Кіріспе

Музыкада сингл – альбомға немесе LP-ге қарағанда азырақ тректерден тұратын ән жазбасының шығарылу түрі.

Сингл 20-ғасырдың ортасында "45" (айналу жылдамдығымен аталған) түрінде пайда болды, ол A және B жақтары бар 7 дюймдік винил пластинкасы болып табылады, яғни әр жағында бір әннен тұрады. Сингл форматы поп музыкасында және рок-н-роллдың алғашқы кезеңдерінде үлкен әсер етті, сонымен қатар 1950 және 1960 жылдары музыкалық автоматтарда (жүкбокс) қолданылып, жастардың сүйікті форматы болды. Цифрлік форматтағы синглдер 2000 жылдары кең таралды. "Сингл" деген ұғымның шешімі бұрынғыдан белеңсіз болды: ең ірі цифрлық музыка дистрибьюторы iTunes Store тек үш немесе одан аз тректерден, әрқайсысы он минуттан кем уақытты құрайтын жазбаларды ғана сингл ретінде қабылдайды (ұзақ жазбалар "EP" немесе "альбом" деп жіктеледі). Дегенмен, осы талаптарға сай келмейтін жазбалар әртістер мен лейблдар тарапынан басқа платформаларда, мысалы Bandcamp дүкенінде сингл ретінде ұсынылды. Бүгінгі таңда физикалық форматта музыка көбінесе толыққанды альбомдар түрінде сатылады, синглдер емес. Синглдердің ең көп таралған физикалық форматтары – 7" (45) винил пластинкалары және CD-сингл, бірақ олар 12" винил пластинкалары, 10" шелак пластинкалары, кассеталық сингл және мини-CD сияқты басқа форматтарда да шығарылды.

Ерте тарих

Синглдің тарихы 19 ғасырдың соңына дейін барып жетеді, сол кезде музыка екі-төрт минуттық аудио жазбалары бар фонограф цилиндрлерінде таралды. Олар дискілік фонограф жазбаларымен ысталды, олардың бастапқыда әр жағында ойнату уақыты қысқа болатын. 20 ғасырдың алғашқы екі-үш онжылдығында коммерциялық музыканың көптеген шығарылымдары, әдетте, сингл болатын (классикалық музыкадан басқа, онда бірнеше физикалық жазбалар альбом ретінде біріктіріліп сатылатын). Фонограф пластинкалары әртүрлі ойнату жылдамдықтарымен (16-дан 78 айналымға дейін) және түрлі өлшемдерде шығарылды. Бірақ шамамен 1910 жылға қарай 78 айналымдық шелак дискісі ең көп қолданылатын форматқа айналды. Граммофон дискілерінің техникалық шектеулері 20 ғасырдың басында коммерциялық жазбалар үшін стандартты форматты анықтады. Сол кездегі дискіні кесудің қарапайым әдістері және пластинка ойнатқыштарда қолданылатын инелердің қалыңдығы дискі бетіне салынған жолдардың санын шектеді, сондықтан жақсы жазу және ойнату сапасын қамтамасыз ету үшін жоғары айналу жылдамдығы қажет болды. 1925 жылы электр қуатымен жұмыс істейтін синхронды айналмалы мотордың енгізілуі 78 айналымды стандарт ретінде таңдауға себеп болды, ол 46:1 айналым қатынасымен 3600 айналымда жұмыс істеді, нәтижесінде айналу жылдамдығы 78,3 айналымды құрады. Осы факторлар 10 дюймдік форматқа қолданылғанда, ән жазушылар мен орындаушылар өз туындыларын жаңа форматқа бейімдеуге көбірек бейімделді. Үш минуттық сингл 1960 жылдарға дейін стандарт болып қала берді, одан кейін микрожазба және жақсартылған мастеринг әдістері жазушыларға жазылған әндерінің ұзақтығын арттыруға мүмкіндік берді. Бұл өткел Боб Диланның "Like a Rolling Stone" әнімен болды: Columbia Records жазбаны екі бөлікке бөліп, дискінің екі жағына орналастыру арқылы оны "радиоға қолайлы" етуге тырысты, бірақ Дилан мен оның жанкүйерлері толық алты минуттық жазбаны бір жағына орналастыруды және радио станциялары әнді толығымен ойнауын талап етті.

Физикалық бірліктердің түрлері

Синглдер әртүрлі форматта шығарылды, соның ішінде 10 дюймдік және 12 дюймдік дискілер, әдетте 45 айналымда ойнатылады; 10 дюймдік шелак дискілері, 78 айналымда ойнатылады; макси-синглдер; 7 дюймдік пластикалық флекси-дискілер; кассеталар; CD-синглдер, және сирек кездесетін Цифрлық компакт-кассеталар және винил дискілерінің стандартты емес өлшемдері (т.б.). Синглдер сондай-ақ DVD және Laserdisc бейне форматтарында шығарылды, олар қосымша теледидар сияқты дисплейде көруге болатын музыкалық бейнелерді қамтиды.

7 дюймдік формат

Винилдік синглдің ең көп таралған түрі – "45" немесе "7 дюйм". Бұл атаулар оның ойнату жылдамдығы – 45 айналым (минутына айналым) және стандартты диаметріне байланысты қойылған. 7 дюймдік 45 айналымдық пластинка 1949 жылдың 31 наурызында RCA Victor компаниясы тарапынан 78 айналымдық шелак дискілерді ауыстыру мақсатымен, олардан кішірек, мықтырақ және сапалырақ жазба ретінде шығарылды. Алғашқы 45 айналымдық пластинкалар монофониялық болды, жазбалар дискінің екі жағына да салынған. 1960 жылдары стерео жазбалар танымал болғандықтан, 1970 жылдардың басына қарай 45 айналымдық пластинкалардың көбі стерео форматында өндірілді. 1948 жылдың маусымында 33 1/3 айналымдық 12 дюймдік винилді LP шығарған Columbia Records компаниясы 1949 жылдың наурызында 33 1/3 айналымдық 7 дюймдік винилдік синглдерді де шығарды, бірақ олар тез арада RCA Victor 45 пластинкаларымен ығыстырылды. 45 айналымдық өндірістің алғашқы пластинкасы – "PeeWee the Piccolo": RCA Victor 47 0146, 1948 жылдың 7 желтоқсанында Индианаполистегі Sherman Avenue зауытында шығарылды; зауыт директоры – R. O. Price. Эдди Арнольдтың 48 0001 пластинкасы алғашқы 45 айналымдық пластинка болды деген мәлімдеме дұрыс емес (48 0000 табылған жоқ болса да, 50 0000 Crudup, 51 0000 Meisel және 52 0000 Goodman пластинкалары бар), себебі барлық 45 айналымдық пластинкалар 45 айналымдық ойнатқышпен бірге 1949 жылдың наурызында шығарылды. 1948 жылдың 4 желтоқсанында және 1949 жылдың 8 қаңтарында Billboard журналының бірінші беттерінде жарияланған жаңа 45 айналымдық жүйе туралы көптеген ақпараттар жарияланды. RCA компаниясы 1948 жылдың маусымында Columbia компаниясының 33 1/3 LP жүйесін шығарғаннан кейін алғашқы басымдығын жоюға тырысты. Columbia компаниясымен бәсекелесу үшін RCA компаниясы альбомдарды 45 айналымдық жеті дюймдік синглдердің жиынтығы ретінде шығарды, оларды өздерінің пластинкаларын ауыстырушыда LP сияқты үздіксіз ойнатуға болады. RCA сонымен қатар әртүрлі жанрлар үшін әртүрлі түстерде шығарылған 7 дюймдік синглдерді де шығарды, бұл клиенттерге сүйікті музыкасын табуды жеңілдетті. Көп түсті синглдердің жаңалығы тез жоғалды: 1952 жылға қарай RCA компаниясының барлық синглдері қара винилге шығарылды. RCA 45 пластинкаларының әр жанры бойынша ең төменгі жазба нөмірлері (қазіргі кездегі мәліметтер бойынша): 47 0146 – сары, 47 2715 – қара, 48 0001 – жасыл, 49 0100 – қызыл, 50 0000 – сары, 51 0000 – ашық көк, 52 0000 – көк. 48 0000 пластинкасының тағдыры белгісіз, мүмкін авторлық құқық немесе басқа да заңдық мәселелер болған. RCA компаниясы ұсынған 45 айналымдық жеңіл және арзан пластинкалар тез танымал болды және 1950 жылдардың басында АҚШ-тың барлық ірі жазба компаниялары жеті дюймдік синглдерді өндіруге кірісті. Кейбір аймақтарда (мысалы, АҚШ) бастапқы тесіктің мөлшері бастапқы RCA хабына сәйкес келді, ол формат соғысының нәтижесінде Columbia жүйесінің 33 1/3 RPM 12 дюймдік LP ойнатқышының шпинделімен үйлеспеді. Басқа аймақтарда (мысалы, Ұлыбритания, Австралия) әдетте 0,25 дюймдік көп жылдамдықты шпиндельді ойнатқышпен үйлесімді кішкентай тесік болды, бірақ үлкен хаб ойнатқышта пайдалану үшін алынып тасталатын бөлік болды. Үлкен тесігі бар пластинканы 1/4 дюймдік шпиндельді ойнатқышта "пук" немесе шпиндель адаптерін қолдану арқылы ойнатуға болады.

12 дюймдік формат

7 дюймдік винилдік синглдер стандартты өлшемде сақталып қалғанмен, 1970 жылдары диджейлер дискотекаларда қолдану үшін 12 дюймдік синглдер енгізілді. Бұл синглдердің ұзақ ойнату уақыты тректердің кеңейтілген би ұсыныстарын қосуға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, 12 дюймдік дисктердің үлкен беті кеңірек жолақтарға (үлкен амплитудаға) және жолақтар арасындағы үлкен аралыққа мүмкіндік берді, соңғысы сигналдың қиылысуын азайтады. Осының салдарынан, олар тозуға және сызаттарға төзімдірек. 12 дюймдік сингл би музыкасының стандартты форматы болып есептеледі, бірақ соңғы жылдары оның танымалдылығы төмендеді.

10 дюймдік формат

7 дюймдік сингл пайда болғанға дейін, 78 айналымдық 10 дюймдік шелак пластинкалары, онда шамамен үш минуттық музыка болды, стандартты формат еді. Кейіннен 10 дюймдік винилдік синглдер көбінесе лимиттік коллекциялық нұсқалар ретінде шығарылды, оларға кейде сирек тректер немесе ерекше көркемдік безендірулер кіретін.

Цифрлық дәуір

Цифрлық жүктеулер мен аудиостримингтің өркендеуімен альбом ішіндегі жеке тректер жеке қолжетімді болды. Осы өзгеріске қарамастан, альбомнан «сингл» түсінігі сақталып, көбірек насихатталған немесе жақсы көрілетін әндерді анықтайды. Музыка жүктеудің артуы 2001 жылдың қаңтар айында Apple-дың iTunes Store дүкенінің (алғашқыда iTunes деп аталған) пайда болуымен және iPod сияқты портативті музыка құрылғыларының таралуымен күшейді. 1997 жылдың қыркүйегінде Duran Duran-ның «Electric Barbarella» әнін ақылы жүктеуге ұсынған Capitol Records, белгілі әртістің цифрлық синглін сатуға кіріскен алғашқы ірі лейбл болды. Бұрын Geffen Records Aerosmith-тің «Head First» әнін тегін цифрлық форматта шығарған еді. 2004 жылы Американың дыбыс жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) цифрлық форматтағы сатудың өсуіне байланысты цифрлық синглдарды сертификаттауды енгізді, ал Гвен Стефанидің «Hollaback Girl» әні RIAA-ның алғашқы платиналық цифрлық синглы атанды. 2013 жылы RIAA сұраныс бойынша тыңдалған әндерді де цифрлық сингл сертификатына қосты. Біріккен Корольдікте сингл сату 2005 жылдың қаңтарында ең төменгі деңгейге жетті, себебі компакт-дискілердің танымалдылығы музыканы жүктеудің сол кездегі ресми емес тәсілінен басып өтті. Осыны ескере отырып, 2005 жылдың 17 сәуірінде ресми Ұлыбритания сингл тізіміне жүктеу форматын, физикалық CD синглдерінің қатар жүргізілетін форматына қосты. Gnarls Barkley 2006 жылдың сәуірінде осы тізімде тек жүктеу арқылы No.1 орынға шыққан алғашқы орындаушы болды, олардың «Crazy» дебюттік синглы келесі аптада физикалық форматта жарық көрді. 2007 жылдың 1 қаңтарынан бастап цифрлық жүктеулер (альбомнан бөлек тректерді қоса алғанда) шығарылған сәттен бастап физикалық нұсқасының қажеті болмай жарамды деп есептелді. Сату келесі жылдары біртіндеп жақсарды, 2008 жылы рекордтық деңгейге жетті, бірақ 2009, 2010 және 2011 жылдары одан да жоғары көрсеткіштер тіркелді. 2010 жылдардың соңында әртістер студиялық альбом шығарудан бұрын бірнеше сингл шығаруға көшті. Аты-жөні аталмаған A&R өкілі 2018 жылы Rolling Stone журналына «әртістің өмір сүру үшін берік негіз құруы керек» екенін растады және «Егер әртістің бір ғана хиті болса және онымен жүгіріп кетсе, ол жұмыс істемейді, себебі олардың бастапқыда негізі болған емес» деп қосты. Сол мақалада Cardi B, Camila Cabello және Jason Derulo сияқты әртістер альбом шығарудан бұрын төрт немесе одан да көп сингл шығарғандары туралы мысалдар келтірілді. Kanye West 2010 жылы GOOD Fridays сериясы аясында әпте сайын синглдар шығарды. Ол бұл қадамды сол кездегі жаңа альбомы My Beautiful Dark Twisted Fantasy-ді қолдау үшін жасады және бағдарлама аясында 15 трек шығарды. CD синглдері мен 7 дюймдік пластинкалар қазіргі кезде сирек кездесетін және жаңа шығарылымдар үшін көнеленген форматтарға айналды: 2020 жылдардағы синглдар негізінен цифрлық форматта, ал физикалық шығарылымдар көбінесе толық альбомдар түрінде, CD және 12 дюймдік винил пластинкаларда шығарылады.

Мәдениет

Синглдердің сатылымы көптеген елдерде рекордтық тізімдерде Top 40 форматында тіркеледі. Тізімдер көбінесе журналдарда жарияланады, сондай-ақ көптеген теледидар және радио бағдарламалары тізімді кері санап көрсетеді. Тізімге ену үшін сингл, ойнату уақытын регламенттейтін тізімді жүргізуші компанияның талаптарына сай болуы керек. Популярлы музыкада синглдің коммерциялық және көркемдік маңызы (EP немесе альбоммен салыстырғанда) уақыт өте келе, технологиялық дамуға және нақты орындаушылар мен жанрлардың тыңдармандарына байланысты өзгеріп келді. Әдетте, синглдер музыканы ең жас көрермендерге (жасөспірімдер мен олардан кіші жастағы балаларға) сататын әртістер үшін маңыздырақ болды, олар көбінесе қаржылық ресурстардың шектеулі болуына бейім. Алайда, би музыкасы өзге коммерциялық үлгіні ұстанды, және сингл, әсіресе 12 дюймдік винил сингл, би музыкасын таратудың маңызды тәсілі болып қала береді. 2000-жылдардағы тағы бір жаңалық – поп-синглдерге негізделген ұялы телефон қоңырауларының танымалдылығы. 2007 жылдың қыркүйегінде Sony BMG компаниясы 2007 жылғы мерекелік маусымда "ringles" деп аталатын CD-синглдің жаңа түрін енгізетінін хабарлады. Бұл форматқа әртістің үш әні және пайдаланушының компьютерінен қолжетімді қоңырау кірді. Sony қазан және қараша айларында 50 сингл шығаруды жоспарлап отыр, ал Universal Music Group 10-20 атау арасында шығаруды күтіп отыр. Бұл тенденцияға кері қадам ретінде, қоңыраудың өзіне негізделген сингл шығарылды: 2004 жылы Еуропада үлкен сәттілікке ие болған Crazy Frog қоңырауы 2005 жылдың маусымында "Axel F" маш-апы ретінде, кең ауқымды жарнамалық кампания аясында жарық көрді және Ұлыбритания тізімінде 1-орынға ие болды. "Single" термині кейде қате түсінік тудырады, себебі бір пластинкада әдетте екі ән болады: A және B жақтары. 1982 жылы CBS компаниясы бір жақты синглдерді екі жақты синглдерге қарағанда төмен бағамен сатты.

Оңтүстік Кореяда

Оңтүстік Корея музыкасында "альбомдар" және "синглдер" терминологиясы ерекше және қосымша термин – "сингл-альбомды" қамтиды. Қазіргі заманғы ағылшын тілінде "альбом" термині LP ұзындығындағы жазбаны, форматқа қарамастан білдіреді. Ал корей тілінде "альбом" термині кез келген ұзындықтағы музыкалық жазбаны білдіреді, ол физикалық тасымалдағышта (мысалы, CD, пластинка немесе басқа да медиа) шығарылады. "Сингл-альбом" – әдетте бірден үшке дейін жеке тректерден тұратын физикалық шығарылым, ал "сингл" – әнның өзі, көбінесе цифрлық ағын немесе жүктеме түрінде. "Сингл-альбомдар" мен "синглдер" терминдері ұқсас және кейде біртіндеп өтеді, бірақ Оңтүстік Кореяда олар екі бөлек түрдегі шығарылым деп есептеледі. Батыс контекстінде "сингл-альбом" ұзындығына байланысты "сингл" немесе "ұзартылған ойнату тізімі" (EP) деп аталады. "Сингл-альбом" ерекше шығарылым түрі ретінде 1990-шы жылдардағы CD дәуірінде пайда болды. Ол толыққанды CD альбомға қарағанда қолжетімді балама ретінде сатылды. Circle Album Chart физикалық тасымалдағышта шығарылған барлық альбомдардың сатылымын қадағалайды ("оффлайн" медиа деп сипатталады), сондықтан "сингл-альбомдар" толық студиялық альбомдармен (LP) және мини-альбомдармен (EP) бірге тізімде бәсекелеседі, тіпті олар тек бір әннен тұрса да. Circle Digital Chart, жеке тректердің жүктемелерін және ағындарын қадағалайды, және ол ресми "синглдер" тізімі болып саналады. Толық альбомдар, "сингл-альбомдар" және "синглдер" арасындағы айырмашылықты көрсету үшін, K-pop әйелдер тобы Wonder Girls "The Wonder Begins" сингл-альбомын шығарды, ол "Irony" синглінен, екі қосымша тректен және ремикстен тұрады. "Irony" кейіннен олардың тұңғыш студиялық альбомы "The Wonder Years" құрамына енді. "Сингл-альбом" бір әнді ғана қамтыса да, "синглден" өзгеше. Chungha-ның "Gotta Go" синглі XII атты "сингл-альбомда" шығарылды, ол бір тректі қамтитын CD болды. "Gotta Go" XII альбомының жалғыз әні болғанымен, екі шығарылым жеке-жеке тізімге енді: XII Gaon Album Chart-та 4-орынға, ал "Gotta Go" Circle Digital Chart-та 2-орынға жетті. Тіпті "сингл-альбом" мен "сингл" бірдей атауға ие болса да, олар жеке-жеке тізімделеді, Wonder Girls-тың "сингл-альбомы" мен "Why So Lonely" синглінің мысалында болғандай: "сингл-альбом" Gaon Album Chart-та 3-орынды, ал "сингл" Gaon Digital Chart-та 1-орынды иеленді.