Кіріспе
Голландиялық телесериал Үлкен бауыр - халықаралық реалити-шоу франшизасының Голландия нұсқасы Үлкен бауыр. Бұл шоуда қатысушылар оқшауланған үйде өмір сүреді және көрермендер оларды үйден шығарып жібермеуге тырысады. Шоудың түпнұсқа голланд нұсқасы 1999 жылдан 2006 жылға дейін алты тұрақты маусымда және екі танымал нұсқада көрсетілді. Көптеген халықаралық нұсқалар да осы құрылым бойынша әзірленді. 2021 жылы Үлкен ағаның Фландриямен ынтымақтастық маусымы 14 жыл бойы болмағаннан кейін Нидерландыда қайта оралды.
Big Brother is the Dutch version of the international reality television franchise Big Brother. It created a reality TV show format where contestants live in an isolated house, and try to avoid being evicted by viewers to win a prize at the end. The original Dutch version of the show was initially aired from 1999 to 2006 for six regular seasons, and two celebrity editions. Many international versions have also been developed following the same structure. In 2021, the cooperation season with Flanders of Big Brother returned in the Netherlands after an absence of 14 years.
Джон де Мол
Қатысушылар Джон де Мол, Патрик Шолце, Барт Рёмер және оның ағасы Пол Рёмер болды. Бұл идея алты конкурсантпен бірге бір жылға жабық сәнді үйді талап етті. Жеңімпаз 1 000 000 гульден алады. Жұмыс атауы De Gouden Kooi (Алтын қақпақ) болды және бастапқы тұжырымдама 2006 жылдың соңында Голландия теледидарындағы реалити-шоу ретінде жүзеге асырылды. Биг Браттың форматына 1992 жылы басталған MTV-дің "Нағыз әлем" сериалы да әсер етті. Ол бейтаныс адамдарды ұзақ уақыт бірге қою және содан кейінгі драманы жазу тұжырымдамасын жасады. "Нағыз әлем" телеарнасында үйдестердің "ияғарулары" жарияланды. Тағы бір ілгерілеуші реалити-шоу, 1997 жылы алғаш рет эфирге шыққан швед телешоуы Expedition Robinson (және басқа көптеген елдерде Survivor сияқты шығарылды) Реал әлемдер шаблонына бәсекелестік идеясын қосты, онда қатысушылар серияларында қалу үшін күресті, бір-бірімен күресті және жеңілді (шоу аясында, физикалық емес) тек біреуі қалғанша. 24 сағат бойы бейне ағындысын енгізу идеясына Jennicam секілді веб-сайттар әсер етті. Бұл сайтты 1997 жылы өзінің веб-күзетшілермен бөлісу үшін жасаған Вашингтон тұрғыны Дженифер Ринглиден. Ал құрылыс барысында үйдің 100 күнге дейін тұруы мүмкін болды. Қазіргі үйді алдын ала жасалған үйдің пайдасына тастап кетті. Бұл "камераның айқасы" орнатуға мүмкіндік берді, бұл камераларды тұрғынның көзіне түспей үйге кіргізді. Бастапқыда апта сайынғы бағдарламаны шығару идеясы болды, бірақ продюсерлік үйдің қызметкерлерімен тәжірибеден өткеннен кейін баяу теледидардың қызығушылығы ашылды және күнделікті бағдарламаның әлеуеті ашылды.
Бағыт
Сериалдың алғашқы режиссерлерінің арасында болашақ режиссер Том Сикс болды, ол өзінің "The Human Centipede" және оның жалғастарымен танымал болды.
Оруэлл ісі
Джордж Оруэллдің "1984" кітабында Үлкен Аға деген кісінің дистопиялық ұлт көшбасшысы екендігі ешқашан продюсерлер тарапынан мойындалмаған. Алайда, Оруэлл мұрагерлері Endemol және АҚШ телеарнасы CBS-мен келісімге келді. Сот ісі бойынша келісім ешқашан жария етілмеген.
Войердормның ісі
2000 жылы Нью-Йорк федералды округінің сотында берілген сотқа сәйкес, Үлкен Бауырлас Америка Құрама Штаттарында өсірілді. Бұл идея 1999 жылы CBS мен Voyeurdorm басшыларының кездесуінен пайда болды. Бұл сайтта 8 колледж жасындағы әйелдер тұрады. Бұл әйелдер 55 камераның астында өмір сүрді, тамақтанып, ұйықтады, оқыды және "жалаңаш күн сәулесінде демалды".
Құтқарушылар ісі
Сондай-ақ 2000 жылы Боб Гелдофтың үлесі бар Castaway продюсерлік компаниясы Амстердамдағы сотқа Endemol-ді форматты ұрлағаны үшін сотқа берді. Бір заңгер "Құтқарылушы" сериалының 12 ұқсастығын атап өтті. Endemol бұл айыптауларды жоққа шығарып, былай деді: "Жанр бірдей болуы мүмкін, бірақ бағдарламалар мүлдем басқаша, және олар бөлек дамыды. Теледидарда 20-30 ойын-сауық шоулары және көптеген түрлі ток-шоулар бар, бірақ олар бір жанрда, бір бағдарламада емес".
Логотип
Үлкен Ағаның логотипі Голландияның Вероника телеарнасының үй стиліне сәйкес жасалды. Екі атаудың да астында тұрған толқын Вероника Нидерландының халықаралық суларынан хабар тарататын қарақшы станциясы болған кезге барып такалады. Вероника Голландия медиа тобынан кеткенде де, Үлкен ағаны Йорин алған кезде де бұл толқын сақталды. Ол бүкіл әлемдегі Үлкен Ағаның логотиптерінде пайда болды. Алайда, Талпадағы Голландиялық Үлкен Ағаның кейінгі нұсқалары логотипті тастап, Ұлыбританиядағы Үлкен Ағаның екінші сериясымен енгізілген көз логотибін қолданады.
Этика және пікірталас
Бағдарламаның форматы туралы хабарланғаннан кейін, оның этикалық жағынан қолайлылығы туралы пікірталас туындады. Қатысушылардың суға түсіп жатқаны немесе дәретханада екені белгісіз. Екі нұсқаның да қабылданбағаны белгілі болғанмен, тек соңғысы ғана әлі де жарамды. Сарапшылар қатысушылардың өздерін қорғауы керек пе, қатысу психологиялық немесе эмоциялық зақымдануға әкеп соқты ма деген сұрақтар бойынша пікір алмасты. Бұл талқылауға Швециядағы моральдық үрей кірді. Бірінші қатысушы экспедициядан шыққаннан кейін Робинсон өзін-өзі өлтірді; оның отбасы жұртшылықпен танымал болмағаны үшін өзін кінәлаған. Амстердамдағы Vrije Universiteit әлеуметтік психологы П. ван Ланге Стэнфорд түрмесі экспериментіне (1971) ұқсас екенін атап өтті. Бұл эксперименттің қатысушылары түрмеге орналастырылды, олардың жартысы күзетші, ал қалған жартысы тұтқын болды. Алты күн ішінде эксперимент жолдан шығып кетті. Күзетшілер агрессивті, қысымшыл, нарциссистік және садистік болды. Олар өздерінің қалыпты болмыстарынан тыс тұлғаларға айналды. "Стенфорд эксперименті адамның мінез-құлқына көбінесе жергілікті жағдай әсер етеді деген тұжырым жасауға болады", - деп қосты оның әріптесі Амстердам университетінің профессоры Дж. ван дер Плигт. "Адамдар көп нәрсені ойлап, ойға батып кетеді", - дейді психология журналының авторы А. Бергсма. "Ақшалану шындыққа айналады. Олар тәжірибеде өздерін жоғалтады. Бұл жерде ешқандай бақылау мен тепе-теңдік жоқ. Егер оларды түзетіп, түзетіп алмаса, бірінен соң бірі жолдан тайып кетеді". Барлық сарапшылар жеңімпазға берілетін үлкен сыйлық апат қаупін арттыратынын айтты. Бірақ бәрі бірдей жағымсыз пікір білдірген жоқ. Амстердам университетінің клиникалық психология профессоры А. Ланге бағдарламаның әлеуметтік психологиялық зерттеулерде қол жеткізу мүмкін емес кейбір түсініктерді тудыруы мүмкін екенін айтты, өйткені қатысушының психологиялық әл-ауқатына көбірек мән берілді. "Бұл бағдарлама психологиялық зерттеушілердің арманы. Әлемде мұндай жобаға келісетін этикалық комиссия жоқ", - деп келісті Нидерландтың қолданбалы ғылыми зерттеулер ұйымы психофизиологы А. Гейлард. "Үлкен аға" бағдарламасының рейтингісі жоғарылағанда, бұл голландиялықтардың мінез-құлқы туралы не білдіретіндігіне, сондай-ақ бағдарламадағы жыныстық қатынас және қорлау терминдері ертедегі хабарландыруларға лайық екендігіне қатысты пікірталас қозғалды. Бұрынғылары көрушіліктің негізгі түрі болып саналған. Бір түсіндірмесі, адамдар оқшауланып, өздерін басқалармен бірдей сезінуге тырысты. Бұл тұрғыдан алғанда, Үлкен Аға туралы әңгімелесу ауылдың жасыл желектерінде жала жабу мен жанжалды орын алды. Нидерландыда бұл пікірталас тоқтап, реалити-шоу теледидар бағдарламаларының стандартына айналды. Кейіннен кейбір үйдестерінің (бұрынғы маусымдағы Барт пен Руд сияқты) посттравматикалық стресс бұзылысына ұқсас психологиялық проблемаларға ұшырағаны анық болды.
Тұрақты маусымдар
МаусымБірінші рет эфирге шықтыКүндерҮйлестеріЖеңімпазЖеңімпазКөрнекі Бірінші рет эфирге шықты Соңғы рет эфирге шықты Үлкен Аға 1999Верonica 16 қыркүйек 1999 31 желтоқсан 1999 106 12 Барт Спринг в 'т Велде ƒ250,000 (€113,445) Рольф Вутерс & Дафни Декерс Үлкен Аға 2000 14 қыркүйек 2000 30 желтоқсан 2000 108 15 Бьянка Хагенбек Эстер Дуллер & Бо Ван Эрвен Дорен Үлкен Аға 2001Йорин 6 қыркүйек 2001 30 желтоқсан 2001 115 17 Сэнди Бутс ƒ675,000 (€306,302) Пэтти Брэд Үлкен Аға 2002 28 тамыз 2002 23 желтоқсан 2002 117 20 Жаннет Годфрой €352,500 Мартин Краббе Үлкен Аға 2005 Талпа 24 тамыз 2005 22 желтоқсан 2005 121 13 Жост Хойбинк €262,500 Руд де Уайлд & Бриджет Маасланд 2006 20 қараша 2006 27 қараша 2006 102 15 қараша 2006 Жен Вен Вон €178,50750 Бриджет Маасланд 2021 4 тамыз 2021 5 сәуір 2021 5 99850 2021 Пёрд Геордин Абассерн 8152021 2021 Үлкен Абасс Ван Георд Барт Геральдс ван Гейс 2022 2022 2022 1 қаңтар 2023 2023 1 сәуір 2024 2024 2024 2024