Әмір Хан: Үнді киносының «жетілушісі» және әлеуметтік белсендісі

Кіріспе

Үнді актері, кинорежиссері, телеарна қайраткері (1965 жылы туған)

Мұхаммед Әмір Хусейн Хан (; 14 наурыз 1965 жылы туған) – үнді кинофильмдерінде жұмыс істейтін үнді актері, кинорежиссері және телеарна қайраткері. Бұқаралық ақпарат құралдарында «Мистер Перфекционист» деп аталатын ол, әртүрлі жанрдағы фильмдердегі жұмысымен, әсіресе білім беру және гендерлік теңдік сияқты әлеуметтік мәселелерді көтеретін немесе Үндістан мен әлемдегі қоғамға оң әсер ететін фильмдермен танымал. 30 жылдан астам актерлік мансабында Хан өзін үнді киносының ең көрнекті актерлерінің бірі ретінде көрсетті. Хан көптеген марапаттарға ие, соның ішінде тоғыз «Фильмфэр» сыйлығы, төрт «Ұлттық кино» сыйлығы және AACTA сыйлығы. Оның түсірген бір фильмі «Оскар» сыйлығына ұсынылған. 2003 жылы Үндістан Үкіметі оны «Падма Шри» орденімен, 2010 жылы «Падма Бхушан» орденімен марапаттады. 1999 жылы ол «Амир Хан Продакшнз» компаниясын құрды. Оның алғашқы фильмі «Лаган» (2001) «Ең үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясы бойынша «Оскар» сыйлығына ұсынылып, «Ең үздік танымал фильм» номинациясы бойынша Ұлттық кино сыйлығын және тағы екі «Фильмфэр» сыйлығын («Ең үздік актер» және «Ең үздік фильм») жеңіп алды. «Дил Чахта Хай» (2001) фильміндегі рөлі де жоғары бағаланды. Төрт жылдық үзілістен кейін Хан қайтадан басты рөлдерде ойнады, атап айтқанда «Фана» (2006) және «Ранг Де Басанти» (2006) фильмдерінде. Ол «Тааре Замин Пар» (2007) фильмімен режиссерлік дебютін жасады, ол оған «Ең үздік фильм» және «Ең үздік режиссер» номинациялары бойынша «Фильмфэр» сыйлығын әкелді. Ханның ең үлкен коммерциялық табыстары «Гаджини» (2008), «3 Идиот» (2009), «Дхум 3» (2013), «PK» (2014) және «Дангал» (2016) фильмдері болды. Әрқайсысы Үнді киносының ең табысты фильмі болып рекордты сақтады. Хан «Дангал» үшін үшінші рет «Фильмфэр» кинофестивалінде «Ең үздік актер» сыйлығын жеңіп алды. Оның үлкен жанкүйерлер қауымы бар, әсіресе Үндістанда және Қытайда. Newsweek журналы оны «әлемдегі ең үлкен киножұлдыз» деп сипаттады. Ол әлемдегі ең ықпалды 500 мұсылманның тізіміне жиі кіреді. Сондай-ақ, ол «Сатьямев Джаятэ» телешоуын жасап, жүргізді. Әлеуметтік реформатор ретіндегі еңбегі үшін 2013 жылы ол «Тайм 100» тізіміне, әлемдегі ең ықпалды адамдардың қатарына енді. Ол төрт бауырластың үлкені, ағасы – Фейсал Хан, екі әпкесі – Фархат және Нихат Хан. Оның отбасы Афғанстанның Герат қаласынан шыққан. Хан тәуелсіздік күрескері Маулана Азад пен Үндістанның бұрынғы президенті Закир Хусейннің ұрпағы. Оның бірнеше туысы хинди киноиндустриясының мүшелері болды, соның ішінде оның қайтыс болған әкесінің інісі, продюсер-режиссер Насыр Хусейн. Оның немере інісі Имран Хан – қазіргі заманғы хинди киноактері. Хан сонымен қатар Манипурдың 16-шы губернаторы Нажма Хептулланың екінші туысы және Абу Калам Азадтың немересі. Бала кезінде ол екі екінші рөлде ойнады. Сегіз жасында ол Боливудтағы алғашқы «масала» фильмі болған «Яадон Ки Баараат» (1973) фильмінде ойнады. Келесі жылы ол «Мадхош» фильмінде Махендра Санду кейіпкерінің жас нұсқасын сомдады. Ол штаттық деңгейдегі чемпионаттарда теннис ойнап, штаттық деңгейдегі чемпион атанды. Ол «оқудан гөрі спортқа көбірек қызығатынын» айтты. Ол Мумбайдағы Нарси Монджи колледжінде 12-сыныпты бітірді. Әкесінің қаржылық қиындықтарына байланысты балалық шағы «қиын» болды, өйткені оның фильмдері көбінесе сәтсіз аяқтады. Ол «бір күні кем дегенде 30 рет несие берушілер телефон арқылы ақшаларын талап етіп, мектептен шығарылу қаупімен күресетінін» айтты. Он алты жасында Хан 40 минуттық үнсіз фильм – «Паранойяны» түсіруге қатысты. Оны мектептегі досы Адитья Бхаттачарья режиссерлік етті. Фильмді Бхаттачарьяның танысы, режиссер Шрирам Лагу қаржыландырып, бірнеше мың рупия берді. Оның ата-анасы оның фильм түсіруін қаламай, инженер немесе дәрігер ретінде «тұрақты» мансапқа ие болғанын қалады. Фильмде ол актерлер Нина Гупта мен Виктор Банерджимен бірге басты рөлді ойнады, сонымен бірге Бхаттачарьяға көмектесті. Кейін Хан «Авантар» атты театр тобына қосылып, сахна артында бір жылдан астам жұмыс істеді. Ол өзінің сахналық дебютін компанияның гуджарати пьесасында кішігірім рөлмен жасады. Ол олардың екі хинди пьесасында және «Clearing House» атты ағылшын пьесасында ойнады. Орта мектепті бітіргеннен кейін Хан оқуын тоқтатып, Хөсейннің «Манзил Манзил» және «Забардаст» хинди фильмдерінде режиссердің көмекшісі болып жұмыс істеді.

Mohammed Aamir Hussain Khan (; born 14 March 1965) is an Indian actor, filmmaker, and television personality who works in Hindi films. Referred to in the media as "Mr. Perfectionist", he is known for his work in a variety of film genres, particularly in films which raise social issues like education and gender equality, or which have a positive impact on society in India or abroad. Through his career spanning over 30 years, Khan has established himself as one of the most notable actors of Indian cinema. Khan is the recipient of numerous awards, including nine Filmfare Awards, four National Film Awards, and an AACTA Award, with one of his film productions also receiving an Academy Award nomination. He was honoured by the Government of India with the Padma Shri in 2003 and the Padma Bhushan in 2010, and received an honorary title from the Government of China in 2017. In 1999, he founded Aamir Khan Productions, whose first film, Lagaan (2001), was nominated for the Academy Award for Best Foreign Language Film, and earned him a National Film Award for Best Popular Film and two more Filmfare Awards (Best Actor and Best Film). His performance in Dil Chahta Hai (2001) also received appreciation. After a four year hiatus, Khan returned to appear in leading roles, notably in Fanaa (2006) and Rang De Basanti (2006). He made his directorial debut with Taare Zameen Par (2007), which won him the Filmfare Awards for Best Film and Best Director. Khan's biggest commercial successes came with Ghajini (2008), 3 Idiots (2009), Dhoom 3 (2013), PK (2014), and Dangal (2016), each having held the record for being the highest grossing Indian film. Khan won his third Best Actor award at Filmfare for Dangal. He has a large following, especially in India and China, and has been described by Newsweek as "the biggest movie star in the world". He has been regularly listed among The 500 Most Influential Muslims of the world. He also created and hosted the television talk show Satyamev Jayate. His work as a social reformer earned him an appearance on the Time 100 list of most influential people in the world in 2013. He is the eldest of four siblings; he has a brother—Faisal Khan—and two sisters, Farhat and Nikhat Khan. His family have roots from Herat in Afghanistan; Khan is a descendant of independence activist Maulana Azad and the former president of India, Zakir Husain. Several of his relatives were members of the Hindi film industry, including his late paternal uncle, producer director Nasir Hussain. His nephew, Imran Khan, is a contemporary Hindi film actor. Khan is also the second cousin of Najma Heptulla, the 16th Governor of Manipur and the grand niece of Abul Kalam Azad. As a child actor, he appeared on screen in two minor roles. At the age of eight, he appeared in Yaadon Ki Baaraat (1973), which was the first masala film in Bollywood. The following year, he portrayed the younger version of Mahendra Sandhu's character in Madhosh. He played tennis in state level championships and became a state level champion. He professed he was "much more into sports than studies". He completed his twelfth grade at Mumbai's Narsee Monjee College, and described his childhood as "tough" due to the financial problems his father had, as his film productions were mostly unsuccessful. He said, "There would be at least 30 calls a day from creditors calling for their money," and that he was always at risk of being expelled from school for non payment of fees. At the age of sixteen, Khan got involved in the experimental process of making a 40 minute silent film, Paranoia, which was directed by his school friend Aditya Bhattacharya. The film was funded by filmmaker Shriram Lagoo, an acquaintance of Bhattacharya, who provided them with a few thousand rupees. His parents did not want him to make films and wished that he would instead pursue a "steady" career as an engineer or doctor; In the film, he played the lead role alongside actors Neena Gupta and Victor Banerjee while simultaneously assisting Bhattacharya. Khan subsequently joined a theatre group called Avantar, where he worked backstage for over a year. He made his stage debut with a small role in the company's Gujarati play, Kesar Bina, at Prithvi Theatre. He went on to act in two of their Hindi plays, and one English play, which was titled Clearing House. After completing high school, Khan decided to discontinue studying, and work instead as an assistant director to Hussain on the Hindi films Manzil Manzil and Zabardast.

1984-1989: Дебют және мансаптық қиындықтар

Хұсайнға көмек көрсетумен қатар, ол Үндістанның кино және теледидар институтының студенттері түсірген деректі фильмдерде де ойнады. Режиссер Кетан Мехта Ханды сол фильмдерде байқап, оған төмен бюджетті эксперименталды фильм «Холи»-ге қатысуға ұсыныс жасады. Жаңадан келген актерлер тобымен түсірілген «Холи» Махеш Елкунчвардың пьесасына негізделген және Үндістандағы зорлық-зомбылық көрсету (раггинг) практикасы туралы айтады. «Нью-Йорк Таймс» газеті фильмді «мелодрамалық» деп сипаттағанмен, «кәсіби емес актерлердің өте лайықты және қуанышпен ойнағанын» атап өтті. Хан көңіл көтеруге құмар колледж студентінің «маңызды емес» рөлін ойнады.

«Холи» кең көрерменді тарта алмады, бірақ Хұсайн мен оның ұлы Мансур оны Мансурдың режиссерлік дебюті «Qayamat Se Qayamat Tak» (1988) фильмінде Джухи Чавламен бірге басты рөлге шақырды. Фильм үлкен коммерциялық сәттілікке ие болды және Хан мен Чауланың екеуін де жұлдыздыққа көтерді. Ол жеті «Фильмфэр» сыйлығын, соның ішінде «Ең үздік еркек дебюті» жүлдесін алды. «Qayamat Se Qayamat Tak» түсірілімінен бұрын түсірілген Бхаттачарьяның қылмыстық триллері «Раах» 1989 жылы шықты. Кассада нашар қабылдануына қарамастан, фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Хан «Qayamat Se Qayamat Tak» және «Раах» фильмдеріндегі рөлдері үшін Ұлттық кино сыйлығы – Қазылар алқасының арнайы сыйлығымен марапатталды. Кейін сол жылы ол Чавламен «Love Love Love» романтикалық комедиясында қайта жұмыс істеді, бірақ фильм коммерциялық сәтсіздікке ұшырады.

1990-2004: танымалдылыққа жету және актерлік үзіліс

1990 жылы шыққан бес фильмде ойнады. «Аввал номері», «Тум мере хо», «Дивана мудж са нахин» және «Жауани Зиндабад» фильмдерінен сәттілікке жете алмады. Дегенмен, Индра Кумар режиссерлік еткен «Дил» романтикалық драмасы (Мадури Дикшитпен бірге) үлкен жетістікке ие болды; ол жастар арасында кең танымал болды. Одан кейін ол американдық фильмнің қайта түсірілімі болған «Дил Хай Ке Манта Нахин» фильмінде Поожа Бхаттпен бірге басты рөлді ойнады. 1990 жылдардың басында «Джо Жита Вохи Сикандар» (1992), «Хум Хайн Рахи Пяр Ке» (1993) (оның сценарийін де жазды) және «Рангела» (1995) сияқты бірнеше фильмдерде ойнады. Бұл фильмдердің көпшілігі сыншылар мен көрермендер тарапынан жақсы қабылданды. «Андаз Апна Апна» (1994) да сәтті фильмдердің қатарында; шыққан кезде сыншылар оны жағымсыз бағалағанмен, жылдар өте культты фильмге айналды. 1993 жылы Хан Яш Чопраның «Парампра» фильмінде де ойнады. Сунил Датт, Винод Ханна, Равина Тандон және Сайф Али Хан сияқты актерлердің қатысуына қарамастан, фильм кең аудиторияны таба алмады және сыншылар тарапынан теріс пікірлер алды, коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Хан «Time Machine» фильміне де түсірілді, бірақ қаржылық қиындықтарға байланысты фильм тоқтатылып, жарық көрмеді. Ол жылына бір-екі фильмде ғана ойнайтын, бұл негізгі ағыстағы хинди кино актерлері үшін ерекше еді. 1996 жылы оның жалғыз шыққан фильмі – Дәрмеш Даршан режиссерлік еткен «Ража Хиндустани» фильмінде Каризма Капурмен бірге ойнады. Бұл фильм оған жеті номинациядан кейін «үздік актер» номинациясы бойынша алғашқы Filmfare сыйлығын әкелді және жылдың ең табысты фильміне, сондай-ақ 1990 жылдардың ең көп табыс әкелген үшінші үнді фильміне айналды. Инфляцияны ескергенде, «Ража Хиндустани» 1990 жылдардан бері Үндістанда түсірілген фильмдердің ішінде төртінші орында тұр. 1997 жылы ол «Ишк» фильмінде ойнады, ол оған тағы бір табыс әкелді. Келесі жылы Хан Викрам Бхатттың «Гулам» фильмінде түсті, ол ойнаған рөлі үшін жақсы пікірлер алды және кассада сәтті болды. Джон Мэтью Маттанның 1999 жылы шыққан «Сарфарош» фильмі де коммерциялық жағынан табысты болды. Фильм мен Ханды кино сыншылары жоғары бағалады, сондай-ақ Дипа Мехтаның канадалық-үнділік авторлық фильмі «Earth» (1998) фильміндегі рөлі де мақтауға ие болды, сыншы Роджер Эберт Ханның Дил Наваз («Айс Кенди Мэн») рөлін орындағанын жоғары бағалады. 2000 жылдардағы алғашқы фильмі «Мела», онда ол ағасы Фейсалмен бірге ойнады, кассада да, сыншылар тарапынан да сәтсіз болды. 2001 жылы ол «Лаган» фильмін өндіріп, түсірді және 74-ші «Оскар» сыйлығында «үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясына ұсынылды. Фильм көптеген халықаралық кинофестивальдерде мақтауға ие болды, сондай-ақ Ұлттық кино сыйлығы сияқты көптеген үнді сыйлықтарын жеңіп алды. Хан «үздік актер» номинациясы бойынша екінші Filmfare сыйлығын жеңіп алды. Ол Рина Даттадан ажырасқаннан кейін Болливудтан төрт жылға үзіліс жасады.

Khan performed in five films released in 1990. He found no success in Awwal Number, Tum Mere Ho, Deewana Mujh Sa Nahin, or Jawani Zindabad. However, the Indra Kumar directed romantic drama Dil —a tale of parental opposition to teenage love—(opposite Madhuri Dixit) was a major success; it was highly popular among the youth, He followed this success with a leading role alongside Pooja Bhatt in Dil Hai Ke Manta Nahin, a remake of the American film It Happened One Night, which was a semi hit. He appeared in several other films in the early 1990s, including Jo Jeeta Wohi Sikandar (1992), Hum Hain Rahi Pyar Ke (1993) (for which he also wrote the screenplay), and Rangeela (1995). Most of these films were successful critically and commercially. Other successes include Andaz Apna Apna (1994); at the time of its release, the movie was reviewed unfavorably by critics, but over the years has gained cult status. In 1993, Khan also appeared in Yash Chopra's action drama film Parampara. Despite having an ensemble cast that included Sunil Dutt, Vinod Khanna, Raveena Tandon, and Saif Ali Khan, the film failed to find a wide audience and became a critical and commercial failure. Khan was also cast in Time Machine; however, due to financial constraints, the film was shelved and remained unreleased. He continued to act in just one or two films a year, which was an unusual trait for a mainstream Hindi cinema actor. His only release in 1996 was the Dharmesh Darshan directed mega blockbuster Raja Hindustani, in which he was paired opposite Karisma Kapoor. The film earned him his first Filmfare Award for Best Actor after seven previous nominations, and went on to become the biggest hit of the year, as well as the third highest grossing Indian film of the 1990s. Adjusted for inflation, Raja Hindustani is the fourth highest grossing film in India since the 1990s. In 1997, he acted in Ishq, which proved to be another blockbuster for him. The following year, Khan appeared in Vikram Bhatt's action thriller Ghulam, for which he also did playback singing. The film received positive response from reviewers and went on to become a hit at the box office. John Mathew Matthan's Sarfarosh, Khan's first film in 1999, was also a commercially successful venture. The film and Khan were highly appreciated by movie critics, as was his role in Deepa Mehta's Canadian Indian art house film Earth (1998). by critics such as Roger Ebert for Khan's portrayal of Dil Nawaz ("Ice Candy Man"). His first release for the 2000s, Mela, in which he acted alongside his brother Faisal, was both a box office and critical failure. In 2001, he produced and starred in Lagaan, and received a nomination for Best Foreign Language Film at the 74th Academy Awards. The film also received critical acclaim at several international film festivals, in addition to winning numerous Indian awards such as a National Film Award. Khan also won his second Filmare Award for Best Actor. He then took a four year break from Bollywood after his divorce from Reena Dutta.

2005-2007: актерлік қайта оралу және режиссерлік дебют

Хан 2005 жылы Кетан Мехтаның «Мангал Пандей: көтеріліс» фильмінде басты рөлді ойнап қайта оралды, бұл фильм Канн кинофестивалінде көрсетілді. Ракиш Омпракаш Мехраның «Ранг де Басанти» фильмі 2006 жылы Ханның алғашқы фильмі болды. Оның ойыны сыншылардың жоғары бағасын алды, оған «Фильмфэр» сыншылар сыйлығының «Үздік актер» номинациясы және «Үздік актер» номинациясы бойынша бірнеше ұсыныстар берілді. Фильм жылдың ең табысты фильмдерінің біріне айналып, «Оскар» сыйлығына Үндістанның ресми өкілі ретінде таңдалды. Фильм «Оскар» номинациясына ілікпесе де, Англиядағы BAFTA сыйлығында «Ағылшын тілінде емес үздік фильм» номинациясын алды. Ханның келесі фильмі «Фана» (2006) -да ол Кашмирлік бүлікші террорист рөлін ойнады, бұл «Жерден» кейінгі екінші антагонистік рөлі болды және оған жаңа нәрселерді сынауға шығармашылық мүмкіндіктер берді. 2007 жылғы «Тааре Замин Пар» фильмінің өндірісіне де Хан қатысты және бұл оның режиссерлік дебюті болды. «Амир Хан Продакшнс» компаниясының екінші жобасы болған бұл фильм сыншылар мен көрермендер тарапынан жылы қабылданды. Оның ойыны жақсы бағаланды, бірақ режиссерлік жұмысы үшін оны ерекше мақтады. Ол 2007 жылғы «Фильмфэр» сыйлығының «Үздік режиссер» және «Үздік фильм» номинацияларын, сондай-ақ «Отбасылық әл-ауқат туралы үздік фильм» үшін Ұлттық кино сыйлығын алды. Фильм 2008 жылғы Zee Cine Awards және 4-ші Apsara Film & Television Producers Guild Awards сияқты басқа да сыйлықтарды жеңіп алды. Бұл фильм бастапқыда 2009 жылғы «Оскар» сыйлығының «Үздік шетелдік фильм» номинациясына Үндістанның ресми өтініші ретінде қарастырылды.

2008-2017 жж.: Әлемдік жетістік

2008 жылы Хан «Гаджини» фильмінде ойнады. Фильм үлкен коммерциялық сәттілікке ие болды және сол жылы Болливудтағы ең көп табыс әкелген фильм болды. Фильмдегі рөлі үшін ол түрлі марапаттау салтанаттарында «Үздік актер» номинациясына бірнеше рет ұсынылды, сондай-ақ «Filmfare» сыйлығының «Үздік актер» номинациясын 15-ші рет алды. 2009 жылы «3 Идиот» фильмінде Ранчодас Чанчад рөлінде ойнады. Бұл фильм сол кездегі ең көп кассалық түсім жинаған Болливуд фильмі болды және «Гаджини» бұрынғы рекордтарын бұзды. «3 Идиот» сол кезде Қытай мен Жапония сияқты Шығыс Азия нарықтарында сәттілікке жеткен бірнеше үнді фильмдерінің бірі болды, осылайша шетел нарықтарында ең көп табыс әкелген Болливуд фильміне айналды. 2012 жылдың мамыр айында бұл фильм YouTube-та ресми түрде жарияланған алғашқы үнді фильмі болды. Фильм алты «Filmfare» сыйлығын (соның ішінде «Үздік фильм» және «Үздік режиссер»), он «Star Screen» сыйлығын, сегіз «IIFA» сыйлығын және үш «National Film Awards» сыйлығын жеңіп алды. Шетелде ол Жапонияның «Videoyasan Awards» сыйлығының бас жүлдесін жеңіп алды, сондай-ақ Жапонияның «Academy Awards» сыйлығында «Үздік шетелдік фильм» және Қытайдың «Beijing International Film Festival» фестивалінде «Үздік шетелдік фильм» номинацияларына ұсынылды. Амир Хан қытай нарығын үнді фильмдері үшін ашқаны үшін мақталады. Оның әкесі Тахир Хуссейн бұрын Қытайда «Caravan» фильмімен сәттілікке жеткен, бірақ содан кейін Үндістан фильмдері елде танымал болатын, оған дейін ол 21-ші ғасырдың басында қытай нарығын үнді фильмдері үшін ашқанша. «Lagaan» сол елде жалпыұлттық көрсетімге шыққан алғашқы үнді фильмі болды. «3 Идиот» Қытайда шыққан кезде, елдің пираттық DVD-лердің кең таралғанына байланысты, сол кезде 15-ші ірі кино нарығы болды, бұл фильмді көптеген қытай көрермендеріне таныстырды, нәтижесінде елде культты фильмге айналды. Қытайдың кино сыншыларының пікірлеріне сәйкес, ол барлық уақыттағы Қытайдың 12-ші сүйікті фильміне айналды, тек бір ғана отандық қытай фильмі («Farewell My Concubine») жоғары орын алды. Нәтижесінде ол үлкен қытайлық жанкүйерлер қауымын иеленді. 2013 жылы Қытай әлемдегі екінші ірі кино нарығына айналды (АҚШ-тан кейін), бұл Ханның «Dhoom 3» (2013), «PK» (2014) және «Dangal» (2016) фильмдерінің кассалық табысына үлкен үлес қосты. Хан, жүзуді білмеген, су астындағы эпизодтарға дайындалу үшін қатаң жаттығудан өтті. Ол 3 ай бойы арнайы жаттықтырушымен жаттықты және түсірілімге толыққанды дайын болды. «Box Office India» мәліметтері бойынша, «Talaash: The Answer Lies Within» фильмі көрсетілім соңында 912 миллион рупий табыс етіп, «жартылай сәттілікке» жеткен деп жарияланды. Оның келесі жобасы «Yash Raj Films» компаниясымен бірлескен «Dhoom 3» фильмі болды, ол оны өзінің мансабындағы ең қиын рөл деп санайды. Фильм 2013 жылдың 20 желтоқсанында бүкіл әлем бойынша көрсетілді. «Box Office India» «Dhoom 3» фильмін шыққан күнінен бастап екі күннен кейін «2013 жылдың ең үлкен хиті» деп жариялады, фильм үш күнде бүкіл әлем бойынша және он күнде бүкіл әлем бойынша табыс әкелді, осылайша барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген Болливуд фильміне айналды. 2014 жылы ол Раджкумар Хиранидің «PK» комедиялық драмасында басты рөлде ойнады. Фильм сыншылардың мақтауына ие болды және барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген төртінші Болливуд фильмі болды. Раджа Сен фильмді «жеңіс» деп атап, «Амир Хан «PK» фильмінде ерекше, қарсы тұра алмайтын ақымақ кейіпкерді жасап, оны толыққанды сеніммен ойнайды» деді. Фильм екі «Filmfare» сыйлығын жеңіп алды, ал Жапонияда Токио Шимбун өткізген 9-шы «Tokyo Newspaper Film Awards» шарасында жоғары награданы жеңіп алды. 2016 жылы ол «Dangal» фильмінің продюсері және басты рөлде ойнады, ол күресші Махавир Сингх Пхогат рөлінде ойнады. Ол оны 20 жастан 60 жасқа дейін әртүрлі жастағы нұсқада ойнады; егде жастағы Пхогатты бейнелеу үшін 98 кг салмақта болды, содан кейін жас нұсқаны ойнау үшін салмағын азайтты. Фильм сыншылардан оң пікірлер алды және «PK» фильмін басып озып, барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген Болливуд фильмі болды, бұл жетістікті ол бесінші рет қабылдады. «Dangal» Қытайда да сәттілікке жетті, ол барлық уақыттағы ең көп табыс әкелген 16-шы фильм, ең көп табыс әкелген 8-ші шетелдік фильм және Голливудтан тыс шетелдік фильмдердің ең көп табысы болды. Әлем бойынша ол ағылшын тілінде емес фильмдердің ішіндегі ең көп табыс әкелген бесінші фильмге айналды және Голливудтан тыс актерлердің ең жоғары жалақысының біріне, 42 миллион долларға ие болды. «Dangal» фильмін қытайлық стриминг платформаларында миллионнан астам адам көрді. Бұл фильм оған тағы екі «Filmfare» сыйлығын («Үздік фильм» және үшінші «Үздік актер» сыйлығы) сыйлады. 2017 жылдың қазан айында ол өзінің «Secret Superstar» фильмінде қосалқы рөлде ойнады. Фильм барлық уақыттағы ең табысты фильмдердің біріне айналды, ол шектеулі бюджетте бүкіл әлемде түсірілді және әйел басты кейіпкерді бейнелейтін ең табысты үнді фильмі болды.

In 2008, Khan appeared in the film Ghajini. The film was a major commercial success and became the highest grossing Bollywood movie of that year. For his performance in the film, he received several Best Actor nominations at various award ceremonies as well as his fifteenth Filmfare Best Actor nomination. In 2009, he appeared in 3 Idiots as Ranchodas Chanchad. The film became the highest grossing Bollywood film ever at the time, and broke the previous record set by Ghajini. 3 Idiots was one of the few Indian films to become a success in East Asian markets such as China and Japan at the time, making it the highest grossing Bollywood film ever in overseas markets. In May 2012, it was the first Indian film to be officially released on YouTube. The film won six Filmfare Awards (including Best Film and Best Director), ten Star Screen Awards, eight IIFA Awards, and three National Film Awards. Overseas, it won the Grand Prize at Japan's Videoyasan Awards, and was nominated for Best Outstanding Foreign Language Film at the Japan Academy Awards and Best Foreign Film at China's Beijing International Film Festival. Aamir Khan has been credited with opening up the Chinese markets for Indian films. His father Tahir Hussain previously had success in China with Caravan, but Indian films declined in the country afterwards, until he opened up the Chinese market for Indian films in the early 21st century. Lagaan became the first Indian film to have a nationwide release there. When 3 Idiots released in China, the country was only the 15th largest film market partly due to China's widespread pirate DVD distribution at the time, which introduced the film to most Chinese audiences, becoming a cult hit in the country. It became China's 12th favourite film of all time, according to ratings on Chinese film review site Douban, with only one domestic Chinese film (Farewell My Concubine) ranked higher. As a result, he gained a large growing Chinese fanbase. By 2013, China grew to become the world's second largest film market (after the United States), contributing to Khan's box office success with Dhoom 3 (2013), PK (2014), and Dangal (2016). Khan, who never knew how to swim went under rigorous training for this underwater sequence. He was trained for 3 months under a specialist trainer and went well prepared for the shoot. According to Box Office India, Talaash: The Answer Lies Within grossed 912 million net by the end of its run and was declared a "semi hit". His next venture was Dhoom 3 with Yash Raj Films, which he considered to be the most difficult role of his career. The film was released worldwide on 20 December 2013. Box Office India declared Dhoom 3 "the biggest hit of 2013" after two days of release, with the film grossing worldwide in three days and worldwide in ten days, making it the highest grossing Bollywood film of all time. In 2014, he appeared as the eponymous alien in Rajkumar Hirani's comedy drama PK. The film received critical acclaim and emerged as the 4th highest grossing Bollywood film of all time. Raja Sen called the film a "triumph" and said: "Aamir Khan is exceptional in PK, creating an irresistibly goofy character and playing him with absolute conviction." The film won two Filmfare Awards, and in Japan received a top award at the 9th Tokyo Newspaper Film Awards event held by Tokyo Shimbun. In 2016, he produced and starred in Dangal, and was cast as wrestler Mahavir Singh Phogat. He played him at different ages, from 20 to 60 years old; he weighed 98 kg to portray the older Phogat before losing weight to play the younger version. The film received positive reviews from critics and emerged as the highest grossing Bollywood film of all time domestically, surpassing PK, making it the fifth time he had achieved this feat. Dangal also became an overseas blockbuster success in China, where it was the 16th highest grossing film of all time, the 8th highest grossing foreign film, and the highest grossing non Hollywood foreign film. Worldwide, it became the fifth highest grossing non English language film of all time, and gave him one of the highest salaries for a non Hollywood actor at $42 million. Dangal has also been watched over million times on Chinese streaming platforms. The film won him two more Filmfare Awards (Best Film and his third Best Actor award). In October 2017, he starred in a supporting role in his production Secret Superstar. The film went on to become one of the most profitable films of all time, grossing worldwide on a limited budget of and is the highest grossing Indian film featuring a female protagonist.

2018 жылдан қазіргі уақытқа дейін: төмендеу

2018 жылдың қарашасында ол Амитаб Баччанмен бірге "Хиндостанның алаяқтары" атты әрекет пен шытырман оқиғаға толы фильмде ойнады. Фильм сыншылардан жағымсыз пікірлер алды. Шамамен 2000 млн теңгелік бюджетпен түсірілген бұл фильм Болливудтағы ең қымбат фильмдердің бірі. Фильм бүкіл әлем бойынша 335 крорлық касса жинады, бірақ кассалық сәтсіздікке ұшырады. 2019 жылдың наурыз айында 54 жасқа толған күні Амир Хан "Форрест Гамп" фильмінің адаптациясы – "Лаал Сингх Чадда" фильмінде көрінетінін растады. Фильмде ол басты рөлде ойнайды, ал режиссері – Адвайт Чандан, ол бұрын Амир Ханды "Secret Superstar" фильмінде түсірген. 2022 жылдың 11 тамызында фильмнің шығуы Ханның төрт жылдық үзілістен кейінгі оралуын білдірді, фильм сыншылардан аралас пікірлер алды. Фильм кассада сүресіз жеңіліске ұшырады және "апат" деп жарияланды.

Фильм шығару және режиссура

Амир Хан «Хум Хайн Рахи Пяр Ке» фильмінің сценарийін және сценарийін жазды, сонымен қатар басты рөлді сомдады. 1999 жылы «Амир Хан Продакшнс» продюсерлік компаниясын құрғаннан кейін продюсерлік қызметті бастады. «Лаган» фильмі 74-ші «Оскар» сыйлығының «Ең үздік шетел тіліндегі фильм» номинациясына ресми түрде ұсынылды, бұл номинацияда Үндістан үшін үшінші фильм болды. Фильм сондай-ақ «Ең танымал фильм» үшін Ұлттық кино сыйлығын жеңіп алды, бұл сыйлықты Хан мен фильмнің режиссері Ашутош Говарикер бөлісті. «Лаган» фильмінің түсіріліміне арналған «Шөлдегі ақымақтық» деректі фильмін түсіргені үшін Хан мен режиссер Сатьяжит Бхаткал 51-ші Ұлттық кино сыйлығының «Ең үздік зерттеу/ойыс-қозғалыс фильмі» номинациясы бойынша марапатталды. Хан «Ранг де Басанти» (2006) фильмінің кульминациясын жазды, онда ол басты рөлді сомдады. 2007 жылы ол «Тааре Замин Пар» фильмін түсіріп, режиссерлік дебютін жасады, сонымен қатар фильмде қосалқы рөлде ойнады. Фильм идеясы Амоле Гупте мен Дипа Бхатияға тиесілі. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, кассада табысқа ие болды. «Тааре Замин Пар» 2008 жылғы «Filmfare» сыйлығының «Ең үздік фильм» атағын жеңіп алды, сондай-ақ бірнеше «Filmfare» және «Star Screen» сыйлықтарын иеленді. Ханның жұмысы үшін «Ең үздік режиссер» сыйлығы да оған бұйырды. 2008 жылы оның жүрегі туысы Имран Хан «Жане Ту Я Жане На» фильмінде оның «Амир Хан Продакшнс» компаниясымен дебют жасады. Фильм Үндістанда үлкен сәттілікке ие болды және Ханға «Filmfare» сыйлығында «Ең үздік фильм» номинациясын әкелді. Сондай-ақ, ол өзі ойнаған «Гаджини» блокбастерінің сценарийін бірге жазды, Хан түпнұсқа 2005 жылғы тамил фильмінің сценарийін өзгертті және кульминациясын қайта жазды. 2010 жылы ол «Peepli Live» фильмін шығарды, ол 83-ші «Оскар» сыйлығының «Ең үздік шетелдік фильм» номинациясына Үндістанның ресми өкілі болды. Бұл фильмді Рао режиссерлік етті. Сол жылы Хан UTV Motion Pictures компаниясымен бірлесіп ағылшын тіліндегі қара комедиялық «Delhi Belly» фильмін түсірді. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланып, коммерциялық табысқа ие болды. 2012 жылы ол Рема Кагтидің «Талаш» нео-нуар детективтік фильмінде ойнады, бұл фильм «Excel Entertainment» және «Aamir Khan Productions» компанияларының бірлескен өндірісі болды. Фильм Үндістанда жартылай сәттілікке ие болды және бүкіл әлем бойынша айтарлықтай табыс жинады. Оның келесі жобасы «Secret Superstar» болды, ол шектеулі бюджетіне қарай ең табысты фильмдердің біріне айналды. Қытайда «Secret Superstar» Үндістан фильмдері арасындағы ең жоғары кіріс табатын дебюттік демалыс күнінің рекордын «Dangal» фильмінен басып өтті, бұл Ханның Қытайдағы супержұлдыз мәртебесін бекітті. «Secret Superstar» барлық уақыттағы ең жоғары кіріс табатын Үндістан фильмдерінің тізімінде үшінші орында тұр. «Dangal» және «Secret Superstar» сияқты фильмдердің сәттілігі Қытай нарығында Голливудқа қарсы күшті бәсекелестік тудырып, қытай дистрибьюторлары үшін үнді фильмдерін сатып алу бағасын көтерді. Ханның «Secret Superstar» фильмінен қытай кассасынан түскен табысы, кез келген басқа үнді актер-продюсердің фильмнен тапқан табысынан асып түседі. Бұл фильм Амир Ханның Қытай кассасындағы жалпы табысын 346,5 миллион долларға (2,231 миллиард теңге) жеткізді. Шоу бір мезгілде StarPlus, Star World және ұлттық телеарна Doordarshan арналарында жексенбі күні сағат 11:00-де сегіз тілде тікелей эфирде көрсетілді, бұл Үндістандағы алғашқы мұндай жоба болды. Шоу әлеуметтік белсенділер, медиа, дәрігерлер және кино және телевизия қайраткерлерінен оң пікірлер алды. Ханның еңбегі де жоғары бағаланды. Бастапқы күлкіге қарамастан және арнаның ең амбициозды жобасы деп танылғанына қарамастан, бастапқы көрермендер саны көңіл көншітпеді; шоу 6 мамырда алты мегаполисте 2,9 орташа теледидар рейтингісін алды (14,4 миллиондық үлгі көлемімен, теледидар көрермендерінің 20% ғана оны тамашалады). Бұл рейтинг сол кездегі көптеген селебритилер жүргізетін шоулардың рейтингісінен төмен болды.

Aamir Khan co wrote the screenplay and script for Hum Hain Rahi Pyar Ke, where he also starred in the lead role. He began working as a producer after he set up Aamir Khan Productions in 1999, with Lagaan being its first film. It was selected as India's official entry to the 74th Academy Awards in the Best Foreign Language Film category, for which it became India's third nominee ever; it won the National Film Award for Most Popular Film, an award shared between Khan and the film's director, Ashutosh Gowariker. For producing the documentary Madness in the Desert on the making of Lagaan, he and director Satyajit Bhatkal were awarded the National Film Award for Best Exploration/Adventure Film at the 51st National Film Awards ceremony. Khan wrote the climax of Rang De Basanti (2006), which he also starred in. In 2007, he directed and produced Taare Zameen Par, which marked his directorial debut. He also played a supporting role in the film. The film was conceived and developed by Amole Gupte and Deepa Bhatia. The movie was critically acclaimed and a box office success. Taare Zameen Par won the 2008 Filmfare Best Movie Award as well as a number of other Filmfare and Star Screen Awards. Khan's work also won him the Best Director. In 2008, his nephew Imran Khan debuted in the film Jaane Tu Ya Jaane Na under his production house. The film was a big hit in India, and earned Khan another nomination for Best Film at Filmfare. He also co wrote the blockbuster film Ghajini, which he starred in; Khan made alterations to the original 2005 Tamil film and rewrote the climax. In 2010, he released Peepli Live, which was selected as India's official entry for the 83rd Academy Awards' Best Foreign Film category. an art house film directed by Rao. In the same year, Khan co produced the English language black comedy film Delhi Belly with UTV Motion Pictures. The film opened to critical acclaim and was a commercial success, with a domestic revenue of over In 2012, he starred in Reema Kagti's neo noir mystery film Talaash, which was a joint production of Excel Entertainment and Aamir Khan Productions. The film was declared a semi hit in India and accumulated a worldwide gross of
His next production was Secret Superstar, which became one of the most profitable films ever in proportion to its limited budget. In China, Secret Superstar broke Dangals record for the highest grossing opening weekend by an Indian film, cementing Khan's status as a superstar in China Secret Superstar is the third highest grossing Indian film of all time With his films giving serious competition to Hollywood in the Chinese market, the success of films such as Dangal and Secret Superstar drove up the buyout prices of Indian film imports for Chinese distributors. Khan's earnings for Secret Superstar from the Chinese box office is estimated to be , higher than what any other Indian actor producer has ever earned from a film. The film has increased Aamir Khan's Chinese box office total to $346.5million (2,231crore). The show went live simultaneously on StarPlus, Star World, and national broadcaster Doordarshan in the 11 am Sunday slot in eight languages, being the first to do so in India. 'It opened to positive reviews and feedback from social activists, media houses, doctors, and film and television personalities. Khan was also praised for his effort. Despite the initial hype and being labelled as the channel's most ambitious project to date, the initial viewership figures were not very encouraging; the show received an average television rating of 2.9 (with a sample size of 14.4 million, it was watched by only 20% of TV viewers) in the six metros in its debut episode on 6 May. The rating was lower than those of most other celebrity hosted shows at the time.

БАҚ-та

2009 жылғы сұхбатында Амир Хан кино өнеріне тәуелсіз көзқараспен келесіні айтты: «Мен өзгеше нәрселер жасамаймын, мен оны басқаша орындауға тырысамын. Менің ойымша, әр адам өзінің арманына ұмтылып, оны жүзеге асыру үшін қажетті мүмкіндіктерді жасауға күш салуы керек, соның ішінде оның іс жүзіндегі мүмкіндігін де ескеруі керек». Ол сондай-ақ фильмнің нәтижесінен гөрі, оны түсіру процесіне көбірек қызығушылық танытатынын жеткізді: «Мен үшін процесс маңыздырақ, көңілдірек. Мен бірінші қадамнан бастап, процеске толық назар аударуды қалаймын». Амир Хан марапаттау рәсімдерінен қашып, танымал үнді киносының сыйлықтарын қабылдамайтыны мәлім. Ол көп рет номинацияға іліккенімен, ешқандай үнді киносының марапаттау кешіне қатыспаған және «Үнді киносының сыйлықтарының сенімділігі жоқ» деген пікірін білдірген. Халықтың көңіліне ұнаған үнді киносының сыйлықтарын таңдау тәртібі мен шынайылығы туралы сұраққа ол: «Мен кино сыйлықтарына қарсы емеспін. Бірақ егер мен белгілі бір сыйлықты бағаламаймын десем, онда оған қатыспаймын. Ұлттық кино сыйлығынан басқа, мен бағалайтын сыйлықты көрмеймін. Менің жеке тәжірибемде, оларға сенбеймін, сондықтан олардан аулақ болған дұрыс». 2007 жылы оған Лондонның Мадам Тюссо мұражайында өзінің балауыздан жасалған мүсінін қою туралы шақыру келді. Амир Хан бас тартты: «Маған ол қызығушылық тудырмайды, егер адамдар менің фильмдерімді көруге ниеттенсе, көреді. Сонымен қатар, мен көп нәрсені істей алмаймын, менің мүмкіндіктерім сонша ғана». Ол Coca Cola, Godrej, Titan Watches, Tata Sky, Toyota Innova, Samsung, Monaco Biscuits және Snapdeal сияқты брендтерді де қолдады. 2013 жылдың сәуір айында Time журналы оны әлемдегі ең ықпалды 100 адамның тізіміне енгізді. 2012 жылдың қыркүйек айында Time Asia басылымының мұқабасында «Ханның ізденуі» деген тақырыппен жарияланды: «Ол Үндістанның әлеуметтік кемшіліктерін жою арқылы Болливудтың қалыптарын бұзып жатыр. Бір актер елді өзгерте ала ма?» Амир Хан Үндістанда ғана емес, шетелде де, әсіресе Қытайда, екінші ірі кино нарығында кең танымал. Ол қытайлық әлеуметтік желі Sina Weibo-да Үндістанның премьер-министрі Нарендра Модиден көп оқылатын үнді азаматы. Амир Хан Түркияда, Гонконгта және Сингапурда да танымал. 2015 жылдың ақпан айында Амир Хан танымал All India Bakchod комедиялық тобының роуст-эпизодына қатысты пікірін білдірді. Ол: «Мен сөз бостандығына толық сенемін, ешқандай мәселе жоқ. Бірақ біздің барлығымыздың да белгілі бір жауапкершілігіміз бар екенін түсінуіміз керек. Мен осы эпизодтың зорлық-зомбылыққа ұласатынын естігенде, мазасыздық сезімдедім». Ол зорлық-зомбылықтың тек физикалық емес, сөздік формасы да болатынын айтты. Ол роустты арсыздық деп бағалап, тіпті кино индустриясындағы достары – Каран, Ранвир және Арджунға да сын айтты. Үндістандық БАҚ-та ол жұмысына деген адалдығы үшін «Мистер Перфекционист» деп аталады. Қытайлық БАҚ-та оны Үндістанның ұлттық қазынасы немесе Үндістанның ар-ожданы деп сипаттайды, себебі оның көптеген туындылары Үндістан қоғамында кең таралған әртүрлі әлеуметтік мәселелерді қамтиды, олардың кейбіреулері қытайлық қоғамға да қатысты, бірақ отандық қытай фильмдерінде көбінесе көрсетілмейді. Оның жұмысы Қытайда жоғары бағаланады, «Тааре Замин Пар» (2007), «3 Идиот» (2009) және «Дангал» (2016) фильмдері, сондай-ақ «Сатьямев Джаяте» (2012-2014) телешоуы Douban сайтындағы ең жоғары бағаланған туындылардың қатарында. Қытайда Амир Хан сапалы киномен және әлеуметтік мәселелерге ұмтылысымен байланыстырылады, оны белсенді актер деп қарастырады. Бұрын қытайлық БАҚ оны «Үндістанның Энди Лау» деп атаған, бірақ Амир Хан қытайлық көрермендер арасында танымал болғаннан кейін, жас жанкүйерлер оны «Амир аға» немесе «Мишу» деп атауды жөн көреді, ол қазіргі таңда ең танымал үндістандық. Оның «Мен өз қалауыммен істеймін» атты кітабы Қытайдағы кітап дүкендерінде кеңінен таралған, ал қытайлық саудагерлер «Амир аға» суреттері салынған смартфон жамылғыштарынан бастап «Дхум 3» стиліндегі қара бас киімдерге дейін тауар сатады.

In a 2009 interview, Aamir Khan stated that he tends to take an independent approach to the world of filmmaking, noting that he does not "do different things; I try to do it in a different manner. I think every person should follow his/her dream and try and make it possible to create an ability to achieve it backed by its practicality." He also said that he is more interested in the process of filmmaking than in the result: "For me, the process is more important, more joyful. I would like to have my entire concentration on the process right from the first step." Aamir Khan has a reputation for avoiding award ceremonies and not accepting any popular Indian film awards. Although he has been nominated many times, Khan has not attended any Indian film award ceremonies and has stated that "Indian film awards lack credibility". When asked about the selection procedure and authenticity of popular Indian film awards, he replied, "Fact is that I have no objections to film awards. I just feel that if I don't value a particular film award, then I won't attend it either. Apart from the National Film Awards, I don't see any other award ceremony that I should give value to. My personal experience about these award ceremonies is that I don't trust them. I have no faith in them so I would prefer to stay away." In 2007, he was invited to have a wax imitation of himself put on display at Madame Tussauds in London. Khan declined, saying, "It's not important to me people will see my films if they want to. Also, I cannot deal with so many things, I have bandwidth only for that much." He also endorsed brands including Coca Cola, Godrej, Titan Watches, Tata Sky, Toyota Innova, Samsung, Monaco Biscuits, and Snapdeal. In April 2013, he was among Time magazine's list of the 100 Most Influential People in the World. Khan was featured on the cover of Time Asia edition in the September 2012 issue with the title "Khan's Quest" – "He is breaking the Bollywood mold by tackling India's social evils. Can an actor change a nation?" In addition to being highly popular in India, he is also highly popular overseas, particularly in China, the second largest movie market. He is the most followed Indian national on Chinese social media site Sina Weibo, above Indian prime minister Narendra Modi. Khan is also popular in Turkey, Hong Kong, and Singapore, among many other countries. In February 2015, Aamir Khan stated his views on a popular online comedy group All India Bakchod for its celebrity roast episode. He said, "I completely believe in freedom of speech, no issues. But we have to understand that we all have a certain responsibility. When I heard what was being described to me I felt it was a violent event." He further said violence is not just physical but it has verbal aspects to it. He called the roast a shameless act, and even called out his friends from the film industry—Karan, Ranveer, and Arjun. In Indian media, he is often referred to as "Mr. Perfectionist" for his dedication to his work. In Chinese media, he is often referred to as a "national treasure of India" or "conscience of India", due to much of his work tackling various social issues that are pervasive in Indian society, some of which are also relevant to Chinese society, in a way that domestic Chinese films often do not portray. His work is highly regarded in China, with films such as Taare Zameen Par (2007), 3 Idiots (2009) and Dangal (2016), as well as his television show Satyamev Jayate (20122014), being some of the highest rated productions on Douban. In China, Khan is known for being associated with quality cinema and committed to social causes, and is often seen as an activist actor. In the past, Chinese media used to refer to him as "India's Andy Lau", but as Khan gained more familiarity with mainstream Chinese audiences, younger fans have often referred to him by the moniker "Uncle Aamir" or "Mishu". where he is currently the most famous Indian. His book I'll Do it My Way is commonly found in bookstores across China, while Chinese retailers sell merchandise ranging from "Uncle Aamir" smartphone cases to Dhoom 3 style black hats.

Гуманитарлық себептер

2006 жылдың сәуірінде Амир Хан Гуджарат үкіметінің Нармада бөгетінің биіктігін көтеру туралы шешімінен кейін Нармада Бачао Андолан комитетінің ұйымдастырған наразылықтарына қатысты. Ол үйлерінен шығарылуы мүмкін адивасилерді (тайпаларды) қолдады. Кейіннен ол наразылықтарға және оның "Фана" фильміне ішінара тыйым салуға тап болды, бірақ Үндістанның премьер-министрі Манмохан Сингх оны қолдап: "Әркімнің сөз бостандығы бар. Егер біреу белгілі бір мәселе бойынша бірдеңе айтса, онда сіз дереу наразылық білдіруіңіз керек дегенді білдірмейді" деді. 2011 жылдың тамызында Амир Анна Хазаре басқарған Жанлоқпал заң жобасын қолдады. Ол жалпы мақсаттарды қолдайды; 2012 жылғы бюджеттегі ойын-сауық салығы туралы сұрағанда Хан: "Мен оны төмендетуді қаламаймын, тек білім беру және тамақтануға назар аударуды күтемін" деді. 2010 жылдың ақпанында басқа мүшелермен келіспеушіліктер туындағаннан кейін ол Үндістан үкіметінің авторлық құқықтар жөніндегі кеңесінен кетіп қалды. "3 Идиот" фильмін насихаттау кезінде ол Үндістанның әртүрлі аймақтарына, көбінесе шағын қалаларға сапар шекті, және "Мумбайдағы киноөндірушілер шағын қалалық Үндістанды түсінбейді" деп атап өтті. "Аймақтық Үндістанға" қол жеткізу тәжірибесі "Сатьямев Джаят" бағдарламасында да кеңінен пайдаланылды. 2012 жылдың 16 шілдесінде Хан премьер-министрмен және әлеуметтік әділет және әрқашан қолдау министрімен кездесіп, қолмен қоқыс жинаушылардың қиын жағдайын талқылады және елдегі қолмен қоқыс жинауды жоюға ұмтылды. 2011 жылдың 30 қарашасында балалардың тамақтануын жақсарту мақсатымен ЮНИСЕФ-тің ұлттық бренд-амбассадоры болып тағайындалды. Ол үкімет ұйымдастырған, нашар тамақтану туралы хабар тарату кампаниясына қатысады. Ол феминизм сияқты мақсаттарды қолдауымен де белгілі. Қытайдағы сәттілігі Үндістанның жұмсақ күші ретінде сипатталды, бұл екі ел арасындағы саяси шиеленістерге қарамастан, Қытай мен Үндістан қарым-қатынасын жақсартуға көмектесті. Хан "Үндістан мен Қытай арасындағы қарым-қатынасты жақсартуға" көмектескім келеді деді. 2016 жылы Амир Хан Махараштра үкіметімен бірлесіп, штатты келесі бес жылда құрғақшылықтан құтқару жобасын ұсынды. Ол соңғы үш жылдан бері шрамдаан жасап келеді. Ол адамдарды осы мақсатқа қосылып, шрамдаан жасау арқылы "Жал-Мұрат" болуға шақырды. Журналистерге түсіндіргенде Хан: "Халық арасында танымал "Сатьямев Джаят" телешоуының эфирге шықпауының себебі сот шешімі емес, осы шоуда жұмыс істейтін барлық продюсерлер, режиссерлер мен актерлер су жобасымен айналысқандықтан болды. Біз үшін штаттағы суды сақтау жобасы ең маңызды бастама" деді. Ол Раомен бірге Паани қорының негізін қалаушы. Бұл қор Үндістанның Махараштра штатында құрғақшылықты алдын алу және су бассейндерін басқару саласында жұмыс істейтін коммерциялық емес, үкіметтік емес ұйым. 2014 жылдың қазан айында ол ЮНИСЕФ-тің Оңтүстік Азиядағы ізгі ниет елшісі болып тағайындалды.

In April 2006, Aamir Khan participated in the demonstrations put up by the Narmada Bachao Andolan committee after the Gujarat government's decision to raise the height of the Narmada dam. He was quoted to support adivasis (tribes), who might be displaced from their homes. Later he faced protests and a partial ban on his film Fanaa, but the Prime Minister of India, Manmohan Singh, supported him by saying, "Everyone has the freedom of expression. If someone says something on a particular subject, that doesn't mean you should start protesting." Aamir also lent his support to the Janlokpal Bill Movement led by Anna Hazare in August 2011. He has been supporting common causes; when asked about views on the entertainment tax in the 2012 budget, Khan said, "I don't want any reduction in that, all I expect is focus on education and nutrition." He quit the GOI's copyrights panels in February 2010 after facing sharp differences with other members. During the promotion of 3 Idiots, he journeyed to diverse parts of India, mostly to small towns, noting that "filmmakers from Mumbai don't understand small town India". This experience of reaching out to "regional India" was extended in Satyamev Jayate. On 16 July 2012, Khan met the prime minister and the minister for social justice and empowerment, and discussed the plight of manual scavengers and sought eradication of manual scavenging in the country. On 30 November 2011, he was appointed national brand ambassador of UNICEF to promote child nutrition. He is part of the government organised IEC campaign to raise awareness about malnutrition. He is also known for supporting causes such as feminism His crossover success in China has been described as a form of Indian soft power, helping to improve China–India relations, despite political tensions between the two nations (such as Doklam and the Maldives), with Khan stating he wants to help "improve India China ties". In 2016, Aamir Khan came up with the Maharashtra government to make the state drought free in the next five years. He has been doing shramdaan for the last 3 years. He asked people to come to join him in this cause and become a Jal Mitra by doing shramdaan. While explaining to journalists, Khan said, "the reason why popular TV show Satyamev Jayate did not go on air was not because of Court's verdict, but because all the producers, directors and talents working on this show were busy in this water project. For us, the water conservation project in the State is the most important initiative." He is a co founder of Paani Foundation with Rao. The foundation is a non profit, non governmental organisation which is active in the area of drought prevention and watershed management in the Maharashtra, India. In October 2014, he was appointed as the UNICEF Goodwill Ambassador for South Asia.

Жеке өмір

1986 жылы 18 сәуірде «Қайамат се Qayамат Так» фильмінде эпизодтық рөл ойнаған Рина Даттаға үйленді. Олардың екі баласы бар: Жүнайд есімді ұлы және Айра есімді қызы. Дютта «Лаган» фильмінде продюсер болып жұмыс істеген кезде оның мансабына қысқа уақыт арасында қатысты. 2002 жылдың желтоқсан айында ол ажырасуға өтініш берді, ал Датта екі баланы да өзіне қамқорлыққа алды. 2005 жылдың 28 желтоқсанында ол «Лаган» түсірілімінде Говарикердің режиссер ассистенты болған Киран Раоға үйленді. 2011 жылдың 5 желтоқсанында олар суррогат ана арқылы дүниеге келген ұлдары Азад Рао Ханның туғанын хабарлады. 2021 жылдың шілдесінде жұбайлар ажырасатындарын жариялап, ұлдары Азадты бірлесіп тәрбиелейтіндерін мәлімдеді. 2007 жылы ол кіші інісі Фейсалдың қамқорлығын әкесі Тахир Хусейнге берді, ол 2010 жылдың 2 ақпанында қайтыс болды. Діңгерлікке берілген мұсылман ретінде, ол анасы Зинатпен бірге 2013 жылы Меккеге, Сауд Арабиясына хаж сапары жасады – мұсылман үшін міндетті діни парыз. Толық уақытты актерлік мансабын бастамас бұрын, Амир Хан теннис ойнауды ұнатқан. 1980 жылдары штаттық деңгейдегі чемпионаттарда кәсіби түрде ойнады және толық уақытты актерлік мансабына кіріспес бұрын штаттық деңгейдегі теннис чемпионы атанды. Оның балалары да ойын-сауық индустриясына қадам басты. 2019 жылдың қыркүйегінде Айра әлеуметтік желіде алғашқы режиссерлік жұмысы – Эврипидтің «Медея» пьесасының қойылымын түсіретінін хабарлады. Тәжірибелі актриса Сарика, Камал Хасанның бұрынғы әйелі, және оның қызы Аксара Хасан осы пьесаны продюсерлік етті, ал Ханның әпкесі Фархат Дютта оның насихаттау плакатын салған.

Гуджарат (2006)

2006 жылы Амир Хан белсенді Меда Паткар басқарған «Нармаданы сақтау қозғалысына» қолдау көрсетті, олар Садар Саровар бөгетінің биіктігін көтеруге қарсы шаралар жүргізіп жатқан еді. Гуджарат штанында «Фана» фильмін насихаттаған кезде ол Гуджарат штатының «Бхаратия Джаната Партиясының» (БЖП) бас министрі Нарендра Модидің Нармада бөгетін басқаруы және жер аударылған ауыл тұрғындарын қайта орналастыру қажеттігі туралы пікір білдірді. Бұл пікірлер БЖП-ның наразылығын тудырды, Гуджарат үкіметі Ханнан кешірім сұрауды талап етті. Ол кешірім сұраудан бас тартып: «Мен Жоғарғы Соттың айтқандарын қайталап отырмын. Мен тек қана кедей шаруаларды қайта орналастыруды сұрадым. Мен ешқашан бөгет құрылысына қарсы сөйлеген емеспін. Осы мәселе бойынша айтқан сөздерім үшін кешірім сұрамаймын», – деді. Гуджарат штанының барлық аумағында «Фана» фильміне ресми емес тыйым салынды. Фильмге және Ханға қарсы наразылықтар өтті, оның ішінде оның суреттерін өртеу де болды. Соның салдарынан бірнеше мультиплекс иелері клиенттердің қауіпсіздігін қамтамасыз ете алмайтындарын мәлімдеді, ал Гуджараттағы барлық кинотеатр иелері фильмді көрсетуден бас тартты.

Толеранттылыққа қатысты ескертулер (2013-2016 жж.)

2015 жылдың қараша айында Әмір Хан Үндістандағы саяси оқиғаларға жауап ретінде «The Indian Express» газеті ұйымдастырған Нью-Делидегі шарада, өзінің және Раоның елдегі төзімсіздік күшеюіне қатысты сезімдерін білдірді. Бұл оқиғаларға мұсылмандар мен зиялыларға қарсы зорлық-зомбылық шабуылдары, сондай-ақ елдің биліктегі Бхаратия Джаната Партиясының (БЖП) Моди үкіметінен тиімді айыптамалардың келмеуі себеп болды. Ол Раоның отбасының қауіпсіздігі үшін алаңдап, «Үндістаннан көшіп кетуді» ұсынғанын айтты. БЖП Ханды қорқыту мақсатымен әлеуметтік желілер арқылы онлайн науқан ұйымдастырды. Бұл саяси дау-дамай Үндістандық БАҚ-та «төзімсіздік жанжалы» деп аталды және әлеуметтік желілерде кең талқылауға түсті. Оның айтуынша, индус әйелге үйленген мұсылман Ханға қарсы наразылық индус ұлтшылдарынан басталды. БЖП бұл оқиғаны «әдепсіздік» деп бағалады. Оқиғадан кейін Лудхиянада Шив Сена жақтастары плакаттарды өртеді. Панжабтағы Шив Сена басшысы Раджив Тандон Ханды сапалаған адамға сыйлық беруге уәде беріп, зорлық-зомбылыққа шақырды. Осыған байланысты Хандарға қосымша полиция қорғауы берілді. Хан наразылық пен қауіп-қорқытуларға: «Менің ойымды дәлелдеп отырсыздар, бұл мені қынжыртады» деп жауап берді. Үндістан Ұлттық Конгресінің жетекшісі Рахул Ганди, Хритик Рошан, Шахрукх Хан, Мамата Банерджи, Раджкумар Хирани, Кабир Хан, Фарах Хан, А.Р. Рахман сияқтылар оның алаңдаушылығымен келісті. Алайда, Шатрухан Синха, Анупам Кхер, Равина Тандон және Вивек Оберой секілділер Ханның төзімсіздік туралы пікірін сынады. Кейін ол елден кетпейтінін мәлімдеді. Хан мен Раоға қарсы Жаунпурдағы ACJM II сотында сотқа шағым түсірілді. Хан үкіметтің «Incredible India» туристік кампаниясының бренд елшісі лауазымынан алынды. Бұған қарамастан, ол жыл соңына дейін «Dangal» фильміне қарсы наразылықтар мен бойкот шақыруларына тап болды. 2016 жылдың қазан айында Вишва Хинду Паришад фильмге қарсы наразылық акциясын ұйымдастыруға шақырды. 2016 жылдың желтоқсан айында фильм шыққаннан кейін Twitter-де #BoycottDangal хэштегі кең таралды, ал БЖП бас хатшысы Кайлаш Виджайваргия фильмге қарсы наразылық білдіруге шақырды. Бойкот шақыруларына қарамастан, «Dangal» фильмі Үндістанда үлкен табысқа жетті.

In November 2015, Aamir Khan expressed the feelings that he and Rao had about rising intolerance in India at an event in New Delhi hosted by The Indian Express newspaper in response to political events in India that included violent attacks against Muslims and intellectuals, and the absence of swift or strong condemnation from the country's ruling Bharatiya Janata Party (BJP) Modi government. He remarked that Rao, fearing for her family, suggested to "move out of India". BJP responded with an online campaigns through its social media cell to intimidate Khan. The ensuing political controversy was referred to as the "intolerance row" in the Indian media, and started a debate on social media. while others voiced their agreement about his concerns

Much of the backlash against him, an Indian Muslim with a Hindu wife, came from Hindu nationalist groups. and the BJP condemned the incident as a "Moral Offence". In the wake of the controversy, burning of posters took place in Ludhiana by Shiv Sena. Punjab's Shiv Sena chief Rajeev Tandon also made a violent threat, offering a reward to anyone who slaps Khan. As a result, the Khans were given additional police protection. Khan responded to the backlash and threats by stating, "it saddens me to say you are only proving my point". including Indian National Congress leader Rahul Gandhi, Hrithik Roshan, Shah Rukh Khan, Mamata Banerjee, Rajkumar Hirani, Kabir Khan, Farah Khan, A. R. Rahman, On the other hand, some criticised Khan's remark about intolerance, including Shatrughan Sinha, Anupam Kher, Raveena Tandon, and Vivek Oberoi. He later stated that he was not leaving the country. A lawsuit was filed against Khan and Rao at Jaunpur in ACJM II court. Khan was dropped as brand ambassador of the government's official Incredible India tourism campaign. Despite this, he continued to face backlash later in the year, with calls for protests and boycotts against Dangal. In October 2016, the Vishva Hindu Parishad called for protests against the film. Following its release in December 2016, #BoycottDangal trended on Twitter, and BJP general secretary Kailash Vijayvargiya called for protests against the film. Despite calls to boycott the film, Dangal turned out to be a massive hit, grossing more than in India.

Марапаттар мен құрметтер

Амир Хан 32 номинациядан 9 Filmfare сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде «Ража Хиндустани» (1996), «Лаган» (2001) және «Дангал» (2016) фильмдері үшін «Үздік актер» сыйлығы; «Ранг Де Басанти» (2006) үшін «Үздік актер (сыншылар)» сыйлығы; «Лаган», «Тааре Замин Пар» (2007) және «Дангал» үшін «Үздік фильм» сыйлығы; ал «Тааре Замин Пар» үшін «Үздік режиссер» сыйлығы. Ол сонымен қатар төрт Ұлттық кино сыйлығын жеңіп алды: «Қайамат Се Қайамат Так» (1988) және «Раакх» (1989) фильмдеріндегі актерлік рөлі үшін, «Лаган» және «Шөлдегі ақымақтық» (2004) фильмдерінің продюсері ретінде, сондай-ақ «Тааре Замин Пар» фильмінің режиссері және продюсері ретінде. «Лаган» 2002 жылы 74-ші «Оскар» сыйлығында «Үздік шетелдік фильм» номинациясына ұсынылды. Кейін ол «Оскар» сыйлығын жеңіп алмағаны туралы былай деді: «Әрине, біз көңіліміз қалды. Бірақ бізді жігерлендірген нәрсе – бүкіл ел бізді қолдады». «Оскар» номинациясынан басқа, «Лаган» «Еуропалық кино сыйлығында» «Еуропалық емес фильм» номинациясына ұсынылды және Берген халықаралық кинофестивалі, Лидс халықаралық кинофестивалі, Локарно халықаралық кинофестивалі, NatFilm фестивалі және Портленд халықаралық кинофестивалі сияқты бірнеше халықаралық кинофестивальдарда жүлдегер атанды. «Тааре Замин Пар» да «Оскар» сыйлығына ұсынылды, бірақ номинация алмады. Амир Ханның тағы бір туындысы – «Peepli Live» (2010) – Үндістанның «Оскар» сыйлығына ұсынылды, ал «Дхоби Гхат» (2011) «BAFTA» сыйлығына «Ағылшыз тілінде емес үздік фильм» номинациясына ұсынылды, бірақ екеуі де номинация алмады. 2017 жылы «Дангал» Австралияның 7-ші AACTA сыйлығында «Үздік азиялық фильм» сыйлығын, сондай-ақ Қытайдың Douban кино сыйлығында «Жылдың үздік фильмі» және «Үздік шетелдік актер» сыйлықтарын жеңіп алды. Амир Хан 2003 жылы Үндістан үкіметінің «Падма Шри» және 2010 жылы «Падма Бхушан» ордендерімен марапатталды, сондай-ақ Маулана Азад Ұлттық Урду Университетінен (MANUU) үнді киносы мен ойын-сауық индустриясына қосқан үлкен үлесі үшін құрметті докторлық дәреже алды. 2011 жылы ол Берлин кинофестивалінен 2008 жылдан бері үш рет алған шақыруларын қабылдады, қазылар алқасының құрамына кірді. 2012 жылы ол әлемдегі ең беделді адамдардың тізіміне енген Time 100 тізіміне ілікті. 2017 жылы Кино өнер академиясы Ханды мүшелікке қабылдады және ол Қытай үкіметінен «Үндістанның ұлттық қазынасы» сыйлығын алды. Көптеген сыйлықтар мен құрметке ие болғанына қарамастан, Амир Хан үнді киносының марапаттау рәсімдеріне қатысудан немесе сыйлықтарды қабылдаудан бас тартады. Бұл кейде дау тудырды, әсіресе 2017 жылғы Ұлттық кино сыйлықтарында, ол «Дангал» фильміндегі рөлі үшін «Үздік актер» сыйлығынан бас тартты. Комитет мүшесі Приядаршан оның марапаттау рәсіміне қатысудан бас тартқандықтан сыйлық берілмегенін түсіндірді. Үнді киносының марапаттау рәсімдерінен бас тартса да, ол 2002 жылғы «Оскар» сыйлығына ерекше мән берді, себебі бұл «Лаган» фильмін кең аудиторияға жеткізуге мүмкіндік береді деп ойлады, бірақ сыйлықтың өзіне көп көңіл бөлмеді.

Aamir Khan won 9 Filmfare Awards, out of 32 nominations, including the Best Actor award for Raja Hindustani (1996), Lagaan (2001), and Dangal (2016); the Best Actor (Critics) award for Rang De Basanti (2006); the Best Film award for Lagaan, Taare Zameen Par (2007), and Dangal; and the Best Director award for Taare Zameen Par. He also won four National Film Awards: as an actor in Qayamat Se Qayamat Tak (1988) and Raakh (1989), as the producer of Lagaan and Madness in the Desert (2004), and as the director and producer of Taare Zameen Par. Overseas, Lagaan earned an Oscar nomination for Best Foreign Language Film at the 74th Academy Awards in 2002. He later commented on the loss of Lagaan at the Oscars: "Certainly we were disappointed. But the thing that really kept us in our spirits was that the entire country was behind us". In addition to an Oscar nomination, Lagaan received a European Film Award nomination for Best Non European Film, and won awards at a number of international film festivals, including the Bergen International Film Festival, Leeds International Film Festival, Locarno International Film Festival, NatFilm Festival, and Portland International Film Festival. Taare Zameen Par was also India's submission to the Oscars, but did not receive a nomination. Another Khan production, Peepli Live (2010), was India's submission to the Oscars, while Dhobi Ghat (2011) was longlisted for the BAFTA Award for Best Film Not in the English Language, though neither were nominated. In 2017, Dangal won him the inaugural Best Asian Film award at Australia's 7th AACTA Awards, as well as Movie of the Year and Top Foreign Actor from China's Douban Film Awards, and it was an award nominee for the 68th Berlin International Film Festival. Aamir Khan has received honorary accolades, including the Government of India's Padma Shri in 2003 and Padma Bhushan in 2010, and an Honorary Doctorate by the Maulana Azad National Urdu University (MANUU) for his distinguished contributions to the Indian cinema and entertainment industry. In 2011, he accepted an invitation from the Berlin Film Festival to be a member of the jury, after having previously turned down their offer three times since 2008. In 2012, he appeared on the Time 100 list of most influential people in the world. In 2017, the Academy of Motion Picture Arts and Sciences invited Khan to be a member, and he received an award for "National Treasure of India" from the Government of China. Despite having won numerous awards and honours, Aamir Khan is known for refusing to attend, or accept awards from, Indian film award ceremonies. This has occasionally led to controversy, notably at the 2017 National Film Awards, where he was snubbed from the Best Actor award for his performance in Dangal. Committee member Priyadarshan explained that they did not want to award him because of his refusal to attend the award ceremony. Despite avoiding Indian award ceremonies, he made an exception for the 2002 Academy Awards; his reasoning was that he saw it as an opportunity for his film Lagaan to reach a wider audience, but did not care much about the award itself.