Кіріспе

Химиялық қосылыс

Калий феррицианиді – K3[Fe(CN)6] формуласына ие химиялық қосылыс. Бұл жарқыраған қызыл тұз октаэдрлі координацияланған [Fe(CN)6]3− ионынан тұрады. Ол суда жақсы ериді және оның ерітіндісі жасыл-сары түсті флуоресценцияны көрсетеді. Оны 1822 жылы Леопольд Гмелин ашқан.

Құрылымы

Басқа металл цианидтері сияқты, қатты калий феррицианидінің де күрделі полимерлік құрылымы бар. Полимер К+ иондарымен байланысқан CN лигандтары арқылы біріктірілген октаэдрлі [Fe(CN)6]3− орталықтарынан тұрады. Қатты зат суда еріген кезде K+ NCFe байланыстары үзіледі.

Қолданбалар

Бұл қосылыс темір мен болатты қаттытуға, электроқаптауға, жүнге бояуға, зертханалық реагент ретінде, сондай-ақ органикалық химияда жеңіл тотықтырғыш зат ретінде қолданылады.

Блопринт, цианотип, тонер

Бұл қосылыс көк сызбалар дайындау және фотосуретке түсіруде (Цианотип процесі) кеңінен қолданылады. Көптеген фотосурет басып шығару тонировкалау процестерінде калий феррицианиді пайдаланылады. Ол әдетте пленканың немесе басып шығарылған суреттің тығыздығын төмендету үшін 10 г/л концентрациясында жеңіл ағартқыш ретінде қолданылады.

Ағарту

Калий феррицианиді түсті негативтер мен позитивтерді өңдеу кезінде күмісті алу үшін тотықтырғыш зат ретінде қолданылды, бұл процеске ағартқыш делінеді. Калий феррицианиді ағартқыштары экологиялық тұрғыдан зиянды, аз өмір сүреді және жоғары концентрациядағы қышқылмен араластырылғанда цианид сутегі газын бөліп шығаруға қабілетті болғандықтан, 1972 жылы Kodak C 41 процесі енгізілгеннен бері түсті өңдеуде ферритті EDTA қолданатын ағартқыштар пайдаланылады. Түсті литографияда калий феррицианиді түсті нүктелердің санын өзгертпей, олардың мөлшерін азайту үшін қолданылады, бұл нүктелік кескілеу деп аталатын қолмен түс түзетудің бір түрі.

Шаруаның редукторы

Феррицианид қара және ақ фотосуретте натрий тиосульфатымен (гипо) бірге теріс немесе желатин күміс басылымның тығыздығын азайту үшін де қолданылады. Бұл қоспа Фермердің азайтуышысы деп аталады; бұл теріс фотосуреттің тым көп әсер етуінен туындаған мәселелерді шешуге немесе басылымдағы жарық бөліктерін ашық етуге көмектеседі.

Органикалық синтездегі реагент

Калий феррицианиді органикалық химияда тотықтырғыш зат ретінде қолданылады. Ол Шарплес дигидроксилдеуінде катализаторды жаңарту үшін тотықтырғыш болып табылады.

Датчиктер мен индикаторлар

Калий феррицианиді – ферроксил индикаторы ерітіндісінде (фенолфталеинмен бірге) кездесетін екі қосылыстың бірі, ол Fe2+ иондарының қатысуында көк түске (пруссия көгіне) өзгереді, демек, оны тотығуға алып келетін металл тотығуын анықтау үшін пайдалануға болады. Пруссия көгінің өте күшті түсіне байланысты, колориметрді қолдану арқылы Fe2+ иондарының моль саны есептелуі мүмкін. Физиологиялық тәжірибелерде калий феррицианиді ерітіндінің тотығу-тотығу потенциалын (E°' ~ 436 мВ, pH 7) арттыруға мүмкіндік береді. Осылайша, ол оқшауланған митохондриялардағы тотыққан цитохром c-ні (E°' ~ 247 мВ, pH 7) тотықтыра алады. Мұндай тәжірибелерде әдетте натрий дитиониті тотықтырғыш ретінде қолданылады (E°' ~ -420 мВ, pH 7 кезінде). Калий феррицианиді үлгідегі (экстракт, химиялық қосылыстар және т.б.) темірді тотықтыру потенциалын анықтау үшін қолданылады. Мұндай өлшеу үлгінің антиоксиданттық қасиеттерін анықтау үшін пайдаланылады. Калий феррицианиді амперметрлік биосенсорлардың құрамына кіреді, ол ферменттің табиғи электрон тасымалдаушысы, мысалы, глюкоза оксидаза сияқты оттегіні алмастыратын электрон тасымалдаушы ретінде қолданылады. Ол диабетпен ауыратын адамдар қолданатын коммерциялық қандағы глюкозаны өлшеу құралдарының құрамында болады.

Басқа

Калий феррицианиді калий гидроксидімен (немесе оның орнына натрий гидроксиді) және сумен араластырылып, Мураками этанты дайындалады. Бұл этанты металлографтар цементтелген карбидтердегі байланыстырғыш және карбид фазаларын ажырату үшін қолданады.

Пруссия көгі

Пруссия көгі, көк баспадағы терең көк пигмент, K3[Fe(CN)6] темір (Fe2+) иондарымен, сондай-ақ K4[Fe(CN)6] темір тұздарымен реакция арқылы түзіледі. Гистологияда калий феррицианиді биологиялық тіндердегі темірді анықтау үшін қолданылады. Калий феррицианиді қышқыл ерітіндідегі темірмен әрекеттесіп, ерімейтін көк пигментті шығарады, ол әдетте Тернбулл көгі немесе Пруссия көгі деп аталады. Темір(III) (Fe3+) темірді анықтау үшін Перлстің Пруссия көгімен бояу әдісінде калий ферроцианиді қолданылады. Тернбулл көгі реакциясында түзілген материал және Пруссия көгі реакциясында түзілген қосылыс бірдей.