Кіріспе

Америкалық жазушы

Лора Райдинг Джексон (шын аты Лора Райхенталь; 16 қаңтар 1901 – 2 қыркүйек 1991), көбінесе Лора Райдинг ретінде танымал, американдық ақын, сыншы, романист, эссеші және әңгімелер авторы.

Ерте өмір

Ол Нью-Йорк қаласында Галициядан келген еврей иммигранты Натаниел Райхенталь мен Сейдидің (құрметті аты Эдерсхайм) отбасында дүниеге келді және Корнелл университетінде білім алды. Ол Корнелл университетіндегі аспирант, тарихшы Луис Р. Готтшалкпен танысып, 1920 жылы үйленді. Ол өлең жаза бастады, алғаш рет (1923–1926 жж.) Лора Ридинг Готтсхалк деген атпен жариялады. Ол Ален Тейт арқылы "Fugitives" тобымен байланыс орнатты, және олар оның өлеңдерін "The Fugitive" журналында жариялады. 1924 жылы ол Нашвилл сыйлығына ие болды. Оның Готтшалкпен некесі 1925 жылы ажырысып, сол жылдың соңында Роберт Грейвс пен оның әйелі Нэнси Николсонның шақыруымен Англияға кетті. Ол шамамен он төрт жыл Еуропада тұрды.

Поэзиялық даму және жеке қарым-қатынастар

Лаура Райдингтің өлеңдері қоздырған қызығушылықты Соня Райзистің кейінірек сипаттауында білдіреді: "Құқықшы (1922–1925) американдық поэзияның жаңа аспанынан жарқырап түскенде, ол Рэнсом, Тейт, Уоррен, Райдинг, Крейн сияқты атаулардың жарқын шашырауынан соң қалды. Олардың арасында, ішкі шеңберде және оған үлескерлер ретінде жақын болғандардың арасында, Лаура Райдингке ұқсайтын ешкім болған жоқ". ("Қарарлық", Chelsea 12, 1962, 28-бет.) Ридингтің алғашқы өлеңдер жинағы "Жақын гүл шоғы" 1926 жылы жарық көрді, ал келесі жылы ол Ридинг тегін қабылдады. Осы уақытқа дейін оның поэзиясының түпнұсқалығы көріне бастады: ол әдеттегі ұйқастарға қарағанда еркін өлеңнің ерекше түрін ұнататын. Ол, Роберт Грейвс және Нэнси Николсон 1929 жылы Ридингтің өзін-өзі өлтіруге талпынуына дейін Лондонда өмір сүрді. Бұл оқиға Грейвстің алғашқы некесінің бұзылуына себеп болды деп жалпыға мәлім, және бүкіл оқиға әйгілі әдеби жанжалды тудырды. 1929 жылы Ридинг ирланд ақыны Джеффри Фиббспен кездескенде, оны өзі, Грейвс және Грейвстің әйелі Нэнсимен бірге тұратын үйге шақырды. Фиббс келісті, бірақ бірнеше айдан кейін ойы өзгеріп, әйеліне қайта оралды, ол өзінің досы Томас Макгривиге жазған хатында Ридингті "еркек сияқты әйел" деп атады. Олар татуласа алмағаннан кейін, ол үйге қайта оралды, бірақ Лораны тастап, Нэнсимен бірге тұрды. Бұл 1929 жылғы 27 сәуірдегі оқиғаның түрткісі болды, ол Ридинг Грейвспен бірге тұрған пәтердің төртінші қабатынан (немесе Тимоти Сандефурдың 2019 жылғы мәліметі бойынша, "екінші қабаттан") секірді, Грейвс, Фиббс және Нэнси Грейвс арасындағы даудың қызығында. Оны тоқтатуға тырысқан Грейвс та секірді (төменгі қабаттан), бірақ зардап шекпеді, ал Ридинг өмірге қауіпті жарақат алды. Нэнсимен ажырасқаннан кейін, 1936 жылы Испанияда Азамат соғысы басталғанға дейін Ридинг пен Грейвс Майоркадағы Деиада өмір сүрді, онда оларға Джеймс Ривз, Норман Камерон, Джон Олдридж, Лен Лай, Джейкоб Броновски және Онор Уайт сияқты жазушылар мен суретшілер келді. Қазір бұл үй мұражай. Ридинг пен Грейвс бірлесіп жұмыс істегеннің бастапқы күндерінен-ақ өте өнімді болды, бірақ Майоркаға көшкеннен кейін олардың өнімділігі арта түсті. Лондонда жүргенде олар (1927) "Сейзин" баспасын құрды, "Модернисттік поэзияны зерттеу" (1927) (Уильям Эмпсонды "Екіұштылықтың жеті түрі" атты еңбегін жазуға шабыттандырды және жаңа сынның тұқымын септі), "Антологияларға қарсы памфлет" (1928) және басқа да еңбектерді жариялады. "Оқиғалардың дамуы" (1935) кейін Джон Эшбери мен Гарри Мэтьюс сияқтылардың жоғары бағасын алды. Майоркада "Сейзин" баспасы кеңейтіліп, "Эпилог" (1935–1938) атты қатты мұқабалы сындық журналды шығаруға айналды, оны Ридинг редакциялады, ал Грейвс оның редактордың орынбасары болды. Грейвс пен Ридинг 1936 жылы Испанияда Азамат соғысы басталғанда Майоркадан кетіп қалды. 1936–1939 жылдар аралығында Ридинг пен Грейвс Англияда, Францияда және Швейцарияда өмір сүрді. Олардың екеуі де 1938 жылы жинақталған өлеңдер жинағымен аяқталған, өлеңдерін тұрақты түрде жариялап отырды. 1939 жылы олар АҚШ-қа көшіп, Пенсильвания штатының Нью-Хоуп қаласында тұрақтап, өздеріне жатақхана жалдады. Олардың өзгеретін қарым-қатынасын Элизабет Фридман "Мәдениетті әдеп" романында, Ричард Персевал Грейвс "Роберт Грейвс: 1927–1940, Лорамен өткен жылдар" романында және Т. С. Мэтьюс "Жекс немесе жақсырақ" (1977; Ұлыбританияда "Тәуел астында" деген атпен жарық көрген, 1979) романында сипаттаған. Сондай-ақ, Миранда Сеймурдың "39 жылдың жазы" (1998) романының негізі болды. 1939 жылы Ридинг пен Грейвс ажырасып, 1941 жылы ол Шкайлер Б. Джексонға үйленді, ақырында Флорида штатының Уабассо қаласында тұрып қалды, ол 1991 жылы қайтыс болғанға дейін тыныш және қарапайым өмір сүрді. Олар тұрған жергілікті крекер үйі Лора Райдинг Джексон қорымен Индиан Ривер мемлекеттік колледжінің Веро-Бич кампусында жаңартылып, сақталды. Грейвстің өмірбаянын жазған Ричард Персевал Грейвстің айтуынша, Ридинг Грейвстің "Ақ құдай" кітабын жазған кезде оның ой-пікірлерін қалыптастыруда маңызды рөл атқарды, тіпті екеуі сол кезде бір-бірінен алшақ болғандығына қарамастан. Лаура (Райдинг) Джексон кейін былай деді: "Ақ құдай" бейнесіне қатысты: "Ақ құдай" тақырыбы Роберт Грейвстің рухани, әдеби және ғылыми алаяқтық импровизациясы болды, ол менің жазбаларымның ұрланған мазмұнын, поэзия, әйел, ғаламдық шындықтар және діни түсініктер тарихы туралы ойларымды сәнді көркемдікке толы құрылымға тығып қойды". Ол 1967 жылы "Миннесота" журналының редакторына Грейвстің оны қалай пайдаланғаны туралы жазған: "Менің ойымда, зияли, мораль, рухани, эмоционалды деп аталатын функциялар біріктірілді, бірдей жақындыққа ие болды; басқа түсініктер күн мен айды поэтикалық эмоционализмнің белгілері ретінде дұрыс орнына қойды, ал бастаудың перспективасын еркек құдайының тарихи аспанынан кеңінен діни символизмге дейін ұзартты, поэтикалық әділеттілік үшін ана құдайымен басқарылды".

Өлең жазудан бас тарту

1941 жылы Райдинг поэзиядан бас тартты, бірақ өзінің себептерін түсіндіріп, жаңадан ашылып келе жатқан зерттеулерін зерттей бастауға дейін он бес-жиырма жыл уақыт кетті. Ол қоғамдық әдеби өмірден шеттетіліп, Скайлер Джексонмен бірге сөздік құрастырумен айналысты (1997 жылы, оның өлімінен кейін жарық көрді), бұл оларды мағына мен тілдің негіздерін зерттеуге жетеледі. 1962 жылдың сәуір айында ол BBC үшінші бағдарламасы үшін "Хабарламаға кіріспе" оқыды, бұл поэзиядан бас тарту себептері туралы оның алғашқы ресми мәлімдемесі болды (1955 жылы жарық көрген қысқаша анықтамалық кітабы болған еді). Осы туындының толықтырылған нұсқасы сол жылы Нью-Йорктегі "Челси" журналында жарияланды, сондай-ақ 1964 жылы "Поэзия туралы әрі қарай" мақаласы, 1965 және 1974 жылдары әйелдер мен ерлер тақырыбындағы жазбалары және 1967 жылы "Теллинг" атты туындысы жарық көрді.

Кейінгі жазбалары

"Жеке жақсы хабар" деп аталатын 62 нөмірленген бөлімі, кейбір адамдар "Жиналған өлеңдер" жинағымен бірге оның ең маңызды кітабы деп санайтын, сол аттас кітабының "негізгі бөлігін" құрады. Лора (Райдинг) Джексонның (1963 жылдан бастап оның авторлық аты) жазулары мен жарияланымдары алпысыншы, жетпісінші және сексенінші жылдарда да жалғасты, ол поэзия өнерінің жасалма шектеулерінен босатылған тілдің шындыққа қабілетін зерттеді. "Менің поэзияға сенімім, түбінде, тілге деген сенім болды, ол – бастауыш даналық", - деп жазған ол 1976 жылы ("Поэзияға, оның ішінде және одан тыс жол", 251-оқушы). Оның кейінгі жазбалары тіл мен адам санасындағы шындыққа қабілеттілікті көрсетеді. Оны тілді ерекше бағалайтын рухани ұстаз деп қарастыруға болады, бұл оны өзінің жұмысының ортасы ретінде әдебиетті таңдауға әкелді. "Челсидің" екі саны оның жаңа жазбаларына арналды, "Ұзақ уақыт кетті" (1976) және "Жеткілікті айырмашылық" (2001). Ол 1991 жылы Боллинген сыйлығымен марапатталды. Ол 1991 жылдың 2 қыркүйегінде жүрек тоқтауынан қайтыс болды.

Қабылдау және мұра

Оның шығармалары 1991 жылы қайтыс болғаннан бері жарияланып келеді, соның ішінде «Бірінші оянулар» (алғашқы өлеңдер, 1992), «Рационалды мағына: Сөздердің анықтамасы үшін жаңа негіз» (1997), «Лаура Райдингтің өлеңдері, 1938/1980 жинағының жаңадан қайта қаралып басылған нұсқасы» (2001), «Аң-сананың бақылауы» (2004), «Поэзияның сәтсіздігі, Тілдің уәдесі» (2007) және «Жалғасудың жалғасы» (2008) кітаптары жарық көрді. «Трент Эдишнс» баспасы оның көптеген шығармаларын жариялады, бастапқыда екі томдық әдеби естеліктері «Мен кіммін?» (2011) басылды, одан кейін оның поэзиясының төрт ерте жинағы ұзақ кіріспелермен қайта басылды: «The Close Chaplet» (1926), «Love as Love, Death as Death» (1928), «Poet: A Lying Word» (1933) және «Poems: A Joking Word» (1930). «Ugly Duckling Presse» баспасы да оның кейбір шығармаларын қайта жариялады. Пол Остер «New York Review of Books» журналында оны «халықаралық авангардтың маңызды күші» деп атады. Оның өлеңдеріне Джон Гулд Флетчер, Уильям Карлос Уильямс, Вирджиния Вульф, Луиза Боган, Дороти Л. Сейерс және Дадли Фиттс сияқты көптеген қарсыластары болды. Оның шығармалары француз, неміс, испан, дания, поляк, португал және норвегия тілдеріне (Терже Драгсет аударған) аударылды.