Кіріспе

Бейсбол ойынында кем дегенде бір команданың базаға жүгірушісі болмаған жағдай.

Бейсболда «кемелді ойын» дегені – бір немесе бірнеше питчерлердің қарсы командадан ешбір ойыншының базаға жетпеуін қамтамасыз етіп, кем дегенде тоғыз иннингті аяқтаған ойын. Кемелді ойынға қол жеткізу үшін команда қарсы ойыншының базаға ешқандай жолмен жетпеуін қамтамасыз етуі керек: соққылар, серуендеулер, питчерге тиюлер, ұсталмаған үшінші соққылар, кетчердің араласуы, алаңдағы ойыншының кедергісі немесе соққышының базаға жетпеуіне себеп болатын алаңдағы қателіктер. Кемелді ойын, анықтамасы бойынша, «но-хиттер» ойынның да бір түрі болып табылады және егер ойын қосымша иннингке өтпесе, жеңіс пен «шатат-аут» нәтижесіне кепілдік береді. WBSC тай-брейкін қолданатын лигаларда (2020 жылдан бері MLB-ді қоса алғанда) қосымша иннингтердің әр жартысында екінші базаға, ал кейбір лигаларда бірінші базаға да жүгірушілер орналастырылады. Бұл автоматты жүгіруші кемелді ойынның жоғалуына себеп болмайды. Сондықтан, егер жүгіруші базадан жылжып, ешбір соққышы базаға жетпестен (ұрланған база, құрбандық, алаңдағы таңдау сияқты) ұпай жинаса, және бұл жеңіске әкелсе, жеңілген команда ойынды ұтып алмаса да, кемелді ойынмен есептеледі. Соққышының базаға жетпеуіне кедергі келтіретін, мысалы, дұрыс қабылданбаған фол-доп, кемелді ойынды бұзбайды. Тоғыз иннингтен кем уақытқа созылған, себебіне қарамастан, командада базаға жүгірушісі жоқ ойындар кемелді ойын деп есептелмейді. Команданың тек қосымша иннингтерде бірінші базаға жеткен ойындары да кемелді ойын деп есептелмейді. «Кемелді ойын» термині алғаш рет 1921 жылы қолданылған; оның қазіргі анықтамасы MLB-де ресмилендірілген. MLB-де қазіргі заман 1901 жылы басталғаннан бері 24 рет орындалды – 22 рет соңғысы 2023 жылғы 28 маусымда Нью-Йорк Янкистің Доминго Германның Окленд Атлетикстік клубына қарсы ойыны болды. Екі немесе одан көп питчерлердің бірлесіп кемелді ойын жасауы мүмкін (MLB-де мұндай жағдай 20 рет болған), бірақ әзірге барлық MLB кемелді ойындарын бір питчер орындаған. Бірлескен кемелді ойынға мысал – 2007 жылғы Nippon Professional Baseball Жапония сериясының 5-ші ойыны.

Тарих

"Кемде-кем ойын" термині басылымда алғаш рет 1908 жылы қолданылды. И. Э. Санборнның "Chicago Tribune" газетіндегі Адди Джостың "Ақ соқтарға" қарсы ойыны туралы баяндамасында: "Бұл – мүлдем тамаша ойын, голсыз, соққысыз, және қарсыластың тоғыз иннинг бойында соққы, серуен немесе қателік арқылы бірінші базаға жетпеуіне жол бермейтін ойын" делінген. Бірнеше дереккөздер "керемет ойын" терминін алғаш рет Эрнест Дж. Ланиганның "Бейсбол энциклопедиясында" Чарли Робертсонның 1922 жылғы керемет ойынына сілтеме жасай отырып қолданғанын айтады. "Chicago Tribune" 1880 жылы Вустер үшін Ли Ричмондтың ойынын сипаттағанда бұл терминге жақын келді: "Ричмонд командасынан тиімді қолдау алды, үй командасының әр позициясы кемелді ойналды". Сол сияқты, Джон Монтгомери Уордтың 1880 жылғы керемет ойыны туралы жазғанда "New York Clipper" Провиденстің қорғанысын "кемелді ойын" деп сипаттады. All American Girls Professional Baseball League (AAGPBL) 1943 жылдан 1954 жылға дейін өмір сүрді. Оның төрт ойыншысы керемет ойын көрсетті: Аннабель Ли – 1944 жылы, Кэролин Моррис – 1945 жылы, Дорис Самс – 1947 жылы, Жан Фаут – 1951 жылы ("Рокфорд Пическе" қарсы) және 1953 жылы ("Каламазу Лассиске" қарсы). Фаут – екі керемет ойын өткізген жалғыз кәсіби бейсболшы. Әлемдік серияда бір керемет ойын болды, оны Дон Ларсен 1956 жылдың 8 қазанында "New York Yankees" командасы үшін "Brooklyn Dodgers" командасына қарсы өткізді. Кездейсоқ, Ларсен мен сол ойындағы ұстауыш Йоги Берра 1999 жылы "Yankees" шабуылшысы Дэвид Коун керемет ойын өткізген кезде қатысты, өйткені Ларсен мен Берра салтанатты алғашқы допты лақтыруға және ұстауға шақырылған еді. Рон Хасси – MLB тарихында бірден артық керемет ойынды ұстаған жалғыз ұстауыш. Оның біріншісі 1981 жылы питчер Лен Баркермен ("Cleveland Indians" командасы үшін "Toronto Blue Jays" командасына қарсы), ал екіншісі 1991 жылы питчер Деннис Мартинеспен ("Montreal Expos" командасы үшін "Los Angeles Dodgers" командасына қарсы) болды. MLB-дегі соңғы керемет ойын 2023 жылдың 28 маусымында "New York Yankees" командасының Доминго Германмен "Oakland Athletics" командасына қарсы 11:0 есебімен жеңіске жетіп, 9 соққымен аяқталды. Герман – MLB-де керемет ойын өткізген Доминикан Республикасында туған алғашқы ойыншы, сондай-ақ Америкада тумаған үшінші ойыншы. Ол ойын сағаты мен соққы сағаты ережелері қолданылып жатқан кезде керемет ойын өткізген алғашқы питчер болды.

MLB-нің ережелерді анықтауы

2024 жылдан бастап, Басты лига бейсболының кемелді ойын анықтамасы – 1991 жылдың 4 қыркүйегінде Басты лиганың Статистикалық дәлдік комитеті қабылдаған шешімнің жанама салдары болып табылады. Бұл шешім ұзақ жылдар бойы рекордтар кітабында тіркелген бірнеше ойындарды алып тастады: тоғыз иннингтен кем ойналған ойындар және команда реттеліп ойналған кезде хит жасамай, бірақ қосымша иннингтерде хит алған ойындар. Кемелді ойынның анықтамасы жаңа «хитсіз ойын» анықтамасына сәйкес жасалды, яғни «хит» термині «базаға шығушы» терминімен ауыстырылды. 1991 жылғы қайта қараудың нәтижесінде, мысалы, Харви Хаддикс 1959 жылдың 26 мамырындағы өнер көрсеткені үшін кемелді ойын немесе «хитсіз ойын» ретінде танылмайды, ол Милуоки Брейвс клубына қарсы 13-іннингте ойыншы базаға шыққанша 12 кемелді иннинг ойнады. 2020 жылы MLB WBSC теңгерімін бұзудың софтбол нұсқасын енгізгеннен бері, қосымша иннингтердегі әр жарты иннингте шабуылдаушы команда екінші базадағы тегін ойыншыға ие болады. Мұндай жағдайда ойын кемелді ойын емес, тіпті егер ойыншы ұпай жинаса немесе қос ойынмен шығарылса да. Тағы бір ереже өзгерісі екі маусымға (2020–2021) қолданылды, онда қос ойындарда тек жеті иннинг ойналады. Егер бір команда бірінші базаға жетпесе, мұндай ойын кемелді ойын ретінде есептелмес еді (ауа райы салдарынан қысқартылған ойындар сияқты). Алайда, егер мұндай қос ойында кем дегенде екі қосымша иннинг болса және бір команда әлі де бірінші базаға жетпесе, онда ойын кемелді ойын ретінде есептелер еді. Осы екі маусымда потенциалды кемелді ойындарға әсер етілмеді, бірақ екі потенциалды «хитсіз ойынға» әсер етті. Екі ереже өзгерісі де 2022 жылғы маусымға дейін кері қайтарылатыны күтілді, бірақ халықаралық теңгерімін бұзу 2023 жылдың ақпан айында Басты лига бейсболының ресми ережелеріне тұрақты түрде қосылды. WBSC теңгерімін бұзу плей-офф ойындарында қолданылмайды.

Басқа лигаларда

Nippon Professional Baseball (NPB) -да алғашқы кемелді ойынды «Гиантс» командасының Хидео Фудзимотосы 1950 жылғы 28 маусымда «Ниши Ниппон Пайрэтс» командасына қарсы өткізді. NPB-де барлығы 16 ойын тіркелді, ең соңғысы 10 сәуірде «Chiba Lotte Marines» командасының питчері Роки Сасакидің NPB үшін тамаша ойыны болды. Сасаки 19 соққыны рекордық көрсеткішпен жеңіп, NPB-нің бұрынғы рекордын теңестірді және қатарынан 13 соққыны жеңіп, жаңа рекорд орнатты. Сасаки 106 ойындық ұпай жинады, бұл Керри Вудтың 1998 жылғы MLB маусымындағы 20 соққыдан кейінгі ойынының 105 ұпайынан асып түсті, бұл бейсболдағы түрлі терілерге бөлінісі тоқтағаннан бергі MLB ойындық ұпайларының ең жоғары көрсеткіші болды. 2007 жылғы 1 қарашада 2007 жылғы Жапон сериясының 5-ші ойынында «Чуничи Драгонс» командасы біріктірілген кемелді ойынды өткізді. Бастапқы питчер Даисуке Ямаи сегіз кемелді иннинг ойнады және жеңіске жетті, ал Хитоки Ивасе ойынды сақтап қалды; «Драгонс» командасының жеңісі Жапон сериясын жеңумен аяқталды. NPB бұл ойынды толық емес болғандықтан кемелді ойын деп мойындамаса да, Дүниежүзілік бейсбол және софтбол конфедерациясы оны кемелді ойын деп таниды. Бұл Жапон сериясы кезінде өткізілген жалғыз кемелді ойын және тарихтағы ереже бойынша тоғыз иннингке созылған жалғыз біріктірілген кемелді ойын. 2021 жылғы 11 сәуірде Солтүстік Техас университетінің софтболшысы Хоуп Траутвейн 21 ойыншыға қарсы тұрып, барлығын соққымен жеңді. Бұл NCAA I дивизионы тарихындағы әрбір аут соққымен аяқталған алғашқы жеті иннингтік кемелді ойын болды. Кішкентай лига әлем чемпионатындағы жалғыз кемелді ойынды 1957 жылы Мексиканың Монтеррей командасының ойыншысы Анхель Масиас өткізді. Қытай кәсіби бейсбол лигасының ойынында «Уни Президент Лайонз» командасының питчері Райан Вердуго 2018 жылғы 7 қазанда «Чайнатраст Бразерс» командасына қарсы кемелді ойын өткізді. 2023 жылғы Әлем бейсбол классигінде төрт Пуэрто-Рико питчері Израильге қарсы 8 иннингтік кемелді ойын өткізді. Бастапқы питчер Хосе Де Леон 5 2/3 иннингте 10 соққыны жеңді, ал резервтік питчерлер Яксель Риос, Эдвин Диас және Дуэйн Андервуд-младший жеті соққыны жеңді, ал ойын мерзімінен бұрын аяқталды, себебі жеңіліс ережесі қолданылды. Элайас спорт бюросы бұл ойынды ресми кемелді ойын деп танымады, өйткені кемелді ойын кем дегенде 9 иннингке созылуы керек деп белгіледі. Де Леон бұған «Біз үшін бұл кемелді» деп жауап берді.

Кішкентай лиганың әлем чемпионаты

1957 жылы 23 тамызда Мексиканың Монтеррей қаласының командасынан Анхель Масиас (12) Пенсильвания штатының Уильямспорт қаласында өткен Кіші лига әлем чемпионатында тарихи кемелді ойын көрсетті. Масиас кездескен 18 ойыншының 11-ін қатырды (Кіші лига ойындары 6 иннингтан тұрады).