Кіріспе
Кристин Темпл Уитман (; 26 қыркүйек 1946 жылы туған) – 1994 жылдан 2001 жылға дейін Нью-Джерси штатының 50-ші губернаторы, ал 2001 жылдан 2003 жылға дейін президент Джордж Буш басшылығымен Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің әкімшісі болған американдық саясаткер және автор. 2024 жылға дейін Уитман Нью-Джерси губернаторы қызметін атқарған жалғыз әйел. Республикалық саяси отбасында Нью-Йорк қаласында дүниеге келген Уитман 1968 жылы Уитон колледжін бітіріп, саяси мансабын Никсон әкімшілігінің Экономикалық мүмкіндіктер кеңсесінде бастады. 1990 жылы АҚШ сенаторы Билл Брэдлиді жеңуге үш пайыздық ұпай жеткеннен кейін, ол Нью-Джерси губернаторы лауазымына кандидат болып, демократ Джим Флорионы жеңді. Өзін «Рокфеллер республикашысы» деп сипаттаған Уитман 1997 жылы демократ Джим МакГривиді жеңіп, қайта сайланды. 2001 жылы Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің әкімшісі болып тағайындалғанға дейін губернатор қызметін атқаруын жалғастырды және 2003 жылға дейін осы лауазымда болды. EPA-дағы қызметі кезінде Уитман 2001 жылғы 11 қыркүйектегі террористик шабуылдардан кейін Нью-Йорктің төменгі бөлігіндегі ауаның тыныс алуға қауіпсіз екенін халыққа хабарлағаны үшін танылды; ол 2016 жылы осы мәлімдемесі үшін өтініш айтты. 2022 жылы Уитман бұрынғы демократиялық президенттік үміткер Эндрю Янгпен бірігіп, орталық саясатты ұстанатын «Forward» партиясын құрды.
Christine Temple Whitman (; born September 26, 1946) is an American politician and author who served as the 50th governor of New Jersey from 1994 to 2001 and as Administrator of the Environmental Protection Agency under President George W. Bush from 2001 to 2003. as of 2024, Whitman is the only woman to have served as governor of New Jersey. Born in New York City to a Republican political family, Whitman graduated from Wheaton College in 1968 and began her political career in the Nixon administration's Office of Economic Opportunity. After coming within three percentage points of unseating U. S. Senator Bill Bradley in 1990, she ran for governor of New Jersey, defeating Democratic incumbent Jim Florio. A self described Rockefeller Republican, Whitman defeated Democrat Jim McGreevey to win re election in 1997. She remained governor until stepping down in 2001 to become Administrator of the Environmental Protection Agency, where she served until 2003. During her tenure at the EPA, Whitman was noted for having assured the public that the air in lower Manhattan was safe to breathe following the terrorist attacks of September 11, 2001; she apologized in 2016 for having made this statement. In 2022, Whitman joined former Democratic presidential candidate Andrew Yang to form the Forward Party, a centrist third party.
Балалық шағы, отбасы, білім
Кристин Тодд Уитман 1946 жылғы 26 қыркүйекте Нью-Йорк қаласында Кристин Темпл Тод ретінде дүниеге келді. Оның анасы Элеонора Прентис Тодд (туған тегі Шлей) және әкесі бизнесмен Вебстер Б. Тодд болды. Тоддтар мен Шлейлер – Нью-Джерси штатындағы бай және белгілі саяси отбасылар еді. Шлейлерлер кейін Фар-Хиллз, Нью-Джерсиге айналған аймаққа көшіп келген алғашқы нью-йорктықтардың бірі болды, ол бай, орташа көзқарастағы республикашылдар үшін танымал маңырайы қалашыққа айналды. Элеонора Прентис Тодд республикалық ұлттық комитет мүшесі қызметін атқарды, Нью-Джерси республикалық әйелдер федерациясын басқарды және Республикалық ұлттық комитеттің төрағасының орынбасары болды. Бала кезінде Тодд Вирджиния штатындағы Фокскрофт интернатына жіберілгенге дейін Фар-Хиллз ауылдық күндізгі мектебінде оқыды. Тодд үйден алыс болуын ұнатпады және бір жылдан кейін Манхэттендегі Чапин мектебіне ауысты, бұл оған демалыс күндері үйге оралуға мүмкіндік берді. Уитман Сомерсет округі колледжінің (кейін Рэритан аңғарының қоғамдық колледжі деп аталды) қамқоршылар кеңесінде қызмет етті. Ол танымал Брэдлиге қарсы үмітсіз деп есептелді, бірақ қарсыласынан 12 есе көп қаржы жұмсағанына қарамастан, күтілгеннен жақсы нәтиже көрсетті. Уитман өзінің беделін саяси іс-қимыл комитеті, «Қолжетімді Нью-Джерси комитеті» арқылы 1991 жылғы аралық сайлауда республикалық кандидаттарды қолдау арқылы нығайтты. Уитман 1992 жылғы қазан айына дейін толыққанды сайлау кампаниясы бойынша сөйлеулер жасады. 1993 жылы Уитман Республикалық партиядағы орталық көзқарастарды жақтаған «Жауапты үкімет комитетін» құруға көмектесті. 1997 жылы комитет өзін «Республикалық көшбасшылық кеңесі» деп атады.
Вице-президенттік болжамдар
Уитман 1996 жылы республикашыл вице-президенттікке үміткер ретінде талқыланды. 1996 жылы Уитман Нью-Джерси штатының Камден қаласындағы Нью-Джерси штаты полициясының патруліне қосылды. Патрульдеу кезінде полицейлер 16 жастағы афроамерикалық Шеррон Ролакс атты жігітті тоқтатып, жеке тексеру жүргізді. Полиция Ролакстың бойынан ешқандай заңсыз зат таппады, бірақ Уитман да сол жігітті тексерді. Мемлекеттік полиция офицері осы оқиғаны фотоға түсірді. 2000 жылы Ролаксты тексеріп тұрған күлімсіреген губернатордың суреті штат бойынша газеттерде жарияланды, бұл оқиғаны Ролакстың азаматтық құқықтарын бұзу және Уитманның нәсілдік дискриминацияны қолдауы ретінде қараған құқық қорғаушылардың сынына ұшырады (әсіресе Ролакс тұтқындалмаған және айыпталмаған еді). Уитман кейіннен баспасөзге осы оқиғаға өкініш білдірді және 1999 жылы Нью-Джерси штаты полициясының нәсілдік дискриминациялық тәжірибесіне қарсы күресуге жасаған әрекеттерін атап өтті. Соңында, сол кездегі республикалық президенттік үміткер Джордж Буш 2000 жылғы президенттік сайлауда Дик Чейниді өзінің серігі ретінде таңдады.
EPA әкімшісі
Уитманды президент Джордж Буш 2001 жылдың 31 қаңтарында АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің әкімшісі етіп тағайындады. 2001 жылдың қаңтар айында Клинтон әкімшілігінің соңғы апталарында әкімшілік 2006 жылдың қаңтарында күшіне енетін 0,01 мг/л (10 бөлік миллиардқа, немесе ppb) мөлшеріндегі жаңа ауыз су стандартын бекітті. Ескі ауыз су стандарты 0,05 мг/л (50 ppb) мырыш 1942 жылдан бері қолданыста болды, ал ЭПА 1980-жылдардың соңынан бері мырышқа қатысты максималды рұқсат етілетін концентрацияны (МРК) төмендетудің пайдасы мен зиянын бағалап келді. Буш әкімшілігі түнгі қабылданған ережені тоқтатты, бірақ бірнеше ай зерттеу жүргізгеннен кейін ЭПА жаңа 10 ppb мырыш стандартын бастапқы жоспарланғандай 2006 жылдың қаңтарында күшіне енгізуге мақұлдады. 2001 жылы ЭПА елдегі әрбір штат үшін жаһандық жылынудың күтілетін салдары туралы егжей-тегжейлі баяндама жариялады. Президент Буш бұл баяндаманы "бюрократияның" жұмысы деп есептеді. Нью-Йорктегі 11 қыркүйекке жасалған шабуылдан кейін ол Нью-Йорк тұрғындарына шабуылдар нәтижесінде бөлінген зиянды заттардың олардың денсаулығына қауіп төндірмейтінін хабарлау үшін екі рет келді. 18 қыркүйекте ЭПА жариялаған баяндамасында Уитман: "Өткен аптадағы трагедияның ауқымын ескере отырып, мен Нью-Йорк және Вашингтон, округ Колумбия тұрғындарына олардың ауасы тыныс алуға қауіпсіз және суы ауыз суға қолдануға қауіпсіз екеніне сендіруге қуаныштымын" деді. Ол сондай-ақ: "Концентрациялар денсаулыққа қауіпті деңгейде емес. Біз барлығының қауіпсіздігін қамтамасыз етеміз" деді. Алайда, 2003 жылғы ЭПА Бас инспекторының баяндамасы бұл кепілдіктің бұрмалаушы екенін анықтады, өйткені ЭПА-ның оны негіздеу үшін "жеткілікті деректері мен талдаулары болған жоқ". 2003 жылдың шілдесінде ЭПА Қатты қалдықтар және төтенше жағдайлар басқармасының баяндамасы бас инспектордың көптеген қорытындыларын растайтын мол құжаттар ұсынды. Баяндама сондай-ақ Ақ үйдің "11 қыркүйек шабуылдарынан кейін Ұлттық қауіпсіздік кеңесі ЭПА байланысын бақылауға алып, ЭПА-ны сенімді мәлімдемелер қосуға және ескертулерді жоюға көндіргенін" көрсетті. 2003 жылдың 27 маусымында Буш әкімшілігімен бірнеше рет қақтығысқа түскеннен кейін Уитман отставкаға кетті. 2006 жылдың желтоқсанында 2001 жылдың 11 қыркүйегіндегі шабуылдардан кейін мемлекеттік лауазым иелерінің жауапкершілігі туралы сот процесі басталды. Уитман айыпталушылардың арасында болды. Айыптаушылар Уитманның шабуылдардан кейін Нью-Йорк қаласының орталық ауданындағы ауа қауіпсіз деген мәлімдеме жасағаны үшін кінәлі екенін алға тартты. 2007 жылдың 20 сәуірінде АҚШ-тың 2-ші апелляциялық округінің үш судьядан тұратын алқасы Уитман мен басқа ЭПА лауазым иелері ауа тыныс алуға қауіпсіз деген мәлімдеме жасағаны үшін жауапты емес деп шешті. Алқа "үкіметтің шабуылдардан кейін Нью-Йоркті қалыпқа келтіруге деген мүддесі, ауа сапасы туралы жалған мәлімдеме жасады деген шағымдардан қорғауы керек" деп түсіндірді. 2007 жылғы сұхбатында Уитман вице-президент Дик Чейнидің ауаның ластануын бақылауды жеңілдетуге талап етуі, ол кезде айтқан жеке себептері емес, оның отставкаға кетуіне себеп болғанын мәлімдеді. Чейни сол кезде ЭПА-ны электр станцияларына қымбат жаңа ластануды бақылау құралдарын орнатпастан үлкен өзгерістер жасауға мүмкіндік беретін жаңа ереже енгізуге итермеледі.
Саяси белсенділік
2005 жылдың басында Уитман «Бұл менің партиям да: Республикалық партияны қайтару және елді қайтадан біріктіру» атты кітап жариялады, онда ол Джордж Буш әкімшілігінің саясатын және сайлау стратегиясын сынады: Консервативті көзқарастың ерекшелігі – адамдардың өмірлері туралы экономикалық, әлеуметтік және рухани шешімдерді қабылдау мүмкіндігіне сенім мен құқығын құрметтеу. Нағыз консерватор үкіметтің жеке құқықтарды құрметтеудегі тәжірибесінің, жеке таңдауға диктатура жасамағанда, нашар екенін түсінеді. Кітаптың соңғы тарауы «Радикалды модераторларға уақыт» деп аталады және ол саяси спектрдегі радикалды центристтерге арналған. Кітабы жарық көрген жылы Уитман «Бұл менің партиям да» (IMP PAC) атты саяси әрекеттер комитетін құрды. 2006 жылғы аралық сайлаулардан кейін IMP PAC Республикалық көшбасшылар кеңесінің (RLC PAC) PAC-ына біріктірілді. Уитман «үкіметтік қатынастар, қоршаған орта және энергетика мәселелері бойынша мамандандырылған консалтингтік фирма – The Whitman Strategy Group-тың негізін қалаушысы және президенті». 2013 жылдың ақпанында Уитман АҚШ Жоғарғы Сотына жіберген amicus brief-те бір жынысты некелерді заңды тануды қолдады. 2015 жылдан бастап Уитман Issue One-ның Реформаторлар клубының мүшесі болды. Бұл топқа 100-ден астам бұрынғы сайланған шенеунік кірді, олар сайлау қаржысын реформалауды жақтады. 2016 жылы Уитман Біріккен мұхит комиссиясы бастамасының тең төрағасы болып тағайындалды. 2016 жылдың 26 ақпанында ол Джон Касичті президенттікке республикалық үміткер ретінде қолдады. Ол Дональд Трамптың науқанында «фашистік» тактика қолданғанын айтты және Крис Кристи Трампты қолдағаннан кейін, егер Трамп республикалық партиядан ұсынылса, ол Хиллари Клинтонға дауыс беретінін мәлімдеді. 2018 жылы Уитман Трампты лауазымға лайықсыз деп атап, басқа республикашылдарды оны орнынан кетуге қысым жасауға шақырды. 2020 жылдың ақпанында Уитман бұрынғы Массачусетс губернаторы Билл Уэлдті республикалық праймеризде президенттікке қолдады. Уитман 2020 жылғы Демократиялық Ұлттық конвенцияда сөз сөйлеп, жалпы сайлауда демократтық үміткер Джо Байденді, республикалық үміткер Дональд Трамптан жоғары қойды. Уитман 2021 жылы States United Democracy Center-ді құрды және 2022 жылдан бастап оның тең төрағасы болып қызмет етеді. Ол АҚШ-тағы өкілі ретінде АҚШ Конгресінің 6 қаңтардағы Капитолийге жасалған шабуылды тергеу жөніндегі арнайы комитетіне куәлік берген бұрынғы мемлекеттік шенеуніктердің бірі болды, ол шабуылдың «бұрынғы президент пен оның демократияға қарсы одақтастарының дауыс беру құқығын жою, еркін және әділ сайлауды жоққа шығару және сайлаушылардың еркін олардың қозғалысына ұнамайтын сайлау нәтижелерін өзгерту арқылы бұзуға бағытталған тұрақты және үйлестірілген күш-жігерінің» бір бөлігі екенін айтты. 2022 жылдың шілдесінде Уитман АҚШ Жоғарғы Сотына сот досының қысқаша баяндамасын ұсынған үш бұрынғы республикалық губернатордың бірі болды, ол сотты 1965 жылғы дауыс беру құқығы туралы федералды заңдардың ережелерін сақтауға шақырды, бұл заңдар азшылықты дауыс берушілерді дауыс беру құқығының әлсіреуінен қорғайды. 2022 жылы Уитман бұрынғы демократиялық президенттік үміткер Эндрю Янгпен бірлесіп, центристтік үшінші партия – Forward партиясын құрды.
The defining feature of the conservative viewpoint is a faith in the ability, and a respect for the right, of individuals to make their own decisions – economic, social, and spiritual – about their lives. The true conservative understands that government's track record in respecting individual rights is poor when it dictates individual choices. The last chapter of that book, entitled "A Time for Radical Moderates", speaks to radical centrists across the political spectrum. The same year as her book was released, Whitman formed a political action committee called It's My Party Too (IMP PAC), to assist electoral campaigns of moderate Republicans at all levels of government. After the 2006 midterm elections, IMP PAC was merged into RLC PAC, the Republican Leadership Council's PAC. Whitman "is co founder and president of The Whitman Strategy Group, a consulting firm specializing in government relations, and environmental and energy issues". In February 2013, Whitman supported legal recognition of same sex marriage in an amicus brief to the U. S. Supreme Court. As of 2015, Whitman is a member of the ReFormers Caucus of Issue One. The group, which included 100 other former elected officials advocated for campaign finance reform. In 2016, Whitman was named the co chair of the Joint Ocean Commission Initiative. On February 26, 2016, she endorsed John Kasich in his bid seeking the GOP nomination for presidential candidate. She said that Donald Trump was using "fascist" tactics in his campaign and after Chris Christie's endorsement of Trump said that, in the case of a Trump nomination by the GOP, she would vote for Hillary Clinton. In 2018, Whitman wrote an op ed calling Trump unfit for office and urging other Republicans to pressure him to step down. In February 2020, Whitman endorsed former Massachusetts Governor Bill Weld for president in the Republican primaries, in which he was challenging incumbent president Donald Trump. Whitman spoke at the 2020 Democratic National Convention, endorsing Democratic nominee Joe Biden over Republican nominee Donald Trump in the general election. Whitman co founded the States United Democracy Center in 2021. and, as of 2022, serves as its co chair. In her States United capacity, she was among the former state officials who submitted testimony to the U. S. House of Representatives Select Committee to Investigate the January 6 Attack on the United States Capitol, arguing that the attack was part of "a sustained and coordinated effort by the former president and his anti democracy allies to suppress voting rights, delegitimize free and fair elections, and subvert the will of the voters by overturning election results deemed undesirable to their movement." In July 2022, Whitman was among three former Republican governors who submitted a friend of the court brief to the U. S. Supreme Court, urging the court to uphold provisions of the federal Voting Rights Acts of 1965 that protect minority voters from having their voting power diluted. In 2022, Whitman joined former Democratic presidential candidate Andrew Yang to create the Forward Party, a centrist third party.
Корпоративтік қызмет
2008 жылдан бастап Уитман Texas Instruments және United Technologies компанияларының директорлар кеңесінде қызмет етті. Уитман сондай-ақ CASEnergy Coalition-ның тең төрағасы болып табылады және 2007 жылы АҚШ-та ядролық энергияның болашақтағы маңызды рөлін қолдады. Уитман 2010 жылдың сәуірінде Американдық қауіпсіздік жобасының басқармасына қосылды; 2015 жылға қарай ол директорлар кеңесінің төрағасы болды.
Жеке өмір
1973 жылы Ричард Никсонның инаугурациялық кешінде Кристин Джон Р. Уитменмен (1944-2015) алғашқы кездесуін өткізді, ол Чапин оқушысы кезінде танысқан ескі досы еді. Олар келесі жылы үйленді. Губернатор болып қызмет еткен кезде Уитмен өзі өскен отбасылық шаруашылық – Понтефракты негізгі тұрғын үйі ретінде пайдаланды. Кейіннен қайтыс болған күйеуі Уитменмен екі балалары болды: қызы Кейт және ұлы Тейлор. 2007 жылы Кейт Уитмен анасының ұйымы – Republican Leadership Council атқарушы директоры болып тағайындалды, бұл ұйым орталық республикалық идеологияны қолдайды. Уитменнің жеті немересі бар.