Кіріспе

Раджко Митич (1922-2008) - серб футболшысы, жаттықтырушысы, атқарушы және журналист. Бұрынғы шабуылшы Митич Қызыл Жұлдыз Белград тарихындағы ең маңызды ойыншылардың бірі болып саналады, өйткені ол "Звездина zvezда" марапатына ие болған бес ойыншының біріншісі. 2014 жылдың желтоқсанында Сербияның басты стадионы Қызыл Жұлдыз стадионы ресми түрде оның есімімен аталды.

Кошутняк пен БСК

Қызыл Жұлдыз Белградтың алғашқы табысты ойыншысы болғанға дейін Митич 1937 жылы Кошутняк футбол алаңында мансабын бастады. 1938 жылы мамыр айында ол Белградтың БСК-не ауыстырылды, онда ол 1938-1944 жылдары ойнады. Ол БСК үшін сол кездегі чемпионның кіші командасының мүшесі болды. Екі жылдан кейін, 1940 жылы, ол бірінші командада шабуылшы ретінде дебют жасады, онда екі гол соқты. Екінші дүниежүзілік соғыс оның футбол дамуын тоқтатты, бірақ ол 1944 жылы инженерлік эскадрильяда ойнауды жалғастырды, оның астында ол болашақ Югославия ұлттық құрамасының ойыншылары Предраг Дяжич және Йован Езеркичпен бірге шайқасты.

Қызыл жұлдыз Белград

1945 жылы 4 наурызда "Қызыл Жұлдыз" Белград құрылғаннан кейін көп ұзамай Митич команданың капитаны болды және он төрт маусым бойы қызыл-ақ форма киді. Қызыл Жұлдыз құрамасында 572 матчта 262 гол соқты. Оның танымалдылығы елуінші жылдардың басында Белградтан асып, басқа қалалар мен қалаларға да жетті. Команданың капитаны және жетекшісі ретінде ол бес лига титулын (1951, 1953, 1956, 1957 және 1959) жеңіп алды, сонымен қатар 1 Сербия Ұлттық чемпионаты 1945 жылы (барлығы алты) және төрт ұлттық кубок титулы (1948, 1949, 1950 және 1958). 1958 жылы аймақтық Митропа кубогын жеңіп алды. Оның ең жақсы естеліктерінің бірі - бірінші Югослав чемпионатының титулы, ол драмалық аяқталумен жеңіп алынды, бірінші орынды Динамо Загреб соңғы үш раундта сүрініп, көшбасшылықтан айырылды. Бұл Ред Стардың 0,018 голдың артықшылығымен жеңіске жетуіне мүмкіндік берді. Ол 1947 жылы тізе мен менискасына операция жасатқаннан кейін оңалту бөлімінде жаттыға бастағаннан кейін ғана бірде-бір жекпе-жекті өткізіп алмады. Капитан ретінде ол 1957 жылы 7 сәуірде Сплиттегі Хаджукқа қарсы өткен "Қызыл Жұлдыздың" матчын жиі еске алды. Ол 71 минутта (нәтижесі 11) бүкіл команданы алаңнан шығарды. Югославия футбол федерациясының тәртіптік комитеті "Қызыл Жұлдыздың" барлық ойыншыларын (Владимир Беара мен Костичті қоспағанда) бір айға тоқтатты. Клуб бұл шешімге шағым жасамады, ал Раджко Митич футбол жұртшылығына оң әсер қалдырды. Ол әділсіз ойынның жауабын білдірген, қарсыласының көйлегінен тартып, аталы-аталы қарсыласын сүртіп жібермеген. Оның уақытында тартымдылық пен шеберлік жағынан жақсы ойыншылар көп болды, бірақ Ражко Митич өзінің ерекше адамгершілік қабілеті мен спорттық қабілетімен ерекше болды. 1958 жылы 29 қарашада ол 36 жасында футболдан ресми түрде зейнеткерлікке шықты.

Халықаралық мансап

Югославия құрамасы сапында Митич 59 рет алаңға шықты (оның ішінде 34 рет капитан болды) және 32 гол соқты. Ұлттық құрама сапында алғашқы голын 1946 жылы 9 мамырда Прагада Югославия Чехословакияны 2:0 есебімен жеңген кезде соғып, гол соқты. Ұлттық құрамадағы карьерасында ол үш рет хет-трик жасады. Біріншісі 1950 жылы Данияға қарсы (соңғы ұпай 51), екіншісі 1952 жылы Үндістанға қарсы (101) және ақырында Белградта Уэльске қарсы (52) 1953 жылы. Ол 1954 жылы Белградта Англияға қарсы ұлттық құрама сапында жасаған ең сүйікті голын еске түсірудің мүмкіндігін ешқашан жіберіп алмағанын айтқан. Югославия 1:0 есебімен жеңіске жетті, өйткені Митич матчтың соңғы минуттарында шешуші гол соқты. Ол екі Олимпиадалық турнирге қатысты: 1948 жылы Лондон және 1952 жылы Хельсинкиде, онда ол сол дәуірдің көптеген әйгілі ойыншыларын қамтитын Югославия құрамасының капитаны болды. Екі рет де күміс медальді иеленді. Кеңес Одағына қарсы екі драмалық матч болды (екіншісінде Митич бірінші голды соғып, маңызды 31 жеңіске жол ашты). Сондай-ақ, ол екі әлем чемпионатына қатысқан (Бразилия 1950 және Швейцария 1954), бірақ олардың ешқайсысы да жағымды болған жоқ. Бразилиямен матч алдында Рио-де-Жанейродағы Маракана стадионында ол туннель арқылы алаңға кіргенде, кенеттен басын көтеріп, медаль қақпағына соғылды. Үлкен кесуден қан кетуден кейін ол медициналық көмек сұрауға мәжбүр болды және матчтың алғашқы 20 минутын ойнауға мүмкіндік бермеді, сондықтан ол 3-ші минутта Адемирдің голын көрмеді және жартылай уақыт ішінде команда мүшелері хабарлағанға дейін Бразилияның басымдылығын білмеді. Сол кезде алмастырулар болмағандықтан, команда мүгедек болып, ақыры 2 - 0 есебімен жеңіліске ұшырады. Ол 1954 жылғы әлем чемпионатында Батыс Германияға қарсы (одан кейін әлем чемпионы атанды) ұлттық құрамамен 50-ші матчын атап өтті, бірақ 2:0 есебімен жеңілді. Ұлттық құрама сапында соңғы матчын 1957 жылы 29 қарашада Бухарест қаласында Румынияға қарсы 35 жастағы шабуылшы ретінде өткізді. Ойынның қорытынды ұпай есебі 1:1 болды.

Ойыншы карьерасынан кейінгі өмір, өлім және мұра

1960 жылдан 1966 жылға дейін "Қызыл Жұлдыздың" жаттықтырушы штабының мүшесі болды, ол ұлттық құрама іріктеу комитетінің мүшесі болды. 1967 жылы ұлттық құраманың бас бапкері болып тағайындалды және ол 1970 жылға дейін сол қызметте болды. Оның жаттықтырушы ретіндегі ең үлкен жетістігі Италияда өткен 1968 жылғы УЕФА Еуропа чемпионатында болды, онда ұлттық команда (Драган Джаич бастаған) күміс медальді жеңіп алды. 1983 жылы зейнетке шыққан соң, ол Қызыл Жұлдызға ерікті ретінде белсенді түрде қатысқан. Ол команданың ұзақ уақыт бойы басшылық құрамында болды (оның ішінде клубтың вице-президенті ретінде екі мандат). Ол 50-жылдардың басында белсенді ойыншы болған кезде де күн сайынғы "Спорт" газетінің спорттық журналисі болды. Кейіннен зейнеткерлікке шыққанға дейін апта сайын шығатын "Темпо" спорт журналына жазды. 2006 жылы Провослав Вуйчичпен сұхбаттасқанда, Red Star-дың легендасы Драгослав Шекуларак Red Star-тың Митичті соңғы жылдары ұмытып кеткеніне сын көзбен қарады. Митик 2008 жылы 29 наурызда 85 жасында қайтыс болды. Өлгенше ардагерлер кеңесінде өзінің және кейінгі ұрпақ жұлдыздарымен бірге белсенді қызмет атқарды. Митич Қызыл Жұлдыз тарихындағы ең маңызды ойыншылардың бірі болып саналады, өйткені ол "Звездина звезда" орденін алған бес ойыншының алғашқысы. 2014 жылдың желтоқсанында Белградтағы Red Star стадионы оның есімімен аталды.