Кіріспе

ДНҚ-ның жөндеу жетіспеушілігі - ДНҚ-ның жөндеу функциясының төмендеуіне байланысты медициналық жағдай. ДНК-ның жөндеу ақаулары қартаюды жеделдететін ауруды немесе қатерлі ісікке шалдығу қаупін арттырады, кейде екеуі де.

ДНҚ-ның жөндеу ақаулары және қартаюдың жеделдетілуі

ДНҚ-ның жөндеу ақаулары жылдам қартаю ауруы деп аталатын аурулардың бәрінде де байқалады, онда адам ағзасының әртүрлі тіндері, мүшелері немесе жүйелері ерте қартайды. Қартаюдың жеделдетілген аурулары қартаюдың әртүрлі аспектілерін көрсетеді, бірақ ешқашан барлық аспектілерді көрсетпейді, сондықтан оларды биогеронологтар жиі сегменттік прогериялар деп атайды.

Мысалдар

Адамдар мен тышқандарда прогероид синдромдарын тудыратын ДНК- ні жөндеу ақауларының кейбір мысалдары 1- кестеде көрсетілген. + 1-кесте ДНК-ны жөндейтін ақуыздар, олар жетіспегенде, қартаюдың жеделдетілген белгілерін тудырады (сегменталды прогерия).

"Жедел қартаюдан" ерекшеленетін ДНК-ның жөндеу ақаулары

ДНҚ-ның жөндеу жетіспеушілігі ауруларының көпшілігі әртүрлі деңгейде "ескіруді жеделдету" немесе қатерлі ісік (көбінесе екеуінің де кейбіреуін) көрсетеді. Бірақ, кез келген геннің жойылуы негізді кесу үшін қажет ембрионды өлтіреді. Бұл симптомдарды көрсету үшін өте қауіпті (одан да аз қатерлі ісік немесе "ескіруді жеделдету" белгілері). Ротмунд Томсон синдромы мен ксеродермия пигментозумның симптомдары қатерлі ісікке бейімдікпен басым, ал прогерия мен Вернер синдромы "ежелдетілген қартаю" белгілерін көрсетеді. Тұқым қуалайтын полипозсыз колоректальды қатерлі ісік (ТҚҚКК) жиі MSH2 генінің ақаулығынан пайда болады, бұл ақаулықсыз сәйкессіздікті қалпына келтіруге әкеледі, бірақ " жылдамдатылған қартаю " белгілерін көрсетпейді. Ал Коккейн синдромы мен трихотидистрофияда қартаюдың жылдамдауы байқалады, бірақ қатерлі ісік пайда болу қаупі жоғарыламайды. (Қартайтудың негізгі себебі - ДНК зақымдануы екендігіне дәлел келтірілген "Қартайтудың ДНК зақымдану теориясы" деген мақаланы да қараңыз.)

"Қартайтуды жеделдету" туралы пікірталас

Кейбір биогеронтологтар "ежелдетілген қартаю" деген нәрсе шынымен бар екеніне күмән келтіреді, кем дегенде, жартылай, өйткені барлық жеделдетілген қартаю аурулары сегменттік прогериялар. Көптеген аурулар, мысалы қант диабеті, жоғары қан қысымы және т.б. өлім-жітімнің өсуімен байланысты. Қартаюдың сенімді биомаркерлері болмаса, аурудың жай-күйі өлім-жітімнің жылдамдауынан артық екенін растау қиын. Бұл ұстанымға қарсы басқа биогеронтологтар ерте қартаю фенотиптері молекулалық зақымдану механизмдерімен байланысты белгілер болып табылады деп айтады. Мұндай жағдайларды өлім-жітімнің артуымен байланысты, бірақ цистикалық фиброз және серпа клеткалы анемия сияқты қартаю фенотипімен байланысты емес генетикалық аурулардан оңай ажыратуға болады. Бұдан әрі сегменттік қартаю фенотипі қартаюдың табиғи бөлігі болып табылады, өйткені генетикалық өзгерістер кейбір адамдардың басқаларға қарағанда қатерлі ісік пен Альцгеймер ауруы сияқты қартаюмен байланысты ауруларға бейімделуіне әкеледі.

ДНҚ-ның жөндеу ақаулары және қатерлі ісікке шалдығу қаупі

ДНҚ-ны жөндеу қабілеті тұқым қуалайтын кемшіліктері бар адамдар жиі қатерлі ісікке шалдығады. ДНҚ-ны жөндейтін генде мутация болған кезде, ол экспрессияға ұшырамайды немесе өзгертілген түрде экспрессияға ұшырайды. Сонда жөндеу функциясы кем болады, нәтижесінде зақымданулар жинақталады. ДНҚ-ның мұндай зақымдануы ДНК синтезі кезінде қателерге әкелуі мүмкін, бұл мутацияларға әкелуі мүмкін, олардың кейбіреулері қатерлі ісікке әкелуі мүмкін. Қатерлі ісік қаупін арттыратын микробтық желідегі ДНҚ-ны жөндеуші мутациялар кестеде келтірілген. HRR және TLS лейкемиясы, бауыр ісіктері, қатты ісіктер көптеген аймақтар XPC, XPE (DDB2) XPC, XPEGглобалды геномдық NER, транскрипцияланған және транскрипцияланбаған ДНК-дағы зақымдануларды қалпына келтіреді тері қатерлі ісігі (меланома және меланома емес) тері қатерлі ісігі (меланома және меланома емес) тері қатерлі ісігі (базалды жасуша, пластинкалы жасуша, меланома) колоректаль, эндометрийлік осы жолдар үшін және NHEJ және MMR саркомалары үшін, сүт ісіктері, ми ісіктері және адренокортикаль карциномалар Tg үшін NTHL1NTHL1BER, FG терапиясы, 5 hC, 5 hU inDNAКөмірша ісігі, эндометрий қатерлі ісігі, екі түбіртекті ісігі, базалды жасушалық карцинома