Кіріспе

Музыка жанры

Серф музыкасы (сонымен қатар серф-рок, серф-поп немесе серф-гитара деп те аталады) – серф мәдениетімен байланысты рок музыкасының жанры, әсіресе Оңтүстік Калифорнияда кең таралған. 1958-1964 жылдар аралығында екі негізгі түрінде ерекше танымал болды. Біріншісі – аспаптық серф, ол толқындардың күркіреген дыбысын шығару үшін көп реверб қосылған электр гитаралармен орындалады, және Дик Дейл мен Дель Тонс осы бағытты дамытушылардың бірі болды. Екіншісі – вокалдық серф, ол түпнұсқа серф дыбысының элементтерін алып, вокалдық үйлесімдерді қосты, осы қозғалысты Beach Boys жетекшілік етті. Дик Дейл серф дыбысын инструменталды роктан дамытты, онда ол Таяу Шығыс және Мексикалық әсерлерді, көктемгі ревербті және жылдам тізбектей таңдау (rapid alternate picking) сипаттамаларын енгізді. Оның 1961 жылы шыққан "Let's Go Trippin'" әні серф музыкасының қарқынды дамуына түрткі болды, көптеген музыканттарды осы үлгіде шығармалар жасауға шабыттандырды. Жанр Beach Boys және Jan and Dean сияқты вокалдық топтар арқылы ұлттық деңгейде танымал болды. Дэйл осындай топтар туралы былай деді: «Олар серфинг туралы мәтіндермен дыбыстарды өзгертіп жатты. Яғни, музыка серфинг музыкасы емес еді. Мәтіндер оны серфинг әніне айналдырды. Міне, осы – нағыз серфинг музыкасының аспаптық ерекшелігі». Өзінің ең жоғары танымалдылығында серф музыкасы қыздар тобы мен Motown музыкасымен Американың ең танымал музыка трендтері үшін бәсекелестікке түсті. Оны кейде «Калифорния дыбысы» деп те атайды. Серф музыкасының кейінгі кезеңдерінде көптеген топтар көліктер мен қыздар туралы әндер жаза бастады, бұл кейін «hot rod rock» деп аталды.

Нысан

Сурф музыкасы 1950 жылдардың соңында аспаптық рок-н-ролл музыкасы ретінде пайда болды, "құрастырылған" күйбейткіштен (реверб) гөрі, әртүрлі схемаларға байланысты. Гитаристтер гитарадағы вибрато тұтқасын ноталардың дыбысын төмендету үшін, сондай-ақ электрондық тремоло эффекттерін және жылдам (көтеріліп-түсіріліп) тремоло тарту әдісін қолданды. Көбінесе Фендер (әсіресе Джазмастер, Ягуар және Стратокастер), Мосрайт, Тейско немесе Данелектро сияқты гитаралар таңдалып алынды, оларда әдетте бір катушкалы датчиктер (пикаптар) орнатылған (қос катушкалы датчиктерге қарағанда жоғары жиілікті дыбыс беретін). Сурф музыкасы электр бас гитараны, әсіресе Fender Precision Bass-ты кеңінен қолданған алғашқы жанрлардың бірі болды. Классикалық серф барабан жиынтықтары Роджерс, Людвиг, Греч немесе Слингерленд болды. Кейбір танымал әндерде тенор немесе баритон саксофон да қолданылды, мысалы, Lively Ones тобының "Surf Rider" (1963) және Revels тобының "Comanche" (1961) әндерінде. Көбінесе қосымша гармония ретінде электрлік орган немесе электрлік пианино пайдаланылды.

Тарих

1960 жылдардың басында Link Wray, Nokie Edwards and the Ventures және Duane Eddy сияқты орындаушылар аспаптық рок-н-роллды табысты дамытты. Бұл бағытты Дик Дейл одан әрі жетілдірді, ол Таяу Шығыс және Мексика музыкасының ықпалын, ерекше реверб эффектін (гитараға «ылғалды» дыбыс беру үшін) және жанрға тән жылдам пікір алмасуды (Дейлдің ливандық туысынан үйренген араб музыкасының әсері) қосты. 1961 жылдың жазында Калифорния штатының Балбоа қаласындағы Rendezvous Ballroom-дағы өнер көрсетулері өте сәтті болды. Олар 1961 жылдың маусым айында «Мистер Мото» атты алғашқы синглын жазды (Доддтың орнына барабанда Ричард Дельвимен), және ән сол жазда радиода жиі ойналды. Дейл көбірек танымал, қаттырақ ойнайтын, үлкен көрерменді жинайтын және серф музыкасын жасағандық үшін мақталады, бірақ Bel Airs тобы алғашқы серф музыкасының синглын жасағандарын мәлімдейді. Дейл мен оның Del Tones тобы сияқты, көптеген алғашқы серф топтары Оңтүстік Калифорнияда құрылды, әсіресе Orange County-да серфинг мәдениеті өте дамыған еді, ал Rendezvous Ballroom көптеген серф стиліндегі орындаушыларды қабылдады. Bel Airs (олардың «Мистер Мото» хиті Дейлдің бұрынғы тікелей өнер көрсетулерінен әсер алды) және өз елдерінің серфинг сахнасынан тыс танымал болған Joy Boys тобы (әнші Col Joye-дің қосалқы тобы) – олардың 1963 жылғы «Murphy the Surfie» хиті кейіннен Surfaris тобымен орындалды. Осы кезеңдегі еуропалық топтар көбінесе британдық аспаптық рок тобы The Shadows-тың стиліне ден қойды. Еуропалық серф инструменталды музыканың жарқын мысалы – испандық Los Relámpagos тобының «Misirlou» әнін орындауы. The Dakotas тобы, Merseybeat әншісі Billy J. Kramer-дің британдық қосалқы тобы, 1963 жылы «Cruel Sea» әнімен серф музыканттары ретінде назар аударды, кейіннен бұл әнді The Ventures және басқа да аспаптық серф топтары, соның ішінде Challengers және Revelairs орындады.

Ыстық таған

"Hot rod music" немесе "hot rod rock" серф музыкасынан туындады. Дик Дейл серф музыкасының рекорд компаниясының үлкен нарыққа қол жеткізу ниетімен "hot rod music" ретінде қайта қарастырылғанын еске алды. Джефф Брейтенштейннің "The Ultimate Hot Rod Dictionary" сөздігінде айтылғандай: "Автомобильдер және, шамалы дәрежеде, hot rod-тар американдық танымал музыкада салыстырмалы түрде жиі кездесетін және ұзақ сақталатын тақырып болғанмен, "hot rod music" термині көбінесе 1960 жылдардың басы мен ортасындағы ерекше "Калифорния дыбысы" музыкасымен байланысты. Ол бай вокалдық үйлесімдерімен, күшейтілген (әдетте Fender бренді) электр гитараларымен және жастарға бағытталған лирикасымен (көбінесе hot rod-тарды және, жалпы алғанда, серфинг пен "қызды" мақтайтын) сипатталды". Автор Дэвид Феррандино "The Beach Boys автомобильдер мен серф тақталарына қатысты музыкалық өңдеулер бірдей" деп жазды, ал автор Джеффри Хаймс "нақтырақ" айырмашылықтарды түсіндірді: "Серф музыкасының форматын hot rod әндеріне аудару қиын болған жоқ. Егер серф музыкасы Дик Дейл мен Чак Берридің бірінен тұрса, hot rod музыкасы Берриге сәл көбірек, ал Дейлге сәл кем болды, яғни перкуссиялық стаккатодан аз және қоңыраулы рифтерге көбірек. Балшық пен тақталар туралы сленгтің орнына карбюраторлар мен поршеньдер туралы сленг қолданылды; ең жақсы серфинг пляждарын атаудың орнына, жарыс жолдарының лақап аттарын атады; "суға түсіп кету" қаупі туралы ескертудің орнына "Өлім қисығы" туралы ескертті". Содан кейін The Beach Boys 1963 жылы "Surfin' U.S.A." (топ 3 хит) және "Surfer Girl" (топ 10-ға жеткен) әндерін шығарды. Брайтенштейннің жазуынша, hot rod rock 1962 жылы The Beach Boys-дың "409" әнінен бастап ұлттық деңгейде танымал болды, бұл ән 1965 жылға дейін жалғасқан hot rod музыкасының қозғалысын бастады деп есептеледі. Уилсонмен бірге hot rod қозғалысын басқарған бірнеше маңызды тұлғалар бар, олардың ішінде әнші, продюсер және музыкант Гэри Ашер, сондай-ақ әнші және диджей Роджер Кристиан болды. Уилсон 1963 жылы Ян мен Дин үшін "Surf City" әнін бірлесіп жазды, ол 1963 жылдың шілдесінде Billboard Hot 100 чартында екі апта бойы көшбасшы болды. The Beach Boys-дың табысынан кейін Лос-Анджелестегі топтар көптеген жаңа серфинг және hot rod топтарының синглдерін шығарды. Хаймс былай деп атап өтеді: "Олардың көпшілігі нағыз топтар емес еді; олар бір-екі әнші ғана болды, оларға сессиялық музыканттардың тұрақты тобы қолдау көрсетті: көбінесе Глен Кэмпбелл, Хал Блейн және Брюс Джонстон. Егер бір ән сәтті болса, топ асығыс құрылып, гастрольге жіберілетін еді. Бұл әуесқойлық пен кәсібиліктің ерекше қоспасы еді".

Құлдырау

Бұл кезеңдегі басқа рок субжанрлары сияқты, серф музыкасының қызуы мен дерлік барлық серф орындаушыларының мансабы 1964 жылдың басында басталған британдық жауап шабуылымен тоқтатылды. Сол жылы хот-род музыкасы да маңыздылығын жоғалтты. Дамып келе жатқан гараж рок, фолк-рок, блюз-рок және кейіннен психоделикалық рок жанрлары да серф-роктың төмендеуіне себеп болды. The Beach Boys музыкаға деген көзқарасын кеңейту арқылы бұл шабуылдан құтылды. Брайан "Teen Beat" журналына: "Бізге өсу керек еді. Осы уақытқа дейін біз барлық идеяларды толыққанды пайдаландық. Серфинг туралы барлық мүмкін нәрсені жасадық, содан кейін машина туралы әндер шығардық. Бірақ біз өнер жағынан дамып, жетілуіміз керек еді" деп түсіндірді.

Табысы мен қайта жаңғыру

Инструментальдық серф-рок стиліндегі гитара 1962 жылы түсірілген алғашқы Бонд фильмі «Доктор Но»-ның «Джеймс Бонд» тақырыбында қолданылды, оны Вик Флик Джон Барри Семерлігімен бірге жазды. Бұл тақырып Бонд фильмдерінің айрықша белгісіне айналды және 1960 жылдардағы шпиондық фильмдердің музыкасына әсер етті. Серф музыкасы Who тобының Кит Мун, Dead Kennedys тобының Ист Бэй Рей және Pixies гитарисі Джои Сантьяго сияқты көптеген келешек рок музыканттарына да ықпал етті. 1990 жылдардың ортасы мен соңында серф-рок, Дик Дейлдің қайтадан жазбалар жасауымен, серф-топтарының арқасында қайта жанданды, бұл 1994 жылы шыққан «Криминалды оқу» фильмінің танымалдылығына байланысты болды, онда Дейлдің «Мизирлу» және басқа серф-рок әндері саундтректе пайдаланылды.

Серфпен айналысатын панк

Сурф-панк – серф-рок пен панк-рокты біріктіретін түпнұсқа серфинг дыбысының қайта жаңғыруы. Ол 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында Ramones сияқты топтар мен әртістер тарапынан бастау алды, олар 1977 жылы «Rocket To Russia» атты серф-панк альбомын шығарды, онда The Trashmen-нің «Surfin' Bird» әнінің айқын кавер нұсқасы орын алды (осы кавер The Cramps-тің 1978 жылғы тұңғыш синглы ретінде пайда болды). Басқа ерте сурф-панк әртістерінің қатарында Джонни Тундерс болды, ол өзінің тұңғыш жеке альбомын «So Alone» The Chantays-дің «Pipeline» әнінің инструменталды каверімен ашты; Канадалық Forgotten Rebels, 1981 жылы «Surfin' on Heroin» шығарды; және Калифорния штатының Оранж округінен шыққан Agent Orange, «Misirlou», «Mr. Moto» және «Pipeline» сияқты серф классикасының панк кавер нұсқаларын жазды. AllMusic-тің Грег Прато бұл топты «әсерлі» және «панк/хардкор тобының қалған бөлігінен бір қадам алда» деп атады. Бұл жанр скейт-панкпен байланысты, ол серф музыканттарының бірінші толқынын өсірген Оранж округінің жағажай қалаларында сол кезде танымал болды.

Өндіріс

Герб Альперт осы жанрда маңызды рөл атқарды, ол Jan & Dean үшін продюсерлік жасады. Лу Адлермен бірге Альперт Jan & Dean-нің "Baby Talk" атты алғашқы ондыққа кірген синглын шығарды. Impact лейблінің иесі Тони Хилдер өнімді серф музыкасы продюсері болды, оның продюсер ретіндегі мәртебесі көп жылдар өткен соң да мойындалды. Оның аты баспагер, продюсер және т.б. ретінде көптеген жазбаларда, 45 айналымдық пластинкаларда да, альбомдарда да кездеседі. Егер бюджеттік шығарылымдарда авторлық құқық туралы мәліметтер жақсы көрсетілген болса, оның есімі одан да көп жарияланған болар еді. Гари Ашер – продюсер, аранжировщик және автор. Оның жұмысына Surfaris және Hondells сияқты әртістер кірді. Ол сонымен қатар Beach Boys үшін хит болған "409" және "In My Room" әндерін бірлесіп жазды. Кейінірек Sundazed Records "Barefoot Adventure: The 4 Star Sessions 1962–66" жинақ альбомын шығарды. Жазбаларда Гарри Ашер 60-шы жылдардың басындағы Батыс жағалауының дыбысының негізгі жасаушысы болды делінеді: көліктер, қыздар, күн және серфинг! Терри Мелчер – серф музыкасының да, фолк музыкасының да дыбысын қалыптастырудағы үлесі үшін танымал продюсер. Ол Beach Boys тобымен тығыз жұмыс істеді және олардың хит-парадтағы жетістіктеріне жауапты болды. Брайан Уилсонның Beach Boys тобымен жұмысынан бөлек, ол Bob & Sheri тобының 1962 жылғы "Surfer Moon" синглын шығарды. Лос-Анджелестегі студиялық музыканттар, The Wrecking Crew көптеген серф музыкасының жазбаларында орындауға қатысты.