Кіріспе
OpenDoc – Apple компаниясының 1990-шы жылдары күрделі құжаттар үшін жасаған, қазір қолданылмайтын, көп платформалы бағдарламалық компоненттер стандарты. Бұл Microsoft-тің меншік объектілерді байланыстыру және енгізу (OLE) бағдарламасына балама ретінде әзірленген. OpenDoc – Apple компаниясының ашық стандарттарды және басқа компаниялармен бірлесіп жұмыс істеу әдістерін сынаған алғашқы жобаларының бірі. OpenDoc-ты дамыту коммерциялық емес Component Integration Laboratories, Inc. (CI Labs) компаниясына берілді, ол көптеген ірі компаниялардың қолдауымен құрылған және іс жүзінде салалық консорциумды бастады. 1992 жылы Apple, IBM және Motorola компаниялары OpenDoc негізінде AIM альянсын құрды. Стив Джобс Apple компаниясына қайтып келгеннен кейін OpenDoc 1997 жылдың наурыз айында тоқтатылды.
OpenDoc is a defunct multi platform software componentry framework standard created by Apple in the 1990s for compound documents, intended as an alternative to Microsoft's proprietary Object Linking and Embedding (OLE). It is one of Apple's earliest experiments with open standards and collaborative development methods with other companies. OpenDoc development was transferred to the non profit Component Integration Laboratories, Inc. (CI Labs), owned by a growing team of major corporate backers and effectively starting an industry consortium. In 1992, the AIM alliance was launched by Apple, IBM, and Motorola, with OpenDoc as a foundation. With the return of Steve Jobs to Apple, OpenDoc was discontinued in March 1997.
Шолу
OpenDoc-тың басты идеясы – мәтін өңдеу, растрлік суреттерді өңдеу немесе FTP-серверді қарау сияқты нақты міндеттерді орындайтын, қайта пайдалануға болатын шағын компоненттерді құру. OpenDoc – бұл компоненттердің бірге жұмыс істейтін және әр компонент жасаған деректерді сақтауға арналған біріктірілген құжат форматы. Мұндай құжаттарды әртүрлі желілік машиналардағы, әртүрлі операциялық жүйелерде ашуға болады, онда OpenDoc жүйелері әр бөлігіне, тіпті әртүрлі өндірушілерден болса да, сәйкес компоненттерді қоя алады. Осылайша пайдаланушылар құжаттарын бөліктерден "құрастыра" алады. Басты бағдарлама болмағандықтан және көрінетін интерфейс құжаттың өзі болғандықтан, жүйе құжатқа бағытталған деп аталады. OpenDoc, мысалы, кіші, үшінші тарапты бағдарламашыларға бәсекеге толы кеңсе бағдарламалық жасақтама нарығына енуге және толық пакет ұсынудың орнына арнайы, шағын бағдарламалар жасауға мүмкіндік беру үшін ойластырылған. Ол онлайн-қосымшалар дүкендерінің жаңа мүмкіндіктерін ашуға бағытталған.
Өмірбаян
Microsoft компаниясы Apple компаниясына OLE II жобасы бойынша пікір алу үшін жүгінді. Apple компаниясы бұрыннан-ақ бағдарламалық компоненттермен тәжірибе жүргізіп келген, бұл оның Publish and Subscribe байланыс моделіндегі және HyperCard бағдарламалық ортасына негізделген AppleScript сценарий тіліндегі алғашқы жұмыстарына негізделген болатын. Apple Microsoft прототипі мен құжатын қарап, дизайндегі кемшіліктер тізімін қайтарды. Microsoft пен Apple өте бәсекелестікке толы болғандықтан, ортақ мақсаттарда келісе алмады және бірлесіп жұмыс істемеді. Соған шамамен бір уақытта үшінші тарапты әзірлеушілердің тобы Apple Worldwide Developers Conference (WWDC '91) конференциясында кездесіп, Electronic Arts компаниясының Interchange File Format (IFF) форматының негізінде стандартталған құжат форматын жасауға тырысты. Apple компаниясы бұл жұмысқа қызығушылық танытып, жақын арада бірнеше инженерлерін осындай жүйені құру мен құжаттауға жұмылдырды. Алғашқы жұмыстар WWDC дискілерінде жарияланды, ал кейін әзірлеушілер дискілерінде бірнеше жаңартылған нұсқалары шықты. Компоненттік құжат жүйесі барлық компоненттер қолдана алатын белгілі бір құжат форматымен ғана жұмыс істейтін болғандықтан, стандартталған құжат форматы тез арада компоненттік бағдарламалық жасақтамаға енгізілді. Формат бастапқыда қарапайым таңбаларға негізделгеннен өте күрделі объектіге бағытталған сақтау қабатына, яғни Bento-ға айналды. Бастапқыда жоба "Exemplar" деп аталды, содан кейін "Jedi", "Amber" және ақырында "OpenDoc" болып өзгерді.
Бәсекелесетін көзқарастар
1992 жылдың наурыз айында Apple, IBM және Motorola арасындағы AIM альянсы OpenDoc негізінде іске қосылды. Taligent, AIM-ның басты мақсаты ретінде құрылып, OpenDoc-ты қабылдады және одан ұқсас функционалдыққа ие болады деп уәде берді, бірақ мүлдем басқаша негізгі механизмдерге негізделді. OpenDoc дамыды, бірақ Apple әзірлеушілерді шатастырып, оны тек қолданыстағы бағдарламалық қамтамасты порталдау үшін пайдалану керектігін айтты, ал жаңа жобалар Macintosh үшін болашақ операциялық жүйе деп есептелетін Taligent негізінде болуы керек еді. 1993 жылы Джон Скалли Project Amber (келешекте OpenDoc болар еді) жобасын Taligent-ке апаратын жол деп атады. Taligent Macintosh-тың болашағы саналды, сондықтан MacApp сияқты басқа құралдарға жұмыс істеу азайтты. OpenDoc-тың барлық өмірлік кезеңінде сарапшылар мен пайдаланушылар OpenDoc бастамасына қатысты «мүлдем әртүрлі пікірде болды». Олар өз рөліне қатысты, яғни OpenDoc негізіндегі дамудың қанша бөлігі олардың, ал қаншасы IBM мен Apple-дің жауапкершілігінде екеніне түсініксіздік танытты. Microsoft-тың ActiveX компоненттерімен салыстырғанда, OpenDoc компоненттерінің шығарылған саны өте аз болды. Сондықтан қабылдау өте әртүрлі болды. 1996 жылы OpenDoc, SOM-ның OMG ұйымымен бірге қолданылатын Common Object Request Broker Architecture (CORBA) архитектурасын пайдалануының нәтижесінде Object Management Group ұйымымен қабылданды. CI Labs бастапқы кодты жарияламады, бірақ кері байланыс алу, сынақтан өткізу және түзету үшін әзірлеушілерге лицензиялады.
Шығару
1994 жылдың қыркүйегінде OpenDoc қосалқы жүйесі System 7.5-те, содан кейін OS/2 Warp 4-те қолға алынды.
Өнімдер
OpenDoc-тың өзінде үш жылдық дамудан кейін, OpenDoc негізіндегі алғашқы өнім 1996 жылдың мамыр айында Apple компаниясының CyberDog веб-браузері болды. Екіншісі – 1996 жылдың 1 тамызында IBM компаниясының OS/2 жүйесі үшін OpenDoc компоненттерінің екі жиынтығы, Club OpenDoc веб-сайтында 30 күндік тегін сынаққа қолжетімді болды: Person Pak – бұл «жеке ақпаратты басқару (PIM) қолданбаларымен пайдалануға арналған есімдерді, мекенжайларды және басқа да жеке ақпаратты ұйымдастыруға бағытталған компоненттер»; ал Table Pak – «деректер қоры файлында қатарлар мен бағандарды сақтау үшін». IBM 1996 жылдың соңына дейін тағы 50 компонентті шығаруды күткен. WAV мәтін өңдегіші – Digital Harbor LLC компаниясының жартылай сәтті OpenDoc мәтін өңдегіші. Numbers & Charts жиынтығы – Adrenaline Software компаниясының электрондық кестесі және 3D нақты уақыт кестесі. Soft Linc, Inc. компаниясының Lexi пакеті – орфографиялық тексеруші, сөздік және WAV және басқа компоненттер пайдаланатын қарапайым аударма құралы бар лингвистикалық пакет. Nisus Writer бағдарламалық жасақтамасы OpenDoc-ты қолдады, бірақ оның іске асырылуы нашар қателерге толы болды. Bare Bones Software компаниясы BBEdit Lite тегін мәтін редакторын OpenDoc редакторы компоненті ретінде ұсынып, нарықты сынап көрді. RagTime – электрондық кесте, басылым және кескін өңдеумен толық интеграцияланған кеңсе пакеті, OpenDoc тоқтатылуға азық қалғанда OpenDoc-қа көшірілді. Apple компаниясының 1996 жылғы ClarisWorks 5.0 шығарылымы (AppleWorks-тың алдыңғы нұсқасы) OpenDoc компоненттерін қолдауды жоспарлаған, бірақ бұл жобадан бас тартылды.
Білім беру
Dock'Em деп аталатын тағы бір OpenDoc контейнерлік қосымшасы MetaMind Software компаниясы Ұлттық ғылым қорынан алған грант бойынша жазылды және Сан-Диего мемлекеттік университетінде орналасқан Математика және ғылым білім беру зерттеу орталығының тапсырысымен жасалды. Мақсаты – оқу бағдарламаларын сипаттайтын құжаттарға мультимедиалық контент қосуға мүмкіндік беру болды. MetaMind Software және орыс бағдарламалық қамтамасыз ету фирмасы Physicon (OpenTeach) бірнеше физикалық симуляцияларды OpenDoc бөліктері ретінде жасады. Олар жоғары және орта мектептердегі физика курстарында қолданылды. OpenDoc қолдауын тоқтатумен бірге, симуляциялар Java апплеттері ретінде қайта жазылды және доктор Фред Голдбергтің басшылығымен Орталықтан «Физиканы түсіну» (CPU) жобасы ретінде жарияланды. E Slate білім беру микродүниелері платформасының компоненттері бастапқыда MacOS және Windows жүйелерінде C++ тілінде OpenDoc бөліктері ретінде іске асырылды, содан кейін (OpenDoc қолдауын тоқтатудан кейін) Java апплеттері ретінде және соңында JavaBeans ретінде қайта іске асырылды.
Күшін жою
OpenDoc-қа бірнеше жүз дамытушы тіркелген. Apple сол кезде қаржыны жылдам жоғалтып жатты және көптеген сарапшылар компанияның банкротқа жақын тұрғанын күтті. 1997 жылдың наурыз айында Стив Джобс NeXT-те жұмыс істеген кезінде Apple-ге оралғаннан кейін OpenDoc жобасы тоқтатылды. Ол Apple басшылығының «OpenDoc-ты тоқтатып, жоюға шешім қабылдағанын» айтты және Apple Advanced Technology Group-тың көп бөлігі жұмыстан босатылды, үлкен қысқарту жүзеге асырылды. Басқа дереккөздер Microsoft компаниясы OpenDoc-ты ClarisWorks-қа енгізуге жауапты үш ClarisWorks дамытушысын жұмысқа алғанын хабарлады. Mac OS 8.5 нұсқасынан бастап OpenDoc енді стандартты жиынтыққа кірмейтін болды. AppleShare IP Manager 5.0-ден 6.2-ге дейінгі нұсқалары OpenDoc-қа тәуелді болды, бірақ AppleShare IP 6.3 бұл тәуелділікті жойды, ол 1999 жылы шыққан Mac OS 9-ға үйлесімді алғашқы нұсқа болды. Apple компаниясы 2005 жылдың 11 маусымында «OpenDoc» атауына қатысты соңғы тауарлық белгісінен ресми түрде бас тартты.