Кіріспе

Йель университетінің бакалавриат колледжі, Уэльстегі колледж

Йель колледжі – Йель университетінің бакалавриат колледжі. 1701 жылы құрылған, ол университеттің алғашқы мектебі. Басқа Йель мектептері 1810 жылы құрылғанмен, 1887 жылға дейін Йельдің барлығы ресми түрде Йель колледжі деп аталды. Содан кейін оның мектептері біріктіріліп, мекеме Йель университеті деп өзгертілді. Ол АҚШ-тың ең беделді колледждерінің бірі саналады. Алғашында конгрегационалистік пасторларды даярлау үшін құрылған колледж, 18-шы ғасырдың соңында гуманитарлық және табиғи ғылымдарды оқытуды бастады. Осы кезеңде студенттер әртүрлі қоғамдық ұйымдар құруға кірісті: біріншісі – әдеби қоғамдар, одан кейін басылымдар, спорт командалары мен ән топтары. 19-шы ғасырдың ортасында ол АҚШ-тағы ең ірі колледж болды. 1847 жылы Йельдегі тағы бір бакалавриат мектебі – Шеффилд ғылыми мектебі қосылды, ол 1956 жылы колледж құрамына енді. Осы біріктірілген оқу бағдарламалары қазіргі либералдық-гуманитарлық білім берудің негізін құрады, ол студенттерден шетел тілдері, жазу, ғылымдар және сандық есептеулер сияқты кең ауқымды пәндерді оқуды талап етеді, сонымен қатар екінші курсқа келген кезде мамандық таңдау қажет. Бакалавриат өмірінің ерекшелігі – 1932 жылы құрылған және ағылшын университеттерінің құрамындағы колледждер үлгісінде салынған тұрғын колледждер жүйесі. Студенттер бірінші курс бітіргеннен кейін осы колледждерде тұрады, ал көпшілігі мектептің ескі кампусында орналасады.

Тарих

Коллегиат мектебі 1701 жылы Джеймс Пирпонт бастаған он конгрегационалист пастордың жарғысымен құрылды және Коннектикут колониясының Бас соты бекітті. Алғашқыда Абрахам Пирсонның Клингуорт қаласындағы үйінде орналасқан колледж, 1703 жылы Йельдің алғашқы казнашысы болған Нейтанэл Лайнд жер және ғимарат сыйлаған соң, Елд Сейбрукке көшірілді. 1718 жылы колледж Нью-Хейвенге қайта көшірілді және ертедегі меценат, саудагер және қайырымды Елиу Йельдің есімімен атала бастады. Пасторларды даярлау мақсатымен құрылған мектептің бастапқы оқу бағдарламасы теология және қасиетті тілдер курстарын ғана қамтыды. Джонатан Эдвардс және Элиша Уильямс сияқты алғашқы профессорлар қатаң конгрегационалист доктринасын сақтағанмен, Америка революциясы кезінде кейінгі ректорлар, әсіресе Езра Стайлз, оқу бағдарламасын кеңейтіп, гуманитарлық ғылымдар мен шектеулі табиғи ғылымдарды қосты. 1801 жылы химик Бенджамин Силлиман енгізген ғылыми курстар колледжді ғылыми білім берудің алғашқы орталығына айналдырды, бұл оқу бағдарламасы 1847 жылы Йельдің Шеффилд ғылыми мектебіне енгізілді. Йельдің көптеген бауырлас институттарында болғандай, 19-ғасырдың басында студенттік оқу бағдарламасын кеңейту туралы пікірталастар болды, 1828 жылғы Йель есебі сияқты мәлімдемелер Йельдің консервативті теологиялық мұрасын және профессорлық құрамын қайта растады. Кейін, ғасырдың соңында, Америка Құрама Штаттарындағы алғашқы социология профессоры Уильям Грэм Самнер әлеуметтік ғылымдарды зерттеуді енгізді. Бұл кеңейіп жатқан оқу салалары университеттегі аспирантурамен біріктіріліп, либералды өнер біліміне айналды, бұл 20-ғасырда мамандықтардың дамуын болжады. Оқу бағдарламасының жеңілдетілуімен бірге, сабақтан тыс шаралар да кеңейді. Студенттік әдеби қоғамдар 1750 жылға дейін пайда болды, 1800 жылдардың басында әншілер тобы мен студенттік басылымдар, 19-ғасырдың ортасында студенттік қауымдастықтар мен құпия қоғамдар, ғасыр соңында университеттер аралық спорт түрлері енгізілді. Бұл ұйымдарға қатысу және басшылық ету маңызды әлеуметтік мәртебе болды және беделді аға қоғамдарға жолдама ретінде қызмет етті. Осылайша, сабақтан тыс қатысу студенттік өмір мен әлеуметтік өрлеудің маңызды бөлігіне айналды, бұл Америка Құрама Штаттарындағы колледж өмірінің үлгісіне айналды. 1870 жылға қарай Йель елдегі ең ірі бакалавриат оқу орны болды. Оксфорд және Кембридж университеттерінің колледж жүйесінің үлгісімен құрылған колледждер студенттік өмірдің әлеуметтік және тұрғын үй орталықтары болуы тиіс болды, ал академиялық бағдарламалар университет кафедраларының бақылауында болды. 1940 жылға дейін тағы екі колледж салынды, ал 1960 жылдары тағы екеуі салынды.

Қабылдау және шығару

Йель университетінің тарихының көп бөлігінде оқу мүмкіндігі негізінен ақ нәсілді протестант еркектерге, көбінесе түлектердің балаларына ғана шектелген. Бұл үрдіске құжатталған ерекшеліктердің қатарында 1809 жылы Йель университетінің президенті Тимоти Дуайттың студенті болған гавайилік Генри ʻŌpūkahaʻia және 1837 жылы теология курстарын тыңдауға рұқсат алған афроамерикандық құл азат етуші Джеймс В. К. Пеннингтон бар. Оңтүстік Каролинадағы құл иеленуші отбасының ұрпағы Мұса Симонс Йельді бітірген алғашқы еврей болған болуы мүмкін. Оның анасының тегі туралы пікірлер қарама-қайшы болғанымен, ол Американың кез келген колледжін бітірген алғашқы афроамерикандық студент болуы да мүмкін. 1854 жылы Юнг Винг колледжді бітіріп, Америка университетінде білім алған қытайлық алғашқы студент атанды, ал 1857 жылы Ричард Генри Грин колледжден диплом алған алғашқы афроамерикандық еркек болды. 2014 жылы Гриннің этникалық тегі қайта ашылғанға дейін, Йельде алғашқы афроамерикандық докторлық диссертациясын қорғаған физик Эдвард Буше Йель колледжінің алғашқы афроамерикандық түлегі деп есептелді. 20 ғасырдың басында студенттердің көп бөлігін «ескі рулардың, жоғары мәртебелі протестанттардың, әсіресе епископалшылардың, конгрегациялисттердің және пресвитериандардың» құрағаны белгілі болды, бұл топ кейіннен WASP деп аталды. 1970 жылдарға қарай студенттер құрамы әлдеқайда әртүрлі болды. Йельге түсу бәсекеге толы жүйеге 20 ғасырдың басында ғана айналды, бұл колледжге қабылдау процесін енгізуді қажет етті. 1950 жылдарға дейін колледжге қабылдау үшін жүргізілген тесттер мен демографиялық сауалнамалар христиан емес еркектерді, әсіресе еврейлерді, сондай-ақ ақ нәсілді емес еркектерді қабылдаудан шығаруға бағытталды. 1960 жылдардың ортасына қарай бұл процестер бәсекеге негізделгенге айналып, түрлі нәсілдік, экономикалық және географиялық жағдайдан келген студенттерді тартуға мүмкіндік берді. Бұл бәсекеге негізделген өзгеріс университетке АҚШ-та алғашқы қажеттілікке қарамастан қабылдау саясатын құруға көмектесті. Соңғы жылдары колледж халықаралық студенттерді іздеуге басымдық берді, 1993 және 2013 жылдар аралығында қабылданған халықаралық студенттердің саны төрт есеге өсті.

Ұйым

Йель колледжі – Йель университетінің құрамдас бөлігі және тәуелді студенттік колледждер жүйесін қамтиды. Оның басқарушы лауазымын Йель колледжінің деканы атқарады, оны Йель корпорациясы бес жылға тағайындайды. Декан бакалавриаттың академиялық оқу жоспарын, сыртқы іс-шараларды және студенттік тәртіпті қадағалайды, бірақ студенттік колледждерге тікелей бақылау жасамайды. Қазіргі таңда салыстырмалы әдебиет профессоры Перикл Льюис осы лауазымды иеленуде. Колледждің барлық оқытушылары Йельдің өнер және ғылым факультетінің мүшелері болып табылады және осы арқылы өнер және ғылым жоғары мектебімен бірлесіп жұмыс істейді. Өнер және ғылым факультетінің тұрақты мүшелері мектептің оқу жоспарларын және бағдарламаларын басқаратын Тұрақты лауазымдар кеңесін құрайды. Бұған қоса, Йельдің үш кәсіби мектебінің факультеттері – Өнер мектебі, Сәулет мектебі және Орман шаруашылығы және қоршаған ортаны зерттеу мектебі де бакалавриат бағдарламаларын ұсынады. Университет қаржыландыратын және басқаратын студенттік колледждер жеке басқару құқығына және шектеулі өзін-өзі басқаруға ие. Колледж басшылары (2016 жылға дейін магистрлер деп аталған), әдетте профессорлық-оқытушылар құрамының тұрақты мүшелері, әрбір колледждің істерін қадағалау үшін Йель корпорациясымен бес жылдық мерзімге тағайындалады. Йель колледжінің деканы басшылық ететін студенттік колледж декандары бакалавриат білімін қадағалаумен айналысады. Әрбір студенттік колледжді колледж басшысы, деканы және стипендия берушілер басқарады, сондай-ақ студенттік мәселелер бойынша шектеулі юрисдикцияға ие студенттік колледж кеңесі бар. Бірнеше колледжді қамтитын мәселелерді он төрт колледждің басшыларынан құралған Колледж басшылары кеңесі шешеді.

Тұрғын үй колледждері

Йель колледжінің студенттік өмірінің ең ерекше ерекшелігі – тұрғын колледж жүйесі. Бұл жүйе 1933 жылы Йель университетінің түлегі Эдвард С. Харкнесстің сыйлығы арқасында құрылды, ол Оксфорд және Кембридж университеттеріндегі колледж жүйелеріне қызығушылық танытқан болатын. Әр колледж жабық ауланы қоршап тұрған жатақхана ғимараттарынан тұрады және асхана, кітапхана, сондай-ақ баспа машиналарын және қараңғы бөлмелер сияқты студенттерге арналған жабдықтармен жабдықталған. Әр колледжді колледж басшысы – оның бас әкімшісі болып табылатын профессорлық-оқытушылық құрамның өкілі, және студенттердің академиялық мәселелерін қадағалайтын деканы басқарады. Университет оқытушылары мен белгілі бір байланыстағы тұлғалар колледждермен байланысты. Ағылшын тіліндегі алдыңғы үлгілерінен айырмашылығы, колледждер академиялық білім беру бағдарламаларын немесе оқу жоспарларын ұйымдастырмайды, бірақ олар университеттің қалыпты кафедралық құрылымынан тыс академиялық семинарларды қолдайды, ал колледж басшылары жоғары деңгейдегі қонақтарды тартатын дәрістер мен шай кештерін өткізеді. Харкнесс 1932-1934 жылдары салынған сегіз колледждің құрылысына қаржы жұмсады және оларды жабдықтады. 1935 жылы (Тимоти Дуайт колледжі), 1940 жылы (Силиман колледжі), 1962 жылы (Морс колледжі және Езра Стайлз колледжі) және 2017 жылы (Паули Мюррей колледжі және Бенджамин Франклин колледжі) қосымша колледждер ашылды, соның нәтижесінде қазіргі күні олардың саны он төртке жетті. Алғашқы он колледж Колледждік готика және Грузин қайта жаңғыру стильдерінде салынған; 1960 жылдары салынған екі колледж колледж жоспарының модернистік нұсқасы болып табылады. 2007 жылы Йель университеті 2017 жылы ашылған Ғылым төбесінің жанындағы тағы екі Колледждік готика стиліндегі тұрғын колледж салуды жариялады.

Тұрғын үй колледждерінің тізімі

Тұрғын колледждер университет тарихындағы маңызды тұлғалар немесе орындар немесе белгілі түлектердің құрметіне аталған; олар қасақана меценаттардың есімімен аталмайды. Бенджамин Франклин колледжі – Американ Құрама Штаттарының негізін қалаушы әкесі Бенджамин Франклиннің құрметіне аталған. Беркли колледжі – Джордж Берклидің (1685–1753), Йель университетінің ерте меценатының есімімен аталған. Бранфорд колледжі – Йель университетінің негізі қаланған Бранфорд, Коннектикут қаласының атымен аталған. Дэвенпорт колледжі – Нью-Хейвен қаласын негіздеген Джон Дэвенпорттың есімімен аталған. Көбінесе «Д’порт» деп аталады. Езра Стайлз колледжі – Йель университетінің президенті болған Езра Стайлздің есімімен аталған. Дизайнері – Ээро Сааринен. Джонатан Эдвардс колледжі – теолог және Принстон университетінің негізін қалаушылардың бірі Джонатан Эдвардстың есімімен аталған. Әдетте «J. E.» деп аталады. Грейс Хоппер колледжі – Йель университетінің филология ғылымдарының докторы және компьютерлік саланың пионері адмирал Грейс Мюррей Хоппердің есімімен аталған. 2017 жылға дейін бұл колледж АҚШ вице-президенті Джон Кэлхунның есімімен аталған. Ең кішкентай колледж. Морзе колледжі – Морзе кодын ойлап тапқан Сэмюэл Морзенің есімімен аталған. Сондай-ақ Ээро Сааринен жобалаған. Паули Мюррей колледжі – азаматтық құқықтар қозғалысының белсендісі, заң ғалымы және діни пионері Паули Мюррейдің есімімен аталған. Пирсон колледжі – Йель университетінің алғашқы ректоры Абрахам Пирсонның есімімен аталған. Сейбрук колледжі – Йель университетінің қысқа мерзімге орналасқан Олд Сейбрук, Коннектикут қаласының атымен аталған. Силлиман колледжі – белгілі ғалым және Йель университетінің профессоры Бенджамин Силлиманның есімімен аталған. Оның құрылыстарының шамамен жартысы бастапқыда Шеффилд ғылыми мектебінің құрамына кірген. Тимоти Дуайт колледжі – осы есімді Йель университетінің екі президенті Тимоти Дуайт IV және Тимоти Дуайт V-тің есімімен аталған. Әдетте «T. D.» деп аталады. Трамбулл колледжі – 18 ғасырда Коннектикут штатының губернаторы болған Джонатан Трамбуллдың есімімен аталған.

Әнші-күйшілер тобы

Йель колледжі ұзақ ән топтары тарихы мен АҚШ-та колледждік а капелланы қалыптастырудағы орталық рөлі үшін "колледж әнінің эпицентрі" деп аталады. Ең алғашқы хор тобы, Бетховен қоғамы 1812 жылы құрылған, ал 19 ғасырдың ортасында Йель ән клубы ретінде пайда болды. Одан бері елдегі әншілер клубы шағын колледждік ансамбльдерді тудырғанмен, 1909 жылы құрылған, тек аға студенттерден, тек еркектерден тұратын Whiffenpoofs көбінесе АҚШ-тағы ең көне колледждік а капелла қоғамы деп есептеледі. Нью-Хейвендегі афроамерикандық шаштараз топтары бастаған стильді ресми түрде қалыптастырып, олардың репертуары ел бойынша ұқсас топтардың құрылуы арқылы кеңейтілді. "Йель баннері" жылнамасы және "Йель рекорды" әзіл-сықақ журналы сияқты студенттік басылымдар да осы үрдісті ұстанды, көбінесе Гарвард пен Принстон университеттерінде ұқсас басылымдар құрылған кезде. 1878 жылы құрылған "Йель күнделікті жаңалықтары" салыстырмалы түрде кеш пайда болды, бірақ кампустың басты күнделікті басылымына айналды және бакалавриат академиялық семестрінің барлық жұмыс күндері жариялануын жалғастыруда. Бұл басылымдарға 20 ғасырда "The Yale Herald" және "The New Journal" сияқты көптеген жаңа басылымдар қосылды.

Құпия қоғамдар

1832 жылы колледждің екі пікірсайыс клубы, Линония және Бірліктегі бауырлар, арасындағы Фи Бета Каппаға қабылдау мәселесінде туған дау аға студенттерді университетте алғашқы құпия қоғамды, «Бас және сүйектерді» құруға итермеледі. «Бас және сүйектер» таңдаулы кіші курс студенттерін аға курсқа өткен кезде мүшелікке «шақыратын», кейіннен барлық жоғары сыныптық қоғамдар қабылдаған рәсім болды. Осыдан бері Йельде аға сыныптық қоғамдар көбейді, соңғы есептер бойынша 41 қоғам бар, ал әр сыныптың мүшелерінің саны оннан елу пайызға дейін жетеді. Бұл аға сыныптық қоғамдардың «құпиялылығы» бір кезде мұқият сақталғанмен, күмәнді; олардың бар екендігі кеңінен белгілі және көптеген қоғамдардың мүшелік тізімдері жыл сайын жарияланады. Қазіргі он қоғам – «Бас және сүйектер», «Жазма және кілт», «Кітап және жылан», «Жылқының басы», «Элиху», «Берзелиус», «Сент-Эльмо», «Қолжазба», «Шабтай» және «Найза және тізбек» – кампустың жанында жеке ғимараттарға ие; көптеген басқа қоғамдардың кампуста тұрақты жиналатын орны бар, онда олар аптасына екі рет кездеседі. Еврейлер мен әсіресе әйелдерді әлеуметтік жағынан шеттетудің ұзақ тарихына қарамастан, соңғы онжылдықтарда көптеген қоғамдар мүшелікке алуан түрлілікті басымдыққа қойды. Йельдегі жасырын және ықпалды мүшелікке ие ескі аға сыныптық қоғамдарға үлкен қызығушылық пен сын туды, әсіресе 2004 жылғы АҚШ президенттік сайлауына қатысқан екі үміткердің екеуі де «Бас және сүйектер» мүшелері болған кезде.

Танымал мәдениетте

Мэри Хендерсон Истманның «Томға қарсы» романы «Филис әпкесінің үйі» 1850-ші жылдарда Йель колледжінде ішінара өрбітеді. Американдық «Гилмор қыздары» телесериалында Рори Гилмор Йель колледжіне қабылданады, Гарвардты таңдамайды.