Кіріспе
Қозғалыс пен секіру спортында, спортшы ұзын және икемді полюстің көмегімен жоғарыдан секіріп өтеді. Бұл спорт түрі полюспен секіру деп те аталады. Полюспен секіру жарыстары микендік гректерге, минойлық гректерге және келттерге белгілі болған. 1896 жылдан бастап ерлер, ал 2000 жылдан бастап әйелдер үшін Олимпиада ойындарында жүлделі орынға ие болып келеді. Жеңіл атлетикада биіктікке секіру, ұзындыққа секіру және үштік секірумен қатар, төрт негізгі секіру түрінің бірі саналады. Басқа жеңіл атлетика түрлерінен ерекшелігі, тіпті бастапқы деңгейде де қатысу үшін арнайы жабдықтар қажет. Көптеген кәсіби полюспен секірушілердің гимнастикада тәжірибесі бар, оның ішінде әлемдік рекордтарды жасаған Елена Исинбаева мен Брайан Стернберг, бұл спорт түрлеріне қажетті ұқсас физикалық қабілеттерді көрсетеді. Жылдамдық, ептілік, күш-қуат және техникалық шеберлік сияқты физикалық қасиеттер полюспен секіру үшін өте маңызды.
the sport
Pole vaulting, also known as pole jumping, is a track and field event in which an athlete uses a long and flexible pole, usually made from fiberglass or carbon fiber, as an aid to jump over a bar. Pole jumping competitions were known to the Mycenaean Greeks, Minoan Greeks and Celts. It has been a full medal event at the Olympic Games since 1896 for men and since 2000 for women. It is typically classified as one of the four major jumping events in athletics, alongside the high jump, long jump and triple jump. It is unusual among track and field sports in that it requires a significant amount of specialised equipment in order to participate, even at a basic level. A number of elite pole vaulters have had backgrounds in gymnastics, including world record breakers Yelena Isinbayeva and Brian Sternberg, reflecting the similar physical attributes required for the sports. Physical attributes such as speed, agility and strength, along with technical skill, are essential to pole vaulting.
Тарих
Полюстерді Нидерландыдағы Фризланд провинциясы, Солтүстік теңіз жағалауы және Англиядағы Кембриджшир, Хантингдоншир, Линкольншир және Норфолк аймақтарындағы Фенс үлкен жазықтығы сияқты батпақты жерлерде табиғи кедергілерді еңсерудің тиімді құралы ретінде пайдаланды. Осы батпақтарды жасанды түрде кептіру нәтижесінде бір-бірін қиыстыратын ашық каналдар желісі құрылды. Осы каналдардан суға батпай, көпірлерден ұзақ айналып өтуден аулақ болу үшін әр үйдің ішінде секіру таяқтары сақталып, олар арқылы каналдардың үстінен секіріп өтілді. Солтүстік теңіздің жазық аймақтарында жыл сайын ұзындыққа секіру жарыстары өткізіледі. Бұл алысқа секіру жарыстары (фриз тілінде: Fierljeppen) биіктікке емес, қашықтыққа негізделген. Биіктігі өлшенетін алғашқы ресми секіру жарысы 1843 жылы Ланкаширдегі (қазіргі Камбрия) Улверстон футбол және крикет клубында өтті. Континенттік Еуропадағы жарыстар шамамен 1850 жылы Германияда басталды, онда Иоганн К.Ф. Гутсмутс және Фридрих Л. Янн Тернер гимнастика клубтарының жаттығуларына секіруді қосты. Алғашқы секіру таяқтары күл және гикори ағашынан жасалған. 1904 жылы бамбук таяқтар пайда болды, ал 1945 жылдан кейін алюминий және болат таяқтар қолданыла бастады. Шыны талшықты секіру таяқтарын 1967 жылы Оңтүстік Каролина штатының Колумбия қаласындағы Columbia Products Company компаниясының Джеймс Монро Линдлер ойлап тапты. 1967 жылдың 10 наурызында берілген өтінімге 1970 жылдың 27 қаңтарында "ішкі спиральді ораумен жасалған қуыс конструкциялы секіру таяғы" және оны өндіру әдісі үшін патент берілді (ҚР патенті US3491999A қараңыз). Өндіріс процесі металл түтікшеден басталады, ол өнеркәсіпте мандрел деп аталады, оның айналасына шайырмен сіңдірілген шыны талшықтан жасалған лента оралады. Бұл пеште пісіріліп, салқындатылғаннан кейін мандрел алынып тасталады, нәтижесінде қуыс шыны талшықты түтік пайда болады. Бұл процесс 1954 жылы Калифорния штатының Эскондидо қаласындағы Woolley Manufacturing Company компаниясы патент алған шыны талшықты гольф таяқтарын өндіруге арналған ұқсас әдіске негізделген (Қараңыз: АҚШ патенті US2822175A). 2005 жылдың қыркүйегінде Джеффри П. Уотри, Ральф В. Пакин және Иллинойс штатының Шампейн қаласындағы Gill Athletic компаниясының Кеннет А. Хёрси шыны талшықты таяқтың айналасына қабат-қабат оралудың жаңа әдісін патенттеу үшін өтініш берді. Бұл әдіс Carbon Weave деп аталды және олардың патенты 2008 жылдың 21 қазанында берілді (ҚР патенті US3491999A қараңыз). Дэвид Дж. Додж және Нью-Йорк қаласындағы Alliance Design and Development Group компаниясының Уильям С. Доблге 2006 жылы "ішкі құрылымдық мүшесі бар спорттық жабдықтарды" жасау үшін патент берілді, бұл 2007 жылы көміртекті секіру таяқтарының пайда болуына әкелді (ҚР патенті US7140398B2 қараңыз). 2000 жылы IAAF ережесі 260.18a (бұрынғы 260.6a) өзгертілді, соның нәтижесінде "әлемдік рекордтар" (ішкі рекордтардан өзгеше) "шатыры бар немесе жоқ" жабық ғимаратта орнатылуы мүмкін болды. Бұл ереже кері күшпен қолданылмады. Көптеген жабық ғимараттар сыртқы трассаның өлшемдері мен тегістігіне сәйкес келмегендіктен, 2022 жылға дейін секіру спорты бойынша әлемдік рекорд жабық ғимаратта ғана тіркелді.
Қазіргі заманғы күмбез
Бүгінде спортшылар жоғары секірудің төрт түрінің бірі ретінде діңгекпен секіруде жарысады. Жоғары секіру мен діңгекпен секіру екеуі де тік секіру болғандықтан, жарыстар ұқсас жүргізіледі. Әр спортшы жарысқа қандай биіктіктен қатысатынын өзі таңдайды. Олар кірген соң, сол биіктікті еңсеруге үш әрекетке ие болады. Егер биіктік еңсерілсе, спортшы келесі биіктікке өтеді, онда тағы үш әрекетке ие болады. Егер спортшы үш рет қатарынан сүрінсе, ол жарыстан шығарылады, ал оның нәтижесі – еңсерген ең жоғары биіктігі болады. Егер спортшы жарыс барысында ешбір биіктікті еңсере алмаса, бұл "биіктік жоқ" деп белгіленеді, көбінесе "NH" деп қысқартылады. Спортшы жарысқа қатысқаннан кейін, биіктіктерді жіберіп алуға құқылы. Егер спортшы бірінші әрекетте биіктікті еңсере алмаса, ол келесі биіктікке өте алады, бірақ онда тек екі әрекетке ие болады, себебі үш рет сүрінсе, жарыстан шығарылады. Сол сияқты, егер спортшы биіктікте екі рет сүрінсе, ол келесі биіктікке өте алады, онда тек бір әрекетке ие болады. Ең жоғары биіктікті еңсерген спортшы жеңімпаз атанды. Егер екі немесе одан көп спортшы бірдей биіктікте аяқтаса, теңдік соңғы биіктіктегі сүрінулер саны бойынша шешіледі. Егер тең спортшылар соңғы еңсерілген биіктікте бірдей санда сүрінсе, теңдік жарыстағы барлық сүрінулердің жалпы саны бойынша шешіледі. Егер бірінші орын үшін теңдік сақталса, теңдікті бұзу үшін қосымша секіру өтеді. Мұндай секіруде көрсетілген нәтижелер жарамды деп есептеледі және әдеттегі жарыстағы нәтижелермен бірдей қарастырылады. Егер басқа орындарда теңдік болса, қосымша секіру әдетте өткізілмейді, егер жарыс іріктеу жарысы болмаса және теңдік соңғы іріктеу орынында болса. Бұл жағдайда теңдікті бұзу үшін әкімшілік секіру өтеді, бірақ нәтижелер тек теңдікті бұзу үшін жарамды деп есептеледі. Қосымша секіру – бұл кенеттен өлімге ұшыраған жарыс, онда тең спортшылар соңғы әрекеттен бастап бірдей биіктікке секіруге тырысады. Егер екеуі де сүрінсе, биіктік кішігірім қадаммен төмендетіледі, ал егер екеуі де еңсерсе, биіктік кішігірім қадаммен көтеріледі. Қосымша секіру біреуі еңсергенде, екіншісі сүрінгенде аяқталады. Әр спортшы әр биіктікте бір әрекетке ие болады, біреуі еңсергенше, екіншісі сүрінбейді. Діңгекпен секірудің жабдықтары мен ережелері жоғары секіруге ұқсас. Алайда жоғары секіруден айырмашылығы, діңгекпен секіруде спортшы әр секіруден бұрын штанганың көлденең орнын, яғни тіректерін таңдап ала алады және оны ұшып көтерілу алдында штанга орналастырылған металл шұңқырдан тысқары қарай жылжыта алады. Жарыс деңгейіне байланысты спортшы тіректерін қаншалықты жылжытуға болатынының шегі өзгереді. Егер спортшының қолданатын діңгегі штанганы тіреулерден түсірсе, тіпті спортшы биіктікті еңсергенімен, бұл қате әрекет деп есептеледі. Спортшы қону алаңынан штанга түспей тұрып тез шығып кетсе, ешқандай пайда таппайды. Бұл ережеден ерекшелік – егер спортшы сыртта секіріп, діңгекті кері тастауға тырысса, бірақ жел діңгекті штангаға соғып жіберсе; бұл еңсерілген деп есептеледі. Мұндай шешімді діңгекпен секірудің ресми өкілі қабылдайды. Егер секіру кезінде діңгек сынса, бұл жабдықтың ақаулығы деп есептеледі және әрекет жасалмаған немесе сүрінбеген деп есептеледі. Жабдықтың басқа да ақаулықтарына тіреулердің төмен қарай сығуы немесе желдің штанганы жылжытуы, егер спортшы оған тимесе, жатады. Әр спортшының әрекет жасауға белгілі бір уақыты бар. Уақыт мөлшері жарыс деңгейіне және қалған спортшылар санына байланысты өзгереді. Егер спортшы белгіленген уақыт ішінде әрекетке кіріспесе, ол уақыт бойынша қате жасады деп есептеледі және әрекет сүрінбеген болып есептеледі. Діңгектер спортшының максималды салмағына сәйкес бағаланған. Қауіпсіздік шаралары ретінде кейбір ұйымдар спортшының салмағынан төмен бағаланған діңгектерді пайдалануға тыйым салады. Ұсынылатын салмақ шамамен өндіруші анықтайтын иілгіштік көрсеткішімен сәйкес келеді, бұл діңгекке стандартталған күш (көбінесе салмақ) қолданылып, діңгек ортасының қаншалықты ығысқанын өлшеу арқылы анықталады. Сондықтан, бірдей салмақтағы екі діңгек бірдей қатаңдыққа ие болуы міндетті емес. Діңгек қатаңдығы мен ұзындығы – спортшының нәтижесіне әсер ететін маңызды факторлар. Сондықтан, элиталық спортшылардың жарысқа онға дейін діңгек алып келуі жиі кездеседі. Діңгек ұстағыштарын діңгек жоғарғы жағына қатысты жоғары немесе төмен ұстап, діңгектің тиімді ұзындығын өзгертуге болады. Сол және оң қол ұстағыштары әдетте иық енінен сәл артық арақашықтықта орналасқан. Діңгектер барлық деңгейдегі және дене бітіміндегі адамдар үшін жасалады, ұзындығы мен салмағы әртүрлі. Әр өндіруші діңгек үшін салмақ шегін және максималды қол ұстағыштарының орналасқан жерін анықтайды. Жоғары секіруде жылдамдық маңызды элемент болып табылады. Жүгіру кезінде туындайтын көлденең кинетикалық энергия тік итеруге айналады. Егер энергияның жоғалуы болмаса, бұл дегеніміз .
Технология
Жарыс кезінде штангамен секіруде бастапқыда қатты емен ағашынан жасалған штангалар қолданылды. Биіктік артқан сайын, бамбук штангалардың орнына екі шетінен конус тәрізді кестеленген түтікшелі алюминий штангалар қолданыла бастады. Бүгінгі таңда штангамен секірушілер металл штанганың доңғалағына шайыр қосылған шыны талшықтан жасалған, алдын ала кесілген қабаттарды орау арқылы жасалған штангалардан пайда алады. Бұл, спортшының секіріп кеткен кезде туындайтын қысымда оңай иіліп, сәл қисайған штанганы қамтамасыз етеді. Шыны талшықтың пішіні мен мөлшері, штанганың қажетті ұзындығы мен беріктігін анықтау үшін мұқият жоспарланады. Көміртегі талшығы сияқты әртүрлі талшық түрлері, штангаға жоғары секіруге көмектесетін арнайы қасиеттер беру үшін қолданылады. Соңғы жылдары, көміртегі талшығы, жиі қолданылатын E шынысына (E – бастапқы электр қолданысы үшін) және S шынысына (S – қатты) қосылып, жеңіл штанга жасауға мүмкіндік берді. Биіктікке секірудегідей, бастапқыда қону аймағы арақ немесе құм үйіндісі болған, мұнда спортшылар аяқтарымен қонған. Технологияның дамуымен, төсемдер үлкен көбік кесектерінен жасалған қаптарға айналды. Бүгінгі төсемдер көбіктен жасалған және қалың болады. Олар әдетте, араларында кеңістіктер бар екі қиылысқан шаршылы бөренеден тұрады, үстіне бірдей қалыңдықтағы көбіктің қатты қабаты жабылады. Бұл торлы конструкция, ауа шығуына мүмкіндік беретін тығыз жабысқан қаптамамен және нейлон тормен жабылған, соның арқасында көбік пен ауаның серпімділігі біріктіріледі. Соңғы қабат – төсемнің шеттеріне бекітілген, толық шұңқырының шеттеріне қыстырылған, спортшының жеке қаптардың арасына түсуін болдырмайтын көбікпен жабылған үлкен тор. Жарақат алу қаупін азайту үшін төсемдердің ауданы да үлкейтілуде. Дұрыс қону техникасы – арқамен немесе иықпен. Аяқпен қонудан аулақ болу керек, өйткені бұл төменгі аяқ-қолдарға, әсіресе білезікке зиян келтіру қаупін тудырады. Ережелердің жылдар бойы өзгерісі нәтижесінде қону аймақтары кеңейтілді және барлық қатты беттерге қосымша төсемдер салынды. Штангамен секірудегі көлденең таяқша, үшбұрышты алюминийден жасалғаннан, резеңке ұштары бар дөңгелек шыны талшықтан жасалған таяқшаға айналды. Бұл таяқша тіреулерге теңдестіріледі және спортшы немесе штанга соққан кезде құлайды. Ережелердің өзгеруі қысқа тіреулерге және жартылай дөңгелек ұштары бар көлденең таяқшаға әкелді.
Техника
Көптеген атлетер түрлі деңгейде барды еңсеру үшін әртүрлі техникаларды қолданса да, қалыпты техникалық модельді бірнеше фазаға бөлуге болады.
Қадамдасу
Жақындау кезінде, шептен секіруші ұшу-қону жолағымен максималды жылдамдыққа жету және ұшыруды бастау үшін дұрыс позицияны алу мақсатында жүгіреді. Жолақта өлшеуіш лента орналастырылған, соның арқасында секірушілер жүгіруді қайдан бастау керектігін нақты біледі. Әр секірушінің бастапқы қашықтығы, олар қораптан қанша қадам қашықтықта бастайтынына байланысты болады. Кәсіби секірушілер 18-ден 22 қадамға дейін жасайды, бұл көбінесе "қадам" деп аталады, онда әр екінші аяқ бір қадам ретінде саналады. Мысалы, егер секіруші 18 қадам жасаса, ол 9 қадамды құрайды, ал 22 қадам – 11 қадамды. Оң жақтағы секірушілер жүгіруді бастамас бұрын оң аяғымен бір қадам артқа жылдамдайды, ал сол жақтағылар сол аяғымен бастайды. Бас, иық және жамбас бір сызықта болады, дене тіктелгенде жылдамдық артады. Шептің ұшы ұшыру алдында үш қадам қалғанда көз деңгейінен жоғары бұрышталады, содан кейін тиімді түрде төмендейді, шеп қорапқа орналасқанда жылдамдықты арттырады. Сезіруші қаншалықты жылдам жүгірсе және ұшыру қаншалықты тиімді болса, соғұрлым көп кинетикалық энергия жиналып, секіру кезінде пайдаланылады.
Орналастыру және ұшып көтерілу
Өсімдікке орналасу және ұшып кету әдетте соңғы қадамнан үш қадам бұрын басталады. Қаңғыбастар көбінесе бастапқы нүктесінен қорапқа дейінгі қадамдарын сол аяқпен жасалған қадамдарды ғана санап, кері санап шығады (сол қолмен қаңғыбас жасаушылар үшін керісінше). Мысалы, "он қадамдық" (бастапқы нүктеден қорапқа дейінгі саналған қадамдар саны) қаңғыбасшы оннан кері санап, тек сол аяғымен жасалған қадамдарды ғана есептейді. Бұл соңғы үш қадам әдетте бұрынғы қадамдарға қарағанда жылдамдатылады және "бұрылыс" деп аталады. Бұл кезеңнің мақсаты – жақындау кезінде жиналған кинетикалық энергияны полюстің серпімділігі арқасында сақталған потенциалдық энергияға тиімді түрлендіру және жерден секіру арқылы мүмкіндігінше жоғары тік биіктікке қол жеткізу. Өсімдікке орналасу кезінде қаңғыбас қолдарын жамбас немесе дене ортасынан көтеріп, оң қолын тікелей басының үстіне, ал сол қолын полюске перпендикуляр созып, толыққандай созылуға дейін жеткізеді (сол қолмен қаңғыбас жасаушылар үшін керісінше). Сонымен бірге, қаңғыбас полюстің ұшын қорапқа енгізеді. Соңғы қадамда қаңғыбас әрқашан тік болуы тиіс жол аяғынан секіріп, содан кейін алдыңғы тізесін алға жылжытады. Полюс қораптың артқы жағына сырғығанда иіле бастайды, ал қаңғыбас жоғары және алға қарай қозғалысын жалғастырады, жол аяғы төменге қарай бұрышталып, артқа қарай орналасады, ал денесі керілген "С" әрпіндей болады.
Жоғары қарай бұрылыңыз
Айналу мен қайыру қозғалысы күмбезшінің жол аяғын алға жылжытуынан және полюсті арқандауынан тұрады, сонда жоғарғы қолы жамбасқа дейін түсіріледі, ал жол аяғын тік ұстауға тырысып, полюске көбірек потенциалдық энергияны жинауға ұмтылады. Арқандау қозғалысы полюстің ұзақ уақыт бойы иілген күйде қалуын қамтамасыз етеді, бұл күмбезшіге ең қолайлы жағдайға енуге мүмкіндік береді. Полюсқа параллель келгенде сол қол полюсті тығыз қысып, полюстің ішкі керілуін тиімді пайдаланады. Мақсат – бұл қозғалыстарды мүмкіндігінше толыққанды және жылдам орындау; бұл полюстің түзуленуіне қарсы күрес. Нәтижесінде, қос маятник қозғалысы пайда болады, полюстің жоғарғы бөлігі алға жылжып, тіреуден айналады, ал күмбезші оң қолдан айналатын екінші маятник рөлінде әрекет етеді. Бұл әрекет күмбезшіге полюстен "атқылап шығу" үшін ең жақсы мүмкіндік береді. Айналу қозғалысы жамбас бастан жоғары көтерілгенше және қолдар полюсті көкірекке жақын тарғанша жалғасады; содан кейін күмбезші аяқтарын тік бағананың үстінен жоғары көтеріп, полюсті жақын ұстайды.
Ұзарту
Ұзарту – иықтар төмен түсірілгенде, созылған аяқтармен жамбастың жоғары қарай жылжуын білдіреді, бұл атлеттің дененің басын төмен қаратып қалпына келтіреді. Бұл күй "инверсия" деп аталады. Осы кезеңде полюс қайта серпіліп, атлетті жылдам жоғары қарай итереді. Атлеттің қолдары денесіне жақын болып қалады, тізеден жамбасқа және жоғарғы кеудеге қарай жылжиды.
Айналу
Бұрылыс рокбэк аяқталысымен бірге дереу орындалады. Аты айтқандай, жүгіруші қолдарын басы мен иығынан төмен созып, полюске қарай 180 градусқа бұрылады. Әдетте, жүгіруші бұрылыс орындалғанда денесін сыбаға қарай бұра бастайды, бірақ ең жақсысы тік күйде қалуға тырысу керек. Осы кезеңді дәлірек сипаттау үшін "айналу" терминін қолдануға болады, себебі жүгіруші бастан аяққа дейінгі көзге көрінбейтін ос бойынша айналады.
Ұшып кету
Көрермендер мен бастаушы секірушілер бұл кезеңге көбінесе ерекше мән береді, бірақ ол секірудің ең оңай бөлігі болып табылады және бұрынғы кезеңдердің дұрыс орындалуының нәтижесі. Бұл кезеңде секіруші полюсті итеріп, босатып, полюсь арқан мен төсеніштен алыстатылады. Денесі арқанның үстінен және айналасынан өтетін кезде, секіруші арқанға қарап тұрады. Дене арқаннан айналуы табиғи түрде жүреді, ал секірушінің басты міндеті – қолдарының, бетінің және басқа да дене мүшелерінің арқанды құлатпауына көз жеткізу. Арқанды құлатпау үшін жоғарғы денеңізді арқанның үстінен жылдам қозғауға тырысыңыз. Кәсіби секірушінің салмақ орталығы, жамбасы ең жоғары нүктеде болғанда, кері «V» пішіміндегідей, арқанның астынан өтеді. Секіруші көпіршік төсенішке, беті жоғары қарап, ортасына жақын жерге қону керек. Егер алдымен аяқтарыңызға немесе қарныңызға түссеңіз, жарақат алуыңыз немесе басқа да проблемалар тууы мүмкін.
Терминология
Баған – стандарттарда жерден жоғары ілінген көлденең баған. Қорап – ұшу жолағының соңындағы металл немесе шыны талшықтан жасалған трапеция тәрізді ойыс, онда атлеттер өздерінің таяқтарын "орналастырады". Қораптың артқы қабырғасы тік және шамамен тереңдігі бар. Қораптың төменгі бөлігі біртіндеп ұшу жолағымен деңгейлесене дейін шамамен 3 футқа (1 метрге) көтеріледі. Қораптың жабыны таяқтың кез келген нәрсеге ілігіп қалмай, қораптың артқы жағына сыға алуын қамтамасыз етеді. Жабынның шеті ұшу жолағына жабысып, кез келген ауа райында тегіс өтуді қамтамасыз етеді, сонда таяқ орналастырылғанда қорапқа тұрмайды. Жетекші тізе – таяқ орналастырылғанда "көтерілу" кезінде алға қарай итеріледі, ол атлетті жоғары қарай итеруге көмектеседі. Ұстау – атлеттің таяқтың үстіңгі қолымен ұстау орны. Атлет өзін жетілдірген сайын, оның ұстауы біртіндеп таяқ бойымен жоғары жылжуы мүмкін. Екінші қол әдетте жоғарғы қолдан иық еніне тең арақашықтықта орналасады. Қауіпсіздік үшін атлеттер таяқтың ең жоғарғы бөлігін ұстауға (қолы таяққа перпендикуляр) рұхсат етілмейді. Секіру аяғы – атлеттің секіруді бастағанда жерден кету үшін пайдаланатын аяғы. Оны көтерілу аяғы деп те атайды. Төсеу – полюлі секіруде қонуға арналған төсеулер. Орналастыру позициясы – таяқ қораптың артқы жағына жеткенде және атлет секіруді бастағандағы атлеттің орны. Оның қолдары толық созылған, ал жетекші тізесі секіргенде көтеріле бастайды. Таяқ – атлетті бағаннан жоғары көтеру үшін қолданылатын шыны талшықтан жасалған құрал. Бір жағы екіншісінен қаттырақ, бұл таяқ орналастырылғаннан кейін иілуіне көмектеседі. Атлет таяқтың қай жағы қатты екенін анықтау үшін оны қолына қоюы мүмкін. Стандарттар – бағанды жерден белгілі бір биіктікте ұстайтын құрал. Стандарттар бағанды көтеру және төмендету үшін, сондай-ақ бағанның көлденең орналасуын реттеу үшін реттелуі мүмкін. Қадамдар – қорап бекітілген орнында болғандықтан, атлеттер секіруге тырысқанда дұрыс позицияда екенін қамтамасыз ету үшін өздерінің жүрісін реттеуі керек. Свинг аяғы немесе соқпақ аяғы – свинг аяғы сонымен қатар секіру аяғы болып табылады. Атлет жерден кеткеннен кейін, соңғы болып жерге тиген аяқ созылып, атлетті жоғары қарай итеруге көмектеседі. Вользинг – биіктіктен секіріп бара жатқанда бағанды ұстап тұру немесе тіреулерге кері итеру әдісі. Бұл әдіс өте шеберлікті талап етеді, бірақ қазір бұл ережеге қайшы және қателік ретінде есептеледі. Бұл техника 1992 жылы АҚШ Олимпиадалық құрамасына ілігіп, көптеген адамдарды таң қалдырған, оны өнерге айналдырған АҚШ олимпиадалық спортшысы Дэйв Вольцтің құрметіне аталған.
Барлық уақыттағы 25 үздік
2024 жылға дейін.
Ерлер (сыртқы)
Атл.# (Спортшының разряды) Нәтиж.# (Нәтиже разряды) Ұпай Спортшы Ұлт Күні Орын 1 1 Арманд Дюплантис 20 сәуір 2024 Сямэнь 2Дюплантис #217 қыркүйек 2023Эуджин3Дюплантис #324 шілде 2022Эуджин4Дюплантис #430 маусым 2022Стокгольм5 Дюплантис #5 17 қыркүйек 2020 Рим2 6 Сергей Бубка 31 шілде 1994 Сестриере 7 Бубка #2 19 қыркүйек 1992 Токио 8 Бубка #3 30 тамыз 1992 Падуа Дюплантис #6 27 маусым 2023 Острава 10 Бубка #4 13 маусым 1992 Дижон Дюплантис #7 4 маусым 2023 Хенгело 12 Бубка #5 5 тамыз 1991 Мальмё Дюплантис #8 6 маусым 2021 Хенгело Дюплантис #96 тамыз 2022ХоржовДуплантис #1025 тамыз 2022ЛозаннаДуплантис #1126 тамыз 2023БудапештДюплантис #128 қыркүйек 2023Брюссель18 Бубка #6 8 шілде 1991 Формиа19 Бубка #7 9 маусым 1991 Мәскеу 20 Бубка #8 6 мамыр 1991 Сидзуока Дюплантис #13 2 қыркүйек 2020 Лозанна Дюплантис #148 қыркүйек 2022Цюрих320KC Lightfoot2 маусым 2023Нэшвилл24 Бубка #9 10 шілде 1988 Ницца 4 24 Сэм Кендрикс 27 шілде 2019 Дес-Мойнс 24 Дюплантис #14 9 қыркүйек 2021 Цюрих Дюплантис #15 20 тамыз 2022 Мюнхен 5 Максим Тарасов 16 маусым 1999 Афина Дмитрий Марков 9 тамыз 2001 Эдмонтон Рено Лавиллени 30 мамыр 2015 Эуджин 8 Брэд Уолкер 8 маусым 2008 Эуджин9 Оккерт Бритс 18 тамыз 1995 Кёльн Джефф Хартвиг 14 маусым 2000 Джонсборо Тиаго Браз 15 тамыз 2016 Рио-де-Жанейро 12 Пётр Лисек 12 шілде 2019 Монако 13 Игорь Транденков 3 шілде 1996 Санкт-Петербург Тимоти Мак 18 қыркүйек 2004 Монако Евгений Лукьяненко 1 шілде 2008 Быдгощ Бьорн Отто 5 қыркүйек 2012 Аахен 17 Радион Гатауллин 16 қыркүйек 1989 Токио Тим Лобинге 24 тамыз 1997 Кёльн Тоби Стивенсон 8 мамыр 2004 Модесто Пол Берджесс 26 ақпан 2005 Перт Стив Хукер 27 қаңтар 2008 Перт Тимур Моргунов 12 тамыз 2018 Берлин Крис Нильсен 6 мамыр 2022 Сиу-Фолс Эрнест Джон Обиена10 маусым 2023Берген26 тамыз 2023Будапешт 7 Исинбаева #6 22 шілде 2005 Лондон 3 7 Сэнди Моррис 9 қыркүйек 2016 Брюссель 9 Исинбаева #7 22 шілде 2005 Лондон 10 Исинбаева #8 16 шілде 2005 Мадрид Моррис #2 27 шілде 2018 Гринвилл Сидорова #2 29 қыркүйек 2019 Доха 4 10 Кэти Нагеотте 26 маусым 2021 Эуджин 5 14 Элиза Маккартни 17 шілде 2018 Йокгрим 15 Исинбаева #9 5 шілде 2005 Лозанна Исинбаева #10 26 тамыз 2005 Брюссель Исинбаева #11 25 шілде 2008 Лондон Моррис #3 23 шілде 2016 Хьюстон 6 15 Дженнифер Сухр 14 сәуір 2018 Остин 15 Нагеотте #2 23 мамыр 2021 Мариетта 21 Исинбаева #12 3 қыркүйек 2004 Брюссель Сухр #2 6 шілде 2008 Эуджин Маккартни #2 23 маусым 2018 Мангейм Нагеотте #3 1 тамыз 2020 Мариетта 25 Исинбаева #13 24 тамыз 2004 Афина Исинбаева #14 28 шілде 2006 Лондон Исинбаева #15 6 шілде 2007 Сен-Дени Сухр #3 26 шілде 2011 Рочестер Сухр #4 14 маусым 2013 Линдонвилл 7 25 Ярислей Сильва 2 тамыз 2015 Бекум Катерина Стефаниди 6 тамыз 2017 Лондон 25 Сухр #5 30 наурыз 2019 Остин Сидорова #3 10 маусым 2021 Флоренция Сидорова #4 2 тамыз 2022 Чебоксары 9 Холли Брэдшоу 26 маусым 2021 Манчестер Нина Кеннеди 23 тамыз 2023 Будапешт 11 Светлана Феофанова 4 шілде 2004 Гераклион12 Фабиана Мурер 3 шілде 2016 Сан-Бернарду-ду-Кампу 13 Вилма Мурто 17 тамыз 2022 Мюнхен 14 Стейси Драгила 8 маусым 2004 Острава Анна Роговска 26 тамыз 2005 Брюссель Николета Кириакопулу 4 шілде 2015 Париж Михаэла Майер 1 тамыз 2020 Норрчёпинг 18 Моника Пирек 22 қыркүйек 2007 Штутгарт Сильке Шпигельбург 20 шілде 2012 Монако Алиша Ньюман 24 тамыз 2019 Париж 21 Алана Бойд 12 маусым 2008 Острава Тина Шутей 16 қыркүйек 2023 Эуджин 23 Мартина Штруц 30 тамыз 2011 Тэгу Анджелика Бенгтссон 29 қыркүйек 2019 Доха 25 Татьяна Полнова 19 қыркүйек 2004 Монако Николь Бюхлер 6 мамыр 2016 Доха
Ерлер (ішінара)
Жәр.# (Спортшының тізім нөмірі) Нәтиж.# (Нәтиже тізім нөмірі) Белгі Спортшы Ұлт Дата Орын 11Арман Дюплантис25 ақпан 2023Клермон-Ферран2Дюплантис #220 наурыз 2022Белград3Дюплантис #37 наурыз 2022Белград4Дюплантис #415 ақпан 2020Глазго5Дюплантис #5 8 ақпан 2020Торунь2 6Рено Лавильени15 ақпан 2014Донецк 3 7Сергей Бубка21 ақпан 1993Донецк 8Бубка #213 ақпан 1993Ливен 9Бубка #321 ақпан 1992Берлин10Бубка #423 наурыз 1991Гренобль11Бубка #519 наурыз 1991Донецк12Бубка #615 наурыз 1991Сан-Себастьян Дюплантис #624 ақпан 2021Белград Дюплантис #72 ақпан 2023Уппсала 15Бубка #79 ақпан 1991Волгоград Лавильени #231 қаңтар 2014Быдгощ 17Дюплантис #819 ақпан 2020Ливен 4 18Стив Хукер7 ақпан 2009Бостон 18Лавильени #327 ақпан 2021Обиер Дюплантис #910 ақпан 2023Берлин21Бубка #817 наурыз 1990Донецк Бубка #95 наурыз 1993Берлин Бубка #106 ақпан 1994Гренобль Дюплантис #107 наурыз 2021Торунь Дюплантис #1119 ақпан 2022Бирмингем 5 21Крис Нильсен5 наурыз 2022Руан 21Дюплантис #123 наурыз 2024Глазго 6Радион Гатауллин4 ақпан 1989Гомель Джефф Хартвиг10 наурыз 2002Зиндельфинген 8Сэм Кендрикс8 ақпан 2020Руан9Максим Тарасов5 ақпан 1999Будапешт Жан Гальфион6 наурыз 1999Маэбаши Дэнни Экер11 ақпан 2001Дортмунд Шонаси Барбер15 қаңтар 2016Рено Пиотр Лисек4 ақпан 2017Потсдам KC Лайтфут13 ақпан 2021Лаббок Сондре Гуттормсен10 наурыз 2023Альбукерке16Лоуренс Джонсон3 наурыз 2001Атланта Менно Влоон27 ақпан 2021Обиер 18Тим Лобинжер18 ақпан 2000Хемниц Тиаго Браз20 наурыз 2022Белград 20Филипп Колле10 наурыз 1990Гренобль 21Билли Олсон8 ақпан 1986Ист-Ратерфорд Тай Харви3 наурыз 2001Атланта 23Игорь Потапович19 ақпан 1998Стокгольм Бьорн Отто18 ақпан 2012Потсдам 25Джоу Диал1 қаңтар 1986Колумбия Виктор Рыженков15 наурыз 1991Сан-Себастьян Тимур Моргунов29 тамыз 2018Цюрих Эрнест Джон Обиена5 наурыз 2022Руан 2 ақпан 2023Уппсала 2 Сухр #22 наурыз 2013Альбукерке 2 3Елена Исинбаева23 ақпан 2012Стокгольм 4Исинбаева #215 ақпан 2009Донецк 5Исинбаева #315 ақпан 2009Донецк 6Исинбаева #416 ақпан 2008Донецк 3 6Сэнди Моррис12 наурыз 2016Портленд 6Моррис #23 наурыз 2018Бирмингем 3 6Анжелика Сидорова29 ақпан 2020Мәскеу 5 10Кэти Нагеотте11 маусым 2021Мариетта 11Исинбаева #510 ақпан 2007Донецк 12Сидорова #225 ақпан 2020Мәскеу 13Исинбаева #612 ақпан 2006Донецк Сухр #316 қаңтар 2016Кент 13Нагеотте #218 ақпан 2018Альбукерке 13Сидорова #38 ақпан 2019Мадрид Моррис #38 ақпан 2020Нью-Йорк қаласы 6 13Нина Кеннеди30 тамыз 2023Цюрих 19Исинбаева #76 наурыз 2005Мадрид Исинбаева #826 ақпан 2009Прага 7 19Катерина Стефаниди20 ақпан 2016Нью-Йорк қаласы 19Сухр #412 наурыз 2016Портленд Сухр #517 наурыз 2016Портленд 19Моррис #412 қаңтар 2018Рено 19Сидорова #43 наурыз 2018Бирмингем 19Моррис #515 ақпан 2020Альбукерке 19Сидорова #521 ақпан 2021Мәскеу 9Холли Брэдшоу20 қаңтар 2012Вильёрбанн 10Молли Каудери24 ақпан 2024Руан11Светлана Феофанова22 ақпан 2004Пеания Анна Роговска6 наурыз 2011Париж 13Элиза Маккартни10 ақпан 2024Ливен 14Фабиана Мурер7 ақпан 2015Неверс Алиша Ньюман22 ақпан 2024Клермон-Ферран 16Ярислей Силва24 сәуір 2013Дес-Мойнс Тина Шутей2 ақпан 2023Острава Полина Кнороз19 ақпан 2022Клермон-Ферран Вилма Мурто6 қаңтар 2024Куортане23Николь Бюхлер17 наурыз 2016Портленд Ирина Жук17 ақпан 2022Ливен 25Робеилис Пейнадо19 ақпан 2020Ливен Оливия Грувер7 ақпан 2021Фейетвилл
Алты метрлік клуб
"Алты метрлік клуб" – 1985 жылы Сергей Бубка алты метрді еңсесімен алғашқы болып өткен.
AthleteNationOutdoorsIndoorsМаусымда 6 метрді алғашқы болып өткен6.24Арман Дюплантис6.246.2220186.16Рено Лавильние6.056.1620096.15Сергей Бубка / 6.146.1519856.07КК Лайтфут6.076.0020216.06Стив Хукер6.006.062008Сэм Кендрикс6.066.0120176.05Максим Тарасов6.056.001997Дмитрий Марков / 6.055.851998Крис Нильсен6.006.0520226.04Брэд Уокер6.045.8620066.03Оккерт Бритс6.035.901995Джефф Хартвиг6.036.021998Тиаго Браз6.035.9520166.02Радион Гатауллин / 6.006.021989Питер Лисек6.026.0020176.01Игорь Транденков6.015.901996Тимоти Мак6.015.852004Евгений Лукьяненко6.015.902008Бьорн Отто6.015.9220126.00Тим Лобинжер6.005.951997Жан Гальфион5.986.001999Дэнни Экер5.936.002001Тоби Стивенсон6.005.812004Пол Берджесс6.005.802005Шонаси Барбер5.936.002016Тимур Моргунов6.005.912018Сондре Гуттормсен5.866.002023Эрнест Джон Обиена6.005.912023
Бес метрлік клуб
Төрт әйел 5 метрді таза өтті. Елена Исинбаева 2005 жылғы 22 шілдеде бірінші болып таза өтті. 2013 жылғы 2 наурызда Дженнифер Сухр екінші болып, жабық стадионда таза өтті. Санди Моррис 2016 жылғы 9 қыркүйекте үшінші болып таза өтті. Анжелика Сидорова 2021 жылғы 9 қыркүйекте Цюрихте өткен «Даймонд Лигасы» финалында таза өтті. Марк Атлет Ұлт Ашық Жабық Маусым 5 метрді бірінші таза өту 5.06 Елена Исинбаева 5.06 5.01 2005 5.03 Дженнифер Сухр 4.93 5.03 2013 5.01 Анжелика Сидорова 5.01 4.95 2021 5.00 Санди Моррис 5.00 4.95 2016