Кіріспе
Нью-Джерси штатының 1982-1990 жылдар аралығындағы губернаторы Томас Говард Кин (ағылш. Thomas Howard Kean; 1935 жылдың 21 сәуірінде туған) – американдық саясаткер, мемлекет қайраткері және академиялық әкімші. Республикалық партия өкілі Кин 1982 жылдан 1990 жылға дейін Нью-Джерсидің 48-ші губернаторы болды. Кин – Кин саяси әулетінің мүшесі. Оның әкесі Роберт Кин АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі, ал әкесінің әкесі Гамильтон Фиш Кин – АҚШ сенаторы болған. Принстон университетін бітіргеннен кейін Кин тарих пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді және Колумбия университетінің Мұғалімдер колледжінен магистр дәрежесін алды. 1968 жылдан 1978 жылға дейін Нью-Джерси Бас Ассамблеясында қызмет етті, ал 1972 жылдан 1973 жылға дейін Ассамблея спикері болды. 1981 жылы Кин Нью-Джерси губернаторы болып сайланды, 1985 жылы қайта сайланды. Орталық қанаттағы республикашыл саналатын Кин Нью-Джерси туризмін дамытқан танымал губернатор ретінде танылды. Губернаторлық қызметтен кейін 1990 жылдан 2005 жылға дейін Дрю университетінің президенті болды. 11 қыркүйектегі терактіден кейін президент Джордж Буш Кинды АҚШ-қа жасалған террористік шабуылдар жөніндегі ұлттық комиссияның төрағасы етіп тағайындады, бұл комиссия 9/11 комиссиясы деп белгілі болды. 2004 жылдың 22 шілдесінде Кин мен комиссия өздерінің қорытындыларын 9/11 комиссиясының есебінде жариялады. Кин – АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі Томас Киннің әкесі.
Thomas Howard Kean ('/k//eɪ//n/ KAYN; born April 21, 1935) is an American politician, statesman, and academic administrator from the state of New Jersey. A Republican, Kean served as the 48th governor of New Jersey from 1982 to 1990. Kean is a member of the Kean political family. His father, Robert Kean, was a member of the U. S. House of Representatives, and his grandfather, Hamilton Fish Kean, was a U. S. senator. After graduating from Princeton University, Kean worked as a history teacher and obtained a master's degree from Teachers College at Columbia University. He served in the New Jersey General Assembly from 1968 to 1978 and held the role of speaker of the Assembly from 1972 to 1973. In 1981, Kean was elected governor of New Jersey; he was re elected in 1985. A moderate Republican, Kean is regarded as a popular governor who promoted New Jersey tourism. Following his two terms as governor, Kean served as president of Drew University from 1990 until 2005. After the September 11 attacks, Kean was appointed by President George W. Bush as chairman of the National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States, widely known as the 9/11 Commission. On July 22, 2004, Kean and the commission released their findings in the 9/11 Commission Report. Kean is the father of U. S. Representative Thomas Kean Jr.
Ерте өмір және білім
Кин Нью-Йорк қаласында голландтық американдықтар мен Нью-Джерси саясаткерлерінің ұзын тізімінде дүниеге келді. Оның анасы Элизабет Стьювесант, Киннің әкесі Гамильтон Фиш Киннің әкесі және үлкен ағасы Джон Кин Нью-Джерси штатынан АҚШ сенаторы болды. Оның екінші туысы Гамильтон Фиш, АҚШ сенаторы, Нью-Йорк штатының губернаторы және АҚШ мемлекеттік хатшысы болған. Кин сондай-ақ Континенттік Конгресске делегат болған, Нью-Джерсидің алғашқы губернаторы және Нью-Джерси штатының негізін қалаушы әкесі саналатын Уильям Ливингстонның ұрпағы. Кин алғаш рет Вирджиния штатының Маклин қаласындағы Потомак мектебінде оқыды. Төртінші сыныпқа жеткенде, ол Вашингтондағы колледжге дайындық жасайтын Сент-Олбанс мектебіне түсті. 1946 жылы, он бір жасында Кин Массачусетс штатының Саутборо қаласындағы епископальдық жеке мектеп – Сент-Марк мектебінде оқыды. Сент-Марк мектебін бітіргеннен кейін Кин Принстон университетіне оқуға түсті. Принстон университетінде ол Польша-Литва одағының конституциясын жасаған маңызды тұлға Джулиан Урсин Нимечевич туралы дипломдық жұмысын аяқтады, ол «Нимечевич (1756-1842 жылдардағы польшалық патриоттың өмірбаяны, соның ішінде Америка туралы ойлары, 1797-1807 жылдар)» деп аталды. Принстон университетінде оқып жүргенде Кин американдық Уиг-Клиософикалық қоғамға қатысты, ол саяси, әдеби және дебаттық қоғам болатын. 1957 жылы тарих мамандығы бойынша «Б» бағасымен Принстон университетін бітірді. 1972 жылы Ассамблея сессиясының басында Нью-Джерси Ассамблеясының сол кездегі демократтық жетекшілігі Трентон қаласынан С. Говард Вудсонды спикер етіп тағайындауға тырысты, бірақ Ассамблея депутаты Дэвид Фридланд төрт демократтың бірі ретінде келісім жасады, олар Ассамблеяның көпшілік дауысын республикашылдарға беруге дауыс берді, нәтижесінде Кин Ассамблея спикері болып сайланды. Вудсон Ассамблеяның алғашқы афроамерикандық спикері болар еді, ал Фридландқа оның әріптестері расизм айыптарын тақты. 1974 жылы келесі Ассамблеяда демократтар Вудсонды спикер етіп сайлау үшін бірікті, ал Кин Ассамблеяның оппозициялық көшбасшысы болды. 1973 жылы Кин қысқа мерзімге Нью-Джерси губернаторының міндетін атқарды. 1974 жылы Кин Нью-Джерси штатының 5-ші сайлау округінен Конгресске үміткер болды, бірақ республикалық алғашқы сайлауда Миллисент Фенвикке 0,32% айырмамен жеңілді. 1976 жылғы президенттік науқанда Кин Нью-Джерси штатында Джеральд Фордтың науқан жетекшісі болды. 1981 жылғы науқанында Киннің стратегиялық кеңесшілерінің бірі Роджер Стоун болды, ол өзін «GOP-тың қатал саясаткері» деп жариялаған.
1985 жылғы қайта сайлау
1981 жылғы шағын жеңісімен салыстырғанда, Кин 1985 жылы қайта сайлауда Нью-Джерси губернаторлығы тарихындағы ең үлкен айырмамен жеңіске жетті, сол кездегі Эссекс округының басшысы Питер Шапироны 70%–29% есебімен жеңді. Кин штаттағы барлық қалалар мен муниципалитеттерде жеңіске жетті, тек Камден округының Одубон Паркі және Чесилхерст, сондай-ақ Монмут округының Рузвельт қалаларында жеңіліске ұшырады.
Қызмет ету мерзімі (1982-1990)
Губернатор ретінде Кин Президенттің білім беру саясаты жөніндегі кеңесші комитетіне мүше болып кірді, штаттардың білім беру комиссиясының және Ұлттық губернаторлар қауымдастығының оқыту жөніндегі жұмыс тобының төрағасы болды. Кин Нью-Джерсиді туристік орын ретінде насихаттаған, бүкіл елде оның губернаторлық қызметінің сегіз жыл бойы көрсетілген, телеарналардағы жарнамалық кампанияны іске қосылғаннан кейін ұлттық деңгейде таныла бастады. Жарияланған жарнамаларда Кинге кейде Нью-Джерси тамырлары бар Брук Шилдс және Билл Косби сияқты әртүрлі танымал тұлғалар қосылды, ол штаттың туризм слоганын айтты: «Нью-Джерси және сіз: бірге тамаша!». 1998 жылы бұл кампанияны сол кездегі Нью-Джерси губернаторы Кристин Тодд Уитман жаңартып, штатты, әсіресе Джерси-Шор жағажайларын тартымды демалыс орны ретінде насихаттауға бағытталған, ұзақ мерзімді, миллиардтаған долларлық күш-жігерді аяқтады. 1988 жылы Кин Нью-Орлеанда өткен Республикалық ұлттық конвенцияда негізгі сөз сөйледі. Сондай-ақ 1988 жылы Кин «Қатысу саясаты» атты кітап жазды. Кин мәдени орталықтың Ньюаркты қайта жандандыруға және штатты нығайтуға қабілетті деп сенді. Губернаторлық қызметтен кейін де Кин өнерді қолдаумен айналысып, 2007 жылы өнерге қаржыландыруды қысқартуды сынады. Кин екі партиялық келісімге келуді және дәстүрлі саяси топтардан тысқары байланыс орнатуды қолдады. Ол дәстүрлі демократтармен, әсіресе қалалық саясат мәселелері бойынша тығыз жұмыс істеді. Сонымен қатар, ол апартеид кезінде Оңтүстік Африкадан Нью-Джерсидің мемлекеттік зейнет қорын шығарды, азаматтық құқықтар жолында күрескен Мартин Лютер Кингтің құрметіне арналған штаттық мерекені қабылдады және Нью-Джерсидің білім беру мүмкіндіктері қорын құруға бағытталған заңдарды қолдады. 1990 жылдың қаңтар айында Киннен кейін Джеймс Флорио губернатор болып тағайындалды. Нью-Джерси губернаторы екі тізбекті мерзімнен артық қызмет ете алмайды.
Губернаторлық мұра
1990 жылдың қаңтар айында Кин Нью-Джерси саяси тарихындағы ең беделді саяси тұлғалардың бірі ретінде қызметтен қанағаттанды. 1990-шы және 2000-шы жылдардағы Нью-Джерсидің көптеген жетекші тұлғалары Киннің әкімшілігінде саяси карьерасын бастады, олардың ішінде Дуглас Форрестер, Боб Франкс және Крис Даггет болды. Кин Нью-Джерси губернаторы болып екі мерзім қызметтенгеннен кейін, Ратгерс университетінің Эйглтон саясаты институты, Нью-Брансуиктегі Америка губернаторы орталығы Томас Х. Кин мұрағатын құрды.
Дрю университетінің президенті
1990 жылы екінші губернаторлық мерзімінің аяқталуынан кейін Кин Нью-Джерси штатының Мэдисон қаласындағы либералды өнер университеті – Дрю университетінің президенті болып тағайындалды. Киннің президенттігі кезінде Дрю университетіне түсуге берілген өтініштер 40 проценттен астамға өсті, университет эндаументі (қайырымдылық қоры) үш есеге жуық көбейді, ал жаңа ғимараттар салуға және ескі ғимараттарды қайта жаңартуға 60 миллион доллардан астам қаржы жұмсалды. Кин студенттермен аспаздықханада кездейсоқ түскі ас ішіп отыратын, сондай-ақ Дрю университетінің спорттық жарыстарын үздіксіз қадағалап отыратын. Кин 2005 жылға дейін Дрю университетінің президенті қызметін атқарды, одан бөлек университетте таңдаулы саяси ғылым семинарын оқытты.
Ұлттық саясаттың жетекшілігі
1990 жылы Кин алғаш рет сыртқы саясат және ұлттық қауіпсіздік мәселелері бойынша пікір білдіре бастады, бұл пікірлер көбінесе Республикалық партияның ұстанымдарын қайталады. 1991 жылғы 15 желтоқсанда Вашингтондағы "The Heritage Foundation" алдында сөйлеген сөзінде Кин Джордж Буш әкімшілігі жүзеге асырып жатқан еркін сауда бастамаларын қолдады. Кин Ауғанстандағы антикоммунистік қарсылық күштеріне, Анголаға және бұрынғы Кеңес Одағында демократиялық өзгерістерді қолдауға атсалысқандарға АҚШ көмегін жалғастыруды жақтады. "Ауғанстан қарсылығын қолдаушыларға, – деді Кин 1991 жылы Heritage Foundation тыңдаушыларына, – жалғастырыңыздар". Кин бірнеше маңызды сыртқы саясат ұйымдарының кеңесіне тағайындалды, оның ішінде АҚШ үкіметі қаржыландыратын Демократияны қолдау үшін Ұлттық қор (NED); бұрынғы АҚШ президенттікке республикалық үміткер Стив Форбс төрағалық еткен Кастро Кубасынан кейінгі кезеңге қатысты Президенттік кеңесші комиссия; және президент Билл Клинтонның "Бір Америка" бастамасы. Ол сондай-ақ Қауіпсіз Америка серіктестігінің кеңесшілер тобының мүшесі болды. Кин Екі партиялық саясат орталығында Ұлттық қауіпсіздікке дайындық тобының (NSPG) тең төрағасы қызметін атқарды.
Корпоративтік кеңес мүшелігі
Кин елдің ең ірі денсаулық сақтау филантропиясы – Роберт Вуд Джонсон қорының төрағасы болды; жасөспірімдер мен жоспарланбаған жүктіліктің алдын алу жөніндегі ұлттық науқан; Нью-Йорк Карнеги корпорациясы; «Американы оқыту»; Ұлттық экологиялық білім беру және оқыту қоры; «MENTOR: Ұлттық менторлық серіктестік»; және «Ньюарк Альянсы». Ол сондай-ақ бірнеше акционерлік қоғамдардың басқарма мүшесі болып қызмет етті, оның ішінде «Aramark», «UnitedHealth Group», «Hess Corporation», «The Pepsi Bottling Group», «CIT Group» және «Franklin Templeton Investments». 2006 жылы АҚШ-тың Бағалы қағаздар және биржалар комиссиясы «United Health Group» басшылығы мен директорларының қызметін тергей бастады, ал Ішкі кірістер қызметі және Нью-Йорк қаласының оңтүстік округінің АҚШ прокуроры кеңсесі компаниядан құжаттар сұратты. Тергеулер 2006 жылдың мамыр айында «The Wall Street Journal» газетінде жарияланған бірқатар терең зерттеулерден кейін аян болды, онда «UnitedHealth Group» басшылығы жүздеген миллион долларлық акция опцияларын кері даталау туралы хабарланды. «The Wall Street Journal» газетінің мәліметінше, бұл директорлардың білімімен және келісімімен жасалған, оның ішінде компанияның үш маңызды жылы өтемақы комитетінде отырған Кин де осыған қатысты. Ірі акционерлер Кин мен басқа директорларды сенімгерлік міндеттерін орындамағандықтары үшін сотқа берді.
Баспасөзші
1995 жылдан 2018 жылға дейін Кин Ньюарк қаласындағы "The Star Ledger" газетінде апталық бағана авторы болды. Бұл газет штатта ең көп таралған басылым. Нью-Джерсидің бұрынғы губернаторы Брендан Бёрнмен бірлесіп жазған, Киннің Нью-Джерси губернаторы лауазымындағы тікелей ізбасары болған Бёрнмен жазған "Кин-Бёрн диалогы" атты бағана, күннің өзекті мәселелерін қамтыды және "The Star Ledger" газеті оны апта сайын жариялап тұрды.
Альфа Фи Омега және Квад Партнерлер
Кин сонымен қатар Альфа Фи Омега ұлттық қызмет бауырластығының кеңесшісі және оның құрметті мүшесі болып сайланды. Ол сондай-ақ, білім беру саласына инвестиция жасайтын Quad Partners жеке капитал фирмасының серіктесі.
9/11 комиссиясының төрағасы
11 қыркүйекте Аль-Каида жасаған АҚШ-қа жасалған террористік шабуылдардан кейін, шабуылдардың АҚШ ұлттық қауіпсіздік ұйымдары – Орталық барлау агенттігі, Қорғаныс министрлігі, Ұлттық қауіпсіздік агенттігі және тағы да басқалары – тарапынан неге алдын алынбағанын тәуелсіз түрде зерттеу және болашақ террористік шабуылдарды болдырмау үшін ұсыныстар беру мақсатында тәуелсіз комиссия құру үшін саяси қысым күшейді. Комиссия 1963 жылы Джон Ф. Кеннедиге жасалған қастандықты тергеген Уоррен комиссиясынан бері АҚШ-тың ең маңызды тәуелсіз үкіметтік комиссиясы деп есептеледі, және 1812 жылғы соғыстан бері АҚШ құрлығына жасалған тұңғыш шетелдік шабуылдың себептерін зерттеу мен АҚШ-ты болашақ шабуылдардан қорғау шараларын ұсыну жауапкершілігінің ауырлығын ескерсек, американ тарихындағы ең маңызды үкіметтік комиссия болуы мүмкін. Киннің комиссия төрағасы болып тағайындалуы, сондай-ақ комиссияның жұмысы мен түпкілікті есебі әлемдік қауымдастықтың қызығушылығын тудырды.
Тағайындау және сын
Бұш бастапқыда Ричард Никсонның бұрынғы мемлекеттік хатшысы Генри Киссинджерді 9/11 комиссиясының төрағасы етіп таңдады. Бірақ Киссинджердің жаһандық бизнес-консалтингтік компаниясымен байланысты мүдделер қақтығысы болуы мүмкін болғандықтан, ол қарсылыққа тап болды және 2002 жылдың 13 желтоқсанында бұл лауазымға үміткерліктен бас тартты. Киннің губернаторлық қызметтен кейін сыртқы саясатқа қатысуын және консенсусқа бағытталған саяси көшбасшы ретіндегі беделін ескере отырып, Бұш Киссинджердің орнына Кинды маңызды және саяси тұрғыдан сезімтал комиссияны басқаруға ұсынды. Киссинджердің тағайындалуына сын көтергендер болғандай, Киннің комиссияға жетекшілік етуі де кейбір сынға ұшырады. Бірқатар адамдар Киннің сыртқы саясат және ұлттық қауіпсіздік саласындағы жеткілікті білімі мен тәжірибесі жоқ екенін айтты, бұл Американың ұлттық қауіпсіздігінің болашағы үшін маңызды зерттеуді басқару үшін қажетті еді. Алайда, Бұш әкімшілігінде және басқа да жерлерде Киннің қолдаушылары 1990 жылдан бері Демократияны қолдау ұлттық қорының мүшесі, Кастродан кейінгі Куба комиссиясы және губернаторлық қызметтен кейін сыртқы саясат және ұлттық қауіпсіздік бойынша жасаған талдаулары мен пікірлері оның осындай маңызды міндетті атқару үшін ұлттық қауіпсіздік және сыртқы саясат саласындағы лайықты білімі мен тәжірибесін көрсеткенін мәлімдеді.
Төрағалық ету және қорытынды есеп
2003 жылдың желтоқсан айында, 9/11 комиссиясы тергеуді аяқтауға жақындаған кезде, Кин 11 қыркүйектегі шабуылдардың алдын алуға болатындығын айтты: "Баяндаманы оқығанда, не істелмегенін және не істеу керек болғандығын анық түсінесіз. Бұл орын алмауы керек еді." 2004 жылдың 4 сәуірінде "Meet the Press" бағдарламасына берген сұхбатында Кин 11 қыркүйектегі шабуылдардың алдын алуға болатындығын қайта мәлімдеді. Ол федералдық үкімет әл-Қаиданы жою үшін ертерек әрекет етуі және террористік қауіпке жылдамрақ ден қоюы керек екенін айтты. "Біз Бин Ладенді Predator немесе басқа құралдар арқылы жерде көрген кезде, бізде қолдануға болатын мәлімет болды ма? Ол сол жерде болғанда зымыранмен соққы беруіміз керек пе еді? Менің ойымша, осындай ерте мүмкіндіктер болды. Біз оны ұстадық, көрдік. Мүмкін, біз осыған қатысты бірдеңе істей алар едік." 2004 жылдың 22 шілдесінде Комиссия өзінің соңғы есебін – 9/11 комиссиясының есебін жариялады. 585 беттік баяндамада 11 қыркүйектегі шабуылдарды болжау немесе болдырмау бойынша ЦРУ мен ФБР президент Буш пен американ халқына тиісті қызмет көрсетпегені айтылды, сонымен қатар шабуылдардың алдын алуға болатындығы қорытындыланды.
9/11 шабуылдарына байланысты кейінгі еңбектері
2006 жылдың 15 тамызында Кин және Комиссия төрағасының орынбасары Ли Х. Гамильтон «Бұрын-соңды болмаған: 9/11 комиссиясының ішкі тарихы» атты кітап жариялады. Кітапта Кин мен Гамильтон 9/11 комиссиясы Пентагон мен Федералдық авиация басқармасының қайталап келген дұрыс емес мәлімдемелеріне қатты наразы болғанын, сондай-ақ осы мемлекеттік органдардың шабуылдарға жауап беруіне қатысты мүмкін алдауды тергеуді қарастырғанын жазады. Кин 2006 жылдың 10 және 11 қыркүйегінде екі бөлімнен тұратын, жалпыұлттық эфирде көрсетілген ABC телеарнасының «9/11 жолы» атты мини-сериалының ақылы кеңесшісі және ресми өкілі болды. Сериалдың екінші бөлімі де коммерциялық үзіліссіз көрсетілді, бірақ кешкі сағат 9-да 20 минуттық үзіліс жасалды, ол кезде президент Буш 11 қыркүйек шабуылдарының бес жылдығына орай ел халқына үндеу жасады. ABC телеарнасы бұл сериалды деректі фильм деп санамаса да, ол 11 қыркүйек шабуылдарына дейін болған оқиғаларды дұрыс емес бейнелегені үшін сынға ұшырады. Билл Клинтон, Мадлен Олбрайт, Клинтон әкімшілігінің көптеген бұрынғы жоғары лауазымды шенеуніктері және басқа да ғалымдар мини-сериалдың дұрыстығына күмән келтіріп, оны эфирге жібермеуді сұрады. Олбрайт мини-сериалдағы оның бейнесін «жалған және қарапайымдау» деп атады. АҚШ-тың Йемендегі бұрынғы елшісі Барбара Бодин де өзінің бейнесіне қатысты қатты сын айтты, Los Angeles Times газетінде оны жасаған «миф жасаушылар» туралы шағымданып, жобаны «жалған» деп сипаттады. 2007 жылдың 4 шілдесінде «Әл-Қаида» ұйымының бас орынбасары Аймана әл-Зауахиридің видеосын жариялады, онда ол барлық мұсылмандарды Ирак және басқа елдерде АҚШ-қа қарсы қасиетті соғысқа бірігуге шақырды. 95 минуттық видеода Киннің «Әл-Қаида» ұйымын АҚШ қауіпсіздігіне ең қауіпті қатер ретінде атап көрсеткен видеофрагменттері де бар. Видеода Киннің сөздері 2007 жылы «Әл-Қаида» 2001 жылғы 11 қыркүйек шабуылдарына дейін күшті болғанын көрсетеді. Видео сонымен қатар «Әл-Қаида» АҚШ-тағы саяси оқиғаларды, әсіресе комиссияның жұмысын жақыннан бақылап отырғанын көрсетті. Бұдан өзге, «Әл-Қаида» тек Иракта ғана емес, басқа елдерде де Батысқа қарсы күреске ниеттенгенін білдірді. «Ұзақ мерзімді жоспардың екінші жартысы Ауғанстан, Ирак және Сомали сияқты джихад алаңдарына джихадшыларды дайындау және оқыту үшін асығудан тұрады», - деді әл-Зауахири видеода. Комиссия 2014 жылдың 22 шілдесінде Вашингтонда өз есебі жарияланғанының он жылдығына орай қайтадан жиналды. Ол террористік қатерлерге қарсы күресте үкіметтің жұмысын және болашақ шабуылдарды болдырмау үшін комиссия ұсынған ұсыныстардың орындалуын бағалады.
Жеке өмір
Кейін Кин болашақ әйелі Дебора Баймен Манхэттендегі бір кеште танысты. Олар 1966 жылдың қазан айында кездесуін бастады. Бай мен Кин 1967 жылдың 3 маусымында Делавэр штатының Одесса қаласындағы "Олд Драйерс" шіркеуінде үйленді. Олардың үш баласы болды: қызы Александра және егіз ұлдары Том және Рид. Кин 1967 жылы алғашқы сайлау науқаны кезінде Нью-Джерси штатының Ливингстон қаласына көшіп келді. 2015 жылға дейін Кин Нью-Джерси штатының Бедминстер қаласында тұрды. Дебора Кин 2020 жылдың 24 сәуірінде 76 жасында дүние салды. Киндер 53 жыл бойы некеде болған.