Кіріспе

Американдық актриса (1917–1975) 20-шы ғасыр актрисасы.

Сьюзан Хейвард (туған Эдит Марреннер; 30 маусым 1917 – 14 наурыз 1975) – американдық актриса, шынайы оқиғаларға негізделген әйелдер рөлімен танымал. Уолтер Торнтон модельдік агенттігінде модель болып жұмыс істегеннен кейін, Хейвард 1937 жылы Голливудқа Скарлетт О’Хара рөліне кастингке барды. Ол кино келісімшартын жасады және келесі бірнеше жылда бірнеше кішігірім рөлдерді ойнады. 1940-жылдардың соңында оның кинодағы рөлдерінің сапасы жақсарды және ол "Smash Up, the Story of a Woman" (1947) фильміндегі алкоголик рөлі үшін ең үздік әйел актерлік рөліне алғашқы бес «Оскар» номинациясын алды. Хейвардтың сәттілігі 1950-ші жылдарда да жалғасты, ол "Менің ақымақ жүрегім" (1949), "Жүрегімде әнмен" (1952) және "Мен ертең жылаймын" (1955) фильмдері үшін номинация алды, ал "Мен өмір сүруді қалаймын!" (1958) фильмінде өлім жазасына кесілген Барбара Грэм рөлін сомдағаны үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. "Мен ертең жылаймын" фильміндегі рөлі үшін ол Канн кинофестиваліндегі үздік әйел актер сыйлығын жеңіп алды. Хейвардтың екінші некесінен кейін және Грузияға көшкеннен кейін киноға түсуі сирек болды, бірақ ол 1972 жылға дейін кино мен теледидарда актерлік өнерін жалғастырды. Ол 1975 жылы ми қатерінен қайтыс болды.

Ерте өмір

Хейвард Эдит Марреннер 1917 жылдың 30 маусымында Нью-Йорк қаласының Бруклин ауданында Эллен (туған тегі Пирсон) мен Уолтер Марреннердің үш баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Оның анасы швед тегінен шыққан. Оның Флоренс есімді үлкен әпкесі және Уолтер Жуниор есімді ағасы болған. 1924 жылы Марреннерді көлік қағып, жамбасы сынып, аяқтары сынған. Оның нәтижесінде денесінің бір бөлігі гипске оралды, сүйектері дұрыс бітіп, кейін өмірінде ерекше жамбас қозғалысына ие болды. Хейвард 181-ші мемлекеттік мектепте білім алып, 1935 жылдың маусымында Қыздар коммерциялық орта мектебін бітірді (кейін Проспект Хайтс орта мектебі деп аталды). Эразм Холл орта мектебінің түлектері туралы бетке сәйкес, Хейвард 1930-шы жылдардың ортасында сол мектепке қатысқан, бірақ ол Бруклиндегі Флатбуш ауданындағы ыстық жазда бассейнде жүзгенін еске түсірді, ол үшін он цент жұмсаған. Оқу жылдарында ол түрлі мектеп спектакльдерінде ойнады және сыныптастары оны "Ең драмалық" деп таныды.

Мансап

Хейвард мансабын модель ретінде бастады, 1937 жылы «Желмен кеткендер» фильміндегі Скарлетт О’Хара рөліне үміттену үшін Голливудқа сапар шекті. Хейвардқа бұл рөл берілмесе де, Дэвид Селзник оны басқа актерлердің экрандық сынақтарында пайдаланды және Warner Bros. студиясымен келісімшарт жасады.

Warner Bros. кино студиясы.

Талант агенті Макс Арноу Марреннердің есімін Сьюзан Хейвардқа өзгертті, ол Warner's компаниясымен аптасына 50 долларлық алты айлық келісімшартқа қол қойғаннан кейін. Хейвард «Голливуд қонақ үйі» (1937), «Таңғажайып доктор Клиттерхаус» (1938) (оның рөлі монтаждалды) және «Қыздар-әпкелер» (1938) фильмдерінде, сондай-ақ «Кампус Золушкасы» (1938) атты қысқа фильмде эпизодтық рөлдер ойнады. Хейвардтың алғашқы маңызды рөлі Рональд Рейганмен бірге «Сынақтан өткен қыздар» (1938) фильмінде болды, онда ол тізімде 10-шы орында тұрды. Ол сондай-ақ «Бродвейдегі комета» (1938) фильмінде ойнады, бірақ рөлі көрсетілмеді және «қызықты суреттер» жарнамалық фотосессияларына түсе бастады, бұл оның өзі және көптеген актрисалар ұнатпаған нәрсе, бірақ келісімшарты бойынша оның таңдауы болмады. Хейвардтың Warner Bros. компаниясымен келісімшарты аяқталғаннан кейін, ол Paramount Studios-қа көшті. Paramount Хейвардты Боб Бернспен бірге «Біздің жетекші азаматымыз» (1939) фильмінде екінші рөлге қойды, содан кейін ол Джо Э. Браунды «$1000 тачдаун» (1939) фильмінде қолдады. Хейвард Ингрид Бергманмен бірге «Адамның төрт ұлы» (1941) фильмінде қосалқы рөлге түсу үшін Columbia студиясына барды, содан кейін Джуди Канова мен Боб Кросбимен бірге «Сис Хопкинс» (1941) фильмі үшін Republic Pictures студиясына барды. Paramount-қа қайтып келгенде, ол «B» класты фильмде, «Тірілер арасында» (1941) басты рөлді ойнады. Сесил Б. Де Милль оған Милланд, Джон Уэйн және Полетт Годдардпен бірге ойнаған «Жабайы желді жинау» (1942) фильмінде жақсы қосалқы рөл берді. Ол «Батаннан хат» (1942) атты қысқаметражды фильмде ойнады және Годдард пен Фред МакМеррейді «Орман рейнджерлері» (1942) фильмінде қолдады.

Біріккен суретшілер және Республика

Хейвард Фредерик Марч пен Вероника Лейкпен бірге "Мен бір ведьмаға үйлендім" (1942) фильмінде ойнады, онда ол Уоллес Вуллидің (Марч) нике қызы ретінде суреттелген, ал Лейктің ведьмасы 300 жыл бұрын пуритандық өртеу тірегінен қайта оралғанға дейін. Бұл фильм 1960-жылдардағы "Бейілген" телесериалына шабыт берді және Торн Смиттың аяқталмаған романы негізінде жасалған. Paramount студиясы үшін түсірілген, бірақ United Artists компаниясына сатылды. Одан кейін Хейвард Paramount компаниясының "Жұлдызды тудың әні" (1943) атты музыкалық шолуында ойнады, онда музыкалық емес актерлер де болды. Хейвард Уильям Холденмен бірге "Жас және жігерлі" (1943) фильмінде ойнады, бұл UA таратып шығарған Paramount фильмі. Ол 1943 жылғы "Hit Parade of 1943" (1943) фильмінде де қатысты, онда оның ән дауысын Жанна Даррелл дубляждады. Сэм Бронстон оны UA компаниясында "Джек Лондон" (1943) фильміне шақырды. Republic студиясында ол Уэйннің "The Fighting Seabees" (1944) фильміндегі сүйіктісі болды, бұл компания тарихындағы ең жоғары бюджеттік фильм. Ол UA үшін "Жүні бар маймыл" (1944) фильмінің экранизациясында ойнады. Paramount студиясына оралғаннан кейін ол "And Now Tomorrow" (1944) фильмінде Лоретта Янгтың қарындасы болды. Содан кейін ол студияны тастап кетті. RKO Хейвардқа "Таңертеңгі мерзім" (1946) фильмінде алғаш рет басты рөл берді, бұл Клиффорд Одетс жазған нуар фильмі және Харольд Кларманның режиссерлік дебюті болды.

Уолтер Уэнгер және жұлдыздық атақ

Соғыстан кейін Хейвардтың мансабы өркендеді, өйткені продюсер Уолтер Уэнгер оны жеті жылдық келісімшартқа бекітіп, жылына 100 000 доллар төледі. Оның алғашқы фильмі – «Каньон жолы» (1946). 1947 жылы ол Дикси Лиге негізделген, алкогольге тәуелді түнгі клуб әншісі рөлі үшін «Смаш-ап, әйелдің тарихы» фильмінде алғашқы бес «Оскар» номинациясын алды. Фильм сыншылар тарапынан жақсы қабылдамаса да, көрермендер арасында үлкен сұранысқа ие болып, кассалық табыс әкелді, осылайша Хейвард жұлдыз ретінде танылды. RKO оны «They Won't Believe Me» (1947) фильмінде қайтадан пайдаланды. Содан кейін ол Уэнгер үшін «The Lost Moment» (1948) және «Tap Roots» (1948) фильмдерінде жұмыс істеді. Екі фильм де қаржылық жағынан сәтсіз болды, бірақ соңғысы кеңінен танылды. Universal студиясында Хейвард «Саксондық тартымдылығы» (1948) фильмінде ойнады, ал «Тулса» (1949) фильмін Уэнгер үшін түсірді. Екі фильм де коммерциялық сәтсіздікке ұшырады.

Бағасы

MGM Хейвардты алкогольді шоу-қыз / актриса Лилиан Ротты ойнауға шақырды, «Мен ертең жылаймын» (1955) фильмінде, Роттың сол аттас бестселлер автобиографиясына негізделген, ол үшін ол Канн сыйлығын алды. Бұл фильм үлкен қаржылық табысқа жетті. Хейвард ешқашан толыққанды әнші ретінде танылмағанмен, өзінің ән айтуын ұнатпады, бірақ бірнеше фильмде әншілерді сомдады. Дегенмен, «Мен ертең жылаймын» фильмінде, оның вокалы бұрын кәсіби дауыс беруші Марни Никсонға қате атрибуцияланған болатын, Хейвард дауысты дубляжсыз орындап, саундтректе пайда болды. Хейвард 1952 жылы «Жүрегімдегі әнмен» фильмінде әнші Джейн Фроманның музыкалық өмірбаянында ойнады, бұл рөл оған «Алтын глобус» сыйлығын – Музыкалық немесе комедиялық фильмдегі ең үздік әйел актрисасы атағын жеңіп алды. Джейн Фроманның дауысы жазылып, Хейвард әндерді орындағанда фильмде қолданылды. 1956 жылы Говард Хьюз оны Джон Уэйннің басты әйелі рөлінде тарихи «Жаулаушы» (The Conqueror) эпопеясында Бортай рөліне шақырды. Фильм сыншылар тарапынан теріс бағаланды, бірақ коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Ол Кирк Дугласпен бірге «Құпия мәміле» (Top Secret Affair, 1956) комедиясын түсірді, бірақ ол сәтсіз аяқталды. Хейвардтың Венгермен бірлескен соңғы фильмі «Мен өмір сүргім келеді!» (1958), онда ол өлім жазасына кесілген тұтқын Барбара Грэмді сомдады, сыншылардың жоғары бағасын алып, коммерциялық табысқа ие болды және Хейвардқа осы рөлі үшін «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. Көптеген кино сарапшылары оның «Мен өмір сүргім келеді!» фильміндегі рөлін кез келген актрисаның Голливудтағы ең ұлы актерлік жұмысы деп атады. «Нью-Йорк Таймс» газетінің редакторы Босли Кроутер оның өнерін «өте керемет және тебірентетін» деп жазды. Ол одан әрі: «Осы қиын жағдайды дікілдемей, қалтырамай көре білген адам тас жүрек болса керек» деді. Хейвард фильмнің таза табысының 37% -ын алды.

Жұлдыз ретінде құлдырау

Хейвард 1959 жылы Джефф Чандлермен бірге «Thunder in the Sun» фильмін түсірді, бұл француз баск пионерлері туралы орташа вагон-пойыз фильмі болды және ол қаржылық тұрғыдан шағын табысқа жетті, содан кейін Fox студиясында «Woman Obsessed» (1959) фильмінде ойнады. 1961 жылы Хейвард штаттың келесі губернаторының (Дин Мартин) әйелі болып, бірақ ақырында «Ада» фильмінде өзі кеңсе басшысы болатын епті жұмысшы қыз рөлін ойнады. Осы жылы ол Джон Гэвин мен Вера Майлзбен бірге Росс Хантердің «Back Street» фильмінің қайта түсірілімінде Рей Смит рөлінде ойнады. Екі фильм де аса сәтті болған жоқ; сондай-ақ, MGM студиясындағы «Мен ақымаққа ризамын» (1962), «Ұрланған сағаттар» (1963) және Бетт Дэвиспен бірге түсірілген «Сүйіспеншілік қайда жоғалды» (1964) фильмдері де сәттілікке жете алмады.

Кейінгі мансап

Хейвард 1967 жылғы «The Honey Pot» фильмінде Джозеф Манкиевичпен қайта қауышты. Содан кейін ол Жакилин Сюзанннің «Күлшелер аңғары» (1967) романының бейімделуінде Джуди Гарлендтің орнына Хелен Лоусон рөлін ойнады, фильм қорқынышты сынға ұшырады, бірақ прокатта табыс әкелді. 1968 жылдың желтоқсанында Лас-Вегастағы «Цезарь сарайында» қойылған «Маме» өндірісіндегі рөлі үшін ол жақсы пікірлер алды. 1969 жылдың наурыз айында дауысы сынып, өндірістен кетуге мәжбүр болғаннан кейін оны Селесте Холм ауыстырды. Ол 1970-ші жылдардың басында актерлік қызметін жалғастырды, осы кезде ми қатерлі ісігі диагнозы қойылды. Ол «Ашудың қызуы» (1972) телефильмінде және Уильям Холденмен бірге «Аңшылар» (1972) батыс фильмінде ойнады. Оның соңғы фильмдік рөлі 1972 жылы теледрамаға арналған «Сау болыңыз, Мэгги Коул» фильміндегі доктор Мэгги Коул болды. «Мэгги Коул» телесериалының пилоттық эпизоды болуы тиіс болған, бірақ Хейвардтың денсаулығы нашарлағандықтан ол ешқашан шығарылмады. Оның соңғы қоғамдық пайда болуы 1974 жылы «Оскар» салтанатында ауыр сырқатқа қарамастан, «Үздік әйел актриса» жүлдесін табыс ету болды. Чарльтон Хестонның қолдауымен ол жүлде табыс ете алды.

Жеке өмір

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Хейвард Голливудтың асханасында ерікті болып соғысқа қолдау көрсетті, сол жерде ол өзінің алғашқы күйеуі, актер Джесс Баркермен танысты. Олар 1944 жылдың 23 шілдесінде үйленді, ал 1945 жылдың 19 ақпанында Грегори мен Тимоти есімді егіз ұлдары дүниеге келді. Неке тұрақсыз болды, судья 1954 жылдың 17 тамызында ажырасу туралы бірінші қаулы шығарды. Ажырасу процесі кезінде Хейвард «Солдат Фортуны» фильмінің Гонконгтағы түсіріліміне қатысудың орнына АҚШ-та қалды. Ол Голливудта Кларк Гейблмен бірге студияда өз көріністерін түсірді. Гонконгтағы маңызды орындардың жанында Гейбл мен Хейвардтың дублерінің қысқа, алыс көріністері жабық түсірілімдермен біріктірілді. 1955 жылдың сәуір айында ажырасу процесінің және шамадан тыс жұмыстың салдарынан өзін-өзі өлтіруге талпынды. Ол 1950-ші жылдардың соңында бұл аймақта танымал болды. Чалкли 1966 жылдың 9 қаңтарында қайтыс болды. Хейвард қайғырып, бірнеше жыл бойы актерлік қызметтен жаңылды. Ол Флоридаға көшті, өйткені күйеуісіз Джорджиядағы үйінде тұруды қаламайтын. 1966 жылдың 30 маусымында ол дінбасы Дэниел Дж. МакГайрдың қолынан католик дініне шомылдырылды, ол Питтсбургтің Шығыс Либерти ауданындағы Петр мен Павелдің Рим-католик шіркеуінде болды. Хейвард МакГайрмен, Чалклидің танысымен, сегіз жыл бұрын Римде кездескен. Католик дінін қабылдағанға дейін Хейвард астрологияға жақын болған. Ол өзін «Қызылшаң Суқұйғыш» деп атаған және өзін «Жұлдыздардың астрологы» деп жариялаған Кэрролл Райтердің кеңестеріне көп сенді, ол оған фильм келісімшартына қол қоюдың ең қолайлы уақыты дәл сағат 2:47 екенін айтты, сондықтан ол оның нұсқауларын орындау үшін сағат 2:45-ке дабыл қойды.

Өлім

1972 жылы наурыз айында дәрігері оның өкпесінде ісік тапты, ол метастаз берді. 1973 жылы сәуірде ұстамадан кейін оның миға метастаз тарағандығы анықталды. 1975 жылы 14 наурызда Беверли-Хиллздегі үйінде 57 жасында қайтыс болды. 16 наурызда Кароллтон, Джорджия штатындағы "Мәңгілік жәрдемші Анамыз" Рим-католик шіркеуінде жерлеу рәсімі өтті. Хейвардтың денесі шіркеудің зиратына жерленді. Юта штатының Сент-Джордж қаласында "Бағындырушы" фильмінің түсіріліміне байланысты атмосфералық атом бомбасы сынақтарынан тараған радиоактивті іздер туралы әртүрлі теориялар айтылады. Хейвард, Джон Уэйн, Агнес Мурхед, Педро Армендарис (қатерлі ісік диагнозынан кейін өзіне қол салған), және режиссер Дик Пауэлл сияқты бірнеше түсірілім тобының мүшелері кейіннен қатерлі ісікке және оған байланысты ауруларға шалдығып қайтыс болды. 1980 жылы People журналында жарияланған мәліметтерге сәйкес, 220 адамдық актерлік құрам мен түсірілім тобының 91-інің денсаулығында қатерлі ісік белгілері байқалған, ал 46-сы осы аурудан көз жұмған. Сьюзан Хейвардтың Голливуд Даңқы аллеясында, 6251 Голливуд бульвары мекенжайында жұлдызы бар.