Кіріспе
Cinéorama - 1900 жылы Париж көрмесінде алғаш рет ұсынылған кино эксперименті және ойын-сауық. Оны Рауль Гримоан Сансон ойлап тапты және ол Париж үстінде ыстық ауа шарымен ұшуды симуляциялады. Ол панорамалық суреттер мен жаңадан ойлап табылған кино технологиясының бірігуін білдірді. Бұл құрылғыда он проектордың көмегімен суреттерді түсіретін айналмалы экран жұмыс істеді. Гримоан Сансон 1895 жылы кинокамералар мен проекторлармен тәжірибе жүргізе бастады және Этьен Жюль Марей сияқты басқа ерте зерттеушілермен байланыста болды. 1897 жылы 27 қарашада "Cinéorama" құрылғысына патент алды.
Cinéorama was an early film experiment and amusement ride presented for the first time at the 1900 Paris Exposition. It was invented by Raoul Grimoin Sanson and it simulated a ride in a hot air balloon over Paris. It represented a union of the earlier technology of panoramic paintings and the recently invented technology of cinema. It worked by means of a circulatory screen that projects images helped by ten synchronized projectors. Grimoin Sanson began experimenting with movie cameras and projectors in 1895 and was in contact with other early researchers such as Étienne Jules Marey. He patented the Cinéorama on 27 November 1897.
Тарих
1893 жылы Томас Эдисонның кинетоскобы театр мен әңгімелеудің болашағы туралы басқа да өнертапқыштар, инженерлер мен философтар арасында үлкен күмән тудырды. Бұл өнертабыс көрерменге жоғары жағындағы кішкентай тесіктен қозғалатын суретті көруге мүмкіндік берді. Америка Құрама Штаттарында Эдисонның жаңа құрылғысы патентпен және мінсіз заңгерлермен қорғалды; бірақ әлемнің басқа бөліктерінде ол оны қорғауға қабілетті емес еді. Осылайша сол дәуірдің рухына адал болып, ағылшындық инженер Роберт В. Пол өзінің атағын жаңсақ үлгідегі көшірмелерді жасап шығарып, танымал болды. Рауль Кримон Сансон, тағы бір француз өнертапқышы, Англияға сапар шегіп бара жатқан еді. Ол кішкентай, бірақ өсіп келе жатқан киноқұмарлардың бірі еді. Олар Пауылдың жасаған кинотоскобы туралы естіген еді. Сондықтан олар өздерінің киноларын жасауға шешім қабылдады. Екі жол ақырында кездескенде, Сансон Роберт Полдың тек кинетоскоптардың көшірмелерін жасап қана қоймай, оларды экранға түсірудің жолын да ойлап тапқанын, бұл Сансон ойлап тапқан революциялық идеяны тапты. Рауль Кримойн Сансон бірден бұйрық берді. Көптеген адамдар сол кішкентай көзге түсетін тесіктен қозғалатын суретті көру үшін қарап отырды, бірақ оны қабырғаға түсіретінін елестеткендер аз болды. Сэмсон мен Пол "қозғалатын сурет" немесе "кино" әлемінің қайда бара жатқаны туралы ұзақ әңгімелесіп, жазбаларын визуалды болашақ туралы өз идеяларымен салыстырды. Пауылға қозғалыс туралы ғылыми фантастика (Х. Г. Уэллс) әсер етті. Ол "уақыт пен кеңістіктегі қозғалмалы сурет саяхат" құру үшін жұртшылықты проекцияланған бейнелермен қоршап отырғанын елестетті. Кино индустриясы пайда болғанға дейін онжылдықтар бұрын Пол өзінің идеясына патент ұсынды. Барлық түрдегі трюктер, конструкциялар мен бейнелердің проекциялары қолданылды, сондықтан жұртшылық уақыт пен кеңістіктегі қозғалысты "жекеше сезіне алады". Ол виртуалды шындықтың алғашқы көрушісі болған шығар. Роберт Пол Ұлыбританияда алғашқы коммерциялық кинопроекторды ойлап тапты, бірақ оның "өнерлі суреттің уақыт арқылы сапары" туралы болжамы ешқашан жүзеге аспайды. Пауылмен кездесу Рауль Сансонға Францияға өз кинетоскобымен оралған кезде, оның өз әдісімен жұмыс істей бастаған кезде, суреттерді экранға шығару үшін, оның өзі үшін шабыт болуы керек еді. Бір жылдан соң дәл осы мақсатқа қол жеткізілді. Оның Phototachygraphe машинасын бүкіл Франциядан келген журналистерге көрсетті. Бұл 1897 жылы, екі кадрдың бірігіп "тізбеге" ұқсас нәрсеге бірігуі тіпті ойластырылған шындық емес еді, кино индустриясы ондаған жылдар бойы болды. "Қозғалыстағы сурет" немесе "кино" ешкімнің назарында болған жоқ, тек бірнеше буржуазиялық ойшылдар ғана назар аударған. Дегенмен Францияда Сансон керемет болашақты елестетті. Экранға түсірілген кинофильмдер оның нақты көрінісіне алғашқы қадам болды. Кино камералары жұмыс істемеді, ол қазірдің өзінде комбинацияны ойлап жатыр: "Егер бір экранға проекциялау мүмкін болса, неге бірнеше экранға проекциялау мүмкін емес?". Үш жыл ішінде әлемнің ең үздік инвесторлары, өнертапқыштары, ойшылдары мен кәсіпкерлері 1900 жылы Парижде өткен ғажайып "Жалпыға арналған көрмені" тамашалауға келді. Бұл технологияның бір ғасырлық дамуының басталуы болды. Сансон "Фотоахиграф" құрылғысымен өзін танытты және осылайша кейбір инвесторларды өзінің идеясын қолдауға көндірді. Осылайша "Кинорама" дүниеге келді. Оның идеясы - көпшілікке ыстық ауа шарынан жасалған себетке орналасу. Саусақтың астында 10 синхронды проектор орналасқан арнайы бөлме орналасқан. Олардың әрқайсысы үлкен экранда көрсетіліп, көрермендердің таңғалған көздерін айналдырған 360 градусты кинофильмге айналды. Алайда кинотеатрдағы бір қиындық болды. Бұл машинаны іске қосу үшін проекторды 10 үлкен және тиімді емес проекторлық шамның жанында орналасқан тар ағаш қорапқа орналастырғандар. Ойыншықты қосқаннан кейін бірнеше секундтан соң кинотеатрдың температурасы тез көтеріледі. Бір қызығы, кинотеатрдың операторлары үш күн бойы фильмді қол шапалақтап көрсетті, бірақ төртінші күні ол ыстықтан есінен танып, билік өкілдерін өрт қаупіне алаңдатты. Бұл оқиға "Сансонның кинорамасы" компаниясы үшін толықтай апат болды. Бір жылдан кейін компания толығымен банкрот болды және олардың материалдары 1901 жылы сатылды. Сансон кино индустриясын тастап, пробка индустриясына кіріп, тарихи және мәдени ұмытылуға ұшырады. Алайда, оның компаниясы құрып бара жатқанда, жан-жақты кино...
Техникалық аспектілер
Cinéorama 10 синхронды 70 мм кинопроекторлардан тұрады, олар 10 9x9 метрлік экрандарға қарайды, олар көру платформасының айналасында 360 ° шеңберге орналастырылған. Арена 200 көрерменді сыйдыра алатын үлкен шар себеті, оның астында үлкен газ торбасы, балласты және басқа да құралдар бар еді. Фильмде 10 камераны бір орталық құрылғымен біріктіріп, оларды нақты шарға салып, Туилер бақшасынан 400 метр биіктікке көтерілгенде ұшуды түсіру арқылы түсірілген. Фильмді көрсетіп жатқанда, түсіруді симуляциялау үшін сол фильмді кері қарай көрсету арқылы тәжірибе аяқталды. Кейбір деректерде Англия, Испания және Сахараға сапармен байланысты әлдеқайда ұзақ тәжірибе сипатталған, бірақ толық жоспардың жүзеге асырылғаны белгісіз. "Cinéorama" көрмесі үш күн ғана өтті. Төртінші күні полиция қауіпсіздік себептерімен оны жабылдырды. Жобаның жарық сәулелері көрермендердің алдындағы бөлмеде қатты ыстыққа толы болғандықтан, бір жұмысшы есінен танып, құлап қалды. Cinéorama енді ешқашан көрсетілмеген, бірақ қазіргі заманғы нұсқасы, Circle Vision 360 °, 1955 жылы Диснейлендте енгізілді және бүгінге дейін Диснейдің басқа нысандарында қолданылуда.
Шындыққа қарсы
Егер кинотеатрда фильмдер жақсы көрсетілсе, онда "Cinéorama" киносы көп экранды кинотеатрлардың алғашқы үлгілерінің біріне айналар еді. Бірақ Cinéorama-ның сахналануы шынымен орын алды ма, жоқ па, француз кинотарихшысы Жан Жак Мюзи бұл туралы былай деп түйіндеді [француз тілінен аударма]:"Әрине, Рауль Гримоан Сансон он түсіру және проекциялау құрылғыларынан тұратын аппаратты патенттеген және көрмеде павильон салып, жұртшылыққа жасаған фильмдерін көрсеткен. Бірақ, оның ойлап тапқан [1926 жылы жарық көрген] естеліктерінде айтылғаннан айырмашылығы, онда қоғамдық қойылым болған жоқ, өйткені сол кездегі технология он проектордың қажетті синхрондалуына мүмкіндік бермеген сияқты ". Мюзи Cinéorama-ның бүгінгі суреттері оның жоспарланғандай өткізілген жағдайда қандай көрінуі мүмкін екендігі туралы жария ету мен баспасөздің болжамдарынан туындайды деп мәлімдейді.