Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мырыш-темір сульфиді минералы
Zinc iron sulfide mineral
Сфалерит – химиялық формуласы (Zn,Fe)S болатын сульфид минералы. Бұл мырыш кенінің ең маңызды рудасы. Сфалерит түрлі кен орындарында кездеседі, бірақ көбінесе шөгінді экзогальтивті, Миссисипи алқабы типіндегі және вулканогенді массивті сульфид кен орындарында таралған. Ол галена, халькопирит, пирит (және басқа да сульфидтер), кальцит, доломит, кварц, родокрозит және флюоритпен қатар табылады. Неміс геологы Эрнст Фридрих Глокер 1847 жылы минералды анықтаудың қиындығына байланысты оны грек тіліндегі "сфалерос" сөзінен, яғни "алдаушы" деген мағынада атады. Мырыштан басқа, сфалерит кадмий, галлий, германий және индий рудасы болып табылады. Кеншілер сфалеритті мырыш қоспасы, қара джек және рубин қоспасы деп те атайды. Марматит – темір құрамы жоғары, қара түсті, мөлдір емес түрі.
Sphalerite is a sulfide mineral with the chemical formula |(Zn,Fe)S. It is the most important ore of zinc. Sphalerite is found in a variety of deposit types, but it is primarily in sedimentary exhalative, Mississippi Valley type, and volcanogenic massive sulfide deposits. It is found in association with galena, chalcopyrite, pyrite (and other sulfides), calcite, dolomite, quartz, rhodochrosite, and fluorite. German geologist Ernst Friedrich Glocker discovered sphalerite in 1847, naming it based on the Greek word sphaleros, meaning "deceiving", due to the difficulty of identifying the mineral. In addition to zinc, sphalerite is an ore of cadmium, gallium, germanium, and indium. Miners have been known to refer to sphalerite as zinc blende, black jack, and ruby blende. Marmatite is an opaque black variety with a high iron content.
Кристаллдың әдеті мен құрылымы
Сфалерит, оның атымен аталған, бетке орталықталған кубикалық мырыш-металл кристалл құрылымында кристалданады. Бұл құрылым гексатетраэдрлік кристалл класына (ғарыш тобы F3m) жатады. Кристалл құрылымында күкірт және мырыш немесе темір иондары бетке орталықталған кубикалық тордың нүктелерін иеленеді, екі тор бір-біріне қатысты ығысқан, мырыш пен темір күкірт иондарына тетраэдрлік координацияланған, және керісінше. Сфалеритке ұқсас минералдарға сфалерит тобына жататындары кіреді: сфалерит, коларадоит, хоулейит, метациннабар, стильейит және тиеманит. Құрылымы алмастың құрылымымен тығыз байланысты. Мырыш сульфидінің мырыш-металл кристалл құрылымындағы тор тұрақтысы 0,541 нм құрайды. Сфалерит галена, тетраэдрит, барит және кальциттің кристалл құрылымын қабылдаған псевдоморф ретінде кездеседі. Сфалеритте Спинель заңы бойынша егіздер болуы мүмкін, онда егіз осі [111] болады. Сфалериттің химиялық формуласы (Zn,Fe)S; темірдің мөлшері қалыптасу температурасының артуымен көбейеді және 40%-ға дейін жете алады. Кадмий мырыштың 1%-ға дейін алмастыра алады, ал марганец көбінесе темірдің жоғары мөлшері бар сфалеритте кездеседі. Таза күйінде ол жартылай өткізгіш, бірақ темірдің мөлшері артқан сайын өткізгішке айналады. Мосс шкаласы бойынша минералдық қаттылығы 3,5-4-ке тең. Жұқа кесінде сфалерит өте жоғары оң рельеф көрсетеді және түссізден ақшыл сары немесе қоңыр түсті болып көрінеді, плеохроизм байқалмайды. Сфалеритке тән сары-қызғылт түсті триболюминесценция тән. Әдетте, осы қасиетті көрсету үшін ұштық жазықтықтарға кесілген үлгілер өте қолайлы.
Sphalerite crystallizes in the face centered cubic zincblende crystal structure, which named after the mineral. This structure is a member of the hextetrahedral crystal class (space group F3m). In the crystal structure, both the sulfur and the zinc or iron ions occupy the points of a face centered cubic lattice, with the two lattices displaced from each other such that the zinc and iron are tetrahedrally coordinated to the sulfur ions, and vice versa. Minerals similar to sphalerite include those in the sphalerite group, consisting of sphalerite, colaradoite, hawleyite, metacinnabar, stilleite and tiemannite. The structure is closely related to the structure of diamond. The lattice constant for zinc sulfide in the zinc blende crystal structure is 0.541 nm. Sphalerite has been found as a pseudomorph, taking the crystal structure of galena, tetrahedrite, barite and calcite. Sphalerite can have Spinel Law twins, where the twin axis is [111]. The chemical formula of sphalerite is |(Zn,Fe)S; the iron content generally increases with increasing formation temperature and can reach up to 40%. Cadmium can replace up to 1% of zinc and manganese is generally found in sphalerite with high iron abundances. In pure form, it is a semiconductor, but transitions to a conductor as the iron content increases. It has a hardness of 3.5 to 4 on the Mohs scale of mineral hardness. In thin section, sphalerite exhibits very high positive relief and appears colorless to pale yellow or brown, with no pleochroism. Sphalerite has a characteristic triboluminescence of yellow orange. Typically, specimens cut into end slabs are ideal for displaying this property.
Түрлері
Френклин, Нью-Джерсиден (Френклин пешін қараңыз) түссізден ақшыл жасылға дейінгі сфалерит, ұзақ толқынды ультракүлгін сәуледе жарқырап, қызғылт сары және/немесе көк түс береді және клейофан деп аталады – бұл таза ZnS түрі. Клейофанның сфалерит кристалдық құрылымында темірдің мөлшері 0,1%-дан кем. Қызыл, қызғылт сары немесе қоңырғылт-қызыл сфалерит рубин бленде немесе рубин цинк деп аталады, ал қара түсті сфалерит қара джек деп аталады. Гидротермалдық кен орындары, шөгінді қабаттар, вулканогенді массивті сульфид кен орындары (VMS), Миссисипи алқабы типіндегі кен орындары (MVT), гранит.
Gemmy, colorless to pale green sphalerite from Franklin, New Jersey (see Franklin Furnace), are highly fluorescent orange and/or blue under longwave ultraviolet light and are known as cleiophane, an almost pure ZnS variety. Cleiophane contains less than 0.1% of iron in the sphalerite crystal structure. Red, orange or brownish red sphalerite is termed ruby blende or ruby zinc, whereas dark colored sphalerite is termed black jack. hydrothermal deposits, sedimentary beds, volcanogenic massive sulfide deposits (VMS), Mississippi valley type deposits (MVT), granite
Седименттік экшалитивті
Цинк пен қорғасынның шамамен 50%-ы (сфалериттен) седименттік экзаляциялық (SEDEX) кен орындарынан түседі, бұл теңіз түбіндегі булану орындарында қалыптасатын қабатты Pb Zn сульфидтері. Металдар гидротермальдық сұйықтықтардан шөгіп, артқы доға аймақтары мен сәтсіз континентальдық жарылыстардағы шиферлерде, карбонаттарда және органикалық заттарға бай балшық тастарда орналасады. SEDEX кен орындарындағы негізгі кен минералдары – сфалерит, галена, пирит, пирротит және маркасит, сондай-ақ тетраэдрит, фрейбергит және булангерит сияқты аз мөлшерде кездесетін сульфосальттар; мырыш пен қорғасынның жалпы мөлшері әдетте 10-20% аралығында құрайды.
Approximately 50% of zinc (from sphalerite) and lead comes from Sedimentary exhalative (SEDEX) deposits, which are stratiform Pb Zn sulfides that form at seafloor vents. The metals precipitate from hydrothermal fluids and are hosted by shales, carbonates and organic rich siltstones in back arc basins and failed continental rifts. The main ore minerals in SEDEX deposits are sphalerite, galena, pyrite, pyrrhotite and marcasite, with minor sulfosalts such as tetrahedrite freibergite and boulangerite; the zinc + lead grade typically ranges between 10 and 20%.
Миссисипи-олқа типті
SEDEX-ке ұқсас, Миссисипи алқабы (MVT) типіндегі кен орындары да сфалерит қамтитын Pb Zn кен орындары болып табылады. Дегенмен, олар мырыш пен қорғасынның жалпы көлемінің 15–20% ғана құрайды, SEDEX кен орындарынан 25% кем тоннажды және 5–10% Pb + Zn төменгі сапалы. Кен минералдары SEDEX кен орындарындағыдай: сфалерит, галена, пирит, пирротит және марказит, сондай-ақ шамалы сульфосальттар.
Similar to SEDEX, Mississippi Valley type (MVT) deposits are also a Pb Zn deposit which contains sphalerite. However, they only account for 15–20% of zinc and lead, are 25% smaller in tonnage than SEDEX deposits and have lower grades of 5–10% Pb + Zn. The ore minerals are the same as SEDEX deposits: sphalerite, galena, pyrite, pyrrhotite and marcasite, with minor sulfosalts.
Вулканогенді массивті сульфид
Вулканогендік массивті сульфид (VMS) кен орындары мыс-мырыш немесе мырыш-қорғасын-мысқа бай болуы мүмкін, және жалпы қорының 25% мырыштан тұрады. Ең көп кездесетін кен минералдары – пирит, халькопирит, сфалерит және пирротит.
Volcanogenic massive sulfide (VMS) deposits can be Cu Zn or Zn Pb Cu rich, and accounts for 25% of Zn in reserves. The most abundant ore minerals are pyrite, chalcopyrite, sphalerite and pyrrhotite.
Металл кендері
Сфалерит – мырыш кенінің маңызды рудасы; барлық бастапқы мырыштың шамамен 95% сфалерит рудасынан өндіріледі. Бірақ, оның құрамындағы әртүрлі іздік элементтерге байланысты, сфалерит кадмий, галлий, германий және индий сияқты мырыш орнын басатын бірнеше басқа металдардың да маңызды көзі болып табылады. Бұл руданы кеншілер бастапқыда галенаға ұқсас болғандықтан, бірақ қорғасын бермейтіндіктен, "бленде" (неміс тілінде "соқыр" немесе "алдаушы" деген мағынада) деп атаған.
Sphalerite is an important ore of zinc; around 95% of all primary zinc is extracted from sphalerite ore. However, due to its variable trace element content, sphalerite is also an important source of several other metals such as cadmium, gallium, germanium, and indium which replace zinc. The ore was originally called blende by miners (from German blind or deceiving) because it resembles galena but yields no lead.
Мыс пен қола
Сфалериттегі мырыш, 3–45% мырыш қосылған мыс қорытпасы – латунь жасау үшін қолданылады. Сфалерит 12-13 ғасырларда (Джин әулеті) Солтүстік Қытайда латуньды цементтеу процесінде де қолданылған болуы мүмкін. Латуньнан басқа, сфалериттегі мырыш кейбір қола түрлерін жасауға да пайдаланылады; қоланың негізгі құрамы – мыс, ол қалайы, мырыш, қорғасын, никель, темір және сурьма сияқты басқа металдармен қорытылады.
The zinc in sphalerite is used to produce brass, an alloy of copper with 3–45% zinc. Sphalerite may have also been used during the cementation process of brass in Northern China during the 12th–13th century CE (Jin Dynasty). Besides brass, the zinc in sphalerite can also be used to produce certain types of bronze; bronze is dominantly copper which is alloyed with other metals such as tin, zinc, lead, nickel, iron and arsenic.
Басқа
Юле мәрмрі – сфалерит Юле мәрмрінің құрамында инклюзия түрінде кездеседі, ол Линкольн ескерткіші мен Белгісіз солдат қабірінің құрылысына қолданылады. Мырышталған темір – сфалериттен алынған мырыш коррозия мен тотығудан қорғау үшін қорғаныш жабын ретінде пайдаланылады; одан электр тарату тіректері, шегелер және автомобильдер жасалады. Әшекей тас.
Yule Marble – sphalerite is found as inclusions in yule marble, which is used as a building material for the Lincoln Memorial and Tomb of the Unknown. Galvanized iron – zinc from sphalerite is used as a protective coating to prevent corrosion and rusting; it is used on power transmission towers, nails and automobiles. Gemstone.