Кіріспе

Ауғанстан елшісі және өнертапқышы Исхак М. Шахриар (10 қаңтар 1936 – 12 сәуір 2009) – төмен құнмен өндірілетін фотоэлектрлік элементтің авторы және 1979 жылы Ауғанстанға Кеңес әскерлерінің басып кіргенінен кейін АҚШ-тағы алғашқы Ауғанстан елшісі. New Scientist журналы Шахриарды «Күн патшасы» деп атап, оның күн энергиясын маңызды энергия көзі ретінде танығанын және күн энергиясын пайдалану арқылы ауылдарды жаңғыртуға, сондай-ақ Ауғанстандағы кәсіптік мүмкіндіктерді кеңейтуге жасаған еңбегін құрметтеді.

Ерте өмір және білім

Ауғанстанның Кабул қаласында туған Шахриар 1956 жылы Калифорния университетінің Беркли және Санта-Барбара кампустарында оқуға мемлекеттік стипендия алды, онда ол физикалық химиядан бакалавр және халықаралық қатынастардан магистр дәрежесін алды.

Техникалық мансап

Мектепті бітіргеннен кейін Шахрияр инженер болып жұмыс істеді және NASA-ның Юпитер жобасының ажырамас бөлігіне айналды. 1970 жылдардың басында Шахрияр Textron компаниясының бөлімшесі Spectrolab-та жұмысқа орналасты. Сол жерде Билл Еркестің қолдауымен ол 1972 жылы бірінші құрлықтағы күн батареясын ойлап тапты және күн панельдерінде экранды басып жасушалар жасау процесін әзірледі, ол әлі күнге дейін нарықта қолданылуда. 1975 жылы компанияны Hughes Aircraft сатып алды, ал құрлықтағы бөлім жабылды. Шахрияр өзінің Solec International компаниясын құрды, одан кейін Лос-Анджелесте Solar Utility Company және Sun King Solar компанияларын ашты. Шахриярдың патенттері күн энергиясының құнын төмендетіп, осы энергия көзін кеңінен пайдалануға мүмкіндік берді. 1987 жылы Solec шаш күтімімен айналысатын және миллиардер Джон Пол ДеЖория салған электрлі жарыс машинасына күн батареяларын жеткізді, ол кейіннен оның серігіне айналды. Санта-Моника пирсіндегі айналмалы дөңгелек Solar Utility Inc. компаниясы жасаған фотоэлектрлік жүйемен жұмыс істейді. Сол жүйе Санта-Моника қалалық залының тұрақ орнына да электр қуатын береді. Шахрияр жергілікті тас жолдарда орналасқан күн энергиясымен жұмыс істейтін шұғыл шақыру қораптарын жобалады. Сондай-ақ, ол кейбір автобус аялдамалары мен жарнамалық стендтерде қолданылатын күн энергиясымен жұмыс істейтін жарықтандыру жүйелерін жасады.

Саяси мансап

1994 жылы Шахриар күн энергиясы саласында жұмыс істеген кезде АҚШ Президентінің Үндістанға тұрақты энергия және сауда жөніндегі миссиясына мүше етіп тағайындалды және АҚШ-та және шетелде көптеген сауда және экологиялық ұйымдарға кеңесші болып қызмет етті. Күн энергиясы саласындағы жетістіктерімен қатар, Шахриар ауған иммигранттарының тағдыры мен Ауғанстан саясатына да белсенді түрде қатысты. 1979 жылы Ауғанстанға Кеңес әскерлерінің басып кіргенінен кейін Шахриар отбасының 60-тан астам мүшесін АҚШ-қа әкелді және өмірінің соңына дейін ауған қауымының қамқоршысы болды. Шахриар қуғынға ұшыраған Ауғанстан патшасы Захир Шахтың кеңесшісі болды және 2001 жылы Ауғанстанның басып алынғаннан кейінгі жол картасын белгілеген Бонн конференциясына делегат ретінде қатысты. 2002 жылы Шахриар АҚШ-тағы Ауғанстан елшісі болып тағайындалды. Ол елшілік қызметін тегін атқарды және жеке қаражатының көп бөлігін елшілікті жақсартумен қатар, Ауғанстан ішіндегі көптеген әлеуметтік және даму жобаларын іске асыруға жұмсады. Шахриар 2002 жылдың қыркүйегінде президент Буштың елшілікке жасаған алғашқы сапарын қабылдады. Шахриар АҚШ пен Ауғанстан арасындағы қарым-қатынасты жаңартқанда маңызды рөл атқарды және Ауғанстанда либерализм, модернизация және әйелдер құқығын қолдаушы тұлға ретінде танылды.

Өлім

Шахриар 2009 жылдың 12 сәуірінде Калифорния штатының Пасифик-Палисадес қаласында қайтыс болды. Ол өзінен соң Хафиза атты әйелін, Александр Шахриар атты ұлын және Жахан Шахриар атты қызын қалдырды. Оның естелік шарасы Голливуд төбелеріндегі Холл Оф Либертиде өтті.