Кіріспе

Теңдестермен кеңесу - бұл әдетте белгілі бір тәжірибеден өткен адам (теңдестермен кеңесуші) мен осы тәжірибеге жаңа келген адам (теңдестермен кеңесуші) арасында болатын кеңес беру түрі. Мысал ретінде тәжірибелі оқушы жаңа оқушыға, курстасына, белгілі бір пән бойынша немесе жаңа мектепте, әріптесімен ақылдасады. Сондай-ақ, денсаулығы мен өмір салтын өзгерту үшін де әріптестерден кеңес алуды сұрайды. Мысалы, клиенттер немесе пациенттер, әріптестерінің қолдауымен, оларды қалпына келтіруге немесе оңалтуға көмектесу үшін үнемі кездесетін жеке сессияларға қатыса алады. Өзгелердің кеңес беруі белгілі бір өмірлік тәжірибеге ие болған адамдарға осындай тәжірибеден кейін қалпына келген немесе оңалған адамдардан үйрену мүмкіндігін береді. Өзгелермен бірге жұмыс істейтін ақыл-кеңесшілер жеке тұлғаларға білім беру, демалыс және қолдау мүмкіндіктерін ұсынады. Жастар менторын жаңа идеялармен сынап, менторын ең ыңғайлы нәрселерден тыс нәрселерге баруға шақыруы мүмкін. Көптеген әріптестер менторларын сезімталдық, сенімділік, әлеуметтік дағдылары мен сенімділігі үшін таңдайды. Бәсекелестердің кеңес беруін сынға алушылар, әріптестердің кеңес беру қарым-қатынастарының табиғаты туралы аз білетінін және әріптестер арасындағы жақсы сезімдер мен достық қарым-қатынастардың дамуынан басқа, әріптестердің кеңес беруінің нәтижелерін көрсететін тұрақты зерттеулер аз екенін айтады. Жоғары оқу орындарында студенттер жетекшілік ететін әріптестермен кеңес алу әртүрлілікке кедергі келтіріп, жоғары білім беру жүйесінің сын-тексеруіне жол бермейді.

Бағдарламаны жобалау ерекшеліктері

Менторлық бағдарламаның жиілігі мен ментилерге байланысты. Кейбір жұптар айына бір рет кездесе, басқалары айына 3-4 рет немесе одан да көп кездеседі. Әдетте, жақсы негіз құру үшін, менторлар мен ментейлер қарым-қатынастың басында жиі кездеседі. Менторлар мен ментилер электрондық пошта, телефон немесе жеке кездесулер арқылы байланыста бола алады. Өзгелермен әріптестікке бағытталған ұйымдар бағдарламаға қатысушыларға әлеуметтік іс-шаралар ұйымдастыра алады. Бұл іс-шаралар менторлар мен ментейлер арасындағы әлеуметтік қарым-қатынасты арттыруға жақсы мүмкіндіктер береді. Ментор мен ментаның үйлесімділігі - жұптарды таңдағанда ескерілуі керек фактор. Менторлар мен ментилер ортақ орта, қызығушылықтар мен өмірлік тәжірибеге ие болуы мүмкін. Менторларды ментейлермен жұптастыру кезінде жасын, жынысын, ұлтын, тілдік артықшылықтарын және білімін ескеруге болады. Тәрбиеленушілерге оң нәтижелер беру үшін әріптестермен кеңес беру қарым-қатынасының сапасы маңызды. Менторлық қарым-қатынас сәтті болады, егер ментор адамның тек академиялық немесе мансаптық жағына ғана емес, бүкіл адамға қамқорлық жасаса. Жетістікке жетуші менторлар қолжетімді, білімді, әртүрлілік мәселелеріне білімді, жанашыр, адамгершілік, жігерлендіретін, қолдаушы және құштар.

Жоғары білім беруде

Жоғары білім берудегі әріптестермен кеңес беру жақсы атына ие және оны білім беру әкімшілері де, студенттер де жақсы көреді. Соңғы онжылдықта құрбы-құрдастармен кеңес беру кеңінен тарады және көпшілік колледждер мен университеттерде жиі азшылықтан шыққан студенттерді тарту, ұстап тұру және жұмысқа алу құралы ретінде кездеседі. мен әйелдер үшін кіші студенттерге басшылық жасау, қолдау және нұсқау беру; Бәсекелестермен кеңес беру бағдарламалары әкімшілік және / немесе даму үшін аз бюджет қажет болғандықтан, олар сәтсіздікке ұшырауы мүмкін деп саналатын студенттерді қолдаудың арзан баламасына айналады. Әртүрлі университеттерде көптеген мысалдар бар. Кейбір мысалдар:

Монаш университетінде курстастар арасында сабақ өткізу

Peer Assisted Study Sessions (PASS) - колледжден университетке өту кезінде жаңа студенттерге, сондай-ақ Монаш университетінің кейбір бөлімдерінде қиындықтармен күресіп жүрген студенттерге академиялық көмек көрсету үшін жасалған, әріптестерінің басшылығымен құрылған академиялық кеңес беру бағдарламасы. Монаш медицина мектебінде өз оқу бағдарламасының бір бөлігі ретінде әріптестердің кеңес беруін қолданады және оны жоғары оқу жылындағы тәжірибелі медицина студенттері апта сайынғы негізде кіші медицина студенттеріне қатаң іріктеуден және оқытудан кейін береді. Достық әріптестер басшылары өздерінің білімдері мен тәжірибелерін беру үшін басшылыққа алына отырып, өздерінің білімдерін және тәжірибелерін беру үшін және курстық жұмысты жақсырақ орындауға ынталандыру үшін күш-жігер алады.

Coca-Cola-ның "Жастар үшін құнды" бағдарламасы

Бір қалыптасқан жас аралық менторлық бағдарлама - бұл Сан-Антониода, Техаста Мәдениеттер аралық дамуды зерттеу қауымдастығы (IDRA) арқылы пайда болған Coca Cola Бағалы жастар бағдарламасы (VYP). Мектепке бармауды, тәртіптік шаралардың қажеттілігін және оқушылардың оқудан кетуін азайту мақсатында, бұл бағдарлама "қауіпке ұшыраған" орта мектеп оқушыларын "қауіпке ұшыраған" бастауыш мектеп оқушыларына, негізінен испан тектес, ағылшын тілін білмейтіндерге үйретті. Бұл жағдайда, қатысқан оқытушылар жалақы және курстық несие алу арқылы ғана емес, сонымен қатар өздерінің қызметі үшін танылуды және арнайы оқыту сабақтары арқылы өздерінің академиялық және оқытушылық дағдыларын жетілдіру арқылы марапатталды. Бұл бағдарламаның пайдасы мектептің жетістіктеріне оң әсер етіп, осы оқытушылардың оқуды тастау деңгейін төмендетті.

Массачусетс университеті менторлық бағдарламасы

UMass Amherst-тегі Peer Mentor бағдарламасы студенттерге тұрғын үйде тұруға мүмкіндік береді. Бұл - ақылы жұмыс. "Жақсы оқушылар мен жаман оқушылар" тақырыбында мақалалар жарияланды. UMass Peer Mentors бірінші жылы академиялық қолдау көрсетеді және оқу жылы бойы резиденттерді кампус ресурстарына қосу үшін жауапты. Бәсекелес менторлар оқу бағдарламасына сәйкес келеді, бірақ олармен шектелмейді: жаңа студенттерге бағдарлауға (NSO) көмектесу, академиялық менторинг (оның ішінде репетиторлық орталықтарға, декандарға және студенттерге кеңес беру), факультетті студенттермен байланыстыру және әр түрлі академиялық жетістік семинарларын өткізу.

Калифорния мемлекеттік университеті, Нортридж EOP менторлық бағдарламасы

EOP бағдарламасында студенттердің жетістіктеріне көмек көрсететін бағдарламалардың кіші топтары бар. Бағдарлама 1960 жылдардың соңында төмен қамтылған студенттердің жоғары білім алуы мен студенттердің жетістіктерін арттыру мақсатында басталды. Бұл азшылықтан шыққан студенттерге теңдік беру үшін студенттік бастама болды. Бұл топқа аз ұлтты адамдар, әйелдер кірді, кейін олар мүгедек студенттерге жақсы қызмет көрсету және жастарды асырап алу үшін таралды. Калифорния мемлекеттік университетінің тарихы, Нортридж барлық 23 CSU кампустарында EOP бағдарламаларын құрды. EOP-тегі әріптестердің негізгі мақсаты студенттерге кампус ресурстары, қызметкерлері, университет әдептілігі туралы хабардар болуға көмектесу және олардың мотивациясын және төрт жылдық институтқа Қоғамдық колледж немесе жоғары мектептен өтуін қолдау үшін қолдаушы үлгі ретінде қызмет ету. EOP бағдарламаларының кіші топтарына оқытушылардың бақылауымен сыныпта әріптестерден кеңес алуды пайдаланатын өтпелі бағдарламалар кіреді. Өзгелердің кеңестерімен бөлісу арқылы олар жаңа студенттермен қарым-қатынас жасап, өздерінің үлгілері арқылы көмекке жүгінуге талпындырады.

Білім берудегі артықшылықтар

Өзгелердің көмегімен жаңа оқушылар жаңа оқу ортасына тез бейімделеді. Ментор мен менти арасындағы қарым-қатынас ментиге үлкен қоғамдастықпен байланысқандық сезімін береді, әйтпесе олар жоғалып кеткендей сезінеді. Менторлар білім деңгейі жоғары, қарым-қатынас, әлеуметтік және көшбасшылық қабілеттері жоғары болғандықтан таңдалады. Нәтижесінде, менторлар студенттерге оң үлгі болып, оларды академиялық және әлеуметтік жетістікке жетуге бағыттайды. Менторлар студенттерге қолдау, кеңес, жігер және тіпті достық береді. Өзгелердің көмегімен оқушыларды ұстап қалу деңгейін жақсартуға болады. Ментор мен ментень арасындағы қарым-қатынастың пайдасын менторлар да көреді. Менторлар менторлық бағдарламаларға қатысу арқылы достық қарым-қатынас жасайды және әдетте жас студентке көмектесуден қанағат алады және мүмкін оның өмірін оң жолға бұрады. Менторларға ақы төленуі мүмкін, сондай-ақ олар басымдықты тіркеу, курс кредиті және ұсынымдар сияқты басқа да жеңілдіктерді алуы мүмкін. Жоғары білім беру мекемелерінде курсташтарды оқыту бағдарламаларының пайдасы сынып оқытушыларына да тиюде. Жерге негізделген теория әдістерін қолдана отырып, Оутред пен Честер бес тақырыптың өз тәжірибелерінің негізі екенін анықтады: рөлдерді зерттеу, жауапкершілікті бөлісу, теңдестердің үйретуші топтарын реттеу, теңдестердің үйретушілерінің рөлін пайдалану және қоғамдастық.

Сындар

Өзгелермен әріптестік бағдарламалары әдетте этникалық азшылықтарға, мүгедектерге және әйелдерге арналған. Бұл тәсіл "жетімсіздік моделі" арқылы жасалып, онда көп ұлтты студенттер, әйелдер және мүгедектер көмекке мұқтаж және оларға аға студенттер немесе сәтті ересектер көмектеспесе, жетістікке жетуі мүмкін емес деп саналады. Бәрібір, менторлық қарым-қатынастың қалай жұмыс істейтінін, қалай дамып, қандай нәтижелерге жететінін көрсететін зерттеулердің болмауы. Сонымен қатар, ұстаз немесе ұстаздық етуші және сонымен бірге теңеу болу табиғаты қарым-қатынасты екіжақты ете алады, онда басқа да жекеліктер де жиналады. Кейбір әріптестермен кеңес беру бағдарламалары этностық азшылықтағы студенттердің арасында ассимиляцияны қолданады, өйткені олар көпшілік студенттер сипаттаған әлеуметтік және білім беру орталарында табысты деп саналатын студенттердің үлгілерін қолданады. Осы үлгілер кейін курстастарымен теңестіруге тырысатын немесе еліктеуге тырысатын адамдар болады. Бәсекелестік кеңесшіліктің неғұрлым сыни сын-пікірлері олардың қадағалау мен құрылымның жоқтығына қатысты: бакалавриат студенттері басқаратын әріптестік кеңесшіліктің бағдарламаларының көпшілігі университет қызметкерлерінің толық уақытты тікелей қадағалауына ие емес. Студенттерді басқа студенттер басқарады, олар теңдестермен бірге қызмет етеді, сыншылар университет қызметкерлері өздерін тыңдау және көмек көрсету жауапкершілігінен босатуы мүмкін деп айтады. Үлкен оқушылар мен менторлар ретінде қызмет ететіндер, олар кеңінен оқытылмаған және бақыланбаған жағдайда, менторларға сенімсіз басшылық беруі мүмкін. Жастар арасындағы кеңес беру қарым-қатынасында не болатыны туралы зерттеулер аз. Мэрианн Якоби менторлық зерттеулерді кеңінен талдап, қорытындылай келе, "Менторлық студенттердің колледжде табысқа жетуіне көмектесе ме? Қалай? Бұл сұрақтарға теориялық және эмпирикалық жауаптар жоқ". Классикалық менторинг - бұл ересек ментор мен жас менти арасындағы ресми емес, көбінесе спонтандық қарым-қатынас, әдетте ұзақ уақыт бойы бірге жұмыс істеу тілегі бойынша, менторға қаржылық өтемақысыз. Біріншіден, теңдестермен кеңес беруде менторлар мен ментейлер жас, тәжірибе, білім деңгейі жағынан жақын, сондай-ақ олардың жеке тұлғаларымен қатар болуы мүмкін, бұл әдетте сәйкестіктің критерийлері болып табылады, бірақ бұл жас студенттерді құрбыларының қысымына және қадағалаусыз бәсекелестікке ұшырауы мүмкін. Екінші, әріптестермен кеңес беру бағдарламалары - бұл жартылай құрылымдалған жоспарланған бағдарламалар, нақты нұсқаулықтармен және көбінесе алдын ала белгіленген уақыт ішінде белгілі бір кездесулер мен іс-шаралар санымен. Өзгелердің бағыт-бағдары бойынша оқу бағдарламаларына қатысатын студенттер көбінесе негізгі оқу курсына, жынысына, таңдаған тіліне және этникалық ортасына сәйкес келеді. Өзгеше сипаттағы менторлар мен ментенейлер арасында не болатынын білу үшін аз зерттеулер бар.

Жастар арасындағы кеңес берудің артықшылықтары

Жалпы, жас аралық менторинг бағдарламалары репетиторлық немесе оқыту компонентін, жеке менторинг пен басшылықты немесе екеуін де қамти алады және олар теңдестер менторингінің басқа түрлерінің көптеген артықшылықтарын қамтиды. Студенттік менторлардың жасы, білімі, өкілеттігі және танымдық дамуы ересектерге қарағанда жақын болғандықтан, ментолар көбінесе өз идеяларын еркін білдіреді, сұрақтар қояды және тәуекелге барады. Осы ұқсастықтар менторларға ментадағы жеке және академиялық проблемаларды түсінуді жеңілдетеді және шешімдерді түсінікті және маңызды түрде ұсынады. Сонымен қатар, тең жастағы әріптестерден айырмашылығы, жас аралық бағдарламалар ментайымы бойынша өздерін төмен сезінудің алдын алады, егер оларды бірдей жастағы немесе мәртебелі оқушы оқытатын болса. Осылайша, өзінен кішірек жастағы менторлар өздерінің жастағы айырмашылығымен қамтамасыз етілген жоғары мәртебеден пайдаланып, өздерінің студенттерімен үйлесімділіктерін арттыра алады. Жастар арасындағы менторлық/тюторлық қызметтің пайдасы көп, олар қысқаша үш негізгі категорияға бөлінеді: жоғары оқу жетістіктері, қарым-қатынас дағдылары мен жеке даму. Жастар арасындағы менторлық, әсіресе, репетиторлық бағдарламалар мен ментордың да, ментидің де академиялық жетістіктері мен оқу процесін қолдайды. Ментелер жеке тұлғаларға жеке көңіл бөлуден пайда алады және өз ырғағымен жұмыс істей алады. Сессиялар ментидің жеке сұрақтарына, қажеттіліктеріне және оқу стиліне бейімделеді, ментилер шығармашылықты және сыншыл ойлау дағдыларын дамыта отырып, материал мен ұғымдарды жақсы меңгеріп алады. Мұғалім өздері оқытып жатқан материалды немесе пәнді тереңірек түсінуіне мүмкіндік береді, өйткені бұл қарым-қатынас көбінесе өздерінің оқуларына тереңірек берілгендікке шақырады, сондықтан олар өздерінің үйренгендерін тиімдірек жеткізе алады. Мұғалім жауапкершілікті, бағышталуды терең сезінеді және құрбысына көмектесуге қабілетті екендігіне мақтанады, ал екі оқушы да өзара жетістіктер мен табыстарға мақтанады. Ақырында, жас аралық оқыту бағдарламалары, әсіресе азшылықтан шыққан студенттер арасында ұсталу және бітіру деңгейін арттыруы мүмкін.

Өзгелердің сабақтастығы

Бастауыш - оқытылып жатқан адаммен бірдей мәртебелі кез келген адам. Бакалавриатта бұл әдетте басқа студенттер, жазу сабақтарын оқытатын аспиранттардан айырмашылығы; K 12 мектебінде бұл әдетте сол сыныптың немесе одан жоғары сыныптың студенті. Гудлад пен Синклер: "Бір-біріне көмек көрсету - бұл білім алушылар бір-біріне көмектесіп, оқыту арқылы үйренетін оқыту жүйесі. Тәрбиелеу жүйелері әртүрлі жағдайларда қолданылған: оқушылар оқушыларды, оқушылар мектеп оқушыларын, кәсіби емес ересектер ересектер мен балаларды, ал оқушылар оқушыларды үйретуде". Кейт Джеймс Топпингтің курстас оқыту бойынша жұмысы курстас оқытудың он өлшемді қамтитын типологиясын анықтады: 1) оқу бағдарламасының мазмұны, 2) тұрақты шоқжұлдыз, 3) оқу жылы, 4) қабілеттілік, 5) рөлдің үздіксіздігі, 6) орын, 7) уақыт, 8) оқушының ерекшеліктері, 9) оқытушының ерекшеліктері және 10) мақсаттар. Бұл қарым-қатынаста ұстаз да, оқушы да көптеген пайда көреді; мұның бір аспектісі мұғалімнің оқушымен қарым-қатынас жасай алмайтыны. Тәрбиешілердің өздері студенттермен жұмыс істеуден пайда алады. Тьютордың дамытатын дағдыларын өмірдің басқа салаларына, соның ішінде жоғары оқу орнына немесе болашақ жұмысқа қолдануға болады. Ең бастысы - адамдармен жұмыс істеу қабілеті. Өзгелерге көмектесу мүмкіндігіне ие болғандықтан, әріптестер көбінесе өз курстарында жақсы жетістікке жетеді. Оқушылар қиындықтарды жеңіп, сабақ барысында өздеріне пайдасын тигізген көптеген уақыттарын өткізеді. Карьераға көбінесе адамның құрбыларының сабақтастығындағы тәжірибесі әсер етеді. Жастар арасында оқыту адамдардың көшбасшы болу қабілетін дамытуға көмектеседі. Бұл дағдылар адамның мансабында табысты болу үшін маңызды рөл атқарады. Тәрбиешіге қарағанда, оқушы өзін өз деңгейінде сезінетіндіктен, мұғалімнен гөрі, оның берген кеңесін көбірек қабылдауға болады. Мұның тағы бір негізгі себебі - сабақ беруші сабаққа баға бермейді, ал сабақ беруші ретінде қызмет ететін мұғалім әлі де сабаққа баға беретін адам ретінде қабылдануы мүмкін. Өзгелердің көмегімен оқытатын оқушылар өздерінің білім деңгейіне қарамастан, жақсы ұстанымдар мен өзін-өзі тануды дамыта алады. Жоғары білім беру мекемелерінде курсташ оқыту бағдарламаларының пайдасы сынып оқытушыларына да тиюде.

Бақылау және бағалау

Жастар арасындағы менторлық бағдарламаларға қатысушылардың жетістіктерін және бағдарламаның жалпы тиімділігін бағалау үшін мақсаттар мен міндеттерді және қол жетімді адами, физикалық және қаржылық ресурстарды мұқият қарастыру қажет. Жиілікті бағалау маңызды, өйткені ол жастарға арналған оқыту бағдарламасының қаншалықты жақсы ұйымдастырылғаны мен жүзеге асырылғаны туралы құнды түсінік береді және ұстаз мен ұстаздың екеуіне де оң ықпал етеді. Менторлар олардың академиялық білімі мен ұстанымдарына сәйкес таңдалуы керек, олар менттің қажеттіліктерін қанағаттандыруға қабілетті. Сонымен қатар, менторларға оқытушылар, әкімшілер, ата-аналар және қоғамның басқа да мүшелері тарапынан үздіксіз оқыту, қадағалау және психологиялық қолдау көрсетіледі. Өзгелермен жұмыс істеу үшін mentorлықпен жұмыс істеу жаңа қызметкерлерді оқытудың немесе тәжірибелері аз жұмыскерлердің біліктілігін арттырудың арзан тәсілі болып табылады. Ментелер иерархиялық ортаға қарағанда, құрбысынан үйренуді ыңғайлы сезінеді. Менторлар мен ментилер де әріптестермен қарым-қатынас жасаудың пайдасын көреді. 1978 жылы Эдгар Шэйн жұмыс орнында сәтті кеңесшілердің бірнеше рөлін сипаттады. Менторлық көмекке ие жаңа жұмысшылар менторлық көмекке ие еместерге қарағанда жұмыста қалу ықтималдығы екі есе жоғары.

Денсаулық сақтау саласында

Өзгелердің кеңес беруі созылмалы аурулармен немесе психикалық аурулармен ауыратын науқастарда стресске байланысты алаңдаушылық пен депрессияға қарсы тұру қабілетін арттырады. Психикалық денсаулық бойынша әріптестер мен әріптестерге қолдау көрсету топтары клиенттерге өмір салтын өзгертуге және әдеттерін өзгерту арқылы өнімді, салауатты өмір салтын ұстануға көмектеседі және оларға қиындықтарды жеңудің және жеке жауапкершілікті қабылдаудың пайдалы жолдарын түсінуге көмектеседі. Сондай-ақ, олар пациенттерге медициналық және хирургиялық процедураларға дайындалуға және емдеу режимдерін ұстануға көмектеседі. Бәсекелестердің кеңес беруі ми жарақатынан аман қалғандарды, қатерлі ісікпен ауыратын науқастарды, диализге түскен науқастарды, диабетпен ауыратын, омыртқа миының зақымдануын көрген адамдарды қолдау, ВИЧ жұқтыруды азайту және ВИЧ-пен ауырған инъекциялық есірткі тұтынушылардың емделуін арттыру бағдарламаларында жүзеге асырылды. Сондай-ақ, әріптестермен кеңесу денсаулық сақтау қызметкерлерін оқытуда қолданылады.

Басқа қолданбалар

Бәсекелестердің кеңес беруі сондай-ақ; балаларды асырап алуға көмек көрсету, мектеп оқушылары мен жасөспірімдердегі топтық зорлық-зомбылықтың алдын алу, жыныстық тұрғыдан пайдаланылған жастарды қолдау, экономикалық жағынан қолайсыз жағдайдағы бірінші рет аналардың бала күтімі сапасын жақсарту және әскери рекруттардың жұмысын жақсарту.