Кіріспе

Кирандул - Үндістанның Чхаттисгарх штатындағы Дантевада ауданындағы қала және муниципалитет. Ол Шаттысгардың астанасы Раипурдан оңтүстікке қарай 400 км жерде және Дантеваданың оңтүстік-батысында 41 км жерде орналасқан. Саяхаттау тәсілі - Рейпур, Билай және Джагдалпурдан жиі автобуспен немесе Джагдалпур мен Вишахапатнамнан пойызбен. 2021 жылғы зерттеуге сәйкес, мұнда әлемдегі ең ірі темір кен шахтасы бар

Демография

2011 жылғы халық санағы бойынша Кирандулдың халқы 18887 адам, оның ішінде 9776 еркек, ал 9111 әйел. 0-6 жастағы балалар саны 2317 адам, бұл Кирандул қаласының жалпы халқының 12,27% құрайды. Кирандул ауданында әйелдердің жыныстық қатынасы 932 болса, мемлекеттік көрсеткіш 991 құрайды. Сонымен қатар, Кирандулда балалардың жыныстық қатынасы 1015-ке жуық, ал Штат бойынша орташа көрсеткіш 969-ға тең. Кирандул қаласының сауаттылық деңгейі 73,7% -ға жоғары, ал мемлекеттік орташа көрсеткіш 71,04% -ды құрайды. Кирандулда ерлердің сауаттылығы 79,9%, ал әйелдердің сауаттылығы 67,02% құрайды.

Өңір

Бұл аймақ негізінен жазық. Байладила жотасы Дантэвададан оңтүстік-батысқа қарай 41 км жерде орналасқан. Биіктігі 1276 м, Байладила жотасының бір төбесі - Чаттисгарх штатының ең биік нүктесі. Байладила өнеркәсіптік аймақ ретінде құрылды, ол екі қалаға бөлінді, атап айтқанда Баде Бачели (Дантевададан 29 шақырым) және Кирандул (Дантевададан 41 шақырым).

Климат

Байладила аймағында жаз мезгілі жылы, ал қыста суық болмайды. Жазғы ауа температурасы мамыр мен маусым айларында 40 градусқа дейін көтеріледі, ал қысқы ауа температурасы 10 градусқа дейін төмендейді. Бұл аймақта маусым мен қазан аралығында муссон кезінде қатты жаңбыр жауады. Жаңбырлы маусымда ауа райы дауылмен бірге болады, ал төбе бақтарын қалың бұлттар мен тығыз тұман жауып тұрады, бұл көрінуді төмендетеді.

Тарих

Байладиланы коммерциялық мақсатта ашудың тарихы 1955-56 жылдары басталады. Сол кезде Жапондық болат зауыттары қауымдастығының профессоры Еуэмура Үндістанның геологиялық зерттеулер жөніндегі мемоарларын зерттей отырып, Жапондық болат зауыттарының назарын темір кенінің мол қоры мен оның Үндістанның шығыс жағалауына жақын екендігіне аударды. Кейін 1960 жылы Жапон болат зауыттарымен келісімге қол қойылды. 1964 жылы NMDC жобалық баяндамасын мақұлдады, ал кен комбинаты 1968 жылы қарашада ашылды. Кейіннен Ұлттық минералдық даму корпорациясы Жапонияның көмегімен Кирандулда алғашқы темір кен зауытын құрды. Қазіргі уақытта Kobe Steel, Ltd. (株式会社神戸製鋼所) Жапония оның кенінің ең ірі сатып алушысы болып табылады, бірақ бұдан бұрын ол Билай болат зауытында да кен сатқан. Кирандул Үндістан тәуелсіздік алғанға дейін Бастар княздікінің маңызды бөлігі болған. Бастар аймағы Урангалдың (Теләнғана) Какатия патшасы Пратапа Рудра Деваның ағасы Аннама Деваның тұсында өркендеді. XIX ғасырда бұл аймақ ағылшын билігіне кірді. Ақырында, 1948 жылы 1 қаңтарда Үндістан одағына қосылды, қала Мадхья-Прадештің Бастар ауданының бөлігі болды, ал кейін 2000 жылы жаңа құрылған Чхаттисгарх штатына кірді.

Экономика

Мұндағы темір кен орындары да туристерді қызықтырады. Бұл кен орындарын "НАВРАТНА" мемлекеттік ұйымы басқарады. Алайда, шахтаға кіру үшін рұқсат алу керек, бұл үшін NMDC кеңсесінен өтініш алу керек. Шахталар әдетте жыл сайын Вишвакарма Пуджа күні жұртшылық үшін ашық болады және осы уақытта көптеген адамдар келеді. Байладила темір кенінің аймағы 40 км ұзындығы 10 км енімен, негізінен төбе басына қарай созылып жатыр. Бұл аймақта 14 кен орнында 1200 млн. тонна жоғары сапалы темір кені бар. 14 кен орны ашылған, оның 3-і қазылып жатыр. 14/11С және 11В кен орындары - Кирандул кешенінде орналасқан кен орындары, ал 5, 10 және 11А кен орындары - Байладила темір кен орындарының Бачели кешенінде орналасқан. Байладила кен орнының 14-ші шахтасы - Индиядағы алғашқы механикаландырылған темір кен орнының ашық шахтасы. Байладила 11С кен орны 1988 жылдың маусым айында пайдалануға берілді. Кен Висакапатнам порты арқылы экспортталады. Осылайша, бүкіл аймақ NMDC-нің шахталарын ашу арқылы өркениеттің негізгі ағынына айналды. Бүгінде Байладила - әлемдік темір кен нарығында жоғары сапалы темір кенінің арқасында танымал атау. Байладила кешенінде темірдің құрамы +66% құрайтын, күкіртсіз және басқа да зиянды материалдарсыз және болат жасау үшін қажетті физикалық қасиеттері бар әлемдегі ең жақсы сапалы қатты түйірлі кен бар. Ессар болат балшығын өңдеу зауыты Кирандулда орналасқан, ол балшықты құбыр арқылы Висакапатнамдағы Ессар болат балшығы зауытына темір кенін тасымалдау үшін пайдаланылады. Жеке пайдалану үшін оның жеке тікұшақ айлағы бар. Кирандул-Визаг құбыр жолы 267 км-ге созылып, Үндістандағы ең ұзын шлак құбыр жолы болып табылады.

Көлік

Кирандул қаласына жеңіл кіруге болады, ол Раипур, Висакапатнам және Хайдарабад қалаларымен барлық ауа райына сай жолдармен жақсы байланысты. Оған Вишахапатнамнан темір жол арқылы да жетуге болады. Осы сектордан темір кенін Висахапатнам портына темір жол арқылы тұрақты тасымалдау жүзеге асырылады.

Темір жол көлігі

Шығыс жағалау темір жолының Котаваласа - Кирандул желісі Кирандулдан Висахапатнамға дейін Корапут арқылы шығыс Гат арқылы салынады. Аракү станциясына дейін көптеген туннельдер бар. Сондай-ақ, ол Шығыс Гаттардағы ең биік кең гаузелдік станция - Семилигуда арқылы өтеді. Кирандул Коттаваласа темір жолы - Шығыс Гаталардағы рекордтық биіктіктегі кең жолақты темір жол. "KK" желісі - бұл Jammu-дағы желіден кейін екінші ең биік кең жолақты темір жол желісі. Байладиладан Вишахапатнамға Жағдалпур арқылы темір кенін шығару мақсатында Ұлттық минералды дамыту корпорациясы (NMDC) Кирандулдан шектеулі жолаушылар пойыздарымен темір кенін шығару үшін желі бар. Байладиладан Жағдалпурға дейінгі темір жол желісін екі есеге көбейту жоспарлануда. 2023 жылдың қараша айына қарай Қирандулдан темір жол желісін екі еселеу жұмыстары басталды. Үндістан темір жолы кеңейту жұмыстарын қолға алды. Бұл жобаның құны шамамен 870 млн. теңге болады деп күтілуде. Алғашқы бөлігін НМДК көтереді.

Әуе көлігі

Жағдалпур қаласында әуежай бар, бірақ соңғы жылдары бұл жерден жоспарлы рейстер жүргізілмеді. Бұл жағдай 2020 жылы ШТ-ның бас әкімі Бхупеш Багелдің ұшу қызметін ашыуымен өзгерді, осылайша Жағдалпур штатында екінші азаматтық әуежай болу мәртебесіне ие болды. 2018 жылы Бхубанешвар мен Раипур қалаларына ұшуды бірнеше рет бастағанмен, жоба сәтті аяқталмады. Ал, Әлия Дантшевари әуежайынан Рейпур мен Хайдарабадқа рейстерді Альянс Эйр жүзеге асырады. Бұл жолдар арқылы баратын жерлерге 7 сағат және 12 сағат уақыт жұмсауға қарағанда, уақыт үнемделеді. Әуежайды негізінен саяси көшбасшылар және армия мен полиция көтерілісшілерге байланысты операциялар үшін пайдаланған. Соңғы уақытта жүргізілген жобалар бойынша әуежай жақын маңдағы аудандар тұрғындарына жақсы қызмет көрсетеді және мемлекетте туризмді дамытудың құралы ретінде қызмет етеді. Әуежайдан медициналық жабдықтар мен дәрі-дәрмектерді тасымалдау оңай болғандықтан, COVID-19-ға қарсы вакцинация бағдарламасын іске асыруға көмектесті. Ең жақын әуежайлар - Раипур қаласының Раипур әуежайы және Вишахапатнам әуежайы, Андхра Прадеш. Сонымен қатар, Шаттисгарх штатының Кирандул ауданындағы Бэйнпалда Свастик үлгісіндегі Маа Дантешвари атты жаңа вертолет айлағы салынып, 2024 жылдың басында пайдалануға беріледі. 25 гектарға созылған бұл әуежай 200 млн. теңгеге Om Sai Airports Private Limited компаниясы тарапынан салынып жатыр. Гелипорт негізінен туризм және коммерциялық мақсаттар үшін пайдаланылады, сонымен қатар оны аудандық әкімдік төтенше жағдайлар үшін пайдаланады. Қызметтерді пайдаланатын негізгі тұтынушылар - NMDC және Үндістан темір жолының қызметкерлері. Қазіргі уақытта 1 тікұшақ айлағының көмегімен ашылатын осы әуежайда құрылыс аяқталғаннан кейін 8 тікұшақ айлағы, салон, отын фермасы және өрт сөндіру станциясы болады. Қызмет көрсету бағыттары: Кирандул Хайдарабад Кирандул, Кирандул Раипур Кирандул, Кирандул Жағадалпур Кирандул, Кирандул Биласпур Кирандул әуе чартерлік қызметі ретінде. Жақында чартерлік қызмет басталады деп күтілуде.