Кіріспе

Электрондық регги стилі. Дуб – 1960 жылдардың соңы мен 1970 жылдардың басында реггиден пайда болған электрондық музыкалық стиль. Ол көбінесе реггидің қосалқы жанры саналады, бірақ ол осы стильден асып, кеңейді. Жалпы, дуб – бұл түпнұсқа жазбалардың ремикстері, олар түпнұсқаны айтарлықтай өңдеу арқылы жасалады, әдетте вокалдық бөліктерді жою, ритм секциясын күшейту (барабан мен бас тректері кейде "риддим" деп аталады), эхо және реверб сияқты студиялық эффектілерді қолдану, сондай-ақ бастапқы нұсқадан немесе басқа туындылардан вокалдық немесе аспаптық фрагменттерді дубляждау арқылы құрылады. Дубты жазу инженерлері мен продюсерлері, мысалы, Осборн "Кинг Табби" Руддок, Хоптон "Сайентист" Браун, Ли "Скретч" Перри, Эррол Томпсон және тағы басқалар қалыптастырды. Бұл продюсерлер, әсіресе Руддок пен Перри, микшерлік консольді аспап ретінде қарастырып, жаңа және ерекше нәрсе жасау үшін тректерді манипуляциялады. 1970 жылдары дуб продюсерлері эхо және кешігу эффекттерін жасау үшін Roland Space Echo кеңінен қолданды. Дуб рок, ең бастысы пост-панк және панктың басқа түрлері, поп, хип-хоп, техно және трип-хоп сияқты көптеген музыка жанрларына әсер етті. Традициялық дуб сақталды, ал Mad Professor сияқты бастаушылардың кейбіреуі жаңа материал шығаруды жалғастыруда.

Сипаттамалары

Дуб музыкасы – бұрынғы әннің "версиясы" немесе "дублі", көбінесе аспаптық, бастапқыда 45 RPM пластинкалардың B жағында шығарылып, әдетте жергілікті дыбыс жүйелерінде танымал болған барабан мен басқа баса назар аударады. "Версия" – бұл DJ-ге "тост" (жамайкалық рэптің бір түрі) оқуға арналған әннің басқаша нұсқасы, көбінесе бастапқы вокалдың бір бөлігі немесе толығымен алынып тасталады. Осы "версиялар" жаңа әндердің негізі ретінде пайдаланылып, жаңа элементтер қосылып қайта жазылатын. Аспаптық тректер көбінесе эхо, реверб сияқты дыбыс эффектілерімен өңделеді, мұнда аспаптар мен вокал үнемі қосылып, үзіліп тұрады. Вокалдың және басқа да аспаптардың ішінара немесе толықтай алынып тасталуы бас гитараны ерекшелендіреді. Музыкада кейде құстардың сайрауы, нөсер жаңбыр, судың ағысы, тіпті продюсерлердің музыканттарға нұсқау беруі сияқты басқа да дыбыстар да кездеседі. Оны тікелей диджейлер одан әрі күшейтуі мүмкін. Көптеген қабаттанған дыбыстардың әртүрлі эхо мен дыбыс деңгейлері жиі дыбыстық ландшафттар немесе дыбыстық мүсіндер құрайды, бұл дыбыстардың өзімен қатар, олар арасындағы кеңістіктің пішіні мен тереңдігіне назар аударады. Музыкаға, тіпті эффектілер электронды түрде жасалса да, әдетте ерекше органикалық сезім беріледі. Көбінесе осы тректер "тостерлерге" күшті ұйқастырылған және аллитерациялық мәтіндер оқуға қолданылады. Бұлар "DJ нұсқалары" деп аталады. Дыбыс жүйесіне негізделген регги түрлерінде микрофонды қолданатын орындаушы "DJ" немесе "диджей" деп аталады (басқа жанрларда бұл орындаушы "MC", яғни "Сермониялар шебері" деп аталуы мүмкін немесе кейінірек пайда болған сленгтік терминдер: "Микрофон командирі" немесе "Микрофонды басқару"), ал музыканы таңдап, пластинкаларды ойнайтын адам "селектор" деп аталады (кейде басқа жанрларда DJ деп те атайды). Көптеген нұсқаларды жасаудың басты себебі экономикалық еді; жазба продюсері бір студиялық сессиядан көптеген нұсқаларды шығару үшін өзіне тиесілі жазбаны пайдалана алатын. Версия – бұл продюсер немесе ремикс инженерінің тәжірибе жасауына және олардың шығармашылық жағын көрсетуіне мүмкіндік беретін мүмкіндік еді. Версия әдетте синглдің B жағы болып табылады және эксперимент жасауға, сондай-ақ диджейлерге сөйлеуге материал ұсыну үшін қолданылады, ал A жағы көбінесе бастапқы вокалға бағытталған трекке арналған. 1970 жылдары дуб тректерінің LP-лері шығарыла бастады; олар әртүрлі болуы мүмкін: әртүрлі синглдерде бұрын қолданылған риддимдердің жаңа дуб микстерінің жинағы, әдетте бір продюсер жасаған; барлық тректердің дуб микстері бар барлық вокалды LP-нің дуб нұсқасы; немесе, ең сирек кездесетіні, дуб стилінде микстелген бұрын жарияланбаған оригиналды риддимдердің таңдауы.

Тарих

Дуб музыкасы және тост регги музыкасындағы жаңа шығармашылық дәуірін ашты. Тост және дуб музыкасы бастапқыда бірге дамып, бір-біріне әсер етіп келді. Ямайкадағы дыбыс жүйесі мәдениетінің дамуы студиялық техниканың дамуына ықпал етті, ал Дьюк Рид және Принс Бастер сияқты алғашқы диджейлер реггидің аспаптық нұсқаларымен тост жасап, аспаптық регги музыкасын қалыптастырды.

"Versions" және студиялық араластыру эксперименттері (1960-шы жылдардың соңы)

1968 жылы Ямайканың Кингстон қаласындағы дыбыс жүйесінің операторы Рудольф "Радди" Редвуд Дьюк Ридтің Treasure Isle студиясына The Paragons тобының "On The Beach" хитінің дуб пластинкасын жазуға барды. Инженер Байрон Смит дауыстың жолын қателікпен шығармай қойды, бірақ Редвуд нәтижені сақтап алып, келесі биінде ди-джейі Уэсси осы ырғаққа тост айтты. Аспаптық жазба дыбыс жүйесіндегі адамдарды қатты қуантты, олар вокалдық жолдың мәтінін аспаптық жазбаның үстінен айта бастады. Осы өнертабыс сәтті болды, сол күні Раддиге жарты сағаттан бір сағатқа дейін үздіксіз аспаптық жазбаны ойнауға тура келді. Келесі күні осыған куә болған Бэнни Ли Кинг Таббиге "халық оны жақсы көреді" деп, одан да көп аспаптық жазбалар жасау қажеттігін айтты. Олар Слим Смиттен "Айнатпауға ұялмасам" әнінің вокалын алып тастады. Кинг Таббидің жаңашыл тәсілінің арқасында, нәтижесіндегі аспаптық жазба тек дауысы жоқ жазба емес – Кинг Табби вокал мен аспапты алмастырып, бірінші вокалды, содан кейін ырғақты, одан соң оларды біріктіріп ойнады. Осы сәттен бастап олар мұндай жазбаларды "версиялар" деп атады. Studio One студиясында аспаптық жазбалармен және студиялық араластырумен тәжірибе жасаудың бастапқы себебі – ырғақты "сезімтал" болғанша түзету болды, сонда әнші, мысалы, оған ыңғайлы түрде әндей алатын болар еді.

Дабтың субжанр ретінде дамуы (1970-жылдар)

1973 жылға қарай бірнеше тәуелсіз және бәсекелес инноваторлардың, инженерлердің және продюсерлердің күш-жігері арқасында әртүрлі студиялардан шыққан аспаптық регги "версиялары" реггидің "даб" деген субжанрына айналды. Деррик Харриотт пен Кристаллиттердің инновациялық альбомы "The Undertaker", инженерлік жұмысын Эрол Томпсон жасаған және "Sound Effects" авторлығы Деррик Харриоттке тиесілі, 1970 жылы жарық көрген алғашқы толыққанды аспаптық регги альбомдарының бірі болды. 1973 жылы кем дегенде үш продюсер – Ли "Скретч" Перри және Герман Чин Лой мен Эррол Томпсоннан құралған Aquarius студиясының инженер-продюсерлік тобы осы жаңа "даб" дыбысына белсенді сұраныс бар екенін бірден байқап, нәтижесінде дубтан ғана тұратын алғашқы альбомдарды шығара бастады. 1973 жылдың көктемінде Ли "Скретч" Перри King Tubby-мен бірлесіп араласқан және көбінесе "Blackboard Jungle Dub" деп танылатын "Upsetters 14 Dub Blackboard Jungle" альбомын жарыққа шығарды. Бұл жазба осы жанрдың маңызды туындысы саналады. 1974 жылы Кит Хадсон өзінің классикалық "Pick a Dub" альбомын шығарды, ол алғашқы тақырыптық даб альбомы деп есептеледі, ал King Tubby өзінің екі дебюттік альбомын – "At the Grass Roots of Dub" және "Surrounded by the Dreads" National Arena-да шығарды.

Dub тарихы (80-жылдардың басынан қазіргі уақытқа дейін)

Дуб үздіксіз дамып келеді, оның танымалдылығы музыкалық сән өзгерген сайын артып-төмен болып тұрады. Көптеген регги синглдерінің B жағында әлі де аспаптық нұсқасы бар, және дыбыс жүйелері оларды тірі орындаушы әншілер мен диджейлер үшін бос қағаз сияқты пайдаланады. 1986 жылы жапондық Mute Beat тобы студиялық құралдардың орнына труба сияқты тірі аспаптарды қолданып, дуб музыкасын жасады және клубтық музыканың алға басушысы болды. 1980 жылдары Ұлыбритания дуб өндірісінің жаңа орталығына айналды, онда Майки Дред, Мад Профессор және Джа Шака ең танымал болды. Осы кезеңде дубтың UB40 және The Clash тобындағы Майки Дред, Адриан Шервуд және оның On U Sound лейбліндегі артистердің жұмысындағы күшті ықпалы байқалды. Постпанк деп сипатталатын көптеген топтар дубтан үлкен әсер алды. The Police, The Clash және UB40 сияқты танымал топтар дубты танымал етуге көмектесті, ал UB40-тың Present Arms In Dub альбомы Ұлыбритания тізіміндегі топ 40-қа енген алғашқы дуб альбомы болды. Осы кезеңде (1980-ші жылдардың басында) реггимен қатар, B жағындағы дуб микстерін орындаған американдық (көбінесе Нью-Йорк штаты мен Нью-Джерсидегі) дискодан кейінгі продюсерлердің саны артып, танымал диджейлермен бірлесіп, "ремикстер" дәуірінен бұрын 12 дюймдік синглдерді баламалы дуб микстерімен жабдықтауды шешті. Бұл The Peech Boys-тің "Don't Make Me Wait", Тони Лидің "Reach Up" және New York City-дің Prelude немесе West End лейблдерінің артистерінің жазбаларында көрініс тапты. Аталған микстерде жазбаның ырғағы күшейтілді, "қажетсіз" вокалдық бөліктер жойылды, сондай-ақ диджейлерге жұмыс істеуді жеңілдететін басқа да мүмкіндіктер қосылды, мысалы, басқа жазбалармен ойнау үшін маңызды бөлімдерді таңдау арқылы би алаңындағы әсерді күшейту. Қазіргі заманғы мысалдар "дубтроника", "дуб техно", "степперлер" немесе дуб музыкасының ықпалымен жазылған электронды музыка деп аталады.

Дубтың әсері

Йель университетінің профессоры Майкл Вил дуб дыбысын "қоғамның өзін-өзі жыртып, тігістерін жарып тастаған дыбысы" деп сипаттады. Оның "Starship Africa" атты кітабында африкалық диаспора дубта "реверберация/кешіктіру құрылғыларын кеңінен пайдалану және әннің құрылымының фрагментациясы" арқылы көрініс тапқаны айтылған – ол дубтың реверб қолдануын "диаспораның жағдайына арналған дыбыстық метафора" деп санайды. Вил дуб жасаушылары эхо мен ревербті тыңдаушыларда африкалық мәдениеттің естеліктерін ояту үшін қолданғанын жазды. Кинг Табби, Ли Перри, Эролл Томпсон, Mad Professor, Джа Шака, Денис Бовелл және Линтон Квеси Джонсон рок музыканттарына ықпал етті. 1980 жылдардан бастап дуб техно, дубтроника/дуб техно, джунгл, драм-н-бейс, дубстеп, хаус музыкасы, панк және пост-панк, трип-хоп, эмбиент музыкасы және хип-хоптан әсер алды, сонымен қатар оларға кері ықпал етті, электрондық дуб дыбысын дамытты. Culture Club, Bill Laswell, Jah Wobble, New Age Steppers, PiL, The Pop Group, The Police, Massive Attack, The Clash, Adrian Sherwood, Killing Joke, Bauhaus және басқа да музыканттар өз жанрларында дубтың айқын ықпалын көрсетті, ал олардың инновациялары өз кезегінде дуб жанрының бағытын өзгертті. 1987 жылы АҚШ-тың гранж-рок тобы Soundgarden Ohio Players-тің "Fopp" әнінің дуб нұсқасын, сонымен қатар әннің дәстүрлі рок-каверін шығарды. 1990 жылдардың соңында осы музыканттардың музыкасын ойнауға маманданған диджейлер пайда болды, мысалы, Ұлыбританияның Unity Dub. Ұлыбританияда, Еуропада және Америкада тәуелсіз дискі өндірушілер дуб өндірісін жалғастыруда. The Mars Volta тобын құрудан бұрын, Седрик Бикслер, Омар Родригес және басқа мүшелер 1999 жылдан бастап De Facto деген атпен бірнеше дуб альбомдарын жазды.

Пунк және рок музыкасына дубтың әсері

1960 жылдардың соңында дуб пайда болғаннан бері оның тарихы Ұлыбританиядағы панк-рок саласымен тығыз байланысты. The Clash ямайкалық дуб-регги өнерпаздарымен, Ли "Скретч" Перри (Junior Murvin-мен бірлесіп жазылған "Police & Thieves" әнін The Clash өзінің алғашқы альбомында орындаған) және Майки Дредпен (Sandinista! альбомы) бірлескен жұмыстар жасады. Сонымен қатар, ағылшын тобы Ruts DC, легендарлық регги ықпалымен панк тобы The Ruts-тың Малкольм Оуэннен кейінгі нұсқасы, Mad Professor-тың қатысуымен Rhythm Collision Dub Volume 1 (Roir сессиясы) шығарды. АҚШ-тағы көптеген панк-рок топтары 80-ші жылдары құрылған және ең ықпалды материалдарын жариялаған Вашингтондан шыққан Bad Brains раста-панк тобы арқылы дубпен танысты. Blind Idiot God дуб музыкасын олардың жылдам және қарқынды шулы рок тректерімен қатар қойды. 90-шы жылдардағы кейбір панк-рок топтары дубты қабылдады, Rancid және NOFX сияқты топтар дуб стилінде түпнұсқа әндер жазды. Көбінесе ска-панк деп саналатын топтар дуб ықпалымен әндер орындайды; алғашқы танымал болған топтардың бірі Sublime болды, олардың альбомдарында дуб оригиналдары мен ремикстері бар. Олар Rx Bandits және The Long Beach Dub Allstars сияқты жаңа американдық топтарға әсер етті. Сонымен қатар, дуб поптың кейбір түрлеріне, соның ішінде No Doubt сияқты топтарға әсер етті. No Doubt-тың бесінші альбомы Rock Steady-де реверб және эхо сияқты танымал дуб дыбыстарының жиынтығы бар. Топтың өзі атап өткендей, No Doubt-қа ямайкалық музыкалық эстетика мен өндіріс техникасы зор әсер етеді, тіпті олардың Rock Steady альбомын Ямайканың Кингстон қаласында жаздырып, Everything in Time B-side альбомында дуб ықпалын көрсететін B-жақтарын шығарды. No Doubt сияқты поп-ска топтары өздерін дуб шежіресінің бір бөлігі деп санауға бола ма деген мәселе әлі де даулы. Басқа топтар No Doubt-тың ізімен pop ska мен дуб ықпалдарын біріктірді, мысалы Save Ferris және Vincent. Сонымен қатар, кейбір британдық панк-топтар да дуб музыкасын жасайды. Capdown Civil Disobedients альбомын шығарды, оның ішінде "Dub No. 1" трегі бар, ал Sonic Boom Six және The King Blues жанрды түпнұсқа панк этикасымен және көзқарасымен үйлестіре отырып, дубтан зор әсер алды. Public Image Ltd постпанк тобының жетекшісі Джон Лайдон, бұрын Sex Pistols тобының мүшесі болған, музыкасында дуб және регги ықпалымен бас сызықтарын жиі қолданады, әсіресе олардың бұрынғы музыкасында топтың мүшелері болған әртүрлі бассистер арқылы, мысалы Jah Wobble және Jonas Hellborg. 1986 жылы Ұлыбритания хит-парадтарында 11-орынға жеткен "Rise" трегінде дуб/регги ықпалымен бас сызығы қолданылады. Британдық пост-панк тобы Bauhaus дуб музыкасының ықпалына қатты ұшырады, сондықтан Bauhaus басшысы Дэвид J олардың "Bela Lugosi's Dead" әнінің "дубтың біздің түсіндіруіміз" екенін айтты. "King Bullshit" әнін және "Time Machine" интросын орындаған Ride сияқты шогаз топтары дубпен тәжірибе жүргізді. Slowdive сонымен қатар "Souvlaki Space Station" және олардың "Moussaka Chaos" аспаптық әндерін дуб ықпалының куәсі ретінде жазды, ал Kitchens of Distinction "Anvil Dub" шығарды. Стив Хогарт, британдық рок-топ Marillion әншісі, 2001 жылы Anoraknophobia альбомына дубтың әсерін мойындады. Ал Cisneros, негізін қалаушы және бас-гитарист Doom Metal тобы OM, регги және дубтың оның бас-тарту стиліне тигізген әсері туралы жазба жасады.

ХХІ ғасырдың дубляжы

Дәстүрлі дуб сақталып қалды, ал Ли "Скретч" Перри және Мад Профессор сияқты дубтың бастаушылары 21-ғасырда да музыка шығарды. Жаңа артистер дәстүрлі дуб дыбысын сақтауды жалғастыруда, кейбіреулері оны сәл өзгертсе де, дыбыстың бастапқы ерекшеліктерін тікелей эфирде қайта жаңғыртуға басты назар аударады. Осы артистердің қатарында Венадан Dubblestandart (Ли "Скретч" Перримен бірлесіп, оның тікелей концертінде орындаған "Return from Planet Dub" альбомын жазған); Швециядан Liquid Stranger; Нью-Йорк артистері – Тиклах (сонымен қатар Виктор Аксельрод, Эрл Макстон, Калберт Уокер және Дуглас & Дегра аттарымен танымал), Виктор Райс, Easy Star All-Stars және Dub Trio (Майк Паттонмен бірге жазған және тікелей орындаған, қазір Матисиахудың қосымша тобы ретінде гастрольде жүр); Subatomic Sound System (Ли "Скретч" Перри мен Ари Аптың материалдарын ремикске түсірген); Dub Is a Weapon; King Django; Dr. Israel; Рочестерден Giant Panda Guerilla Dub Squad; Сан-Франциско мен Колорадодан Heavyweight Dub Champion; Ұлыбританиядан Ott (Twisted Records арқылы бірнеше әсерлі альбомдар шығарған); Boom One Sound System және Boom One Records лейблынан Dubsmith; Лос-Анджелестен Future Pigeon; Германиядан Disrupt және Rootah (Jahtari лейблынан); Нидерландтан Twilight Circus; Коста-Рикадан Moonlight Dub Experiment; және Франциядан Stand High Patrol. BudNubac жұмысында дуб техникасының әртүрлі қолданылуы байқалады, ол кубалық биг-бендті дуб техникасымен үйлестіреді. Қазіргі заманғы дуб-продюсері Райан Мур өзінің Twilight Circus жобасы үшін сыншылардың жоғары бағасын алды. 2022 жылы аргентиналық суретші және дуб инженері Хернан "Дон Камель" Сфорзини шығарған Sly & Robbie vs. Roots Radics "The Dub Battle" альбомы дубтың барлық аңыздарын бір альбомда біріктірген алғашқы жұмыс болды, ол 2019 жылы "The Final Battle" альбомын дубляждап, Grammy сыйлығына ұсынылды. Бұл альбомға Ли "Скретч" Перри мен Банни "Стрикер" Лидің соңғы дубтары, сондай-ақ Кинг Джамми, Мад Профессор, Деннис Бовелл, Дон Камель және Кинг Таббидің екі жарияланбаған дуб нұсқасы кірді.

Афрофутуризм және диаспора

Дуб музыкасы афрофутуризмнің мәдени эстетикасымен әңгімелеседі. Ямайкадан пайда болған бұл жанр, диаспора халықтарының өнімі ретінде қарастырылады, олардың мәдениеті орын ауысу, шеттету және есте сақтау тәжірибесін көрсетеді. Музыкалық шығармаларда кеңістікті толтыратын дыбыстарды құру, солған эхолар және қайталау арқылы, Дуб әртістері уақыттың сызықтық еместігі және өткен дыбыстарды белгісіз болашақ кеңістігіне проекциялау сияқты афрофутуристік ұғымдарға қол жеткізе алады. 1982 жылы Люк Эрлих Дубты осы ерекше көзқараспен сипаттады: text=Дуб арқылы ямайкалық музыка толығымен кеңейді. Егер регги Жаңа әлемдегі Африка болса, онда дуб – Айға жеткен Африка болуы керек; бұл 60-шы жылдары естігім келген, бірақ естімеген психоделикалық музыка. Бас және барабандар қараңғы, ұлы кеңістікті бейнелейді, ғарыштың музыкалық портреті, жарқыраған планеталар сияқты немесе аспаптардың сынықтары сияқты дыбыстармен, кометалар мен метеорлардың іздерін қалдырады. Дуб – бұл бастапқыда басқа да аранжировканың бөліктері ретінде ойластырылған дыбыстарды алып, оларды шикізат ретінде пайдаланатын, оларды жаңа және ерекше дыбыстарға айналдыратын, содан кейін өз ырғағы мен форматында осы жаңа дыбыстарды ерекше үйлесімдерге қайта жинақтайтын калейдоскоптық музыкалық монтаж. Сонымен қатар, дуб музыкасының қара музыкалық канондағы орны, музыканың туған диаспорасының тақырыбын көрсетеді. Эхо мен реверберацияның дыбыстық құрылымының арқасында, дуб құлдықтың салдарынан африкалық диаспораның ұрпақтар бойы созылған жараларын бейнелейтін арман тәрізді әлемді жасай алады. Дубты осылай түсіну, оған диаспорамен байланысты қараңғы сезімдерді, оның ішінде зорлық-зомбылықты қабылдауға күш береді. King Tubby-нің дуб микстерінде дөңгелектердің сықырлауы, оқ атылуы және полиция сиренасының дыбыстарын естіруге болады. Артур Джафа 1994 жылы Қара дизайнерлер ұйымының конференциясында сөйлеген сөзінде дуб музыкасы және диаспора туралы былай деді: