Кіріспе

Сербиялық футболшы Петар Борота (, ; 5 наурыз 1952 - 12 ақпан 2010) - Сербияның футболшысы, голкипер, негізінен сербиялық клубтар ОФК Белград және Партизан және ағылшын клубы Челси үшін ойнады. Боротаның қақпашы ретінде танымал болғанынан басқа, қақпадағы ойынның ерекше стилі де есінде сақталған.

Клубтық мансап

Борота 1969 жылы OFK Beograd командасында кәсіби футбол ойнай бастады, маусым соңына дейін клуб үшін 8 лигалық кездесу өткізді. Келесі жылдары ол өзін қабілетті қақпашы ретінде танытты, Югославияның 21 жасқа дейінгі құрамасына орын алды және үлкен клубтардың қызығушылығын тудырды.

Партизан

Ақырында 1975 жылы ол ФК Партизанмен келісімге келді, алты маусымнан кейін ОФК-дан кетіп қалды. Алайда, ол "Крно Белиге" қосылғанға дейін міндетті әскер қатарына кірді, бұл оны 1975-76 жылғы маусым бойы әрекетсіз қалдырды.

1976-77 жылғы маусым

Борота 1976 жылдың соңында лига чемпионы Партизанға қосылды. 23 жастағы футболшы бірден гол бағаналарының арасында орын алды, маусымның соңына дейін 27 лигалық кездесуде жаңадан келген бас бапкер Биче Младиничтің басшылығымен.

1977-1978 жылғы маусым

Келесі 1977-1978 жылдар маусымында Борота команданың тұрақты мүшесі болды. Бас бапкер Младиничпен бірге "Партизан" клуб аңызы Мока Вукотич пен жаңа сатып алынған Слободан Сантрактың гол соғу күш-жігерінің арқасында отандық титулды иеленді (қысқы трансферлік терезесіне келді және жарты маусымда 16 матчта 11 гол соқты), сонымен қатар 34 лигалық матчта 19 гол жіберген Боротаның арқасында (орталық қорғаушылар Ненад Стойкович пен Юсуф Хатунич пен толық қорғаушылар Никика Клинчарски мен Иван Голачтан басқа).

1978-1979 жылғы маусым

1978-1979 жылғы маусымда "Партизан" Еуропа Чемпиондары Кубогына қатысып, отандық чемпион атағын қорғады. Бірінші раундта Шығыс Германия чемпиондары Динамо Дрезденге қарсы жекпе-жекте Боротаның бұрыннан белгілі болған тағы бір ғажап қателігі орын алды. 1978 жылы 27 қыркүйекте өткен екінші кездесуде "Партизан" Дрезденге Белградтағы алғашқы кездесуден (2-ден 0-ге дейін) екі гол артықшылығымен келді. Алайда екінші таймның 8-ші минутында ойынның тоқтатылмайтынын ұмытып, гол да, фол да аталмағандықтан, Борота 5 метрлік сызыққа топты қойып, қашықтықта жүгіріп, ойнауға ұмтылды. Ол шайбадан соншалықты алыстап кетті, сондықтан "Динамоның" форвард Ханс Юрген Дёрнердің оған кіріп, оны қорғалмаған торға итеріп жіберуге уақыты болды. Дәл осы сәл сәл гол соқты, сонда "Динамо" 0:2 есебіне тағы бір гол соқты да, ойынды қосымша уақытқа дейін өткізді. Динамо 4 - 5 есебімен жеңіске жетіп, "Партизанды" жеңіп алды. Лиганың қорғалушы чемпиондары да лигада төмендеуге ұмтылды, өйткені күтпеген жеңілістер оларды кестедегі төменгі жартысына бекітті. Бірнеше айдан кейін Борота Дрездендегі апатты қателікті қайталайды, бұл жолы 1978 жылы 29 қарашада 63-ші лигалық "Мәңгілік дерби" қарсыласы Ред Стар Белградқа қарсы. Қар жамылған JNA стадионында 15 000 жанкүйердің алдында ойнаған қақпашы қарсыластардың бірінің алдындағы кресттен допты жинап алды, ал тағы да ойын тоқтатылды деп қате ойлады, осылайша допты қорғамай жерге түсірді. Крагуевацтан келген төреші Десми́р Павичеви́ч шын мәнінде айыпты жарияламады, өйткені Борота әуедегі сынақ кезінде допты қатты ұстады, сондықтан Борота оны жерге түсірген кезде, Қызыл Жұлдыз форварды Милош Шестич кіріп, оны бос торға жіберді. Қызыл Жұлдыз 1 - 3 есебімен жеңіске жетті. Бұл оқиға туралы әртүрлі қалалық аңыздар сақталады: Шестич шын мәнінде Боротаны әдейі алдап, қақпашы қолында доппен жерде жатқанда, төреші фол деп атағанын, Боротаны трибунадағы Қызыл Жұлдыз жанкүйерінен шыққан сыбызғының дыбысынан шатастырған. Өзінің әлсіз көріністері мен команданың жалпы аяусыз формасына байланысты Борота жаттықтырушының сенімінен айырылып, сол маусымда посттар арасында 16 кездесуде ғана өнер көрсетті. Бас бапкер Младинич желтоқсан айының соңында қысқы демалыс кезінде дербиден екі апта өткен соң Флориян Матекалоның қаңтардан бастап орнынан кеткенін айтты. Наурыз айында, маусымның аяғына дейін, команда төмендеу қаупімен күресіп жатқанда, Борота (ол 27 жасқа толар алдында) Челсиге сатылды.

Челси

Борота 1979 жылы наурыз айында "Челсиге" 70,000 фунт стерлингтік трансфер ақысына қол қойды. Менеджер Дэнни Бланчфлауэр Легендарлық қақпашы Питер Бонеттидің орнына әкелген Борота 1979 жылы 4 наурызда чемпион Ливерпульге қарсы тұңғыш рет өнер көрсетті және 0:0 есебімен тең түсті. Алайда, келесі бес лигалық матчтың бәрі жеңіліспен аяқталды, бұл Ноттингем Форестінің 6-0 есебімен жеңілуімен аяқталды, өйткені Борота ақыр соңында Екінші дивизионға түсуді болдырмай алмады. Ол өзінің жарқын және сәл эксцентрикалық стилін жалғастырды - кейде ол алаңға шығып, қарсыластардың ойыншыларынан өтіп кетуге тырысты немесе гол соққысын алған кезде допты қиылысқа тастады - бұл оны Челси жанкүйерлерінің сүйіспеншілігіне бөленді және оны клубта құрметті кейіпкерге айналдырды. 1979-1980 жылғы екінші дивизионның бас бапкері Бланчфлауэр 1979 жылдың қыркүйегінде орнынан кетті, оның орнына Англияның легендасы Джефф Херст келді. Борота Хёрст командасының тұрақты ойыншысы ретінде жалғастырды, команда төртінші орынды иеленді, ал гол айырмашылығы бойынша жоғарылатуды жіберді. 1980-81 жылғы маусым алдында Хёрст Боротаны команда капитаны етіп тағайындады. Борота 1981 жылы 16 рет таза алаңға шықпағаннан кейін "Челсидің" үздік ойыншысы атанды; ол клуб үшін 114 кездесу өткізді. Ол "Челси" клубының барлық турнирлерінде 114 кездесу өткізіп, 36 рет алаңнан шықпады.

Халықаралық мансап

1977-1978 жылдардағы лига жеңімпазы болған ФК Партизанмен бірге өзінің жеке басына келгеннен кейін, Борота ұлттық командаға шақыру ала бастады. 26 жастағы Хаджук Сплит қақпашысы Иван Каталинич сол кезде ұлттық құраманың бірінші таңдау қақпашысы болды. 3 адам бас бапкерлік комиссия (Марко Валоктан, Стеван Вилотич пен Гойко Зектен тұрады), сондай-ақ алдыңғы бас бапкер Иван Топлактың басшылығымен, бірақ команданың 1978 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңінде екі жеңіліске ұшырауы Топлакты алып кетуге әкелді. Валок, Вилотич және Зеч жаттықтырушылық триумвираты 25 жасар Боротаға 1977 жылы 5 қазанда Каталиничтің екінші жартысындағы орнына Венгрияға қарсы жолдастық кездесуде дебют жасады.

1978 жылғы әлем чемпионатының іріктеу кезеңі

Дебютінен бір ай өткен соң Борота Югославияның жеңісі үшін маңызды болған Румынияға қарсы маңызды іріктеу матчында алаңға шығуға мүмкіндік алды. Байқау өте қызу өтті, Борота 4 минуттан кейін Иосиф Вигудің қашықтықтан ұрған ұранын жеңіп алды. Плави 18-ші минутта Сафет Сушичтің голы мен Дражен Мужиничтің 25 метрлік шабуылда ұпайды 12 есебіне дейін өзгертті, бірақ Ангел Иорданеску мен Ласло Болони жартыға дейін Боротаны тағы екі рет жеңіп, 32 румындықтардың басымдылығын жойған кезде, Югославия қорғаушыларының әуедегі нашар күш-жігері мен жаман позициялық ойыны екі голға да ықпал етті. Екінші таймның басында жас Сушич қайтадан билікті өз қолына алды: алдымен бірнеше қорғаушылардан ұтып алған керемет жеке қозғалысы, содан кейін он минуттан кейін еркін соққыдан қатты төменгі соққымен 34 Югославияға көш алды. Румыниялықтар 4-4 есебіне Дуду Жоржескудің бас салуымен жартылай болса да, тағы бір рет қайта оралды, бірақ югославиялықтар 4-6 есебіне Александар Трифунович пен Зоран Филипович арқылы жауап берді. Жеңіске қарамастан, Борота орындыққа ауыстырылды, өйткені Каталинич келесі жеңіске жетуі керек болатын Испанияға қарсы үйдегі квалификациялық кездесуге оралды. Испанияны жеңіп, әлем чемпионатына қатыса алмағанынан кейін жаттықтырушылар комиссиясы таратылды, ал қазіргі уақытта тек Вилотич бас бапкер болып қалды. Ол екі жолдастық кездесуде команданы басқарды және Боротаға Италияға қарсы кездесуде орынбасар болды.

Еуро-1980 іріктеу

1978 жылдың күзінде Еуро-1980 іріктеуінің басталуы үшін ФСЖ келесі ұлттық құраманың бас бапкері ретінде сол кезде Партизанды басқарған Биче Младиничті қайтарып алды. Бұл жолы Испания мен Югославия қарсыластарымен кездесуде Борота қайтадан жеңіліске ұшырады. 1978 жылы 25 қазанда Румынияда өткен келесі іріктеу матчында Младинич Боротаға (Партизандағы қақпашысы) старт берді. Алдыңғы жылы өткен іріктеу кезеңіндегі жоғары көрсеткіш қайталанды, бірақ бұл жолы Румыния 32 жеңді. Владимир Петрович жарты ойынның соңында Югославияны 0:0 есебімен айыппұл соққысына ұшырды, бірақ румындар екінші жартысында үш жауапсыз голмен (қорғаушы Штефан Самес пен Иорданеску айыппұл соққысы) қайта оралды. Бұл Боротаның ұлттық құрамадағы соңғы кездесуі болды. Ол халықаралық карьерасын жалпы 4 рет ойнаған, оның екеуі бәсекелестік матчтарда басталған.

Ойын-сауық мансабынан кейін

Борота жаттықтырушылыққа қол ұшын соқты, бірақ 1980 жылдары Оңтүстік Африкада бірнеше рет қарапайым кездесулерден басқа ештеңе алмады. 1990 жылдардың басында ол Белградқа оралды. Уақытының көп бөлігін абстрактты суретке арнаған (оның жұмысы 1981 жылы Лондонда белсенді ойыншы болған кезде) Борота Белградтың СКК-дегі Srećna nova umetnost галереясында көрме ұйымдастырды. 1994 жылы ол Пая Йованович суреттерін ұрлау желісіне қатысып, алты ай тергеу қамауында болды. Түрмеден шыққаннан кейін Борота Вуджадин Бошков пен Синиша Михайловичпен достық қарым-қатынас орнатып, Италияның Генуя қаласына көшіп барды. 2010 жылы 12 ақпанда Генуяда ұзақ ауырып, 57 жасында қайтыс болды. 2010 жылы 25 ақпанда Белградтағы Жаңа зиратта жерленді. Оған оның достары мен әріптестері Момчило Вукотич, Слободан Сантрач, Владимир Петрович Пижон, Шеват Прекази және Милутин Шоскич қатысты.