Кіріспе
Жарықты сіңіретін және қайта шығаратын химиялық қосылыстар. Оптикалық ағартушылар, оптикалық ағарту агенттері (ОАА), флуоресценттік ағартушылар (ФАА) немесе флуоресценттік ақтандырушы заттар (ФАЗ) – электр магниттік спектрдің ультракөк және фиолет аймағындағы (әдетте 340–370 нм) жарықты сіңіріп, флуоресценция құбылысы арқылы көк аймақта (әдетте 420–470 нм) қайта шығаратын химиялық қосылыстар. Бұл қосымшалар жиі мата мен қағаздың түсін жақсарту үшін қолданылады, «ақтандыру» әсерін тудырады; олар материалдың көк және фиолет сәулесінің жетіспеушілігін флюорофордың көк және фиолет оптикалық сәулесімен толықтыру арқылы ішкі сары/қызғылт материалдарды азайтып көрсетеді.
Optical brighteners, optical brightening agents (OBAs), fluorescent brightening agents (FBAs), or fluorescent whitening agents (FWAs), are chemical compounds that absorb light in the ultraviolet and violet region (usually 340 370 nm) of the electromagnetic spectrum, and re emit light in the blue region (typically 420 470 nm) through the phenomenon of fluorescence. These additives are often used to enhance the appearance of color of fabric and paper, causing a "whitening" effect; they make intrinsically yellow/orange materials look less so, by compensating the deficit in blue and purple light reflected by the material, with the blue and purple optical emission of the fluorophore.
Қасиеттері
Бұл қасиетке ие қосылыстардың ең көп таралған кластары – стильбендер, мысалы, 4,4′ диамино 2,2′ стильбендисульфон қышқылы. Ескі, коммерциялық емес флуоресценттік қосылыстарға спектрдің Көккөк сәуле бөлігінде сіңіретін және оны көру спектрінің көк бөлігінде қайта шығаратын умбеллиферон жатады. Оптикалық ағартушымен өңделген ақ бет, оған түсетін жарықтан артық көрінетін жарық шығарады, сондықтан ол жарқырағандай көрінеді. Ағартушының шығаратын көк сәулесі, өңделген материалдың көк түсінің азаюын толықтырып, сары немесе қоңыр түстен ақ түске қарай өзгертеді. Халықаралық Түс Индексінің дерекқорында шамамен 400 түрлі ағартушы тіркелген, бірақ олардың 90-нан азы коммерциялық өндірісте қолданылады, ал коммерциялық маңызы барлары одан да аз. Түс Индексінің жалпы атаулары мен құрамының нөмірлері нақты бір затқа тағайындалады. Дегенмен, кейбіреулері қайталанады, себебі өндірушілер оны өндіріп шығарып жатқанда индекс нөмірін алуға өтініш береді. Қағаз, тоқыма және жуғыш заттарға арналған OBA-ның жаһандық өндірісіне бірнеше ди- және тетрасульфондалған триазол стильбендері және дисульфондалған стильбен бифенил туындылары басым. Стильбен туындылары ультракөк сәулеге ұзақ уақыт әсер еткеннен кейін, оптикалық белсенді емес цис-стильбендердің пайда болуынан кейін, әлсірейеді. Олар, сондай-ақ, көптеген бояулар сияқты ауадағы оттегінің әсерінен ыдырайды. Барлық ағартушыларда кеңейтілген конъюгация және/немесе ароматикалық қасиеттері бар, бұл электронның қозғалуына мүмкіндік береді. Кейбір стильбен емес ағартушылар синтетикалық талшықты ағарту сияқты тұрақтырақ қолданыстарда қолданылады. Ағартушылардың тиімділігін жоғары молекулалық салмағы бар полиэтиленгликоль немесе поливинил спирті сияқты белгілі бір полиолдарды қосу арқылы арттыруға болады. Бұл қосымшалар көк жарықтың сәулеленуін едәуір күшейтеді. Ағартушылардың тиімділігін төмендетуге де болады. Ағартушының артық мөлшері көбінесе жасыл түс беру әсерін тудырады, себебі көру спектріндегі көк аймақтан жоғары эмиссиялар көріне бастайды.
Қате пайдалану
2002-2012 жылдар аралығында көптеген қытай фермерлері ақ саңырауқұлақтың сыртқы түрін жақсарту үшін химиялық жарқыратқыштарды қолданды. Бұл заңсыз қолдану Қытай Ауыл шаруашылығы министрлігі тарапынан көбінесе тоқтатылды.