Кіріспе
Хомо сапиенс түріндегі белокты кодтайтын ген Тропомиозин рецепторлы киназа А (TrkA), сондай-ақ жоғары аффинді жүйке өсу факторлары рецепторы, нейротрофты тирозинкиназа рецепторы 1-түрі немесе TRK1 трансформациялайтын тирозинкиназа белогы - бұл адамдарда NTRK1 генінің кодтауы. Бұл ген нейротрофты тирозинкиназа рецепторлары (NTKR) отбасының бір мүшесін кодтайды. Бұл киназа - мембраналық рецептор, ол нейротрофинмен байланысқанда өзін (автофосфорилдану) және MAPK жолының мүшелерін фосфорилдайды. Бұл киназаның болуы клеткалардың дифференциациясына әкеледі және сенсорлық нейронның кіші типтерін анықтауда рөл атқарады. Бұл гендегі мутациялар анахидроз, өзін-өзі қию мінез-құлқы, ақыл-ой қабілетінің бұзылуы және/ немесе танымдық бұзылуы және кейбір қатерлі ісіктермен бірге туа біткен ауырсыну сезімсіздігімен байланысты. Бұл геннің баламалы транскрипциялық шплиц нұсқалары табылған, бірақ осы күнге дейін тек үшеуі сипатталған.
Tropomyosin receptor kinase A (TrkA), also known as high affinity nerve growth factor receptor, neurotrophic tyrosine kinase receptor type 1, or TRK1 transforming tyrosine kinase protein is a protein that in humans is encoded by the NTRK1 gene. This gene encodes a member of the neurotrophic tyrosine kinase receptor (NTKR) family. This kinase is a membrane bound receptor that, upon neurotrophin binding, phosphorylates itself (autophosphorylation) and members of the MAPK pathway. The presence of this kinase leads to cell differentiation and may play a role in specifying sensory neuron subtypes. Mutations in this gene have been associated with congenital insensitivity to pain with anhidrosis, self mutilating behaviors, intellectual disability and/or cognitive impairment and certain cancers. Alternate transcriptional splice variants of this gene have been found, but only three have been characterized to date.
Функциясы және NGF-мен өзара әрекеттесуі
TrkA - нейротрофин, жүйке өсу факторы немесе " NGF " үшін жоғары аффинитетті каталитикалық рецептор. Киназа ретінде TrkA NGF-тің бірнеше әсерін қамтамасыз етеді, оның ішінде нейрондық дифференциация, нейрондық көбею, ноцицепторлық жауап және бағдарламаланған жасуша өлімінен аулақ болу. NGF-нің TrkA-ға байлануы лигандты димеризацияға әкеледі, ал осы рецептор мен лигандтың өзара әрекеттесуінің ұсынылған механизмі екі TrkA рецепторларының бір NGF лигандпен байланысуы болып табылады. TrkA- ның клеткадан тыс бөлігінде бес байланыстыру домендері бар, ал TrkA d5 домені иммуноглобулинге ұқсас доменге бүленеді, ол NGF- ні байланыстыру үшін маңызды және жеткілікті. Бұл кешеннің өсуді ынталандыруға ықпал ететін екі жолы - Ras/MAPK жолы және PI3K/Akt жолы. Бұл рецепторлар тобының барлығы жүйке өсіру факторлары немесе нейротрофиндер деп аталатын белоктар арқылы белсендіріледі. Сонымен қатар, NGF- мен құрылымдық жағынан байланысты басқа да нейротрофтық факторлар бар: BDNF (Мүсіктен алынған нейротрофтық фактор үшін), NT 3 (Нейротрофин үшін 3) және NT 4 (Нейротрофин үшін 4). TrkA NGF әсерін медиацияласа, TrkB BDNF, NT 4 және NT 3 арқылы байланысады және белсендіріледі. Сонымен қатар, TrkC NT 3 қосылысымен байланысады және белсенділенеді. Бір зерттеуде Trk генін тышқанның эмбриональды дің жасушаларынан алып тастады, бұл ауыр неврологиялық ауруларға әкеліп соқты, мысықтардың көпшілігі туылғаннан кейін бір ай өткен соң қайтыс болды. Осылайша, Trk - NGF даму және өсу процестерінің медиаторы және көптеген организмдерде жүйке жүйесінің дамуында маңызды рөл атқарады. TrkA- дан басқа тағы бір NGF рецепторы бар, ол " LNGFR " (Low affinity nerve growth factor receptor) деп аталады. TrkA-ға қарағанда, LNGFR NGF биологиясында әлдеқайда аз рөл атқарады. Кейбір зерттеушілер LNGFR нейротрофиндерді "қойма" ретінде қызмет ететінін көрсетті. LNGFR және Trk рецепторларын бір уақытта экспресстейтін жасушалар невротрофиннің жоғары "микроконцентрациясына" ие болғандықтан, олардың белсенділігі жоғары болуы мүмкін. Алайда, TrkA коэкспрессияланбаған жағдайда LNGFR жасушаға апоптоз арқылы өлуге сигнал бере алады, сондықтан Trk рецепторлары болмаған жағдайда LNGFR экспрессияланатын жасушалар нейротрофиннің қатысуымен тіршілік етудің орнына өлуі мүмкін.
Аурудың пайда болуындағы рөлі
TrkA-ның әртүрлі аурулардағы рөлін көрсететін бірнеше зерттеулер бар. Бір зерттеуде екі тышқан үлгісінде TrkA- ні AR786 ингибициялау буындардың ісінуі, буындардың зақымдануы және қабыну артриті салдарынан болатын ауырсынудың азаюына әкелді. TrkA және жүйке өсу факторларының жоғарылауы пациенттерде ас қорыту және асқазан ауруларының белгілеріне байланысты, сондықтан бұл жоғарылау функционалдық диспепсияның дамуымен байланысты болуы мүмкін. NTRK1- ге қатысы бар гендер бірігуінің онкогендік екендігі анықталды, бұл TrkA белсендірілуіне әкеледі. Вайшнави А. және басқалардың зерттеу зерттеулерінде NTRK1 бірігуі өкпе қатерлі ісігінің 3,3% -ында кездеседі деп бағаланады, бұл келесі буын секвенирлеу немесе флуоресценциялы ин- ситу гибридтеу арқылы бағаланады.
Реттеу
Белгілі бір белоктардың деңгейін "убиквитин/протеазома" жүйесі реттей алады. Бұл жүйеде "убиквитин" деп аталатын кішкентай (78 kd) ақуыз нысана ақуызға бекітіледі, осылайша "протеазом" деп аталатын құрылым арқылы жойылады. TrkA NEDD4 2 деп аталатын " E3 ubiquitin ligase " арқылы протеазомалық медиацияланған жойылу үшін бағытталған. Бұл механизм нейронның тіршілігін бақылаудың ерекше тәсілі болуы мүмкін. TrkA-ның барлық жердегі таралуының көлемі мен мүмкін түрі NGF-ға байланысты емес басқа рецептормен, p75NTR-мен реттелуі мүмкін.
Лигандтар
ТркА-ны белсендіретін амитриптилин және гамбогик қышқылының туындылары сияқты кіші молекулалар бар. Амитриптилин TrkA- ны белсендіреді және NGF болмаған жағдайда TrkA және TrkB гетеродимеризациясын жеңілдетеді. Амитриптилиннің TrkA- мен байланысуы рецептордың клеткадан тыс доменінің лейцинге бай аймағында (LRR) болады, бұл NGF- мен байланысу орнынан ерекшеленеді. Амитриптилиннің in vitro және in vivo (түйе модельінде) нейротрофтық белсенділігі бар. Гамбогик қышқылының туындысы гамбогик амиді TrkA цитоплазмалық сорттық мембрана доменімен әрекеттесу арқылы TrkA- ны (бирақ TrkB және TrkC емес) in vitro және in vivo селективті түрде белсендіреді.
Қатерлі ісікке әсері
TrkA қатерлі ісіктің пайда болуына екі түрлі әсер етеді. TrkA бастапқыда ішектің ісігінен клонға алынған; қатерлі ісік транслокация арқылы пайда болды, нәтижесінде TrkA киназа доменінің белсендірілуі пайда болды. 1982 жылы онкогендік синтез ретінде анықталса да, жақында ғана Trk туысына жаңа қызығушылық пайда болды, өйткені ол адамдағы қатерлі ісіктердегі рөліне байланысты, өйткені NTRK1 (TrkA), NTRK2 (TrkB) және NTRK3 (TrkC) гендік синтездері мен басқа да онкогендік өзгерістердің анықталуы. Адам Trk онкогенінің белсенділу механизмі оның киназа доменінің бүлінуін қамтиды деп күтілуде, бұл рецептордың конститутивті белсенділігін сақтауға әкеледі. Керісінше, Trk А нәрестелерде дифференциацияны және қатерлі ісіктің өздігінен регрессиясын тудыратын әлеуетке ие. Энтректиниб (бұрынғы RXDX 101) - Ignyta, Inc. компаниясы әзірлеген, ісікке қарсы әсері бар зерттеуге жататын дәрі. Бұл trkA, trkB және trkC гендерінің бірігуін (NTRK1, NTRK2 және NTRK3 гендерімен кодталған) нысанаға алатын селективті pan trk рецепторлы тирозинкиназа ингибиторы (TKI), қазіргі уақытта 2- фазалық клиникалық сынақтарда. "" Ларотректиниб "" Trk рецепторларының (TrkA, TrkB және TrkC) барлық ингибиторы болып табылады және препарат Trk қосылыстары бар ісіктерді емдеу үшін қолданылады. Препараттың тиімділігін талдаумен жүргізілген клиникалық зерттеуде ларотректинибтің ісікке қарсы тиімді ем екенін және пациенттің жасына немесе ісіктің түріне қарамастан тиімді жұмыс істегенін анықтады; сонымен қатар, препараттың ұзаққа созылған жанама әсерлері болмаған, бұл Trk қосылыстарын емдеуде осы препараттың пайдалы қолданылуын көрсетеді.