Кіріспе

Швециялық жетісайысшы және қашықтықтан секіруші (1983 жылы туған)

Каролина Эвелин Клюфт (туған 2 ақпан 1983 жылы) – зейнеткер шведтік жеңіл атлетика спортшысы, жетісайыс, бес сайыс, қашықтықтан секіру және үш қадаммен секіруде сынға түскен. Ол 2004 жылы жетісайыс бойынша жеңіске жетіп, Олимпиада чемпионы атанды. Сондай-ақ ол үш мәрте әлем чемпионы, әлем чемпионатында бес сайыс бойынша чемпион, екі мәрте Еуропа чемпионы және екі мәрте Еуропа чемпионатында бес сайыс бойынша чемпион атанды. Клюфт – жетісайыста үш рет қатарынан әлем чемпионы болған (2003, 2005, 2007) жалғыз спортшы. Ол 2002 жылдан 2007 жылға дейін 22 жетісайыс және бес сайыс жарысында жеңіліске ұшырамады, кіріктірілген сайыстардағы мансабында ірі чемпионаттарда тоғыз рет алтын медаль жеңіп алды. Клюфт 2002 жылғы Еуропа чемпионатында жетісайыста жеңіске жетіп, 6,542 ұпай жинап, жасөспірімдер арасындағы жаңа әлемдік рекордты орнатқанда көзге түсті. Ол 2003 жылы әлем чемпионатында жеңіске жетіп, 7000-нан астам ұпай жинаған үшінші спортшы болды. Ол 7,032 ұпаймен жетісайыс бойынша еуропалық рекордты иеленеді. Бұл көрсеткіш оны барлық уақыттағы жетісайыс бойынша екінші орынға шығарады, ал әлемдік рекордты 7,291 ұпаймен Жэки Джойнер-Керси орнатқан. Клюфт әлемдік деңгейдегі жетісайысшы болғаннан бөлек, қашықтықтан секіруде де халықаралық жетістіктерге қол жеткізді. Ол 2004 жылы Будапештте өткен әлем чемпионатында қола медаль жеңіп алды және 2011 жылы Даегуде өткен әлем чемпионатында төртінші орынды иеленді. 2012 жылдың 2 қыркүйегінде Финляндия-Швеция жеңіл атлетикасы халықаралық жарысында Клюфт мансабын ресми түрде аяқтап, спорттан зейнеткерлікке шықты.

Жеке өмірі мен бейіні

Вестергётландтың Сандхульт қаласында туған Клюфт Ваксьоде өсті, онда оның әкесі, анасы және үш әпкесі әлі күнге дейін тұрады. Қазіргі уақытта ол күйеуі Патрик Клюфтпен бірге Норрчепингте тұрады. Олар 2007 жылдың қыркүйегінде Шотландияның Мидлотиан қаласындағы Крайтон шіркеуінде үйленді. Клюфт спорттық дәстүрі бар отбасынан шыққан: оның әкесі Джонни швед Allsvenskan лигасында кәсіби футбол ойнады, ал анасы халықаралық ұзын секіруші болған. Ол өзі де футбол ойнауды бастады, бірақ он екі жасында жеңіл атлетикаға көшті. Ваксьоға көшкеннен кейін мектепте қорлық көргенін және кейіннен өзінің спорттық қабілетін құрметке ие болу үшін пайдаланғанын айтады. Клюфт 2000 жылы жаттықтырушы Агне Бергвалл оның жетікөлемде болашақ бар екенін ұсынғаннан кейін жетікөлеммен айналыса бастады. Бергвалл сол кезден бері оның негізгі жаттықтырушысы болып табылады. Клюфтің бойы 1,78 м, салмағы 65 кг. Оның дене бітімі көптеген жарыстарға өте қолайлы болды: жүгіру мен секіру жарыстарына биік және жіңішке, сонымен қатар допты лақтыру және найза тастау жарыстарында жақсы нәтиже көрсетуге жеткілікті күшті. Ол секіру, жүгіру және кедергілерден өтуде табиғи қабілетін көрсетті, ал лақтыру және 800 метр қашықтықта тұрақты түрде жақсарды. Жетікөлемнің барлық түрлерінде оның әлсіз жақтары жоқ деп есептеледі. Бұл 2007 жылғы әлем чемпионатының барлық түрлерінде алғашқы алты орынға ілескенімен дәлелденді. Ол сондай-ақ халықаралық жарыстарда Швецияның 4 × 100 метр эстафета командасының мүшесі болды және ұлттық рекордты орнатуға қатысты. Ол британдық қарсыласы Келли Сотертонмен жақын дос болды, олар жарыстар кезінде жиі әңгімелесіп отыратын. Клюфт үлкен жарыстардан кейін әдетте басқа жетікөлемшілерді жеңіс тұрғысынан марапаттау үшін марапаттау шарасына қатыстыратын. Оны жақын таныстары «Карро» деп лақаптайды. Жарысқа дайындықтан және жарыстан бос уақытында Клюфт Линней университетінде «Бейбітшілік және даму» мамандығын оқыды. Ол 2004 жылы Үнді мұхитында болған жер сілкінісінен зардап шеккен Шри-Ланка аймақтарына сапар шегіп, швед телеарнасы үшін фильм түсірді, сондай-ақ Африкадағы балаларға көмек қорына демеушілік етеді. Ол басқа спортшылармен бірге «Мен өзіммін» атты жарнамалық кампанияға қатысты. Ол сонымен қатар Reebok брендінің суретшісі Джейсон Белл түсірген плакаттарында суреттелген. Клюфт 2005 жылдан 2008 жылға дейін қатарынан төрт рет «Жылдың үздік спортшы әйелі» сыйлығына ұсынылды. Оның талисманы болды – барлық жерге алып жүретін, Есейдің кішкентай ойыншығы. Клюфт бұл сәттілік әкелмейді, бірақ спорттың көңіл көтеру үшін екенін еске түсіру үшін қажет екенін айтады. Ол барлық бес халықаралық атақты (Олимпиада, Әлем чемпионаты, Еуропа чемпионаты, жабық ғимараттағы Әлем чемпионаты және жабық ғимараттағы Еуропа чемпионаты) бір уақытта жеңген санаулы спортшылардың бірі.

2002: Жеті атлетикадан бірінші Еуропалық жеңіс

Клюфт – ерекше дарынды жас спортшы еді. 2002 жылы өткен жеңіл атлетикадан жастар арасындағы әлем чемпионатында 19 жасында 6470 ұпай жинап, жастар арасындағы әлемдік рекордты жаңартты. Ол өзінің тұңғыш ірі чемпионат жеңісін 2002 жылы Мюнхенде өткен Еуропа чемпионатында 6542 ұпаймен жеңіп алды, соның ішінде жастар арасындағы әлемдік рекордты жақсартты.

2003: Жеті атлетикадан бірінші әлем чемпионы

2003 жылы өткен әлем чемпионатында 4933 ұпаймен пентатлонда жеңіс одсын тілді. Клюфт бұдан кейін Гётцис пен Таллин қалаларындағы жеті сайыста жеке рекордтар жасап, жеңіске жетті. Ол 2003 жылы Парижде өткен әлем чемпионатында алғашқы ірі ашық аренадағы титулын жеңіп алды – жеті сайыс. 7001 ұпай жинаған ол 6755 ұпай жинаған Юнис Барберден озып кетті. Осылайша Клюфт жеті сайыста 7000 ұпайдан асып түскен үшінші әйел спортшы болды. Ол жеті түрдің алтысында жеке рекордтарды жаңартты, оның ішінде 1,94 метр биіктікке секіру және 200 метрді 22,98 секундқа жүгіру. Бір кезде үш ұзындыққа секірудің алғашқы екі әрекетінде шектен шығып, жарыстан шығарылуға жақын келді, бірақ соңында 6,68 метр нәтижемен жарыстың ең үздік секірісін көрсетті. Кейіннен ол 2003 жылғы «Уотерфорд Кристалл» Еуропалық жыл спортшысы куәлігімен марапатталды. Сол жылы Клюфт «Svenska Dagbladet» алтын медалін де алды.

2004: Афина Олимпиадасының чемпионы

Клюфт 2004 жылғы жабық ғимаратта өткен әлем чемпионатында ұзындыққа секіруде өнер көрсетіп, 6,92 метрлік ұлттық рекордпен қола медаль жеңіп алды. 2004 жылғы Олимпиада ойындарына дайындық ретінде Гёццис және Таллин қалаларында өткен жеңіл атлетикадан жеті сайыс түрін жеңіп алды. Ол 2004 жылғы Афинада өткен жазғы Олимпиада ойындарында 6952 ұпай жинап, алтын медальді жеңіп алды. Ол биіктікке секіруден кейін көшбасшылыққа шығып, содан кейін әр түрден кейін өзінің артықшылығын сақтап тұрды. Жарақат алғандықтан Еуниса Барбердің қатыспауына байланысты Клюфт 517 ұпаймен Олимпиадалық рекордтық көрсеткішпен жеңіске жетті, ол Аустра Скуитеден басым болды. Ол сондай-ақ ұзындыққа секіруге қатысып, финалға іліккенімен 11-орынды иеленді.

2005: Екінші әлемдік гектатлон титулы

Ол 2005 жылды Еуропа чемпионатының жабық жарысында пентатлонды жеңіп, 4948 ұпаймен жеке рекорд орнату арқылы бастады. Готцисте үшінші рет қатарынан жеңіске жетіп, Ювяскюлада да жеңіп, Клюфт өзінің жеті сайыстан әлем чемпионы атағын қорғауға дайындалды. 2005 жылы Хельсинкиде өткен жеңіл атлетикадан әлем чемпионатының алдында Клюфт аяғын жарақаттады. Жарақат оның өнеріне әсер етті, әсіресе биіктікке секіруде, нәтижесі тек 1,82 м болды. Клюфт Юнис Барберден қалып қойды, бірақ 15,02 м жеке үздік нәтижемен қайта оралды, содан кейін 200 метрден кейін көшбасшы болды. Ол 6,87 м ұзындыққа секіріп, найза тастаудан кейін 18 ұпайдың аз артықшылығын сақтап қалды. 800 метр қашықтықта Барберді басып өтіп, атағын сақтады. Клюфт 6887 ұпай жинап, Барбер 6824 ұпаймен күміс жүлде алды.

2006: Еуропалық екінші титул

Клюфт 2006 жылғы әлем чемпионатында қатыспауды шешті, оның орнына Швецияда өтетін Еуропа чемпионатына дайындалуды жөн көрді. Клюфт Готцисте және Арльде тағы да жеңіске жетті. Ол 2006 жылғы Еуропа чемпионатында 6740 ұпай жинап, титулын қорғады, дайындық барысында жарақаттармен қиналғанына қарамастан. Алдыңғы жылғы денсаулық мәселелерінен толық жазылмаған ол әлем чемпионатына дейін Готцисте жеңіске жетіп, жалпы бес рет жеңіске жетті. Осакадағы әлем чемпионатында Клюфт сегізқырлы сайыста үш мәрте әлем чемпионы атанған жалғыз әйел болу мүмкіндігіне ие болды. Алайда, оған Украинаның Людмила Блонска күшті қарсылық көрсетті, ол осы жылдың басында сегізқырлы сайыста жаңа әлемдік рекордты (2007 жылғы көрсеткіш) орнатқан еді. Клюфт бірінші күні 100 метрлік кедергілерде өзінің жеке рекордтық көрсеткішімен (13.15 секунд) теңесті, ал биікке секіруде 1.95 метрлік жаңа жеке рекордты көрсетті. Допты лақтыруда 14.81 метр, 200 метрде 23.38 секунд көрсеткеннен кейін Клюфт бірінші күні 4162 ұпаймен Блонскадан оқ бойы озып кетті. Екінші күні Клюфт ұзыққа секіруде 6.85 метр, найза тастауда 47.98 метр көрсетті және 800 метрді 2:12.56 минутта аяқтады, осылайша үшінші рет әлем чемпионатында алтын медальді жеңіп алды. Ол 7,032 ұпай жинап, барлық уақыттағы екінші көрсеткішті иеленді және Лариса Турчинскаяның 18 жылдық еуропалық рекордын жаңартты.

2008: Жарақат алып, ұзындыққа және үштікке ауысады

Ол Бирмингемдегі жабық Гран-приде жабық триатлонға (60 м кедергілер, қашықтыққа секіру және 400 м) қатысты. Клюфт 400 метрде 52,98 секундтық жеке рекорд орнатып, жарысты аз айырмамен жеңді. Келли Сотертон шведті кедергілер мен 400 метрде жеңіп, Клюфттан 18 ұпай ғана артта қалды. 22 ақпанда Клюфт тізе сүйегін жыртып алғанын және осының салдарынан 7 наурыздағы Әлем чемпионатында қатыспайтынын хабарлады. Клюфт 19 наурызда 2008 жылы ешқандай жеті сайысқа қатыспайтынын, соның ішінде Олимпиада ойындарындағы титулын қорғамайтынын, енді жеті сайысқа дайындық пен қатысуға ынтасы жоқ екенін мәлімдеді. Оның орнына ол ұзындыққа секіруге назар аударып, үштік секіруге де жаттығуды жөн көрді. Клюфт үштік секіруде тәжірибелі болмаса да, ол Олимпиада чемпионы Кристиан Олссонның жаттықтырушысы Яник Трегаромен жұмыс істеді, ол оның 14,50 метрден секіре алатынын болжады. Ол 2008 жылғы Олимпиада ойындарына ұзындыққа және үштік секіруге қатысты. Оның ең жақсы көрсеткіші 13,90 метр болды, бұл оған үштік секірудің финалдық кезеңіне өтуге жеткіліксіз болды. Ұзындыққа секіруде ол 6,49 метр нәтижемен тоғызыншы орынды иеленді. Клюфт Пекин Олимпиадасында жеті сайыстағы титулын қорғамағанымен, 2008 жылғы маусымнан кейін тағы бір жеті сайысқа қатысу мүмкіндігін жоққа шығармады.

2010: Еуропалық қашықтыққа секіру финалисі

Клюфт 2010 жылы Барселонада өткен Еуропа чемпионатында қашықтыққа секірудің финалына өтті, бірақ финалға іліккен он екі спортшының арасында 11-орынды иеленді. Ол 6,33 метрге секірді, бірақ Латвиялық Инета Радевича, алтын медальді жеңіп алған спортшыдан шамамен 60 сантиметрге қалып қойды. Финалға іліккеннен кейін Клюфт: "Аяқтарымда күш болмады" және "Бүгін аяқтарым ауыр сезілді" деді. Сонымен қатар, финалға жеткенінің өзіне риза екенін мәлімдеді.

2011: Төртінші әлемдік қашықтықтан секіруші

2011 жылы Даэгуде өткен әлем чемпионатындағы қашықтыққа секіру Клюфт үшін соңғы маңызды чемпионатқа қатысуы болды. Іріктеу кезеңінде 6,60 метрге секірген Клюфт финалда 6,56 метрді ғана көрсетті. Бұл нәтиже оған төртінші орын алуға жеткілікті болды, бірақ Клюфт қола медальді жеңіп алған белоруссиялық Настасия Мирончик-Ивановадан 18 см қалып қойды.

Халықаралық жарыстар

2000 Әлем чемпионаты (жас өспірімдер)Сантьяго, Чили1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)6056 ұпай2001 Еуропа чемпионаты (жас өспірімдер)Grosseto, Италия1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)6022 ұпай2002 Еуропа чемпионаты (жабық ғимаратта)Вена, Австрия3-орынПентатлон4535 ұпайӘлем чемпионаты (жас өспірімдер)Кингстон, Ямайка1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)6470 ұпайЕуропа чемпионатыМюнхен, Германия1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)6542 ұпай2003 Әлем чемпионаты (жабық ғимаратта)Бирмингем, Ұлыбритания1-орынПентатлон4933 ұпайЕуропа чемпионаты (23 жасқа дейін)Бидгощ, Польша1-орынҰзын секіру6.86 мӘлем чемпионатыПариж, Франция1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)7001 ұпай2004 Әлем чемпионаты (жабық ғимаратта)Будапешт, Венгрия3-орынҰзын секіру6.92 мОлимпиада ойындарыАфина, Грекия11-орынҰзын секіру6.63 м1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)6952 ұпай2005 Еуропа чемпионаты (жабық ғимаратта)Мадрид, Испания1-орынПентатлон4948 ұпайЕуропа чемпионаты (23 жасқа дейін)Эрфурт, Германия1-орынҰзын секіру6.79 мӘлем чемпионатыХельсинки, Финляндия1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)6887 ұпай2006 Еуропа чемпионатыГетеборг, Швеция5-орын4 × 100 м эстафета44.166-орынҰзын секіру6.54 м1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)6740 ұпай2007 Еуропа чемпионаты (жабық ғимаратта)Бирмингем, Ұлыбритания1-орынПентатлон4944 ұпайӘлем чемпионатыОсака, Жапония1-орынЖеңіл атлетика (көпқырлы)7032 ұпай2008 Олимпиада ойындарыПекин, Қытай8-орынҰзын секіру6.49 м18-орын (іріктеуден өткен)Үш қадамды секіру13.97 м2010 Еуропа чемпионатыБарселона, Испания11-орынҰзын секіру6.33 м2011 Еуропа команда чемпионаты (Суперлига)Стокгольм, Швеция2-орынҰзын секіру6.73 мӘлем чемпионатыТэгу, Оңтүстік Корея4-орынҰзын секіру6.56 м

Жеке рекордтар

+OutdoorEventPerformancePointsVenueDateNotes100 м кедергілер13.15 с1102Гётцис, Австрия28 мамыр 2005Жоғары секіру1.95 м1171Осака, Жапония25 тамыз 2007Досым атқылау15.05 м864Гётцис, Австрия27 мамыр 2006200 метр22.98 с1081Париж Сент-Денис, Франция23 тамыз 2003Ұзық секіру6.97 м1162Таллин, Эстония4 шілде 2004Жәбіл атқылау50.96 м879Гётцис, Австрия28 мамыр 2006800 метр2:08.89 мин981Хельсинки, Финляндия7 тамыз 2005Гепталон7032 ұпайЖақсы нәтиже: 7240Осака, Жапония26 тамыз 2007Еуропалық рекорд, барлық уақытта 2-орынГепталон U206542 ұпайЖақсы нәтиже: 6685Мюнхен, Германия10 тамыз 2002100 метр11.48 сКарлстад, Швеция6 тамыз 2004400 метр53.17 сГевле, Швеция17 тамыз 20024 × 100 м эстафета43.61 сГётеборг, Швеция27 тамыз 20054 × 400 м эстафета3:31.28 минГевле, Швеция19 маусым 2005Үш қадамды секіру14.29 мВекшё, Швеция8 маусым 2008

+IndoorEventPerformancePointsVenueDateNotes60 м кедергілер8.19 с1086Бирмингем, Ұлыбритания14 наурыз 2003Жоғары секіру1.93 м1145Мадрид, Испания4 наурыз 2005Досым атқылау14.48 м826Бирмингем, Ұлыбритания14 наурыз 2003Ұзық секіру6.92 м1145Будапешт, Венгрия7 наурыз 2004=800 метр2:13.04 мин921Бирмингем, Ұлыбритания2 наурыз 2007Пенталон4948 ұпайЖақсы нәтиже: 5014Мадрид, Испания4 наурыз 2005, барлық уақытта 8-орын60 метр7.40 сМальмё, Швеция12 ақпан 2005400 метр52.98 сБирмингем, Ұлыбритания16 ақпан 2008