Кіріспе

Тау-кен жарылысы - тау-кеннің күшті қысымға ұшыраған кезде пайда болатын, күшті жарылысы. Тау-кендер көптеген тау-кенмен байланысты сейсмикалық оқиғаларға ұшырауы мүмкін, бірақ тек қана қолжетімді шахта жұмыстарына зақым келтірілген жер сілкіністері ғана тау-кен жарылыстары ретінде жіктеледі. Кен орындарының ашылуы көршілес тау жыныстарын үлкен қысымнан арылтады, бұл тау жыныстарының жарылысын тоқтатуға немесе жақын маңдағы геологиялық құрылымдардың кенеттен қозғалуына әкелуі мүмкін. Тау-кен қазбалары - өте қауіпті құбылыс; Оңтүстік Африкада жыл сайын шамамен 20 шахташы қаза табады.

Егжей-тегжейлер

Тау жыныстары жарылыстары тау жыныстарының сынық сынуынан пайда болады, бұл шамамен 100-200 тонна немесе одан да көп тау жыныстарының күшті бөлінуіне әкеледі. Бұл энергияның босауы қазбаның айналасындағы тау жыныстарының потенциалдық энергиясын азайтады. Тағы бір түсініктеме - кен орнының кернеуді қайта бөлуінен туындаған өзгерістер оның геологиялық аспектілері өндіретін кернеу энергиясынан туындайтын жасырын сейсмикалық оқиғаларды тудырады. Тау-кен қазылған сайын тау жыныстарының жарылып кету ықтималдығы артады. Тас жарылыстары қазбаның көлеміне де әсер етеді (неғұрлым үлкен болса, соғұрлым қауіпті), егер қазба көлемі 180 м және одан жоғары болса, мүмкін болады. Кен қазудың қате әдістері сияқты сейсмикалық әсер ету тау жыныстарының жарылуына әкелуі мүмкін. Тас жарылудың басқа себептері - бұзылулар, бөгеттер немесе буындар.

Жеңілдіктер

Тас жарылу қаупі жоғары болған жағдайда жергілікті жерде және қысқа мерзімде қабылданатын тактикалық шаралар және кен орнын жобалау процесіне және ұзақ мерзімді жоспарлауға енгізілуі тиіс стратегиялық шаралар.

Тактикалық шаралар

Тас жарылу қаупін азайту үшін бірнеше тактикалық шаралар сәтті қолданылды. Олар: энергияны сіңіретін және сынбай-ақ деформацияланатын тірек жүйелерін қолдану. Тіпті осы жүйелер зақымдалған жағдайда да, олар көбінесе жердің құлауын шектей алады және басқа жүйелер мүлдем сәтсіз болған жерде кіруге мүмкіндік береді. Дестресс-атуды пайдалану тау жыныстарының жарылу қаупін, әсіресе қатты стресстелген сынық тастарды азайтады. Дестресс тесіктерін әдеттегі дөңгелектерге тиімді кіріктіруге болады. Алайда, үлкен көлемді жарылғышты жою қиынға соғады. Пайдалану жылдамдығын баяулату көбінесе сейсмикалық әсерді азайтады және кейбір жағдайларда жарылудың алдын алады.