Кіріспе
АҚШ-та жыл сайын өткізілетін сайыс.
Miss America is an annual competition that is open to women from the United States between the ages of 18 and 28. Originating in 1921 as a "bathing beauty revue",
The previous year's titleholder crowns the winner. Miss America 2024 is Madison Marsh of Colorado, who was crowned on January 14, 2024. She will crown her successor at Miss America 2025.
"Мисс Америка" – АҚШ-тың 18-ден 28 жасқа дейінгі әйелдерінің қатысуына ашық жыл сайынғы сайыс. 1921 жылы "купальник сұлулар парады" ретінде бастау алған, бұл сайыстың жеңімпазын өткен жылғы титул иесі таж кигізеді. 2024 жылғы "Мисс Америка" – Колорадо штатынан Мэдисон Марш, ол 2024 жылдың 14 қаңтарында таж кигізілді. Ол 2025 жылғы "Мисс Америка" сайысында өзінің ізбасарына таж кигізеді.
Miss America is an annual competition that is open to women from the United States between the ages of 18 and 28. Originating in 1921 as a "bathing beauty revue",
The previous year's titleholder crowns the winner. Miss America 2024 is Madison Marsh of Colorado, who was crowned on January 14, 2024. She will crown her successor at Miss America 2025.
Шолу
1919 жылдың 1 ақпанында Нью-Йорктегі Hotel des Artistes қонақ үйінде Chu Chin Chow Ball кешінде сұлулық сайысы өтті. Жеңімпаз Эдит Хайд Робинс Макартни «Америка сұлуы» атанды. Бұл атақ та, бұл сайыс та бір жылдан кейін Атлантик-Ситиде (Нью-Джерси) өтетін «Мисс Америка» сайысымен ешқандай қатысы болмады. «Мисс Америка» сайысының бастауы 1920 жылдың 25 қыркүйегінде Атлантик-Сити қаласында өткен «Күзгі ойын-сауық» деп аталатын шарадан бастау алады. Бұл шара Бордвокқа қонақтарды тарту үшін ұйымдастырылды: «Төрт жүз елу әсем безендірілген тоқылған креслолар шеру жолымен итеріліп әкетілді. Төрт жүз елу адам креслоларды итерді. Бірақ ең қызықтысы – ақ шапан киген, Эрудициялық әйелдің жетекшілігімен креслоларда отырған жас «қыз» болды, ол «Тыныштық» символы болды». Бұл шара өте табысты болды, сол себепті Бизнесмендер лигасы оны келесі жылы сұлулық сайысы немесе «суға түсушілердің парады» ретінде қайталауды жоспарлады. 1933 жылы жарысқа қайта қатысқан 15 жасар Мариан Бержерон жеңіске жетті, ал болашақ қатысушылар 18 мен 26 жас аралығында болуы керек болды. Сайстың алғашқы жылдары Ленора Слотхердің басшылығымен жетінші ереже арқылы нәсілдік бөлінуге ұшырады: «қатысушылардың денсаулығы жақсы және ақ нәсілді болуы керек». 1945 жылғы «Мисс Нью-Йорк» Бесс Майерсон, осы уақытқа дейін жалғыз еврей американдық жеңімпаз, 1945 жылы «Мисс Америка» атанды және «Мисс Америка» болған кезінде антисемитизмге тап болды, бұл оның ресми міндеттерін қысқартуға әкелді. Түпкілікті американдықтар, латына және азиялық американдықтар қатысушылардың арасында болса да, елу жыл бойы африкалық американдық қатысушылар болған жоқ (африкалық американдықтар 1923 жылға дейін музыкалық нөмірлерде құл ретінде бейнеленген). 1970 жылы Шерил Браун, 1970 жылғы «Мисс Айова», «Мисс Америка 1971» сайысында алғашқы африкалық американдық қатысушы ретінде бақ сынады. Он жылдан кейін, 1983 жылы «Мисс Нью-Йорк» (және «Мисс Сиракуза») Ванесса Уильямс (алғашқы афроамерикандық әйел, «Мисс Америка 1984» ретінде жеңіске жеткен) жалаңаш суреттерге қатысты даудан кейін қысымға ұшырап, лауазымынан кетті. Екі жылдан кейін, 2016 жылғы «Мисс Америка» сайысында, сол кездегі «Мисс Америка» бас директоры Сэм Хаскелл 1984 жылғы оқиғалар кезінде оған айтылған сөздері үшін Ванесса Уильямстан (бас төреші ретінде қызмет еткен) кешірім сұрады. 2018 жылы сайыс «Мисс Америка 2.0» деп аталатын жаңа форматты қабылдады, бұл жаңа төраға Гретчен Карлсонның «Мисс Американы осы мәдени революцияда дамыту» деген мақсатының бір бөлігі болды. Жаңа форматта қатысушылар енді сыртқы келбеті бойынша бағаланбайды (соның салдарынан шарада суға түсу киімдері бойынша жарыс болмайды деп хабарланды). Ол 1924 жылы үшінші рет қатысты, бірақ сол жылы бірінші орынды иеленді, содан кейін сайыстың ережелері өзгертілді, ешкім бір ретінен артық жеңіске жете алмайды. Алта Стерлинг, «Мисс Сиу-Сити» ретінде, 1924 жылғы «Мисс Америка» сайысында Айова штатын алғаш рет өкілдік етті. Стерлинг «Мисс Америка» үшін жарысқан алғашқы еврей қатысушысы болды – «Мисс Айова» қатысушыларының ең маңызды «алғашқыларының» бірі. 1940 жылдан бастап Боб Расселл сайыстың алғашқы ресми жүргізушісі болды. 1945 жылы Бесс Майерсон алғашқы еврей американдық және алғашқы «Мисс Нью-Йорк» атанды (жергілікті радиостанция немесе «Бет Меррик» ұйымдастырған «Мисс Нью-Йорк-Сити» сайысында). Сонымен қатар, 1948 жылы алғашқы «Мисс Гавайи» Юн Тау Чи алғашқы азиялық американдық қатысушысы болды. 1950 жылдан бастап, сайыс қыркүйек айында жалғаса берсе де, оны ұйымдастырған мекеме «Мисс Америка» атауын «кейінге қалдырылған» деп өзгертті; осылайша, сол жылғы сайыстың жеңімпазы Йоланде Бетбезе 1951 жылы «Мисс Америка» атанды, ал 1950 жылы «Мисс Америка» болған жоқ. Бұл сайыс алғаш рет 1954 жылы Боб Расселлдің жүргізуімен бүкіл ел бойынша теледидарда көрсетілді. Теледидар көрермендерінің саны 1960 жылдардың басында, ол Америка теледидарындағы ең жоғары бағаланған бағдарлама болған кезде, ең жоғары деңгейге жетті.
20172022 (Мисс Америка 2.0 дәуірі)
2017 жылдың желтоқсан айының соңында HuffPost бас директор Сэм Хаскелл, басқарма мүшелері Тэмми Хаддад және Линн Вайднер, сондай-ақ жетекші жазушы Льюис Фридман жіберген және алған қарапайым емес электрондық хаттарды жариялаған мақала шығарды. 2014-2017 жылдар аралығында жіберілген электрондық хаттардағы мазмұн осықтан дөңгелек сөздер мен кәсіби емес пікірлерді қамтыды. Пікірлер көбінесе жыныстық немесе зорлық-зомбылық сипатында болды және бұрынғы «Мисс Америка» жеңімпаздарына, әсіресе Мэллори Хаган мен Кэтрин Шиндлге бағытталған. Олар екеуі де тағы 47 бұрынғы «Мисс Америка» қатарына қосылды (соның ішінде 1988 жылдан 2017 жылға дейінгі барлық «Мисс Америка»). 22 желтоқсанда «Мисс Америка» ұйымы (MAO) USA Today-ге берген мәлімдемесінде, бұл мәселелер туралы бірнеше ай бұрын хабардар болғанын айтты. Ұйым «жарамсыз тілдің қолданылуын қолдамайтынын» мәлімдеді және жүргізілген тергеу нәтижесінде Хаскеллдің «наразы тараптардың отбасына жасаған шабуылдарынан туындаған аса күйзеліске ұшырағаны» анықталғанын хабарлады. Сондай-ақ, Фридманмен қарым-қатынас тоқтатылғанын мәлімдеді. Хаскелл өзінің беделіне жасалған шабуылдар электрондық хаттарға жауап беру кезінде оның шешім қабылдау қабілетіне әсер еткенін түсіндірді. «Мисс Америка» директорлар кеңесі де Хаскеллді жұмыстан босатты, ол HuffPost мақаласын «жағымсыз және шындыққа сай емес» деп сипаттады. Хаган мен Шиндл Хаскеллді жұмыстан босатудың орнына, оны жұмысынан шеттету туралы шешімді жеткіліксіз деп сынады. Келесі күні «Мисс Америка» президенті Джош Рэндл, атқарушы төраға Линн Вайднер және Хаскелл отставкаға кетті. Бұл оқиға байқаудың продюсері Dick Clark Productions-ты байланысты жоюға мәжбүр етті, ал Казино қайта инвестициялауды дамыту басқармасы (CRDA) өзінің келісім-шартын қайта қарастырып жатқанын жариялады. Оның атқарушы директоры Крис Говард оқиғаны «алаңдатарлық» деп сипаттады. 24 желтоқсанда Хаддад та отставкаға кетті. 2018 жылдың қаңтар айында 1989 жылы «Мисс Америка» байқауында жеңімпаз атанған Гретчен Карлсон ұйымның жаңа төрағасы болып сайланды, бұл «Мисс Америка» болған бұрынғы жеңімпаздың ұйым басшысы болуының тұңғыш жағдайы болды. 1998 жылғы «Мисс Америка» Кэтрин Шиндл, сондай-ақ басқа да «Мисс Америка» жеңімпаздары Хизер Френч Генри (2000) және Лора Каеппелер (2012) басқармаға тағайындалды. Бұл өзгерістер бірқатар жаңалықтарға әкелді. 2018 жылдың маусым айында «Мисс Америка» қатысушыларының сыртқы келбетіне қарай бағаланбайтыны жарияланды. Осылайша, ұлттық «Мисс Америка» іс-шарасы сұлулық байқауы емес, байқау ретінде қарастырылатын болады, ал титул иелері енді үміткерлер емес, қатысушылар болады. Бикиниде өнер көрсету сайысы штат титул иелерінің судьялармен тікелей эфирде интерактивті сессияға қатысуымен алмастырылды. Сұхбаттарында Карлсон ұйымның «әйелдерге ашық, құшақ жайып, [және] қабылдағыш болуға» және қатысушылардың талантын және білімін көрсетуге басымдық беру ниетін атап өтті. Жаңа директорлар кеңесі титул иелерінің ең жоғары жасын 24 жастан 25 жасқа дейін көтерді. Сондықтан, қатысушылар мемлекеттік байқау күнтізбелік жылының 31 желтоқсанына дейін 25 жастан аспауы керек. Кейін ол бірнеше аптадан кейін бұрынғы «Мисс Америка» жеңімпаздарына ашық хат жазып, өзінің пікірлерін түсіндірді. Хатта ол қазіргі басшылықтың «мені үнсіздікке жібергенін, кемсіткенін, шеттетуге тырысқанын және «Мисс Америка» рөлімді жоюға ұмтылғанын» айтты. Ол сондай-ақ өзінің «көзқарасы қазіргі басшылығымыз үшін тыңдалмайды, қажет емес, сондай-ақ олар мен кім екенімді және менің тәжірибем ұйымды болашаққа қалай орналастыруға қатысты екенін білуге қызығушылық танытпайды» деді. Карлсон Мундтың мәлімдемесін жоққа шығарды. Алайда, «Мисс Америка 2019» байқауы басталған кезде, 51 мемлекеттік ұйымның 46-сы (сондай-ақ 23 бұрынғы «Мисс Америка» жеңімпаздары) Карлсон мен бас директор Регина Хоппердің «Мисс Америка» ұйымынан кетуін талап ететін петицияға қол қойды. Қол қоймаған штаттар Арканзас, Кентукки, Миннесота, Невада және Вермонт болды. 2018 жылдың 26 қазанындағы сот шешімі MAO-ны Fox Rothschild LLP-ге төленбеген заңгерлік қызметтері үшін 98 206,90 доллар және үстеме ақы төлеуге міндеттеді. 2018 жылдың желтоқсанында «Мисс Америка» ұйымы Fox Rothschild LLP компаниясымен келісімге келгенін хабарлады. «Мисс Колорадо» ұйымының басшылығы наразылық білдіріп, жұмыстан кетті. 2018 жылдың 26 желтоқсанында MAO сонымен қатар «Мисс Нью-Джерси» ұйымының лицензиясын бір жылға қайта қалпына келтірді, бұл басшылықтың өзгеруімен және жаңа демеушілер мен басқарма мүшелерін тартумен байланысты болды. 2018 жылдың желтоқсанында Джорджия, Пенсильвания, Теннеси және Батыс Вирджиния штаттарының мемлекеттік ұйымдары, сондай-ақ Дженифер Ваден Барт (бұрынғы титул иегері және MAO-ның бұрынғы басқарма мүшесі) Карлсон мен Хоппердің әрекеттерін «2018 жылдың қаңтарынан бастап MAO-ны заңсыз және жаман ниетпен басып алу» деп сипаттап, оларды жоюды талап ететін сотқа шағым түсірді. Бұл сот ісіне арналған сот отырысы 2019 жылдың 25 қаңтарына белгіленді. Кребс 2018 жылдың қазанынан бері ұйымның басқарма мүшесі болып табылды. 2020 жылдың 8 мамырында ұйым кезекті байқауын, бастапқыда 2020 жылдың желтоқсанына жоспарланған, COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге қалдырды. Кейінге қалдыру штаттық іріктеу ұйымдарымен келісілген жаңа талаптарды қосады, бұл әдетте жасы жеткен қатысушылардың қарастырылуын қамтамасыз етеді. Соңында 2021 жылғы «Мисс Америка» байқауы өтпеді, ал 2022 жылғы «Мисс Америка» байқауы 2021 жылдың 17 желтоқсанында өтті. 2022 жылдың қараша айында Бриан Нгуен Нью-Гэмпширде «Мисс Гретер Дерри» атанды, ол «Мисс Америка» ұйымының аясындағы тұңғыш трансгендер титул иегері болды.
2023 қазіргі заман
2023 жылдың қаңтарынан бастап, «Мисс Америка» иелігінің жаңаруына және Робин Росс Флемингтің «Мисс Америка» ұйымының бас директоры болып тағайындалуына байланысты бәйге форматына маңызды өзгерістер енгізілді. Флеминг – кәсіпкер, көйлек дизайнері және телеарналар үшін бағдарлама жасаушы, ол бұрын 9 жылдан астам штаттық «Мисс АҚШ» бәйгелерін басқарған. Флеминг басқаратын жаңа басшылық «Мисс Америка 2.0» бәйгесінің кейбір өзгерістерінен бас тарды, оның ішінде терминологиядан (2023 жылдан бастап бәйгеге қатысушы енді «кандидат» емес, «қатысушы» деп аталады) және қатысушылардың сыртқы түріне қарай бағаламау шешімінен (бұл 2018 жылы купальник көрсетуінің тоқтатылуымен болған). Қатысушылардың жас шегі де 18-ден 25-ке дейін 18-ден 28-ге дейін көтерілді.