Кіріспе

АҚШ Капитолиясының құрамдас бөлігі Капитолияның астында орталық ротонда орналасқан. 1818-1824 жылдары салынған ротонда Капитолийдің "символикалық және физикалық жүрегі" деп сипатталған. Ротонданы оңтүстікке қарай Өкілдер палатасына, солтүстікке қарай Сенат палатасына апаратын дәліздер жалғастырады. Оңтүстігінде жартылай дөңгелек Ұлттық мүсін залы орналасқан, ол 1857 жылға дейін Өкілдер палатасының палатасы болды. Солтүстік-шығысында - Ескі Сенат палатасы, оны 1859 жылға дейін Сенат, ал 1935 жылға дейін Жоғарғы Сот қолданды. Ротонданың диаметрі 29 метр, оның бастапқы қабырғаларының жоғарғы жағына 48 фут (15 метр) және күмбездің шатырына 180 фут (55 метр) көтеріледі және оған әдетте күн сайын мыңдаған адам келеді. Бұл орын ұлттық өнер көрнекілігі болып табылады және көптеген тарихи суреттер мен мүсіндерді қамтиды. Ол сондай-ақ Конгресс палаталарының екі палатасының бір мезгілдегі қарарымен рұқсат етілген салтанатты немесе қоғамдық іс-шараларға, соның ішінде құрметке бөленген өлгендердің күйінде жатқандарына қолданылады.

Дизайн және құрылыс

1793 жылы Капитолийді жобалау конкурсының жеңімпазы дәрігер және сәулетші Уильям Торнтон болды. Торнтон бірінші болып орталық ротонда идеясын ойлап тапты. Алайда, қаржының немесе ресурстардың жетіспеушілігіне байланысты, құрылыс көп жағдайда үзіліп, 1812 жылғы соғыс кезінде Вашингтонға британдықтардың шабуылы кезінде ротонданың жұмысы 1818 жылға дейін басталмады. Ротонда 1824 жылы Капитолийдің сәулетшісі Чарльз Булфинчтің басшылығымен 1824 жылы маркиз де Лафайеттің соңғы сапарына дайындық ретінде жаңа ғимараттар мен жобалардың бірі ретінде аяқталды. Ротонда неоклассикалық стильде жасалған және Пантеонның дизайнын естеріне түсіруді көздеген. Құмтастан жасалған ротонда қабырғалары еденнен 15 метр биіктікке көтеріледі; Капитолийдің төртінші сәулетшісі Томас У. Уолтер 1854 жылы осы - Капитолий күмбезінен жоғары тұрған барлық нәрселерді жобалаған. Сонымен қатар, Уолтер Капитолийдің солтүстік пен оңтүстік жақтарындағы ғимараттарды да жобалаған. Купол 1856 жылы басталды, ал 1859 жылы Уолтер ротонданы ішкі және сыртқы куполдан тұрады деп қайта жобалады, олардың арасында ішкі куполдың жоғарғы жағындағы окулус арқылы көрінетін аспалы шатыр орнатылды. 1862 жылы Уолтер суретші Константино Брумидиден "АҚШ Капитолиумының жаңа күмбезіне арналған қабырғаның үстіндегі 20 метрлік суретті" сурет салуды сұрады. Осы уақытта Брумиди Уолтердің 1859 жылғы эскизіне акварельді шатыр дизайнын қосқан болуы мүмкін. Құрама Америкада Азамат соғысы кезінде аяқталып, отқа төзімді темірден салынған. Азамат соғысы кезінде ротонда одақтық сарбаздар үшін әскери аурухана ретінде пайдаланылды. Құрастыру жұмыстары 1866 жылы аяқталды.

Қалмақ

Бастапқыда склепта ротондаға ашық төбе бар еді. Келушілер әлі күнге дейін ротонданың еденіндегі ашық кеңістіктің жиегін белгілеген тас шеңберіндегі тесіктерді көре алады. Криптаның еденінің астында Джордж Вашингтонның жерленген жері болған қабір жатыр, бірақ оның мүлкі мен Вирджиния штатымен ұзақ шайқастан кейін оны крипта жерлеу жоспарлары тоқтатылды.

Жаңарту

2013 жылдың қаңтар айында Капитолийдің сәулетшісі Капитолий күмбезінің сыртқы жағын және Капитолий ротондасын жөндеу және сақтау үшін төрт жылдық 10 миллион долларлық жобаны жариялады. Бұл ұсыныста күмбездің ішіндегі қорғасын бояуды алып тастау, темірді жөндеу, күмбездің ішін қайта бояу, күмбез мен ротонда арасындағы аралық кеңістікті қалпына келтіру және аралық кеңістікте және ротондада жаңа жарықтандыру орнату талап етілді. Соңғы рет 1960 жылы сақталған күмбез мен ротонданың тозу және бүліну белгілері байқалды. Декоративті темір бұйымдар ротондадан төменгі кеңістікке құлап кету қаупі бар еді, ал ауа райымен байланысты мәселелер ротондадағы суреттерді зақымдауы мүмкін еді. Тез арада жөндеу жұмыстары жүргізілмей, ротонданың суреттерін уақытша жасыратын қауіпсіздік торлары орнатылды.

Тарихи кескіндемелер

Ротонданың сегіз ошағында үлкен, шеңберленген тарихи суреттер орналасқан. Олардың төртеуі - Америка революциясының көріністері, Джон Трамбулл сурет салған, оны 1817 жылы Конгресс тапсырған. Бұл - Тәуелсіздік декларациясы, генерал Бургойннің берілуі, Лорд Корнуоллистің берілуі және генерал Джордж Вашингтонның өз міндетін тастауы. Бұл суреттер 1819 - 1824 жылдар аралығында салынған. 1840 - 1855 жылдары тағы төрт картина қосылды. Бұл суреттер Американы зерттеу мен отарлауды бейнелейді және олардың бәрін әртүрлі суретшілер жасаған. Бұл суреттер Джон Вандерлиннің "Колумбтың қонуы", Уильям Генри Пауэллдің "Миссисипидің ашылуы", Джон Гадсби Чэпменнің "Покахонтас шомылдыру рәсімінен өтуі" және Роберт Уолтер Уэйрдің "Көшпенділердің кемеге түсуі" суреттері. Суретші Күндер Суретші Түсініктеме жазбалар Джон Трамбулл 1817 жылы тапсырылған, 1819 жылы сатып алынған, 1826 жылы орналастырылған Джон Адамс, Роджер Шерман, Роберт Р. Ливингстон, Бенджамин Франклин және басты автор Томас Джефферсон Тәуелсіздік декларациясын жасаған Бес Комитетінің мүшелері Декларацияны Екінші Континенталды Конгресске және Президент Джон Хэнкокка 28 маусымда ұсынады. Джон Трамбулл 1817 жылы тапсырылған, 1822 жылы сатып алынған, 1826 жылы генерал Джон Бургойннің қол астында британдық сарбаздарды 1777 жылы Саратога шайқасында американдық жеңістен кейін берілді. Континенттік армияның басты кейіпкері генерал Горацио Гейтс, ол Бургойн ұсынған салтқа сай берілу семсерін қабылдаудан бас тартты. Бұрынғы жауларына әдеппен қараған Гейтс генерал Бургойнді шатырына шақырды. Оң жақтағы америкалықтар Континенттік армияда қызмет ететін офицерлер. Трамбулл бұл ашық ауада көріністі АҚШ Капитолиумының ротондасындағы тәуелсіздік декларациясымен (жоғарыда) қарама-қарсы етіп жоспарлаған. Екі суретте де үлкен топтар бейнеленген, бірақ біреуі - ішкі сахна, ал екіншісі - ұқсас көзқараспен ашық жердегі сахна. Бұл шайқас американдықтардың басты жеңісі болды, Жаңа Англияның бөлінуіне жол бермеді және француздардың американдықтарға әскери көмегін қамтамасыз етті. Джон Трумбулл 1817 жылы тапсырды, 1820 жылы орналасты Джордж Вашингтон, маркиз де Лафайет және граф де Рошамбо бастаған біріккен американдық-француздық күш 1781 жылы Йорктаундағы шайқастан кейін лорд Корнуоллис қолбасшылығындағы британдық әскерлердің соңғы берілуін қабылдайды. Суретші ақ боз атты мінгізіп, сол жақта француз офицерлері, оң жақта америкалықтар, қоңыр ат үстіндегі Вашингтонның басшылығымен американдық генерал Бенджамин Линкольнді бейнелейді. Британдықтардың өкілдерін офицерлер ұсынды, бірақ Лорд Корнуоллис өзі қатыспады, оның орнына Чарльз О'Хара өкілдік етті. Бұл жердегі көрініс "Америка тарихының тоңазытқышы" панелі "Корнуоллистің берілуі" панелімен бірдей оқиғаны бейнелейді. Трамбулл Францияда болған кезде француз офицерлерінің портреттерін суретке түсіргеніне мақтанады және суреттің оң жағында американдық тудың астында өзінің шағын автопортреті бар. Жоғарыда айтылғандай, Вашингтон О'Хараның семсерін қабылдамады, өйткені сол кездегі әдет-ғұрыпқа сәйкес, Вашингтонның семсерді Корнуоллистен алуы дұрыс болар еді; генерал-майор Линкольн семсерді Вашингтонның орнына қабылдады. Бас тарту революциялық соғыстың негізгі жаулық әрекеттерін тоқтатуға және 1783 жылғы Париж шартында Америка тәуелсіздігін британдықтардың мойындауына әкелді. 1817 жылы Джон Трумбулл, 1824 жылы Джордж Вашингтон Конгресске 1783 жылы 23 желтоқсанда Континенттік армияның бас қолбасшысы лауазымынан кету туралы өтініш жасады. Вашингтон екі көмекшімен бірге Конгресс президентіне сөйлеп тұр. Сондай-ақ, суретте Томас Миффлин, Элбридж Джерри және АҚШ-тың үш болашақ президенті: Томас Джефферсон, Джеймс Монро және Джеймс Мэдисон бейнеленген. Оның әйелі Марта Вашингтон және оның үш немересі галерея бөлімінен (оң жақтағы балкондағы аймақ) қарап тұрды, бірақ олар Вашингтонның отставкаға кетуіне қатысқан жоқ. Бұл оқиға АҚШ-та әскери билікті азаматтық басқарудың және әскери диктатураны либералды демократияның пайдасына қабылдамаудың дәстүрін қалыптастырды. Сол кезде АҚШ Конгрессі Аннаполистегі Мэриленд штатының штаттық үйінде жиналып отырды. Джон Вандерлин 1836-1837 жылдары тапсырылған, 1847 жылы орналастырылған Алдыңғы планға Кастилия корольдігіне жерді талап ету үшін корольдік байрақты көтеретін Христофор Колумб, оқиғаның қасиеттілігіне орай аяғына шапанын жауып, бас киімсіз тұр. Кемелердің капитандары Ниня мен Пинта соң�...

Вашингтонның апотеозы

Вашингтонның Апотеозы - грек итальян Константино Брумидидің үлкен фрескасы, ол ротонданың күмбезіне арналған окулус арқылы көрінеді. Фрескада Джордж Вашингтон көкте биікке көтеріліп отырғаны бейнеленген. Ол ротонданың еденінен 55 метр биіктікте орналасқан .

Джордж Вашингтон

Джордж Вашингтонның мүсіні - француз неоклассикалық мүсіншісі Жан Антуан Худонның 1790 жылғы толық ұзындығындағы мәрмәрінен көшірмесі Вирджиния штатының Капитолигінде көрнекті орын алады. Уильям Джеймс Хабард 1850-ші жылдардың аяғынан 1934 жылға дейін Ротондада тұрған Худонның есімімен гипстегі көшірмесін жасады. Қазір ол Смитсоновтың американдық өнер мұражайында. Қазіргі қола данасы 1934 жылы Губардтың гипс данасының орнын ауыстырды.

Джеймс Гарфилд

Джеймс Гарфилд - ағаштан жасалған үйде дүниеге келген соңғы американдық президент. Нехаус 1881 жылы Америкаға оралды және Огайоның тумасы болғандықтан, оған Огайодан келген, жақында қаза тапқан президент Джеймс Гарфилдке ескерткіш жасау тапсырылды.

Мартин Лютер Кингтің бюсті

Оның бас-бауыры биік, бельгиялық қара мәрмәрден жасалған пирамидалық негізге орнатылған. Бюст өнер туындысының маңыздылығы мен көрінісіне байланысты кітапхана жөніндегі бірлескен комитет мүсінші таңдауға ұлттық байқау өткізуді шешті. 1982 жылы 21 желтоқсанда Конгресс 153 -ші қарар қабылдады, ол "Кингтің азаматтық құқықтар мен дауыс беру құқығына әсер ететін 1960 жылдардағы тарихи заңнама сияқты мәселелерге қосқан үлесін еске алу үшін" мәрмәрден бюст сатып алуға бағыттады. Конгресс-коммитетінің төрағасы, кітапхананың бірлескен комитетінің төрағасы сенатор Чарльз Матиас, "Мартин Лютер Кинг осы елдің батырларының қатарында өз орнын алады" деп мәлімдеді. Джон Вудроу Уилсон суретшіге қоладан модель жасау үшін 50 000 доллар тапсырыс берілді. Бюстті Ротондада 1986 жылдың 16 қаңтарында, Кингтің туғанына 57 жыл толғанда, миссис Кинг, олардың төрт баласы мен Кингтің әпкесі бірге ашты.

Әйелдердің сайлау құқығы

Бұл топтық портрет монументі ресми түрде Люкреция Мотт, Элизабет Кейди Стэнтон және Сьюзан Б. Энтонидің портреті ретінде белгілі, олар АҚШ-тағы әйелдер сайлау құқығы қозғалысының ізашарлары. Олардың күш-жігері мен кейіннен Алиса Пол сияқты сайлау құқығы белсенділерінің жұмысы ақырында 1920 жылы 19-шы түзетуді қабылдауға әкелді. Бұл жұмысты Аделаида Джонсон (18591955) Италияның Каррара қаласындағы мәрмәр блогынан мүсіндеп шығарған. Портреттер 1893 жылы Дүниежүзілік Колумбия көрмесінде әйелдер ғимаратының Құрмет сотына арналған жеке бюстердің көшірмелері. Детальды бюсттер мүсіннің жоғарғы жағында шегеленген мәрмәрмен қоршалған. Кейбіреулердің пікірінше, мүсіннің бұл бөлігі әйелдердің құқықтарының аяқталмаған жұмысын білдіретін аяқталмаған. Көпшілік ойлағаннан айырмашылығы, ол бірінші әйел президенттің билікке көтерілуімен аяқталмады. Ескерткіш Капитолийге Ұлттық әйелдер партиясы АҚШ әйелдерінің сыйлығы ретінде ұсынды және оны Конгресс атынан кітапхана жөніндегі бірлескен комитет 1921 жылы 10 ақпанда қабылдады. Ашылу рәсімі Ротондада 1921 жылы 15 ақпанда Сьюзан Б. Энтонидің туғанына 101 жыл толғанда өтті. Оған 70-тен астам әйелдер ұйымдарының өкілдері қатысты. Алайда, оның ашылуынан кейін көп ұзамай мүсін Капитолийдің криптасына көшірілді. Ол 75 жыл бойы, ХКР 216 оны Ротондаға көшіруді бұйырғанға дейін, онда көрініс тапты. Айкел 1997 жылы мамыр айында қазіргі орналасқан жеріне, Ротондаға қойылды.

Басқа мүсіндер мен бұйымдар

Ұлттық мүсіндер залы жинағы мен мемориалдық мүсіннен басқа, Ротондада басқа да көптеген бұйымдар бар. Оңтүстік кіреберісінің жанында, Джордж Вашингтонның мүсініне қарама-қарсы, Томас Джефферсонның тәуелсіздік декларациясы бар қола мүсіні орналасқан. Дэвид д'Анжерс мүсінін Урия П. Леви сыйлады және Капитолийде жеке донор берген жалғыз өнер туындысы болып табылады. Батысқа кіреберісінде генерал Улисс С. Грант пен президент Авраам Линкольннің мәрмәр мүсіндері орналасқан. Линкольн мүсіні Конгресс тапсырысымен Вини Риам жобалаған. Грант мүсінін Франклин Симмонс ойлап шығарды және оны Конгресске Республиканың Ұлы Армиясы сыйлады.

Елге және құрметке лайық

Мемлекеттік өтірік пен құрметпен өтірік айтудың басты айырмашылығы - адамның сайланған лауазымды адам немесе әскери офицер болғаны, немесе жеке азамат болғаны. Сондай-ақ, сандықты күзететін құрмет сақшысы да әртүрлі. Адам мемлекеттік жағдайда жатқанда, Америка Құрама Штаттарының Қарулы Күштерінің құрмет сақшысы табутты күзетеді; адам құрметте жатқанда, Америка Құрама Штаттарының Капитолий полициясы табутты азаматтық құрмет сақшысы ретінде күзетеді.