Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Висконсин және Мичиган штаттарындағы Мичиган көлінің шығанағы.
Arm of Lake Michigan in Wisconsin and Michigan
Шығанақтың оңтүстік бөлігінде Висконсин штатының Грин-Бей қаласы орналасқан, осы жерде Фокс өзені шығанаққа құяды. Лео Фриго ескерткіш көпірі (бұрын Tower Drive көпірі деп аталған) өзеннің шығанаққа оңтүстіктен солтүстікке ағып кіретін жерін, сондай-ақ шығанақтың басталуы мен Фокс өзенінің аяқталуын байланыстырады. Шығанақтың ортасында Стерджон шығанағы және Пештиго өзені жатыр. Стерджон шығанағы, шығанақ атымен аталған қалаға үлкен кемелерге Door түбегін айналып өтуге мүмкіндік беретін қысқа жол ретінде қызмет етеді, ал Пештиго өзені Пештиго және Кривиц қалаларына қызмет көрсетеді. Жергілікті тұрғындар қаладан ажырату үшін оны Грин-Бей шығанағы деп атайды. Шығанақ Висконсин штатының бес округінде (Браун, Дор, Кеваун, Маринет, Оконто) және Мичиган штатының екі округінде (Дельта, Меномини) орналасқан.
At the southern end of the bay is the city of Green Bay, Wisconsin, where the Fox River enters the bay. The Leo Frigo Memorial Bridge (formerly known as the Tower Drive bridge) spans the point where the bay begins and the Fox River ends, as the river flows south to north into the bay. Around mid bay are Sturgeon Bay and the Peshtigo River. The Sturgeon Bay serves the city named after the bay as a shortcut for large ships to use to bypass the Door Peninsula, while the Peshtigo River serves Peshtigo and Crivitz. Locally, the bay is called the Bay of Green Bay to distinguish it from the city. The bay is located in parts of five counties in Wisconsin (Brown, Door, Kewaunee, Marinette, Oconto), and two in Michigan (Delta, Menominee).
Тарих
Оконтода Мыс мәдениеті мемлекеттік паркі орналасқан, онда б.з.д. 5000-6000 жылдарға дейін сақталған қалдықтар бар. Бұл – Мыс мәдениеті тайпасының жерлеу орны. Бұл жерлеу орны Висконсин штатындағы ең көне зират және елдегі ең көне зираттардың бірі саналады. Хо-Чанк тайпасы өздерінің Грин-Бэй шығанағының жағалауында, Ред-Бэнкс деп аталатын жерде жаратылғанын айтады. Француз иезуиті, Рим-католик дін қызметкері және миссионер Клод Жан Алуэз әкесі 1669 жылдың 3 желтоқсанында Оконтода алғашқы қасиетті миссаны өткізді. Француз саяхатшысы Жан Николе бұл шығанақты «Пуант шығанағы» (әдеби мағынасында – «Жылымшы шығанағы») деп атады, бұл атау 17 және 18 ғасырлардағы көптеген француз карталарында көрсетілген. Джордж Р. Стюарттың сөзіне сәйкес, француздар бұл атауды өздерінің үнділік жетекшілерінен алған, олар Грин-Бэй маңында тұратын жергілікті халықты «Жылымшылар» деген мағынадағы қарапайым сөзбен атаған, сондықтан шығанақ «Жылымшылар шығанағы» деп аталған. Бірақ бұл атау француздарды қызықтырмады, ал Жак Маркетт 1673 жылдың мамыр айында аймақты зерттегенде, бұл атау батпақтың иісімен байланысты болуы мүмкін деп ойлады. Оның серігі Луи Жолиет екі каноэмен және француз-үнді ұрпақтарының (метистер) бес саяхатшысымен бірге Миссисипи өзенін табуға бет алды. Олар Фокс өзенінің бастауына жуық жерге дейін сапар шекті. Француздар бұл шығанақты «Бей Верте» деп те атады, ал ағылшындар осы атауды «Грин-Бэй» деп сақтап қалды. Меноминий тілінде бұл шығанақтың атауы – Pūcīhkit, яғни «шіріген нәрсенің иісі келетін шығанақ». 1671 және 1673 жылдары Луи Андре мен Жак Маркетт шығанақтың су деңгейінің өзгеруін сипаттап, оның себептерін талқылады.
Oconto is home to Copper Culture State Park, which has remains dated to around 5000 6000 BC. It is a burial ground of the Copper Culture Indians. This burial ground is considered to be the oldest cemetery in Wisconsin and one of the oldest in the nation. The Ho Chunk believe that they were created on the shores of Green Bay at a place called Red Banks. The French Jesuit, Roman Catholic priest, and missionary, Father Claude Jean Allouez said the first Mass in Oconto on December 3, 1669. The bay was named la baie des Puants (literally, "the bay of the Stinks") by the French explorer Jean Nicolet as shown on many French maps of the 17th and 18th centuries. According to George R. Stewart, the French received the name from their Indian guides, who called the natives living near Green Bay by a derogatory word meaning "Stinkers", thus the bay was the "Bay of the Stinkers", but this name perplexed the French, and Jacques Marquette thought the name might relate to the smell of the swamps when he explored the area in May 1673. His fellow explorer Louis Joliet, with two canoes and five voyageurs of French Indian ancestry (Métis) were on their way to find the Mississippi River. They travelled up the Fox River, nearly to its headwaters. The French also called the bay Baie Verte, and the English kept this name as Green Bay. The name of the bay in the Menominee language is Pūcīhkit, or "bay that smells like something rotting". In 1671 and 1673, Louis André and Jacques Marquette described fluctuations in the water level of the bay and discussed what they thought caused them.
Ферроманганец түйіндері, ағымдар, рифтер және балықтар
Бұғатта ферромагний түйіндері табылды. Тодорокит түйіндердің ішінде кездеседі. Порт-де-Морт бұғазында және шығанақта көптеген ашық жартасты рифтер бар. Жарты аралының солтүстігінде Грин-Бейден жылы су Мичиган көліне беттік қабат арқылы ағып кіреді, ал сол уақытта суық көл суы Грин-Бейге терең бойдан еніп кіреді. Балықтардың асқазан ішіндегілерді зерттеуде, бір жыл ішінде шабақ балығының әрқайсысының диетасында көлдегі ақ балықтың және сары балықтың 5-6% кездесті. Дегенмен, Чемберс аралының оңтүстігінде мамыр және маусым айларында шабақ балығы көлдегі ақ балықты анағұрлым көп жейді. Шабақ балығы жыл бойы сары балықты көбірек жейді, бірақ ешқандай айда олардың жалпы диетасының 15% аспайды. Грин-Бейдегі шабақ балығы мен көлдегі ақ балық көбінесе бір түрлі жем үшін бәсекелес емес, әсіресе Чемберс аралының оңтүстігінде. Көлдегі ақ балық пен сары балық Чемберс аралының оңтүстігінде бір түрлі жем үшін күшті бәсекелеседі, ал солтүстігінде бәсекелестік орташа деңгейде.
Ferromanganese nodules have been found in the bay. Todorokite occurs within the nodules. There are numerous reefs of exposed bedrock in the Porte des Mortes passage and in the bay. North of the peninsula, warm water from Green Bay flows into Lake Michigan on the surface, while at the same time, cold lakewater enters Green Bay deep underneath. In a study looking at fish stomach contents, walleye were found to each between 5 6% and lake whitefish and yellow perch over the course of a year. However, south of Chambers Island, walleye eat considerably more lake whitefish in May and June. Walleye were found to eat more yellow perch on an annual basis, but not more than 15% of their overall diet during any particular month. Walleye and Lake whitefish in Green Bay for the most part do not compete for the same prey, especially south of Chambers Island. Lake whitefish and yellow perch in the bay compete strongly for the same prey south of Chambers Island, and compete moderately north of it.
Қауіпті салалар
Қоршаған ортаны қорғау агенттігінің мәліметінше, "Халықаралық бірлескен комиссия Ұлы көлдер бассейніндегі ауыр экологиялық бұзылуларға ұшыраған географиялық аймақтарды "Алаңдаушылық аймақтары" деп белгілейді. Барлығы 43 Алаңдаушылық аймағы бар, оның 26-сы АҚШ-та, 17-сі Канадада, ал бесеуі ортақ, екі елге тиесілі".
According to the Environmental Protection Agency, "Areas of Concern are designated by the International Joint Commission as geographic areas in the Great Lakes basin having severe environmental degradation. There are 43 Areas of Concern with 26 in the United States, 17 in Canada, and five shared by the two countries."
Тазалау
Өткендегі төтенше жағдайларды тазалау: 1999 және 2000 жылдары EPA төменгі Фокс өзенінің сағасынан 3 миль жоғарыда қағаз компанияларының бірі жүзеге асырған қазба жұмыстарын бақылады. Бұл жұмыс 80,000 куб метрлік ПХБ-мен ластанған шөгіндіні алып тастады, оның ішінде 3,400 фунт ПХБ болды. 2019 жыл төменгі Грин-Бэйді тазалаудың 16-шы жылын белгілейді. Өзенді тазалау мұз жағдайына байланысты наурыздың соңында жоспарлануда. Балық, су және ПХБ концентрациясын зерттеу мақсатында мониторинг жалғастырылады. Төменгі Грин-Бэйді тазалау толыққаннан кейін, өзеннің барлық бөлігі үшін ұзақ мерзімді мониторинг жүргізіле береді.
Past Emergency Clean Up: In 1999 and 2000, EPA oversaw a dredging project done by some of the paper companies about 3 miles upstream from the mouth of the Lower Fox River. It removed 80,000 cubic yards of PCB contaminated sediment, containing 3,400 pounds of PCBs. 2019 marks the 16th year of clean up of the lower Green Bay. River clean up is scheduled for late March depending on ice conditions. Monitoring will continue to study fish, water, and PCB concentrations. Once the lower Green Bay clean up is complete long term monitoring will still be done on the entirety of the river.