Кіріспе

Метаболизмді бақылау Метаболизмді бақылау талдауы (МТТ) - метаболизмді, сигнал беруді және генетикалық жолдарды сипаттау үшін математикалық негіздеме. MCA ағындар мен түрлердің шоғырлануы сияқты айнымалылардың желі параметрлеріне қалай тәуелді екенін өлшеуге мүмкіндік береді. Әсіресе, ол бақылау коэффициенттері деп аталатын желіге тәуелді қасиеттердің икемділік немесе икемділік коэффициенттері деп аталатын жергілікті қасиеттерге қалай тәуелді екенін сипаттай алады. МСА бастапқыда метаболистік жолдарды бақылау үшін жасалды, бірақ кейіннен сигналды және генетикалық желілерді сипаттауға кеңейтілді. МСА кейде метаболикалық бақылау теориясы деп те аталады, бірақ бұл терминологияға негізін қалаушылардың бірі Хенрик Кацсер қатты қарсылық білдірді. Соңғы жұмыстар MCA-ны тікелей классикалық басқару теориясына сәйкестендіруге болатындығын және осындай эквивалентті екенін көрсетті. Биохимиялық жүйелер теориясы (БХЖ) ұқсас формализм, бірақ мүлдем басқа мақсаттармен. Екеуі де Джозеф Хиггинстің бұрынғы теориялық талдауларының эволюциясы. Химиялық реакция желісі теориясы - бұл МСА мен БТТ-мен қатар, бірақ математикалық тұрғыдан формальды тәсілмен өте көп кездесетін тағы бір теориялық негіз. Оның басымдығы, ең алдымен, динамикалық тұрақтылық критерийлері мен бұқаралық іс-қимыл желілеріне байланысты теоремалар. Соңғы жылдары бұл салада МСА мен BST-ге ұқсас, тіпті бірдей емес сезімталдық талдауы да жасалды.

Қорытындылау теоремалары

Ағындылық бақылау жиынтығы теоремасын Кацсер/Бернс тобы өз бетінше ашқан.

Классикалық бақылау теориясымен байланысы

Классикалық басқару теориясы - инженерлік процестер мен машиналарда динамикалық жүйелерді басқарумен айналысатын математиканың саласы. 2004 жылы Брайан Ингаллс классикалық бақылау теориясы мен метаболикалық бақылаудың талдауы бірдей екенін көрсеткен мақала жариялады. Тек бір айырмашылық, метаболикалық бақылау талдауы жиілік доменінде берілген кезде нөлдік жиілік жауаптарына шектелген, ал классикалық бақылау теориясы мұндай шектеуді енгізбейді. Басқа маңызды айырмашылық - классикалық бақылау теориясында стехиометрия және массаны сақтау туралы түсінік жоқ, бұл оны пайдалануды қиындатады, сонымен қатар пайдалы биологиялық түсінік беретін стехиометриялық желілерге тән құрылымдық қасиеттерді танымайды.