Кіріспе
Хуан Цзяньсянь (1968 жылы 20 қаңтарда туған) - қытайлық спорт комментаторы және тележүргізуші. Ол Қытайдағы ең танымал спорт комментаторларының бірі, бұрын мемлекеттік телеарнаның (CCTV) қызметінде болған. Ол футбол туралы түсініктеме беруде, әсіресе ФИФА әлем чемпионатында, неміс Бундеслигасында және итальяндық Серия А-да жақсы қабылдады. Хуан сонымен қатар Атлантадағы 1996, 2000 Сидней, Афина 2004, Турин 2006 Олимпиада ойындарында CCTV үшін басты түсініктемеші болды. Хуан 2006 жылы 26 маусымда әлем чемпионатының комментарийлік оқиғасы кезінде Аустралия мен Италия арасындағы матчты түсіндірген кезде халықаралық назарын аударды. Хуанның бұл сөзі көпшіліктің көңілін қозды және әріптестері, интернеттегі сарапшылар, кейбір шетелдік БАҚ-тар тарапынан сынға ұшырады. 2006 жылы қарашада CCTV-ден кеткен. Отставкаға шыққаннан бері Хуан көптеген қытайлық спутниктік телеарналарда жұмыс істеді, соның ішінде Гонконгтегі Phoenix TV, CSPN спорттық арнасы және Нинся, Синьцзян, Шэньчжэнь, Цзянсу, Шандун, Чжэцзян және Тяньцзиндегі өңірлік спутниктік станциялар. Ол сондай-ақ LeTV телеарнасында жұмыс істеген. com. 2013 жылдан бастап Хуан Тяньцзинь теледидарындағы "Жалғыз сен" (非你莫属) шоу-программасының жүргізушісі болды.
Өмірбаян
Хуан Цзяньсян 1968 жылы Ішкі Монголияның Вухай қаласында дүниеге келген. Ол футбол жанкүйерлерінің отбасында өскен. Оның ата-бабасы мен әкесі Қытайда футбол жанкүйерлері болған. Мектепте оқыған кезінде футболға құштар болды. 1977 жылы отбасы Нанкинге көшіп келді. Ол Нанкиндегі Нанкин атындағы университеттің орта мектебінде оқыған. 1990 жылы Қытай сыртқы істер университетінің шетел тілдері бакалавры дәрежесін алды. 1994 жылы Қытайдың Орталық телеарнасына спорттық комментатор ретінде қосылды. Хуан алғаш рет CCTV 5 телеарнасында, ұлттық спорт арнасында, ардагер комментатор Ли Вэймиаомен бірге, 1995 жылғы Америка Кубогының комментаторлары кезінде пайда болды. 1996 жылы Хуан 1996 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына, 1996 жылғы Еуропа футбол чемпионатына және 1996 жылғы Азия кубогына қатысты пікір білдірді. 1997 жылы Хуан Қытай Халық Республикасының 8-ші Ұлттық ойындарына қатысты пікір білдірді. 1998 жылы Хуан Францияда өткен ФИФА әлем чемпионаты, Бангкокта (Таиланд) өткен Азия ойындары және Батыс Африкада өткен Африка халықтары кубогы туралы пікір білдірді. 1990 жылдардың аяғында Хуан Қытай теледидарындағы ең танымал спорттық дикторлардың бірі ретінде өзін танытты. 1999 жылы Хуан АҚШ-та өткен ФИФА әйелдер әлем чемпионатына қатысты пікір білдірді. 2000 жылы ол 2000 жылғы жазғы Олимпиада ойындары туралы Сиднейде (Австралия) пікір білдірді. 2002 жылы Оңтүстік Корея мен Жапонияда өткен 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысты пікір білдірді. 2004 жылы Грекияда өткен 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысты пікір білдірді. 2006 жылы Хуан Германиядағы 2006 жылғы ФИФА әлем чемпионатына қатысты пікір білдірді.
Оқиға
2006 жылы 26 маусымда (03:00 UTC+8) Италия мен Австралия арасындағы ФИФА әлем чемпионаты матчы кезінде, CCTV-нің алаңдағы комментаторы Хуан Цзяньсян Қытайдағы миллиондаған адамдарға тікелей эфирде көрсетіліп жатқан матчтың соңғы минуттарына қатысты пікір білдіріп жатып, Австралияға қарсы наразылық білдіріп, Италияға деген бейімділігін күтпеген жерден ашты. Бұл түсініктеме Бьёрге Лиллелиеннің "Сенің жігіттерің қатты ұрып-соқты" дегенімен салыстырылды. Ол өз-өзіне қатты айқайлап, "Соккерустің" Кубоктан шығуын атап өтті: "Жаза! Жаза! Жаза! Гроссо соны істеді! Гроссо соны істеді! Австралиялықтарға ешқандай мүмкіндік бермеңдер". "Ұлы итальяндық сол жақтан! Ол Италияның салтанатты дәстүрлерін ұстанды! Факетти, Кабрини және Малдини, олардың жандары дәл осы сәтте оған сіңіп жатыр! Гроссо итальяндық футболдың ұзақ тарихы мен дәстүрін білдіреді; ол осы сәтте жалғыз емес! Ол жалғыз емес! "Тотти, Тоти соққыға бет бұрып жатыр. Ол әлемдегі итальяндық футбол жанкүйерлерінің үмітін ақтады". "Шварцер әлем чемпионатының іріктеу турнирінде екі рет шабуылдан аман қалды, екеуі де әлем чемпионатының іріктеу кезеңіндегі плей-офф кезінде болды. Тоти мұны білуі керек еді. Алдындағы адамға әлі де күлімсіреп қарай алады ма? Оның жүзінде 10 секундтан кейін қандай көрініс болады?" "Құдайым! Ойын аяқталды! Италия жеңіске жетті! Соккерздерді жең! Олар Хиддинктің алдында қайтадан құлап кетпейді! Ұлы Италия! Италиялық үлкенді тастап кетті! Италия ұзақ өмір сүрсін! Мальдинидің туған күні құтты болсын! Италия үшін!" "Ол итальяндықтарды да қалдырмады. Бұл айыппұл соққысы мүлдем дұрыс болды! Бір рет! Италия финалдық сегізге енді!" "Жеңіс Италияға, Гросоға, Каннавароға, Замброттаға, Буффонға, Малдиниге, итальяндық футболды жақсы көретіндердің бәріне тиесілі!!" "Оларды тозаққа лақтырып жібер!" (күлкі) "Соккерздер өкініп қалуы мүмкін, Хиддинк! Ол екінші таймда Италиядан бір ойыншы артық болған кезде тым консервативті және тым тыныш ойнады, ол барлық батылын жоғалтты. Италия футболының ұзақ тарихы мен дәстүріне қарамай, ол топтық кездесулерде болғандай қатты шабуыл жасамады. Ол егіндіктің өнімін жинады! Олар үйлеріне қайтулары керек. Олардың көбі Еуропада өмір сүріп жатқандықтан, Австралияға дейін кетудің қажеті жоқ. Қош бол!" - деп жазды. Бастапқыда Хуан CCTV-мен ойыннан кейінгі келіспеушілікке толы пікірін білдіргені үшін кешірім сұраған жоқ. Ол әрқашан бейтарап бола алмайтынын және "Соксерус" командасын ұнатпайтынын айтты, өйткені команда оны 1981 жылғы әлем чемпионатының іріктеу турниріне қатысты даулы жағдайларда Қытай құрамасын жеңіп, жеңілген Жаңа Зеландия командасын еске салды. Хуанның бұл сөзі келесі күні көптеген шағымдарды туғызды, сондай-ақ бірнеше баспасөз сын-пікірлерін де туғызды. Оның пікірін CCTV бейнебаяны қайта көрсеткен кезде басқа бір пікірмен алмастырды. Өзінің пікірін қарастырғаннан кейін Хуан келесі күні мемлекеттік теледидар желісінде кешірім сұрап, өзінің сайттағы сөзіне байланысты кешірім сұрады. Ол келесі ойын туралы пікір білдірмеді. Хуан 2006 жылы 30 маусымда Германия мен Аргентина арасындағы матчта комментатор ретінде қызмет етіп, CCTV-да тікелей эфирде пайда болды. Ол көптеген келесі матчтарға, соның ішінде 2006 жылдың 9 шілдесінде Берлинде өткен Франция мен Италия арасындағы финалға қатысты пікір білдірді. Бұл кездесулердің бәрінде Хуанның жанында бір комментатор болды.
"Penalty! Penalty! Penalty! Grosso's done it! Grosso's done it! Don't give the Australians any chance." "The great Italian left back! He succeeded in the glorious traditions of Italy! Facchetti, Cabrini and Maldini, their souls are infused in him at this moment! Grosso represents the long history and traditions of Italian soccer; he's not fighting alone at this moment! He's not alone!!" "Totti, Totti is facing the spot kick. He is facing the expectations from Italian soccer fans all over the world." "Schwarzer has saved two spot kicks in the World Cup qualifying tournaments, both of these were during the playoffs of the world cup qualification. Totti should have known this. Will he still be able to face the man in front of him with a smile? How about his expression after 10 seconds?" "Goooooal! Game over! Italy win! Beat the Socceroos! They do not fall in front of Hiddink again! Italy the great! Italian left back the great! Long live Italy! Happy birthday to Maldini!! Forza Italia!!" "He didn't let the Italians down. This penalty kick was an absolute one off! Absolute one off! Italy have made the final eight!" "The victory belongs to Italy, to Grosso, to Cannavaro, to Zambrotta, to Buffon, to Maldini, to everyone who loves Italian soccer!!" "The hell with them!" (Background voice)
"The Socceroos might regret, Hiddink! He played too conservatively and too calmly with one more player (than Italy) in the second half, he lost all his courage. Faced with the long history and traditions of Italian soccer, he didn't attack as fiercely as he did in the group matches. He finally reaped fruits which he had sown! They should go home. They don't need to go as far away as Australia as most of them are living in Europe. Farewell!" Huang was initially unapologetic for his controversial commentary in the post game linkup with CCTV. He stated that he could not be impartial all the time and he did dislike the Socceroos because the team reminded him of the New Zealand team which defeated and eliminated the Chinese national team under controversial circumstances in the 1981 World Cup qualifying tournament. Huang's commentary sparked a barrage of complaints as well as several press criticisms the following day. His commentary was replaced with another commentator's when the video of the match was replayed by CCTV. After reviewing his commentary, Huang eventually apologised on the state run CCTV the next day, and posted an apology on its website for his unwarranted prejudice. He did not commentate on the next game. Huang appeared live on CCTV again while he acted as commentator to the Germany vs. Argentina (BallackVSTangoBrigade) match on 30 June 2006, which quashed the rumour that he has been dismissed by CCTV. He commentated on many subsequent matches, including the final between France and Italy held in Berlin on 9 July 2006. In all these matches, Huang was paired with a fellow commentator.
Ойыннан кейінгі реакциялар
Хуанның бұл сөздері үлкен шу шығарып, Қытай мен Австралияда онлайн және оффлайн алаңда үлкен пікірталасқа себепші болды. Оның жетекшісі, CCTV Спорт арнасының директоры Чжан Бин, Хуанды алдымен дауысын жоғалтып (失声), содан кейін салқындығын (失态) жоғалтып, содан кейін сыпайылығын (失礼) жоғалтып, ақырында ақыл-ойынан айырылғандығы (失常) үшін сынға алды. Басқалары Хуанның ресми БАҚ-та бейтарап пікір білдіруші болуын тоқтатқандығы үшін сынға алды және ол дереу отставкаға кетуі керек деп ойлады. Екінші жағынан, Хуанды қолдайтындар оның жұмыстан шығарылуын болдырмау үшін бірнеше онлайн форумдарда өз пікірлерін білдірді. Қытайлық сайттарда, мысалы, NetEase және Sina-да Хуанның ойынға қатысты пікірлерінің пародиялары жарияланды. 2006 жылдың 16 қарашасында Хуан Цзяньсян CCTV-дан орнынан түсуін жариялады, себебі ол өзінің тығыз кестесінен үзіліс қажет. CCTV спорт директоры Цзян Хэпин қытайлық БАҚ-қа Хуанның отставкаға кетуі жеке шешім екенін және оның әлем чемпионаты кезінде айтыс-тартысқа ұшыраған пікірлеріне қатысы жоқ екенін айтты.
CCTV-ден кейінгі мансап
Хуан 2006 жылдың желтоқсан айының басында Гонконгтегі Phoenix TV желісіне қосылды, олар оған Хунан Телевидениесі мен Чунцин Телевидениесінен ең табысты келісім ұсынды. Жетекші Чжан Гуоли оны актер болуға шақырған. 2006 жылы Хуан өзінің "Біреуге емес, жалғыз күресу" (不是一个人在战斗) атты автобиографиясын жариялады. 2007 жылы Хуан "Сүйіспеншілікке шақыру" және "Кунг-фу дунк" фильмдерінде камео-рольдерді ойнады. Фениксте Хуан өзінің жеке шоуы "Күнделікті ойындар" (天天運動會) кешкі сағат 5:30-да өткізді. 2007 жылдың 6 қарашасында Хуан Гуандун теледидарының "Тяньшен Еуропалық футбол желісі" (天盛欧洲足球频道) каналында "Интер" мен "Ювентус" арасындағы матчқа түсініктеме беру үшін арнайы қонақ ретінде пайда болды. Бұл оның 2006 жылғы әлем чемпионаты оқиғасынан бері футболға қатысты алғашқы пікірі болды. Хуан 2008 жылдың 1 қаңтарында Феникс теледидарынан кетіп қалды, себебі ол өткізген шоудың рейтингісі нашар болды. Хуан 2008 жылдың қазан айында спорттық синдикация желісіне қосылды. Хуаң желіде өзінің дәстүрлі комментаторлық рөлінде де, сондай-ақ басқарушылық қызметте де қызмет етті, желідің стратегиялық көзқарасын анықтады. Бұл желі спорттық хабарларды Қытайдың түрлі аймақтық спутниктік желілеріне таратты. Хуаңның CSPN-мен келісімшарт бойынша дауға түсіп, 2009 жылдың соңында желіден кеткені айтылды. 2009 жылдың маусым айында Хуан Синадағы Zui Tiyu ("Extreme Sports") электрондық журналының құрылтайшы мүшесі болды. com. Синада ол 2010 жылы Оңтүстік Африкада өткен ФИФА әлем чемпионаты туралы ток-шоу өткізді. Ол 2010 жылғы ФИФА әлем чемпионатының салтанатты шараларының бір бөлігі ретінде "Киллинг Пол - осьминог" фильмінде пайда болды. 2010 жылдың тамызында ол Ningxia Television және First Financial TV Network (CBN) телеарнасында "Борд нарығы күн сайын көтеріледі" (股市天天向上) шоуының жүргізушісі болды. 2011 жылдың ақпан айында Хуан "Брут" кейіпкерінің дауысын Қытай мен Германияның бірлескен "Литтл Биг Панда" (熊猫总动员) фильмінде орындады. 2011 жылдың наурыз айында Хуан Синьцзян теледидарында "Тяньшан теориясы мен практикасы" (天山论见) деп аталатын интеллектуалды стильді ток-шоу өткізе бастады. 2011 жылдың шілдесінде Хуан CBN-дің "Үрнекті қытайлық мамандар" (中国职场好榜样) шоуының жүргізушісі болды. Тамыз айында Хуан Цзянсу теледидарына "Хуаянг Нянхуа" (花样年华) шоуын өткізуге барды. Сол айда Хуан eMoney компаниясының өкілі болды. cn, онлайн сауда порталы. Қазан айында Хуан Шандонг теледидарына "Жыр аңызы" (歌声传奇) шоуын өткізуге барды. 2013 жылдың сәуір айында Хуан "Zhongguo Xing Tiaoyue" (中国星跳跃) шоуын өткізе бастады. 2013 жылдың 28 шілдесінде Хуан Тяньцзинь теледидарындағы "Жалғыз сен" (非你莫属) шоуын алып бара бастады. Тамыз айында Хуан LeTV телеарнасына қосылды. Ол "Хуан Дуанцзы" атты бағдарламаны алып барады. 2014 жылы Хуан Бразилияда 2014 жылғы ФИФА әлем чемпионатын күтіп, "Оле Оле 2014" атты танымал қытайлық спорттық теледидар комментаторлары қатысқан музыкалық клиптің "бас стратегі" болды.
Жеке өмір
Хуан 1998-2006 жылдар аралығында Сун Инге тұрмысқа шыққан. Хуанның Сунмен бірге Цзябао есімді қызы болды. Хуан мен Сун 2006 жылы ажырасып кетті. Балалары Сунға қарасты. Қытайлық БАҚ оны "Супер қыз" байқауының қатысушысы Джейн Чжанмен романтикалық байланыста ұстады. Қытайлық БАҚ-тың хабарлауынша, Хуан 2012 жылы қайтадан үйленіп, тағы бір қыз бен ұлға ие болды.