Кіріспе
Токио университеті (東京大学, жапон тілінде Тодай, ағылшын тілінде UTokyo) – Жапонияның Токио қаласындағы Бункё ауданында орналасқан мемлекеттік зерттеу университеті. 1877 жылы бірнеше батыстың ықпалына дейінгі мекемелердің бірігуі нәтижесінде құрылған елдің алғашқы заманауи университеті. Оның тікелей алдыңғылары – 1684 жылы құрылған Тенмонгата және Шохейзака институты. Университет қазіргі атауымен құрылғанмен, 1886 жылы Императорлық университет (帝國大學, Тэйкоку дайгаку) деп, ал кейін басқа императорлық университеттерден ажырату үшін Токио Императорлық университеті (東京帝國大學, Токио тэйкоку дайгаку) деп қайта аталды. Бүгінде университет 10 факультет, 15 магистратура және 11 қосалқы зерттеу институтынан тұрады. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, университетте барлығы 13 974 бакалавр және 14 258 магистр студенті оқып жатыр. Сонымен қатар, UTokyo Үлкен Токио аймағында бірнеше шағын кампустарды және Жапония мен әлем бойынша 60-тан астам нысандарды басқарады. UTokyo-ның жалпы жер көлемі 326 шаршы километрді (шамамен 80 586 акр немесе 32 600 гектар) құрайды, бұл оны елдегі ең ірі жер иелерінің қатарына қосады. 2024 жылғы мәліметтер бойынша, UTokyo-ның түлектері мен осы уақытқа дейін жұмыс істеген профессор-оқытушылардың арасында Жапонияның 17 премьер-министрі (барлығы 64-тің ішінде), 18 Нобель сыйлығының лауреаты, бес астронавт және Филдс жүлдесінің иегері бар. Сонымен қатар, UTokyo түлектері Toyota Motor, Nissan Group және Hitachi сияқты Жапонияның ірі компанияларын құрды. UTokyo түлектері Nikkei 225 компанияларының шамамен төрттен бірінде (2014 жылы – 47 компания), Ұлттық диетаның жалпы орындарының бестен бірінде (2023 жылы – 713 орынның 139-ы) басшылық лауазымдарды иеленеді. Бұл мектеп 1791 жылы Шохеизака институты (昌平坂学問所, Shoheizaka Gakumonjo) деп аталды және Токугава сёгунатының тікелей басқаруына көшті, бұл Кансей реформаларының бір бөлігі болды. 1684 жылы құрылған Тенмонгата (天文方) сёгунаттың астрономиялық зерттеулер мен білім беру бөлімі болды. Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін ол батыс білімдерін зерттейтін Кайсей мектебіне (開成学校) айналды. 1858 жылы құрылған Канда Отамагайке вакцинация орталығы, шығыс медицинасына қарама-қарсы батыс медицинасының мектебіне – Токио Игаккоға (東京医学校, Токио медициналық мектебі) айналды. Елдегі алғашқы университетті құру жоспарлары Мейдзи қайта жаңғыруынан кейін жасалса да, 1875 жылға дейін осы мектептерді біріктіру арқылы университет құру туралы шешім қабылданды.
The University of Tokyo (東京大学, abbreviated as Tōdai in Japanese and UTokyo in English) is a public research university in Bunkyō, Tokyo, Japan. Founded in 1877 as the nation's first modern university by the merger of several pre westernisation era institutions, its direct predecessors include the Tenmongata (founded in 1684) and the Shoheizaka Institute. Although established under its current name, the university was renamed Imperial University (帝國大學, Teikoku daigaku) in 1886 and was further retitled Tokyo Imperial University (東京帝國大學, Tōkyō teikoku daigaku) to distinguish it from other imperial universities established later. Today, the university consists of 10 faculties, 15 graduate schools, and 11 affiliated research institutes. As of 2023, it has a total of 13,974 undergraduate students and 14,258 graduate students. Additionally, UTokyo operates several smaller campuses in the Greater Tokyo Area and over 60 facilities across Japan and globally. UTokyo's total land holdings amount to 326 square kilometres (approximately 80,586 acres or 32,600 hectares), placing it amongst the largest landowners in the country. As of 2024, UTokyo's alumni and past and present faculty include 17 prime ministers of Japan (out of 64), 18 Nobel Prize laureates, five astronauts, and a Fields Medalist. Additionally, UTokyo alumni have founded some of Japan's largest companies, such as Toyota Motor, Nissan Group and Hitachi. UTokyo alumni have also consistently held chief executive positions in approximately a quarter of the Nikkei 225 companies (47 in 2014), a fifth of the total seats in the National Diet (139 out of 713 in 2023), This school was renamed the Shoheizaka Institute (昌平坂学問所, Shoheizaka Gakumonjo) and came to be operated directly by the Tokugawa Shogunate in 1791 as part of the Kansei Reforms. The Tenmongata (天文方), established in 1684, was the astronomical research and education arm of the Shogunate. It evolved into the Kaisei School (開成学校), a school for Western learnings, after the Meiji Restoration. The Kanda Otamagaike Vaccination Centre, established in 1858, evolved into a school of Western medicine (as opposed to Oriental medicine) called Tokyo Igakko (東京医学校, Tokyo Medical School). Although plans to establish the country's first university had been in place just after the Meiji Restoration, it was not until around 1875 that it was decided to form the university by merging these schools.
Негізін қалау
Токио университеті (東京大學 Tokyo daigaku) 1877 жылғы 12 сәуірде Мейдзи үкіметімен құрылды. Бұрынғы мектептерде қамтылған салаларға сәйкес, ол төрт факультетпен басталды: Заң, Ғылым, Әдебиет және Медицина. Кейіннен Императорлық инженерлік колледж университетке біріктіріліп, Инженерлік факультетке айналды. 1886 жылы университет Императорлық университет (帝國大學, Teikoku daigaku) деп аталды, ал 1897 жылы келесі императорлық университет, қазіргі Киото университеті құрылғаннан кейін Токио Императорлық университеті (東京帝國大學, Tōkyō teikoku daigaku) деген атауды алды. 1888 жылға қарай барлық факультеттер Токиодағы Маэда әулетінің бұрынғы резиденциясына, Хонгоға көшірілді және бүгінге дейін сол жерде жұмыс істеп келеді. Бұл көшіруден бұрын салынған сирек сақталған құрылыстардың бірі – Акамон (赤門) қақпасы, ол университеттің кеңінен танылған символына айналды. Қазіргі заманғы оқу орны ретіндегі алғашқы екі онжылдықта Токио университеті еуропалық және американдық ғалымдардың еңбегінен көп үлкен пайда көрді. 1871 жылы Мейдзи үкіметі академиялық пәндердің бағыты туралы шешім қабылдады: инженерлік – Ұлыбританиядан, математика, физика және халықаралық құқық – Франциядан, ал саясаттану, экономика және медицина – неміс тәжірибесінен үйренуге тиіс болды. Сонымен қатар, ауыл шаруашылығы және коммерциялық құқық саласындағы білім АҚШ-тан алынуға тиіс еді. Осы саясатқа сәйкес, Токио университеті мен оның алдыңғы мекемелері түлектерін осы елдердің университеттеріне жіберді және сондай-ақ олардан лекторыларды шақырды. Алайда, 1880-жылдарға қарай жапон үкіметі факультет пен студенттер арасында француздық республикалық және британдық конституциялық монархиялық идеялардың таралуына алаңдады, сондықтан Білім министрі Такато Оки университетке ағылшын тілін оқыту тілі ретінде қолдануды азайтуды және оның орнына жапон тіліне көшуді тапсырды. Бұл өзгеріс Еуропадан білім алған Токио университетінің түлектерінің елге оралуымен бірге болды, және олар бұрын негізінен шетелдік ғалымдар атқаратын қызметтерге орналаса бастады.
Үлкен Канто жер сілкінісі
1923 жылдың 1 қыркүйегінде Ұлы Канто жер сілкінісі Канто жазығын қамтыды, университетке зор зиян келтірді. Бұл зиянға кітапхананы қоса алғанда, негізгі ғимараттардың дерлік барлығының толықтай қирауы, сондай-ақ оларда сақталған құнды ғылыми және тарихи үлгілер мен деректердің жоғалуы кірді. Бұл университет арасында, мысалы, Йойоги сияқты үлкен аумаққа көшу қажеттігі туралы кең пікірталас тудырды, бірақ ақырында мұндай жоспарлар қабылданбады. Оның орнына университет Маэда әулетіне тиесілі болған, жақын жердегі қосымша жерді сатып алып, онда кеңейді. Университет пен оның кітапханасын қайта жаңарту мәселесі 1923 жылдың қыркүйегінде Ұлттар Лигасының төртінші жалпы мәжілісінде көтерілді, онда қолдау көрсету туралы бірауыздан шешім қабылданды. Американдық меценат Джон Д. Рокфеллер кіші жеке өзі 2 миллион доллар (2023 жылы шамамен 36 миллион доллар) көмек көрсетті. Ұлыбритания бұрынғы премьер-министр Эрл Артур Балфур басқаратын комиссия құрып, қаржылық және мәдени тұрғыдан маңызды үлес қосты. Бүгінгі Хонго кампусындағы ғимараттардың көп бөлігі осы қайта құру кезеңінде салынды, ал олардың ерекше Колледждік готика стилі оларды жобалаған архитектор Йошиказу Учиданың құрметіне «Учида готикасы» (内田ゴシック) деп аталады. Жер сілкінісі университетке әкелген тағы бір маңызды өзгеріс – сейсмологияны зерттеу саласын кеңейту болды. Ұзақ жылдар бойы сейсмикалық белсенді елдегі жалғыз университет болғандықтан, университет сейсмология саласындағы зерттеулерімен танымал болды, әсіресе оның түлегі және профессоры Фусакичи Оморидің жер сілкінісінің кейінгі дірілдерін сандық бағалауда (Омори заңы) және бастапқы толқындарды тіркей алатын жаңа типтегі сейсмометрді жасаудағы үлесі ерекше. Университет 1923 жылдың қараша айында жер сілкінісінің себептерін және салдарларын терең зерттеу және болашақ сейсмикалық оқиғаларға жақсы дайындалу мақсатында тәуелсіз сейсмология бөлімін құрды. 1925 жылы үкіметтік гранттың арқасында университет құрамында Жер сілкінісін зерттеу институты құрылды, ол бүгінгі күнге дейін үздіксіз жұмыс істеп келеді.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1941 жылы Жапония империясы Перл-Харбордағы американдық базаларға шабуыл жасап, Германиямен бірге Екінші дүниежүзілік соғысқа Орталық держава ретінде қосылды. 1943 жылдың соңына қарай, Тынық мұхитындағы майданда Жапония елеулі жеңіліске ұшырағандықтан, гуманитарлық ғылымдарды оқыған университет студенттерін соғысқа жұмсау туралы шешім қабылданды. Соғыс жылдарында Токио университетінің 1652 студенті мен түлегі қаза тапты, олардың ішінде дәрігерлер, инженерлер, дипломаттар сияқты түрлі азаматтық мамандықтардағы мамандар және соғыста қаза болғандар бар. Олар Хонго кампусының алдындағы қақпасына орнатылған ескерткішпен мәңгі есте қалды. Инженерлік және ғылым факультеттерінің көптеген студенттері университетте оқуын жалғастырды немесе тәлімдік инженер ретінде жұмыс істеді, себебі ғылым мен технологияның білімі соғыс үшін өте маңызды деп есептелді. Физика факультетінің студенті болған Лео Эсика 2007 жылы университет өмірінен естеліктерімен бөлісті: «1945 жылдың 9 наурызында 100 мыңнан астам азаматтың қаза тапқан Токиоға жасалған әуе шабуылынан кейін профессор Танака әдеттегідей сабақ өткізді, соғыс туралы ештеңе айтпады». Токио университетінің ғимараттары мен құрылыстары әуе шабуылынан сақталғандықтан, білім беру және ғылыми зерттеулер үздіксіз жалғасты. Соғыс кезінде, әсіресе авиация, машина жасау, электроника және кеме жасау салаларында инженерлерге деген сұраныс артып, 1942 жылы Токио университетінде екінші инженерлік факультет (第二工学部) ашылды. Жаңа салынған Чиба кампусында бір уақытта 800-ге жуық студент білім алды және маңызды әскери-инженерлік зерттеулер жүргізілді. 1951 жылы жабылып, оның орнына Роппонгидегі үшінші жаяу әскер полкінің бұрынғы штабы орналасқан жерде Өнеркәсіптік ғылым институты құрылды. Соғыс жылдары Император армиясы университеттің құрылыстарын бірнеше рет пайдалануға тырысты, оның ішінде университетті Сендайға көшіру және Хонго кампусын күтілетін одақтастардың десанты – «Даунфолл» операциясы үшін бекініс ретінде пайдалану жоспарлары қарастырылды, бұл Император сарайын қорғауға бағытталған болатын. Президент Йошиказу Учида елдің ұзақ мерзімді дамуы үшін мәдениеттің, білім берудің және ғылыми зерттеулердің маңыздылығын түсіндіріп, осы өтініштерді үнемі қабылдамады. 1945 жылдың қыркүйегінде Учида мен Шигеру Намбара, Заң факультетінің деканы, кампустың одақтастардың штаб-пәтеріне айналуына қарсы тұрды. Оның орнына Дай Ичи Семей ғимараты таңдалды. 1945 жылдың желтоқсанында Намбара Учиданың орнына президент болып тағайындалды.
Соғыстан кейінгі кезең
Екінші дүниежүзілік соғыста Жапония жеңілгеннен кейін американдық оккупация кезеңінде университет атауынан "империяль" (帝国) сөзін алып тастап, бастапқы атына – Токио университетіне (東京大学) қайта оралды. Осы кезеңде Жапонияның білім беру жүйесі американдық үлгіге сәйкес реформаланды. Нәтижесінде, Токио университеті екі жоғары мектеппен бірікті, бұл мектептер университетке дайындық жасайтын ұлдарға арналған интернаттар болатын. Осылайша, 1949 жылы университет қазіргі күнгідей төрт жылдық білім беретін оқу орнына айналды. Токио университетімен біріккен жоғары мектептердің бірі – Бірінші жоғары мектеп, Өнер және ғылым колледжіне айналды. Бұл жаңа колледж, Комаба кампусындағы бұрынғы жоғары мектеп орнында жұмыс істей келе, студенттердің бірінші курс және жарты жылдық білімін беру міндетін алды. Сонымен қатар, осы кезеңде UTokyo алғаш рет қыз студенттерді қабылдады. 1946 жылдың сәуір айында алғашқы он тоғыз қыз студент оқуға қабылданды.
Токио университеті арасындағы қақтығыс
1960 жылдары әлем бойынша студенттік наразылықтардың күшеюі байқалды, оның ішінде Вьетнам соғысына қарсы наразылықтар және Франциядағы 1968 жылғы мамыр оқиғалары. Бұл дәуірдің рухы Жапонияда да айқын сезілді, оны 1960 жылғы Анпо наразылықтары символы етті, онда Токио университетінің студенті Мичико Камбаның қазасы қоғамдық наразылықты тудырды. 1968 жылы Тодай Фунсо (東大紛争, Токио университеті қақтығысы) медицина студенттерінің интернатура шарттарын жақсарту талабымен басталды, олар дәрігер дипломын алғанға дейін ұзақ сағаттар бойы еңбек ақысыз жұмыс істеуге мәжбүр болды. 1968 жылғы қаңтарда студенттердің белгісіз мерзімге ереуілге шығу шешімі қақтығысты күшейтті, және студенттер мен оқытушылар арасындағы қақтығыстан кейін жағдай одан әрі шиеленісті. Шиеленіс осы кезде радикалды студенттер, олардың көпшілігі Zenkyōtō (Барлық кампус бірлескен күрес комитеттері) мүшелері болған, Ясуда аудиториясын басып алғанда шарықтауға жетті, нәтижесінде университет маусым айында тәртіп сақшыларын шақыруға мәжбүр болды – бұл университет автономиясынан бас тарту ретінде қарастырылды. Жағдайды реттеу әрекеттері университет басшыларының отставкаға кетуімен және келіссөздерді бастаған Като Ичироның уақытша президент ретінде тағайындалуымен басталды. Қақтығыс 1969 жылғы қаңтарда полицияның басып алған студенттерді шығару үшін жүргізген толыққанды операциясынан кейін аяқталды. Бұл операцияға 8500-ден астам тәртіп сақшысы қатысты, олар аудитория ішінде табылған Молотов коктейльдерімен және мәрмәр тастармен қарсылық көрсеткен студенттермен бетпе-бет келді. Премьер-министр Айсаку Сато, өзі де Токио университетінің түлегі (Заң, 1924), аудиториядағы наразылық білдірушілер күшпен шығарылғаннан кейін бір күн өткенде университетке барып, сол жылығы қабылдау емтиханын тоқтату туралы шешім қабылдады. Бұл жоғары сынып студенттерін Киото университеті және Хитоцубаси университеті сияқты басқа университеттерге түсуге мәжбүр етті, нәтижесінде, қалыпты жағдайда осы университеттерге қабылданған көптеген үміткерлер қабылданбады. (Жапонияда үміткерлер бірнеше беделді ұлттық университеттерге түсуге құқығы жоқ.) Осыдан кейін 633 қылмыстық іс қозғалды және түрлі жазалар тағайындалды, бұл университет тарихындағы даулы кезең болды.
Әйелдер білім беруі
Университет алғаш рет 1946 жылы қыз студенттерді қабылдады. Студенттер құрамында ерлер басым болғанмен, гендерлік теңдікті қамтамасыз ету үшін әртүрлі талпыныстар жасалды. 2023 жылы бірінші курсқа түскен студенттердің 23 пайызын қыздар құрады, бұл университет тарихындағы ең жоғары көрсеткіш. 2022 жылы магистранттардың ширегі әйелдерден тұрды.
ХХІ ғасырдағы реформалар
2004 жылы британдық Times Higher Education журналы QS-пен бірлесіп әлемдік университеттер рейтингін алғаш жариялағанда, Токио университеті әлемде 12-орында болды. 2024 жылғы рейтингтің соңғы нұсқасында ол 29-орынға түсті. QS енді өз рейтингін ұсынады, онда Токио университеті 28-орында тұр. Бұл көрсеткіштер университет әлемдегі әріптестерінен қалып қоюы мүмкін екенін және болашақта сапалы білім беру мен әлемдік деңгейдегі зерттеулер үшін қажетті жағдайды қамтамасыз етуде қиындықтарға тап болуы мүмкін деген алаңдаушылықты күшейтеді. Токио университеті күрделі жағдайға тап болды. 1990 жылдан бері Жапонияның ұзаққа созылған экономикалық төмендеуі жапондық компаниялардың ғылыми-зерттеу және дамуға бұрынғыдай инвестиция жасауға ынтасын азайтты. Сонымен қатар, 2004 жылдан бері үкіметтік басқару шығындарына бөлінетін грант (運営費交付金) жыл сайын бір процентке қысқартылып келеді. Бұл саясат, университеттердің грантқа тәуелділігін азайту және олардың тәуелсіздігін арттыру мақсатымен қабылданғанымен, университеттердің бәсекеге қабілеттілігінің төмендеуіне себепкер болды деп саналады. Осы мәселелерді шешу үшін Токио университеті бірқатар реформалар жүргізді. 2004 жылы Токио университеті Edge Capital Partners (UTEC) құрылды. Университетке байланысты бұл венчурлік қор Токио университетінің ғылыми-зерттеу және даму нәтижелері негізінде туындаған кәсіпкерлікті қолдап, қоғамдағы инновацияларды дамытуға бағытталған. 2006 жылы Кашива кампусының дамуының бірінші кезеңі аяқталды. Кашива қаласының шетінде орналасқан, зерттеулерге бағытталған бұл кампус 405 313 шаршы метр (100 акр) аумақты алып жатыр және құрылғаннан бері ғылыми зерттеулердің алдыңғы қатарында тұр. 2010 жылы студенттік контингенттің халықаралықтандыруын және әртараптандыруын мақсатымен университет халықаралық студенттер үшін күзгі қабылдау мүмкіндіктерін кеңейтті. Токио университеті 2027 жылға қарай 300 әйел оқытушы лауазымын жаңадан құру арқылы әйелдер факультетінің үлесін 25 проценттен жоғарылатуды жоспарлап отыр. 2021 жылы жаңа сайланған президент Теруо Фудзи өзінің қызмет ету кезеңінде университет үшін бағыт-бағдар беретін UTokyo Compass аясын жариялады, ол әртүрлілік, диалог және жақсы болашақ құруға бағытталған. Бұл ая университеттердің жаңа дәуірдегі дербестігі мен шығармашылығын атап өтеді, сондай-ақ білімге, адамдарға және орындарға қатысты көп қырлы көзқарастарды қолдайды. Компас университет және қоғам арасындағы диалогты түсіну, сұрақ қою, инклюзивтілікті дамыту және жаһандық мәселелерді шешу үшін маңызды құрал ретінде қарастырады. Өзінің мәлімдемесінде ол Токио университетін "әлемнің кез келген адамы қосылғысы келетін университет" етуге уәде берді.
Қабылдаулар
Токио университетінің түсу емтиханы (東大入試, todai nyushi) Жапониядағы ең іріктелген емтихан саналады және оның жетістігіне жету өте қиын. Өтініш беру үшін үміткерлер Университетке түсу жөніндегі жалпы тестілеуден (共通テスト) жоғары ұпал жинауы керек. Токио университетіне түсушілер осы емтиханда кем дегенде жеті пәннен емтихан тапсыруы тиіс. Табиғат ғылымдарына үміткерлер математикадан екі емтихан, жапон тілі (қазіргі заманғы тіл, классика және қытай классикасын қоса алғанда), шетел тілі, ғылым (физика, химия, биология және геологиядан екі пән) және әлеуметтік-гуманитарлық пән (география, жапон тарихы немесе әлемдік тарихтан таңдалады) пәндерінен емтихан тапсырады. Гуманитарлық бағыттағы үміткерлер екі әлеуметтік-гуманитарлық және бір ғылым пәнінен емтихан тапсырады. Жалпы тестілеу нәтижелеріне сүйене отырып, ақпан айының соңында негізгі емтиханға қатысуға соңғы қабылдау орындарының санынан шамамен үш есе көп үміткерлер шақырылады. Мамандығына қарамастан, барлық студенттер математиканы жақсы білуі және тілдерді меңгеруі керек деген принципке сүйене отырып, барлық үміткерлер үшін математика, жапон тілі және бір шетел тілі міндетті пәндер болып табылады. Бұл емтиханда табиғат ғылымдарына үміткерлер жоғары математика, ағылшын тілі, жапон тілі және екі ғылым пәнінен емтихан тапсырады. Гуманитарлық бағыттағы үміткерлер математика, шетел тілі, жоғары деңгейдегі жапон тілі және екі әлеуметтік-гуманитарлық пән (география, жапон тарихы, әлемдік тарих) пәндерінен емтихан тапсырады. Токио университеті барлық үміткерлерден, тіпті табиғат ғылымдарын оқығысы келетіндерден де жапон және қытай классикасынан жазбаша емтихан тапсыруды талап ететін жалғыз университет ретінде белгілі. Кейбір үміткерлер әңгімелесуге шақырылады. Сәтті өтіп, қабылданған үміткерлер сол жылдың наурыз айында хабарланады және сәуір айында оқуға қабылданады. Бакалавриатқа қабылдаудың ресми көрсеткіші шамамен 30 пайызды құрайды, бұл жалпы тестілеу нәтижелеріне сүйене отырып емтиханға қатысуға рұқсат етілген студенттердің санын шектеу саясатымен байланысты, бұл емтихан бағаларын сапалы етуді қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Жапонияның университеттерге қабылдау саясаты үміткерлерге бірнеше беделді ұлттық университеттерге түсуге мүмкіндік бермейді, сондықтан болашақ студенттер басқа ұлттық университеттерге ауысып, онда оқуға түсу мүмкіндігін арттыруға тырысады.
Жас балалар бөлімі
Университеттің құрылған күні 12 сәуірде түлектерді қабылдау рәсімі өтеді. Барлық бірінші курс студенттері Комабадағы Өнер және ғылым колледжінде тіркеледі, бұл Комаба кампусы 1949 жылға дейін Бірінші жоғары мектеп (第一高等学校) деп аталған жеке пансиондық мектеп ретінде болған кезеңнің қалдығы. Олар білімдерін сол жерде бір жарым жыл бойы алады. Студенттер бұрын ешқашан оқымаған шет тілін кем дегенде бір жыл бойы оқуға міндетті, сабақтар олардың таңдауына сәйкес құрылады. Көптеген студенттердің таңдауы қытай, француз, неміс, корей, испан және орыс тілдері болып табылады. Бұл сабақтар студенттердің әртүрлі ортадан келген құрбыларымен араласып, ұзаққа созылатын достық қарым-қатынас құруға мүмкіндік беретін орындар болуы керек, әсіресе олар көп уақытты бірге өткізетіндіктен. Дәстүр бойынша, алдыңғы курс студенттері (уэкура, 上クラ) жаңа келгендерді сәуір айының басында түнгі бағдарламалық лагерьлерге (ори гасшуку, オリ合宿) шақырады. Кіші курс студенттері арасында қатаң академиялық бәсекелестік жиі кездеседі, өйткені олар екінші жылдың қыркүйегінде жоғары дивизионға (Шингаку Сентаку, 進学選択, немесе кең таралған Синфури, 進振り) түсуге дайындалады, онда Комабадағы алғашқы бір жарым жылдық оқу нәтижелеріне сәйкес факультеттерге бөлінеді. Ақпараттық ғылымдар факультеті, Медицина факультеті және Социология факультеті Шингаку Сентаку-дағы ең таңдаулы факультеттердің қатарында.
Студенттік тұрғын үй
Университет интернат ретінде құрылғанына қарамастан, бакалавриат студенттерінің көпшілігі отбасымен бірге немесе университетке қарасты емес жатақханаларда тұрады. 2001 жылдың тамызында Комаба жатақханасы (駒場寮, Komaba ryo) жабылып, осы күнге дейін университеттегі отандық студенттер үшін кампуста жатақхана қызметі тоқтатылды. Бакалавриат студенттері үшін Митака, Тосима, Оиваке және Межиродай деген төрт университет жатақханасы бар. 2021 жылы студенттердің шамамен бес пайызы университет жатақханаларының бірінде тұрды. Университет халықаралық студенттерге көбірек мүмкіндіктер ұсынады, олар үшін Комаба мен Кашивада кампуста жатақханалар қарастырылған.
Студенттік газеттер мен журналдар
Тодай Шимбун (東大新聞) – 1920 жылы алғашқы саны жарық көрген және қазірге дейін жұмыс істеп келе жатқан ең көне университет газеті. Газеттің редакциялық алқасы елдің баспа индустриясындағы бірнеше маңызды тұлғаларды тәрбиеледі. 2024 жылғы наурыз айының мәліметі бойынша, елдегі нарықтық капитализация бойынша 13-орынды иеленген Recruit жетекші кадрлық компаниясы 1961 жылы Тодай Шимбун газетінің жарнама бөлімінен бөлініп шықты. Басқа да бірнеше жаңа университет газеттері мен журналдар бар, олардың ең белгілісі – Кокаша (恒河沙). Кокашаның оқу жылының басында шығатын санында өткен жылғы студенттердің оқытушылар туралы пікірлері жарияланады, және бұл студенттердің қай модульдерді таңдау керектігін шешуге көмектеседі. Бұдан басқа, biscUiT, Тодай Шимпо және Комаба Таймс сияқты бірнеше жаңа студенттік журналдар да бар. Сонымен қатар, UT базасы мен UmeeT сияқты студенттік веб-медиалар да студенттер арасында кеңінен танымал.
Ағалар бөлімі
Шингаку Sentaku-ды аяқтағаннан кейін екінші курс студенттері өздері таңдаған мамандық бойынша тереңдеу үшін жоғары деңгейдегі факультеттерге қабылданады. Комабада орналасқан Өнер және ғылым колледжінің жоғары деңгейдегі факультеті мен Математика кафедрасын қоспағанда, қалған барлық жоғары деңгейдегі факультеттер Хонгода орналасқан. Осының салдарынан, студенттердің шамамен 85 пайызы университет өмірінің жаңа кезеңін сол жерде бастайды. Хонго кампусы Токио орталығына жақын орналасқан, бұл жақын жердегі көптеген мейрамханаларға, кафелерге және ірі мұражайларға қол жеткізуге мүмкіндік береді. Бұған қоса, кампустың өзінде он бес асхана мен мейрамхана, тоғыз кафе, тоғыз дүкен мен киоск, бір кітап дүкені, екі шаштараз және екі 25 метрлік бассейні бар жер асты спорт залы бар. Бітіру салтанаты наурыз айының соңында өтеді. Бітірушілердің шамамен үштен бірі бітіргеннен кейін жұмысқа орналасса, қалғаны университеттегі немесе шетелдегі магистратурада оқуын жалғастырады. UTokyo түлектері үшін ең танымал жұмыс орындарына университет өзі, үкіметтік министрліктер, Sony және Hitachi сияқты жаһандық компаниялар, McKinsey & Company және PwC Consulting сияқты консалтингтік фирмалар, Mitsubishi Corp және Mitsui Corp сияқты сауда компаниялары (総合商社, sogo shosha) және инвестициялық банктер жатады.
Халықаралық білім беру
2023 жылдың 1 қарашасына қарай Токио университетінде 5106 шетелдік студент оқиды, олар студенттердің жалпы санының 17,7 пайызын құрайды. Олардың 4874-і аспиранттар, ал 460-ы бакалавр студенттері. Бұл көрсеткішке алмасу бағдарламасының студенттері мен докторантурадан кейінгі зерттеушілер кірмейді. Бакалавриат деңгейінде жапон тілінде орта білімі жоқ студенттер үшін Токио университетіне түсудің үш негізгі жолы бар. Біріншіден, жоғары деңгейде жапон тілін меңгергендер шетелде білім алған студенттерге арналған арнайы қабылдау рәсімі арқылы (外国学校卒業学生特別選考) өтініш бере алады. Осы жолмен қабылданған студенттер жапон тілінде орта білім алған студенттермен бірге оқиды. Бұл жолмен өтініш берген шетелдік студенттердің кейбіреуі оқуға түсу алдында бір жыл дайындық мектептерінде тіл үйренеді. Екіншіден, Komaba-дағы ағылшын тіліндегі бағдарламалар (PEAK - Programs in English at Komaba) деп аталатын бакалавриат бағдарламалары бар, олар A Level, SAT және Халықаралық бакалавриат сияқты халықаралық біліктіліктер негізінде өтінімдерді қабылдайды. Бұл бағдарламалардың барлық модульдері ағылшын тілінде оқытылады. Дегенмен, жапон тілін үйрену міндетті, ал жапон тілінде жетік болғандар басқа факультеттерде жапон тілінде оқытылатын модульдерді таңдай алады. Үшіншіден, университет әлемнің көптеген университеттерімен алмасу бағдарламаларын ұсынады. Университеттердегі студенттермен алмасу бағдарламалары (USTEP) Цинхуа университеті, Принстон университеті, Сингапур Ұлттық университеті және Йель университеті сияқты университеттермен жүзеге асырылады. Өнер және ғылым колледжінің Париж университеті сияқты университеттермен KOMSTEP деп аталатын өз алмасу бағдарламалары бар. Инженерлік факультеттің де өз алмасу бағдарламалары бар, оның серіктес мекемелеріне Абу-Дабидегі Петролеум институты, Кембридж университеті және Массачусетс технология институты кіреді. 2027 жылдың күзінен бастап UTokyo «Дизайн колледжі» деп аталатын бес жылдық бағдарламаны ұсынуды жоспарлап отыр. Бағдарламаның мақсаты – гуманитарлық, әлеуметтік ғылымдар, табиғаттану, инженерия және басқа да салаларды интеграциялайтын салааралық білімге негізделген «дизайнды кең ұғым ретінде қайта анықтау». Жыл сайын шамамен 100 студент қабылданады, олардың жартысы шетелден болады. Жоғары білім беру деңгейінде ағылшын тілінде ұсынылатын бағдарламалардың кең ауқымы аспиранттар арасында шетелдік студенттердің үлесін едәуір арттырады (2023 жылдың қараша айында 31,32%). Алайда, университеттің әртүрлі мекемелердің бірігуінен туған тарихына байланысты, университет құрамына кіретін колледждердің, факультеттердің және институттардың әрқайсысының өз басқару кеңесі бар. Бүгінде Токио университеті 10 факультет пен 15 аспирантурадан тұрады. Токио университетінің басшысы – президент (総長, сочо) деп аталады, және бұл тек рәсімдік лауазым емес. Ол университеттің басқарма кеңесі тарапынан профессорлық-оқытушылар құрамынан әр алты жыл сайын сайланады. Қазіргі президент – қолданбалы микрофлюидика саласындағы ғалым Теруо Фудзи, ол 2021 жылдың сәуірінде лауазымға кірісіп, 2027 жылдың наурызына дейін қызмет етеді деп күтілуде.
UTokyo жоғары оқу орындары (UTIAS)
UTokyo Institute For Advanced Study (UTIAS) 2011 жылдың қаңтар айында құрылды. Оның басты мақсаты – академиялық жетістіктерді арттыру және халықаралық зерттеу ортасын дамыту. 2023 жылдың қараша айына дейін төрт UTIAS институты бар: +InstituteTokyo College 2019 жылдың ақпан айында адамзат пен Жердің болашағын бірлесіп зерттеу үшін құрылған. Ол цифрлық революция, Жердің шектері, Жапонияның болашағы, болашақ гуманитарлық ғылымдар және өмірдің болашағы сияқты тақырыптар бойынша пәнаралық зерттеулер жүргізеді. Сондай-ақ, ол Alibaba Group негізін қалаушы Джек Ма сияқты арнайы шақырылған профессорлар үшін қабылдау орталығы болып табылады. Кавли Ғалам физикасы мен математика институты Ғалам туралы түйінді сұрақтарға, соның ішінде қара энергияға, қара материяға және біріктірілген теорияларға математика, физика және астрономияны қолдана отырып, пәнаралық тәсілмен зерттеу жүргізеді. Нейроинтеллекттің халықаралық зерттеу орталығы (IRCN) 2017 жылдың қазан айында «Нейроинтеллект» саласын құру мақсатымен құрылды. Өмір ғылымдары, медицина, лингвистика, математика және ақпараттық ғылымдарды интеграциялап, ол негізінен адам интеллектін жақсырақ түсінуге, оның нәтижелерін психикалық ауруларды жеңу үшін пайдалануға және мидың жұмыс істеу принципіне негізделген жаңа типтегі жасанды интеллектті (AI) дамытуға бағытталған. Токио университетінің пандемияға дайындық, инфекция және озық зерттеулер орталығы (UTOPIA) 2022 жылдың қазан айында құрылды. Оның мақсаты – жұқпалы аурулар мен иммунитет саласындағы негізгі зерттеулер арқылы қоғамды болашақ пандемияларға қарсы тұруға дайындау. Ол иммунология, құрылымдық биология, жасанды интеллект және әлеуметтік ғылымдарды қамтитын көп салалы тәсілдерді қолданады және төтенше жағдайларда тиімді және қауіпсіз вакциналар мен емдеуді жылдам жеткізу жүйелерін әзірлеуді көздейді.
+InstituteTokyo CollegeEstablished in February 2019 to collaboratively explore the future of humanity and Earth. Engages in interdisciplinary research on themes such as the digital revolution, Earth's limits, Japan's future, future humanities, and the future of life. It also acts as a host institution for visiting professors, including Jack Ma, the founder of Alibaba Group. Kavli Institute for the Physics and Mathematics of the UniverseFocuses on fundamental questions about the universe, including dark energy, dark matter, and unified theories, with interdisciplinary approaches involving mathematics, physics, and astronomy. International Research Center for Neurointelligence (IRCN)Established in October 2017 to create a new field of 'Neurointelligence'. Integrating life sciences, medicine, linguistics, mathematics, and information science, it chiefly aims to further understand human intelligence, and utilise the outcomes to overcome mental illnesses, and develop new types of AI based on brain functioning. The University of TOkyo Pandemic preparedness, Infection and Advanced research center (UTOPIA)Established in October 2022, its aim is to equip the society with resilience against future pandemics through fundamental research in infectious diseases, immunity. It takes multi disciplinary approaches involving immunology, structural biology, AI, and social sciences, and aims to develop systems for quickly providing effective and safe vaccines and treatments in emergencies.
Токио университетінің кітапхана жүйесі
Токио университетінің кітапхана жүйесіне негізгі кампустарда орналасқан – Хонго, Комаба және Кашива – үш толыққанды кітапхана, сондай-ақ әртүрлі факультеттер мен ғылыми-зерттеу институттарында жұмыс істейтін 27 мамандық кітапханасы кіреді. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Токио университетінің кітапхана қоры 9,9 миллионнан астам кітаптан және көптеген тарихи маңызы бар материалдардан тұрады. Бұл ауқымды жиын Жапониядағы екінші ірі кітапхана ретінде танылады, одан тек шамамен 46,8 миллион кітаптан тұратын Ұлттық диета кітапханасы ғана жоғары тұрады. Кітапхана сонымен қатар шамамен 170 000 журналға жазылып, университеттегі ғылыми-зерттеу қызметіне үлкен үлес қосады. Кітапхана штаб-пәтері Хонгодағы Бас кітапханада орналасқан, ол 2010 жылдардың соңында толықтай қайта жаңартылды. Қазіргі таңда мұнда 3 миллионға жуық кітапты сақтауға арналған 46 метр тереңдіктегі автоматтандырылған сақтау жүйесі бар.
Токио университетінің ауруханасы
Токио университетінің ауруханасы – Медицина факультеті басқаратын академиялық денсаулық сақтау орталығы. Аурухананың тамыры 1858 жылы құрылған Канда Отамагайке вакцинация орталығында. Онда жүрек-қан тамырлары және ортопедиялық хирургияны қоса алғанда, көптеген мамандықтар бойынша 37 клиникалық қарау бөлмесі бар. 1210 төсек-орынға ие аурухана 2010 жылғы қаржы жылында 389 830 стационарлық және 794 454 амбулаториялық пациентке медициналық қызмет көрсетті. Newsweek журналының "2023 жылғы әлемдегі ең жақсы ауруханалар" рейтингісінде ол әлем бойынша 17-орында, Азияда 2-орында және Жапонияда 1-орында тұр. Бұл Жапония императорлық отбасының басты ауруханасы, онда қазіргі император да, бұрынғы император да ірі операциялар жасаған.
Мұражайлар
Токио университеті сегіз мұражайды пайдаланады, олардың үшеуі Университет мұражайының (UMUT) қарауында (東京大学総合研究博物館, Tōkyō daigaku sōgō kenkyū hakubutsukan). +МузейОрнатушы Университет мұражайыЖапониядағы ең ірі университет мұражайы, 1877 жылдан бері үш миллионнан астам академиялық материал жинақталған. Ол тұрақты көрмеден басқа көптеген жоспарланған көрмелерді ұйымдастырды. ХонгоUMUTINTERMEDIATHEQUEJapan Post компаниясымен бірлескен жоба, Марунучидегі JP Tower мұнарасында орналасқан және ғылыми және мәдени мұраны көрсете отырып, пәнаралық тәжірибелерге баса назар аударады. JP Tower, Marunouchi, ChiyodaUMUT/Japan PostUniversity Museum, Koishikawa AnnexТокио университетінің ең көне ғимараттарының бірінде орналасқан, онда әлемнің әртүрлі атақты құрылыстарының құрылысын көрсететін архитектуралық модельдер мен фотосуреттер қойылған. Коишикава ботаникалық бағыUMUTКомаба мұражайыКөркем және табиғаттану мұражайларын біріктіре отырып, гуманитарлық ғылымдар мен ғылым шекарасын асып түсетін бірлескен көрмелер ұсынады. Комаба өнер және ғылым колледжіДенсаулық және медицина мұражайыДенсаулық және медицина туралы ақпарат береді. Хонго медицина факультетіМедициналық ғылым мұражайыТарихи медициналық материалдарды сақтау және көрсету мақсатында құрылған, келушілерге медицина ғылымының өткені, қазіргісі және болашағы туралы ойларға дамытуға мүмкіндік беретін тыныш орта ұсынады. Широкандэай Медициналық ғылымдар институтыФерма мұражайыТанаси университетінің фермасындағы қайта жаңартылған сүт фермасында орналасқан, шаруашылық құралдары мен басқа да ауыл шаруашылығы артефакттарын көрсетеді. Танаси фермасыАуыл шаруашылығы факультетіАуыл шаруашылығы мұражайыАуыл шаруашылығымен байланысты заттарды көрсетеді, соның ішінде Хачиконың ішкі мүшелері сияқты артефакттарды да қамтиды. ЯйоиАуыл шаруашылығы факультетіЖоғарыда аталған мұражайлардан басқа, Токио университеті бірнеше қоғамдық нысандарды басқарады, олардың ең маңыздысы Ғылым факультеті басқаратын екі ботаникалық бақ: Коишикава және Никко. 1684 жылы құрылған Коишикава ботаникалық бағы 1877 жылы заманауи университет ретінде құрылғаннан бері Токио университетінің басқаруында. Осы бақта 1894 жылы Хирасе Сакугоро гинкгоның сперматозоидтарын ашып, гимноспермалар сперматозоидтар өндіретінін дәлелдеді. Бақ Ұлттық ескерткіш (名勝, meishō) мәртебесіне ие және 500 иен (Токио университетінің студенттері мен оқытушылары үшін тегін) кіру ақысымен көпшілікке ашық. Никко ботаникалық бағыКоишикава бағының бөлімшесі ретінде 1902 жылы ашылған, бұл нысан таулы Никко курортында орналасқан және негізінен альпілік өсімдіктерге бағытталған. Никкодағы танымал туристік орынға айналды және 500 иен кіру ақысымен көпшілікке қол жетімді.
Apart from the aforementioned museums, the University of Tokyo operates several other public facilities, the most notable of which are two botanical gardens managed by the Faculty of Science: Koishikawa and Nikko. +Koishikawa Botanical GardenEstablished in 1684, this botanical garden has been operated by the University of Tokyo since its foundation as a modern university in 1877. It was in this garden that in 1894 Hirase Sakugoro the discovered spermatozoids of the ginkgo, proving that gymnosperms produce sperm cells. The garden is designated as a National Monument (名勝, meishō) and is open to the public for an admission fee of 500 yen (free for University of Tokyo students and faculty). Nikko Botanical GardenOpened in 1902 as an annex to the Koishikawa Garden, this facility is located in the highland resort town of Nikko and primarily focuses on alpine plants. It has become a popular tourist destination in Nikko and is accessible to the public with an admission fee of 500 yen.
Ерекше зерттеулер
1877 жылы заманауи университет ретінде құрылғаннан бері Токио университеті әртүрлі салалар бойынша көптеген зерттеу жобаларын жүргізіп, маңызды нәтижелерге қол жеткізді. Төменде Токио университетімен байланысты жеке тұлғалар мен командалар жүргізген зерттеулердің ең танымал мысалдары келтірілген. 1904 жылы физика кафедрасының профессоры Ханторо Нагаока атомның Сатурн моделін ұсынды. Сол кезде кең таралған Дж. Дж. Томсонның «көкжидек пудингі» моделінен өзгеше, Нагаоканың моделінде ортада ауыр ядро және оны айналатын электрондар бар атом құрылымы қарастырылды. Бұл модель нақтыдағыдан әлдеқайда үлкен ядроны болжаса да, Эрнест Резерфордтың Резерфорд моделіне ықпал етті. 1910 жылдары математика кафедрасының профессоры Тейджи Такаги Такаги теоремасын дәлелдеді. Алгебралық сандар теориясына елеулі үлес қосумен қатар, ол өзіне-өзі ұқсас қисықтың белгілі мысалы – Бланкманж қисығын енгізді. 1951 жылы математика кафедрасының докторанты Киёши Ито қазір Ито есебі деп аталатын стохастикалық интегралдау және стохастикалық дифференциалдық теңдеулер теориясын қалыптастырды. Бұл теория математикалық қаржыда, әсіресе опциялардың құнына арналған Блэк-Шоулс теңдеуінде қолданылуымен танымал. 1970 жылдың 11 ақпанында Токио университетінің Ғарыш және әуе ғылымдары институты елдің алғашқы спутнигін – Осумини сәтті ұшырды, осылайша ел әлемде өз ұшыру құралдарымен орбитаға объектілерді жібере алатын төртінші мемлекет атанды. Спутник университеттің Индустриялық ғылым институты мен Nissan компаниясының бірлескен жобасы аясында жасалған Lambda 4S зымырасымен орбитаға шығарылды. Елдің екінші спутнигі – Тансей университеттің түсіне (ақ көк) байланысты аталды. Институт 1980 жылдары үкімет басшылығымен жүзеге асырылған жобаның аясында университеттен бөлініп, кейін JAXA құрылды, бірақ ол әлі де университетпен тығыз байланыста жұмыс істейді. Йосинори Осуми университеттегі өнер және ғылым колледжінің профессоры болған кезде аутофагияны зерттеуде маңызды жаңалықтар жасады. Эксперименттерінде ашытқыны пайдаланып, Осуми аутофагияға қатысатын негізгі гендерді анықтады, жасушалардың дұрыс тамақтанудың жетіспеуі және инфекциялар сияқты стресстік жағдайларға қалай жауап беретінін түсіндірді және бұл процесті қатерлі ісіктер сияқты әртүрлі аурулармен байланыстырды. 2016 жылы «аутофагияның механизмдерін ашқаны үшін» ол физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. 1987 жылдың 23 ақпанында физика кафедрасының құрамындағы Камиока ядролық ыдырау эксперименті обсерваториясы адамзат тарихында алғаш рет ғарыштық нейтриноларды тіркеді. Бұл жаңалық Күн энергиясының сутек атомдары гелийге айналуынан (протон-протон тізбегі) пайда болатынын дәлелдеуге үлкен үлес қосты. Бұл зерттеу тобының жетекшісі Масатоси Кошибаға 2002 жылы физика саласындағы Нобель сыйлығы табысталды. 1998 жылы бұл нейтрино обсерваториясының кеңейтілген нұсқасы (Super Kamiokande) нейтрино осцилляциясын анықтады, бұл нейтриноның «лептон дәмі» өзгеретінін көрсетті. Нейтриноның массасы бар екенін дәлелдеген бұл жаңалық 2015 жылы Такааки Кажитаға физика саласындағы Нобель сыйлығын әкелді. Super Kamiokande-нің ізбасары – Hyper Kamiokande қазіргі уақытта салынып жатыр, оның жұмысын 2027 жылға жоспарлап отыр.
Академиялық рейтингтер мен бедел
Токио университеті өзінің жасы мен академиялық және әлеуметтік мәртебесіне байланысты Жапониядағы ең беделді университет болып саналады, сондықтан бакалавриатқа қабылдау процесі елдегі ең таңдаулы болып есептеледі. QS World University Rankings 2023 жылы Токио университетін әлемде 28-орынға (Жапонияда 1-орынға) қойды. QS World University Rankings by Subject 2023 Токио университетін университет қамтитын 47 академиялық пәннің 41-і бойынша Жапонияда 1-орынға шығарды. Университет әлемде Табиғи ғылымдар бойынша 11-орын, Инженерлік және технологиялық ғылымдар бойынша 20-орын, Әлеуметтік ғылымдар мен менеджмент бойынша 33-орын, ал өнер және гуманитарлық ғылымдар бойынша 42-орынды иеленді. Times Higher Education World University Rankings 2023 жылы Токио университетін әлемде 29-орынға (Жапонияда 1-орынға) қойды. Times Higher Education World Reputation Rankings 2022 Токио университетін әлемде 10-орынға (Жапонияда 1-орынға, Азияда 2-орынға) қойды. 2017 жылы Times Higher Education's Alma Mater Index Токио университетін әлемде 16-орынға шығарды. Бұл рейтинг Fortune журналының Fortune Global 500 тізіміне енген компаниялардың бас директорларына университеттер берген біліктіліктер саны бойынша жүзеге асырылды. Токио университеті ғылыми зерттеулерге арналған KAKENHI гранттарының (Жапонияның ең ірі ұлттық ғылыми гранты) тұрақты түрде ең ірі иесі болып табылады. 2022 қаржы жылында ол Жапониядағы 1370 мекемеге бөлінген гранттардың шамамен 10 пайызын алды. 2023 жылы Newsweek Токио университетінің ауруханасын әлемдегі ең жақсы 17 аурухана деп таныды (Сингапур жалпы ауруханасынан кейін Азияда 2-орын, Жапонияда 1-орын).
Сайттар
Токио университеті үш негізгі кампустан өзге, әлемнің түкпір-түкпірінде көптеген кампустар мен мекемелерді иеленеді. Әрбір кампус университет тарихының әртүрлі кезеңінде ашылған және білім беру мен ғылыми зерттеулерде өзгеше мақсаттарға қызмет етеді. Университеттің Жапониядағы жер көлемі 326 шаршы шақырымға жетеді.
Хонго кампусы
Хонго кампусы 1884 жылдан бері университет орталығы болып табылады, сол кезде университет әкімшілігінің кеңсесі осы жерге көшірілді. Кампус шығысқа қарай Уэно саябағындағы Шинобазу көліне қарап тұр, ал оның жанында Акихабара электр ауданы, қаланың кітап дүкендері шоғырланған Джимбочо және қаланың ең ірі жабық стадионы – Токио Дом орналасқан. Кампус үш Токио метро станциясымен байланысты: Хонго санчоме, Тодай маэ және Недзу. Бұл жер бұрын Эдо дәуірінде Кага провинциясының феодалдық билеушілері Маэда әулетінің иелігі болған. Университеттің ең танымал нысандарының бірі – Акамон (Қызыл қақпа), осы дәуірден қалған ескерткіш. Университеттің символы – аймақ бойынша кең таралған гинкго ағаштарының жапырақтары. Хонго кампусы Токио университетінің жыл сайынғы мамыр фестиваліне де төрағалық етеді.
Комаба кампусы
Комаба кампусы бакалавриаттың алғашқы екі жылындағы білім беру орталығы болып табылады және шамамен 6000 бірінші және екінші курс студенттеріне жалпы білім береді. Кампус сонымен қатар Өнер, Ғылым және Математика салаларының магистратураларына орналасқан жері. Онда сондай-ақ, жоғары курс студенттері үшін (450 студент) Өнер және Ғылым колледжінде, және әртүрлі мамандықтар бойынша 1400 аспирантқа арналған мамандандырылған білім беру жүзеге асырылады. Кампусқа Кёо Инокашира желісінің Комаба Тодаймей стансасы арқылы жетеді, ол кампустың бас қақпасына тікелей қосылған. Токио университетінің Медициналық ғылым институты да осы кампуста орналасқан, ол толығымен аспирантура деңгейіндегі білім беруге арналған. Кампус геномдық зерттеулерге бағытталған, және Адам геномдық орталығы сияқты құрылымдарында осы саладағы ең үлкен суперкомпьютерге ие.
Атақты түлектер
1877 жылдан бері қазіргі заманғы университет ретінде тарихында Токио университетінің көптеген түлектері түрлі салаларда, академиялық және одан тыс салаларда көзге түсті. Токио университетінен барлығы он екі Нобель сыйлығының лауреаты білім алған, олар жүлделерді алты санаттың бесеуінде жеңіп алды. Бұл Азиядағы барлық университеттер арасындағы ең көп көрсеткіш. Дегенмен, зерттеушілер сияқты басқа да байланысты тұлғаларды есепке алғанда, жалпы саны Киото университетінен басып өтеді.
Заң және саясат
Токио университеті Жапонияның он сегіз премьер-министрін оқытты: Хара Такаши (білімінен бас тартты), Като Такаки (заң, 1881), Вакацуки Рейджиро (заң, 1892), Осачи Хамагучи (заң, 1895), Коки Хирота (заң, 1905), Фумимаро Коноэ (әдебиет, білімінен бас тартты), Хиранума Киичиро (заң, 1888), Кийюро Шидехара (заң, 1895), Шигеру Йошида (заң, 1906), Тетсу Катаяма (заң, 1912), Хитоши Ашида (заң, 1912), Ичиро Хатояма (заң, 1907), Нобусуке Киши (заң, 1920), Эйсаку Сато (заң, 1924), Такео Фукуда (заң, 1929), Ясухиро Накасонэ (заң, 1941), Киичи Миязава (заң, 1941), Юкио Хатояма (инженерлік, 1969). Эйсаку Сато 1974 жылы ядролық қарудың таралуын тоқтатуға жасаған үлесі үшін Нобель бейбіт сыйлығын алды. Токио университеті құрылғаннан бері көптеген басқа да ықпалды саясаткерлерді даярлады. 2023 жылдың желтоқсанына дейін UTokyo түлектері Ұлттық диетада (Жапонияның ұлттық заң шығару органы) 139 орынға ие болды, бұл орынның шамамен бес бөлігін құрайды. Кабинет мүшелерінің алтауы – UTokyo түлектері, оның ішінде Бас Кабинет хатшысы Ёсимаса Хаяши; Ішкі істер министрі Такеаки Мацумото; Әділет министрі Рюдзи Коидзуми; Сыртқы істер министрі Йоко Камикава; Білім, мәдениет, спорт, ғылым және технология министрі Масахито Мориама; Экономика, сауда және өнеркәсіп министрі Кен Сайто. 2023 жылдың сәуір айына дейін Жапония префектураларының 47 губернаторының 27-сі UTokyo-да бакалавр білімін алған. UTokyo көптеген көрнекті заңгерлер, судьялар мен адвокаттарды тәрбиеледі. 2024 жылдың ақпанына дейін Жоғарғы соттың он бес судьясының он бірі – UTokyo түлектері. Университет сонымен қатар Халықаралық соттың төрт жапон судьясының да Alma Mater: Котаро Танака, Сигеру Ода, Хисаси Овада және Юдзи Ивасава. Томоко Акане 2024 жылдың наурызынан бастап Халықаралық қылмыстық соттың (ХҚС) президенті болып қызмет етеді.
Ғылым, инженерлік және математикалық
Тоғыз Нобель сыйлығын алған ғалым Токио университетінің түлектері: алтысы физикадан (Лео Эсика, Масатоши Кошиба, Шинъитиро Томонаға, Йоичиро Намбу, Такааки Кажита және Сюкуро Манабе), біреуі химиядан (Эйити Негиши) және екеуі физиология және медицинадан (Ёсинори Осуми және Сатоси Омура). Сонымен қатар, Кунихико Кодайра Филдс медалін жеңіп алды, ол көбінесе «математикадағы Нобель сыйлығы» деп аталады. Инженерлік факультетте білім алған төрт сәулетші Прицкер архитектуралық сыйлығына ие болды: Арата Изозаки, Кензо Танге, Тоё Ито және Фумихико Маки. Инженерлік факультеттің түлегі Киичиро Тойода әлемдегі ең ірі автомобиль өндірушісі және нарықтық капитализациясы мен кірісі бойынша Жапониядағы ең ірі компания – Toyota Motor компаниясын құрды. Сондай-ақ инженерлік факультеттің түлегі Намихеи Одайра әлемдегі ең ірі электроникалық конгломераттардың бірі – Hitachi компаниясын құрды. Тағы бір Токио университетінде білім алған инженер, Йосисуке Аюкава, Nissan Group (зайбацу) негізін қалады, одан Nissan, Isuzu, NEC және SOMPO Holdings сияқты Жапонияның ірі компаниялары бөлініп шықты. Басқа да көрнекті Токио университетінде білім алған ғалымдар, инженерлер және математиктер: Киёси Ито, Хантарo Нагаока, Ёсио Нишина, Тейдзи Такаги, Ёдзи Тоцука, Кикунаэ Икеда, Китасато Шибасабуро, Казухико Нисидзима, Хиротугу Акаике, Хидео Шима, Юзуру Хирага, Такаминэ Жокити, Акира Фудзисима және Тосио Като.