Кіріспе

Басып шығарудағы металл әрпінің жиі кездесетін қатесі

Этаоин шрдлу ('/ɛ//t//i//ɔɪ//n// /'/ʃ//ɜr//d//l//uː/, '/eɪ//t//ɑː//n// //ʃ//r//ə//d/'/l//u:/) – «ыстық әріптермен» басылым жасалған кезде, қате жіберілгенде әріп құю машинасының операторлары әріптерді толтырып, тастау салдарынан баспа бетінде кездейсоқ пайда болған, мағынасы жоқ сөз тіркесі. Бұл тіркес жиі кездесетін болғандықтан газет саласының аңызына айналды – ыстық металлмен құрастырылған The New York Times газетінің соңғы саны туралы (2 шілде, 1978) деректі фильм «Қош сау, Этаоин Шрдлу» деп аталды. «Этаоин шрдлу» сөздері Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі мен Random House Webster's толық сөздігіне енгізілген. Бұл тізбектегі әріптер ағылшын тіліндегі ең көп қолданылатын 12 әріптің шамамен тізімі, олар жиілігіне қарай реттелген.

Тарих

Типтерді құю машинасының пернетақталарындағы әріптер (мысалы, Linotype және Intertype) машинаның механикалық жұмысын жылдамдату үшін ағымдағы жиілігіне қарай орналастырылды, сондықтан кіші әріптер e, t, a, o, i, n және s, h, r, d, l, u пернетақтаның сол жағындағы алғашқы екі бағанды құрады. Әрбір перне шрифт журналының сәйкес ұясынан мыс "матрицаны" (жеке әріп қалыбын) түсіріп, оны сызық қалыпқа қосатын. Сызық құйылғаннан кейін, оның қалыпты құраған матрицалары шрифт журналына қайтарылатын. Егер қателік жіберілсе, теориялық тұрғыдан, құрастырушы аймақта оны қолмен түзетуге болар еді. Дегенмен, жартылай құрастырылған сызықта матрицаларды қолмен түзетуге көп уақыт кетіп, маңызды түзетулерді бұзу қаупі бар еді. Жаман сызықты толтырып, нәтижесінде алынған мәтінді дұрыс жазуға қарағанда, оны қайта жасау жылдам болды. Сызықтың машинадан өтуі үшін жеткілікті ұзын болуын қамтамасыз ету үшін операторлар пернетақтаның алғашқы бағаналарын саусағымен төмен қарай жүргізіп, сызықты аяқтаушы еді. Кейде мұндай сызық назардан тыс қалып, баспаға түсіп кетуі мүмкін.

Есептеу

SHRDLU 1972 жылы Терри Виноград Lisp тіліндегі алғашқы жасанды интеллект жүйесіне ат қою үшін пайдаланды. ETAOIN SHRDLU шахмат бағдарламасын Гарт Куртуа, кіші, Nova 1200 мини-компьютері үшін жазды, ол 1975 және 1976 жылдары өткен 6-шы және 7-ші ACM Солтүстік Америка компьютерлік шахмат чемпионаттарына қатысты. "Этьен Шрдлу" кейіпкері 1980-ші жылдардың соңында шыққан Mavis Beacon Teaches Typing тегілдік пернетақтамен теруді үйрету бағдарламасында қолданылды.

Медиа

"Этаоин Шрдлу" нұсқалары көптеген туындыларда кейіпкерлердің есімдері ретінде қолданылады, соның ішінде Элмер Райстың 1923 жылғы "Қосу машинасы" пьесасы, Томас Пинчонның 1962 жылғы "Сырлы интеграция" әңгімесі, Макс Шульманның 1944 жылғы "Жалаңаяқ ұл" кітабы, Чарльз Г. Финнидің 1935 жылғы "Др. Лао циркі" және Джек МакКиннидің "Қара саңылау саяхат агенттігі" романдары. "Этаоин Шрдлу" нұсқалары кейбір туындылардың атауларында қолданылады, соның ішінде Фредрик Браунның 1942 жылғы "Этаоин Шрдлу" әңгімесі (сезімтал линотип машинасы туралы, ал 1981 жылы басқа авторлар "Этаоин Шрдлу ұлы" деп жазды); және Денис Парсонстың "Шрдлудың ең жақсысы" жинағы, онда Парсонс газеттерден алынған қателер мен екіұштылықтарды Шрдли атты ойыншыл кейіпкерге жатқызған, ал оларды жинаушыларды – Шрдли зерттеушілері деп атаған. 1925 жылы "The New Yorker" журналында "Etain Shrdlu" псевдонимімен үш туынды жарияланды. "The New Yorker" журналының кем дегенде бір туындысының тақырыбында Этаоин Шрдлу аталған. Дуглас Р. Хофстадтердің "Гёдель, Эшер, Бах: Мәңгілік алтын тоқылған" кітабында "ШРДЛУ, Адамның ойлап тапқан ойыншығы" деп аталатын тарау бар, онда "ШРДЛУ" компьютерлік бағдарламасын қолданатын "Эта Оин" атты кейіпкер бейнеленген – бұл Терри Виноградтың бағдарламасына және Бахтың "Иса, Адамның құштарлығының қуанышы" шығармасына сілтеме. Этаоин Шрдлу кем дегенде екі Роберт Крамб комиксіндегі кейіпкердің аты, соның ішінде Weirdo. Уолт Келлидің "Пого" туындысында 1950 жылғы 11 наурызда кітап құрты Вебстер сөздігін нашар орфографиясы үшін сынға алады; ол өзін "Мистер Шрдлу – Этаоин Шрдлу" деп таныстырады. Чарльз Шульцтің 1992 жылғы 13 қыркүйектегі "Фитофабрика" комиксінде Снупи ит үйінің үстінде жазу машинасымен отырып, "etaoin shrdlu" сөздерін теріп жазады. "Еотайн" және "Шурдлу" есімдері Фил Фоглионың Girl Genius веб-комиксінде эпизодты түрде пайда болатын екі кейіпкердің аты. Этаоин мен Шрдлу Эмиль Мерсьенің суреттерінде жиі жер-су атаулары, жарыс аттары және адам есімдері ретінде кездеседі. Француз тіліндегі баламасы, Элаоин Сдрету, Андре Франкиннің 1978 жылғы "Noël et l’Elaoin" туындысында қолданылған. Nethack атты видео ойынында белгісіз сиқырлы орамалар үшін кездейсоқ есімдер қолданылады, соның бірі – ETAOIN SHRDLU. "Еритілген перилер: Газеттің рухтары" 1922 жылы Перт қаласының "The Daily News" газетінде жарияланды.

Музыка

Шрдлу (Норман Шрдлу) "Jam Blues" әнінің авторы ретінде тізілген, ол 1951 жылы Норман Гранц продюсерлік еткен джаз альбомының бірінші трегі, 1990 жылы Charlie Parker Jam Session альбомы ретінде жарық көрді. Бұл Гранцтың әзілі сияқты көрінеді, себебі Норман Шрдлу Паркердің (және басқалардың) бірнеше музыкалық туындыларында композитор емес, джем-сессиялар ретінде көрсетілген. "Etaoin Shrdlu" - Cul de Sac тобының 1999 жылғы Crashes to Light, Minutes to Its Fall альбомындағы алғашқы әннің атауы. "Etaoin" және "Shrdlu" - Даллас Робертс жазған және орындаған, АҚШ-тың "Карточкалар үйі" телесериалының 2-ші маусымы, 10-шы бөлімінің саундтрегі үшін жазылған түпнұсқа музыкалық шығармалар.