудың нәтижесі болып табылады. Бұл инклюзиялар шығу тегі бойынша эндогенді немесе экзогенді болып жіктеледі. Эндогендік инклюзиялар, жергілікті деп те аталады, металдың ішінде пайда болады және химиялық реакциялардың нәтижесі болып табылады. Бұл өнімдер салқындату кезінде тұнбаланады және әдетте өте кішкентай болады. Экзогендік инклюзиялар металл емес заттардың тұтқындалуынан пайда болады. Олардың мөлшері әр түрлі, олардың көздері шлак, шлак, ағын қалдықтары және қалыптың бөлшектері болуы мүмкін.
Non metallic inclusions are chemical compounds and nonmetals that are present in steel and other alloys. They are the product of chemical reactions, physical effects, and contamination that occurs during the melting and pouring process. These inclusions are categorized by origin as either endogenous or exogenous. Endogenous inclusions, also known as indigenous, occur within the metal and are the result of chemical reactions. These products precipitate during cooling and are typically very small. Exogenous inclusions are caused by the entrapment of nonmetals. Their size varies greatly and their source can include slag, dross, flux residues, and pieces of the mold.
Инклюзиялардың пайда болу көздері
Металл емес инклюзиялар өндіріс кезінде балқытылған және консолидацияланған металдарда пайда болатын көптеген физикалық-химиялық әсерлерден пайда болады. Металл өндіру кезінде әр түрлі реакциялардан пайда болатын металл емес инклюзиялар табиғи немесе жергілікті деп аталады. Оларға оксидтер, сульфидтер, нитридтер және фосфидтер жатады. Табиғи қоспалардан басқа, металдың құрамында шлак, отқа төзімді материалдар, құйма қалыптың материалы (металл өндіріс кезінде металлмен байланысатын материал) бар. Мұндай металл емес қоспалар шеткі, кездейсоқ немесе экзогенді деп аталады. Металлдың редукциялық балқытудағы инклюзиялардың көпшілігі қоспаның ерігіштігінің суыту және консолидациялау кезінде төмендеуінен пайда болады. Қазіргі кездегі болат өндірісі технологиясының деңгейі металдан табиғи және бөтен қоспалардың көпшілігін жоюға мүмкіндік береді. Алайда оның әртүрлі болаттардағы жалпы мөлшері кең шектерде өзгеруі мүмкін және металдың қасиеттеріне үлкен әсер етеді.
Non metallic inclusions arise because of many physical chemical effects that occur in molten and consolidated metal during production. Non metallic inclusions that arise because of different reactions during metal production are called natural or indigenous. They include oxides, sulfides, nitrides and phosphides. Apart from natural inclusions there are also parts of slag, refractories, material of a casting mould (the material the metal contacts during production) in the metal. Such non metallic inclusions are called foreign, accidental or exogenous. Most inclusions in the reduction smelting of metal formed because of admixture dissolubility decreasing during cooling and consolidation. The present day level of steel production technology allows the elimination of most natural and foreign inclusions from the metal. However its general content in different steels can vary between wide limits and has a big influence on the metal properties.
Металл емес қоспалардың болат пен қорытпалардың қасиеттеріне әсері
Қазіргі кездегі болат пен қорытпа өндірісі әдістері металл емес қоспаларсыз толықтай таза металл алуға мүмкіндік бермейді. Кез келген болат қоспаға және өндіріс жағдайына байланысты аз немесе көп мөлшерде болады. Әдетте болат құрамында металл емес қоспалар мөлшері 0,1% -дан аспайды. Алайда, металлдың кірпіштері өте аз болғандықтан, олардың саны өте жоғары. Болаттағы металл емес қоспалар - бөтен заттар. Олар құрылыстың біртектілігін бұзады, сондықтан олардың механикалық және басқа да қасиеттерге әсері айтарлықтай болуы мүмкін. Темірді тегістеу, қалау және штамптау кезінде пайда болатын деформация кезінде металл емес қоспалар жарықтар мен шаршауды тудырады. Металл емес инклюзиялардың болат сапасына әсерін зерттеу кезінде бұл инклюзиялардың қасиеттері өте маңызды: мөлшері, пішіні, химиялық және физикалық сипаттамалары. Бұл қасиеттердің барлығы болаттың химиялық құрамына, балқыту әдісіне және белгілі бір болат класына байланысты. Бұл қасиеттер тіпті бір өндіріс тәсілі ішінде де кең ауқымда өзгеруі мүмкін. Металл емес қоспаларды талдаудың әртүрлі әдістері әзірленді және қазір қолданылуда. Бұл құралдар болат пен қорытпаларда металл емес қоспалардың құрамын, құрылымын және мөлшерін жоғары дәлдікте анықтауға мүмкіндік береді.
Present day methods of steel and alloy production are unable to attain completely pure metal without any non metallic inclusions. Inclusions are present in any steel to a greater or lesser extent according to the mixture and conditions of production. Usually the amount of non metallic inclusions in steel is not higher than 0.1%. However, the number of inclusions in metal is very high because of their extremely small size. Non metallic inclusions in steel are foreign substances. They disrupt the homogeneity of structure, so their influence on the mechanical and other properties can be considerable. During deformation, which occurs from flatting, forging, and stamping, non metallic inclusions can cause cracks and fatigue failure in steel. When investigating the influence of non metallic inclusions on the quality of steel, of great importance are the properties of these inclusions: size, shape, chemical and physical characteristics. All these properties depend on the chemical composition of steel, method of smelting and for certain steel grade. These properties can change within wide limits even within the same mode of production. Different methods for analysis of non metallic inclusions have been developed and are now in use. These make it possible to determine content, structure and amount of non metallic inclusions in steel and alloys with high accuracy.