Кіріспе

Құжаттар архивінің веб-сайты

Cryptome – 1996 жылы Джон Янг пен Дебора Нациос құрған және 2023 жылы жабық онлайн кітапхана және 501(c)(3) жеке қоры. Cryptome WikiLeaks ұйымын құруға көмектескен алғашқылардың бірі болды және оның ішкі электрондық хаттарын жариялады. Cryptome Эдвард Сноуденнің бұрыннан жарияланған ақпараттарын қайта жариялады және 2014 жылдың маусым айында сол айдың соңында жарияланбаған Сноуденнің барлық құжаттарын жариялайтынын мәлімдеді. Cryptome Electronic Frontier Foundation (EFF) сияқты ұйымдардан мақтау алды, бірақ сын мен дау-дамайдың да нысаны болды. WikiLeaks Cryptome-ді электрондық хаттарды жасау (фальсификациялау) деп айыптады, ал Cryptome жариялаған кейбір құжаттар "террористерге шақыру" деп танылды. Сайт "ішкі инфрақұрылымдағы қауіпті әлсіз жерлердің" карталары мен суреттерін жариялағаны үшін де сынға ұшырады, бұл туралы The New York Times газеті "террористерге берілген ақпарат" деп баялады. ABC News оларды террористердің шабуылдарын жоспарлауға пайдалана алатын ақпаратты жариялағаны үшін де сынады. Олар "кризистік инфрақұрылымға шабуыл жасау қалай" және "ақпарат көзін күтуге шыдамы жоқтар үшін" заңсыз хакерлік туралы нұсқауларды қоса алғанда, даулы материалдарды жариялауды жалғастырды. Cryptome-ді ұятты және жеке ақпаратты басқаруы үшін де сынға алды.

Джон Янг

Джон Янг 1935 жылы дүниеге келді. Ол Батыс Техаста өсті, онда оның әкесі мұнай саласында, құрылыс және бұрынғы Техас әскери тұтқын лагерінде жұмыс істеді, ал Янг кейін Германияда АҚШ Армиясының инженерлік корпусында қызмет етті (1953–1956) және Райс университетінен философия және сәулет мамандықтары бойынша (1957–1963) диплом алды, ал 1969 жылы Колумбия университетінен сәулет мамандығы бойынша жоғары білім алды. Өзін радикал деп таныстырған ол белсенді болып, қоғамдық қызмет көрсету тобы Urban Deadline-ді құруға көмектесті, онда оның студенттік әріптестері бастапқыда оны полиция шпионы деп күдіктенді. Urban Deadline Нью-Йорк қаласының Азаматтар одағынан және Нью-Йорк қалалық кеңесінен алғыс хаттар алды, кейіннен Cryptome-ге айналды. Оның жұмысы оған 1998 жылы дизайндағы инновация үшін Chrysler сыйлығының іріктеу комиссиясына орын берді. Ол Америка механикалық инженерлер қоғамынан, Америка азаматтық инженерлер қоғамынан және Заңдық көмек қоғамынан мақтау қағаздарын алды. 1993 жылы оған Конгресс тарапынан арнайы танылу сертификаты табысталды. Ол "заңның күшін мойындамаймын" деді. Ол Natsios Young Architects компаниясының директоры. Cryptome журналының редакторларының бірі болып табылатын ол, сонымен қатар 2011 жылы құрылған Cartome жобасына жауапты, ол өзінің сындық өнерін, графикалық суреттерін және басқа да қоғамдық ресурстарды жариялап, құпиялы аймақтарды құжаттайды. Ол сонымен қатар Смит колледжінің математика мамандығы бойынша бітірген. Ол USENIX жылдық техникалық конференциясында және Архитектура қорқынышы: Терроризм және Батыстағы қала құрылысының болашағы тақырыбында сөз сөйледі. Ол Эдвард Сноуденнің белгілі сыншысы.

Отбасы

Нациос – 1948-1956 жылдары Грекияда, 1956-1960 жылдары Вьетнамда, 1960-1962 жылдары Францияда, 1962-1965 жылдары Оңтүстік Кореяда, 1965-1969 жылдары Аргентинада, 1969-1972 жылдары Нидерландыда, 1972-1974 жылдары Иранда ЦРУ станциясының бастығы болған Николас Нациостың қызы. Вьетнамда қызмет еткен кезінде оның орынбасары Уильям Колби болды, ол кейіннен Орталық барлау қызметінің директоры болды. Оның аты 1996 жылғы Бұрынғы барлау қызметкерлері қауымдастығының мүшелік тізіміне енгізілген, оны Cryptome жариялауға көмектескен. 2000 жылы Cryptome Николас Нациоспен байланысын мойындады. Тағы бір сұхбатта Янг барлық ақпарат көздеріне күмәнмен қарады: «Фактілер – білімнің сенімді көзі емес. Cryptome – сенімді дерек көзі емес». Ол былай деді: «Біз материалдың контекстіне сенбейміз, көптеген адамдар солай ойлайды. Бұл – авторитарлық абсурд. Сондықтан біз тексеруге, растауға, ақпараттың тарихына сенбейміз». Cryptome веб-сайтының бас бетінде: «Құжаттар тек АҚШ-тың құзыретті сотының тікелей бұйрығымен ғана бұл сайттан алынып тасталады. Ешқандай сот бұйрығы келген жоқ; келген кез келген бұйрық осы жерде жарияланады немесе бұйрық бойынша жасырылса, басқа жерде де жарияланады» делінген. Дегенмен, құжаттар құқық қорғау органдарының және жеке тұлғалардың өтініші бойынша алынып тасталған.

Тарих

1993: Янг пен Нациос интернетті қолданды. 1996: Cryptome ресми түрде олардың сәулет практикасынан құрылды. 1999: Қазан айында журналист Деклан МакКаллах Янгтың сайттың кіру журналдарын қарап шыққаны туралы жазды. 2003: 2003 жылдың қаңтар айында Cryptome Массачусетс штатынан сайтқа кіру журналдарын беру үшін үлкен жюри шақыру алды. Cryptome журналдар жоқ деп жауап берді. Сол жылы ФБР Cryptome-ге келіп, "ұлттық қауіпсіздіктің кемшіліктерін ашуға бағытталған" соңғы жазбаларды талқылады. 2006: Cryptome WikiLeaks-тің алғашқы ұйымдастырушыларының бірі болды. 2007: Жыл басында Янг пен Нациос WikiLeaks-тен кетіп қалды. Cryptome бұл жабылу жағалау күзетінің Deepwater бағдарламасына қатысты жазбаларға жауап ретінде цензура әрекеті деп мәлімдеді. 2010: Cryptome-нің Earthlink аккаунты бұзылды, нәтижесінде веб-сайты хакерлікке ұшырады және Cryptome деректері көшірілді. Ақпан айында Cryptome "Microsoft-тың заңдық тыңшы нұсқаулығын" жариялағаннан кейін Network Solutions компаниясы DMCA-ны бұзғаны үшін қысқа мерзімге тоқтатылды. Microsoft шағымын 3 күннен кейін қайтарып алды және веб-сайт қалпына келтірілді. Наурыз айында PayPal Cryptome-ге түсетін қайырымдалықтарды тоқтатты және "күдікті әрекеттерге" байланысты шотты тоқтатты. Шот PayPal "тергеу" жүргізгеннен кейін қалпына келтірілді. 2011 жылы шілдеде Cryptome Усама бен Ладенді тапқан ЦРУ талдаушысының атын атады. Қыркүйек айында Cryptome барлау және ұлттық қауіпсіздік альянсының мүшелерінің тізімін жариялады, оларды тыңшылар деп айыптады. 2012: Ақпан айында Cryptome веб-сайты зиянды бағдарламамен жұқтыруға талпыныс жасалды. 2013 жылы ақпанда Cryptome веб-сайты, электрондық поштасы және Twitter аккаунты бұзылды, Cryptome-мен электрондық пошта арқылы байланысқан ақпарат берушілер мен көздердің аты-жөні ашыққа шықты. Cryptome хакерлер Ракспин мен Сабуды кінәлады, ол кезде ФБР хабаршысы болған. Маусым айында екі АҚШ құпия қызметінің агенті Cryptome-ге барып, Гуччифер бұзған деп күдіктенген бұрынғы президент Буш отбасының электрондық поштасын жоюды сұрады. (Network Solutions веб-сайтына сәйкес, журналдар отыз күннен кейін жойылады және Cryptome журналдауды болдырмауды таңдай алады.) 2014: Cryptome веб-сайтты және оның басқа ашылу жобаларын қаржыландыру үшін 100 000 доллар жинауға тырысты. Маусым айында Cryptome қайтадан желіден өшірілді, себебі сайтқа кіретін адамдарды зақымдайтын зиянды бағдарлама табылған. Шілдеде Cryptome Эдвард Сноуденнен алынған NSA құжаттарының қалған бөлігін "келесі апталарда" жариялайтынын мәлімдеді. 2015: Қыркүйекте Cryptome олардың шифрлау кілттері бұзылғанын хабарлады. Бірнеше күннен кейін Cryptome Нью-Йоркте корпорация ретінде тіркелді. Сол айдың соңында Эдвард Сноуденнің GCHQ құжаты агенттіктің Cryptome-ге кіруді бақылап отырғанын көрсетті. Қазан айында Cryptome архивінің сатылған нұсқасында (USB жадта) Cryptome-ге кіретін адамдардың жеке басын анықтауға көмектесетін веб-сервер журналдары бар екені анықталды. Журналдар кем дегенде 2007 жылдан бері сайт архивіне тапсырыс берген пайдаланушыларға жіберіліп келген. Cryptome сайт сатылымда екенін жариялады. Cryptome кейіннен сату пародия екенін және "Cryptome-де журналдар жоқ, ешқашан болған емес" деп мәлімдеді, олардың "әртүрлі интернет-провайдерлерінде көптеген түрдегі журналдар бар" және Cryptome оларды "біздің файлдарымызға не болатынын көру үшін" қадағалайтынын атап өтті. Шілдеде Cryptome LinkNYC компаниясы Cryptome-нің әлеуметтік желідегі жазбаларына жауап ретінде "қаладағы Cryptome-нің қозғалысын қадағалап отыр" деп мәлімдеді. 2020: Қыркүйекте Cryptome WikiLeaks-тен бұрын өңделмеген кабельдерді жариялағанын және құқық қорғау органдары олармен байланыспағанын немесе оларды алып тастауды талап етпегенін куәландырды. 2022: Желтоқсанда Джон Янг АҚШ Әділет министрлігіне Джулиан Ассанжға қарсы АҚШ ісінің ортасындағы сол құпия үкіметтік құжаттарды жариялағандықтан, оған және Ассанждың сотында бірге сотталушыға тыңшылық актісін бұзғаны үшін айып тағылуы керек деп хат жазды. 2023: Қаңтарда Cryptome Twitter, Inc. компаниясы @Cryptome org Twitter аккаунтын себепсіз тоқтатқанын мәлімдеді. Тамызда Crytome Джулиан Ассанж босатылғанға дейін сайт жабылатынын хабарлады.

WikiLeaks-пен байланысы

1990 жылдары Джон Янг пен Джулиан Ассанж Cypherpunks пошталық тізімінде тұрақты түрде байланыста болды. 2006 жылдың соңында Джон Янг WikiLeaks кеңесшілер кеңесіне қосылды, ал WikiLeaks ресми түрде іске қосылғанға дейін. Янг сонымен қатар WikiLeaks доменін тіркеу арқылы оның жария бетіне айналды. Янгқа Джулиан Ассанж WikiLeaks-тің жария беті болуын сұрағанын айтты; Янг келісті және оның аты веб-сайттың бастапқы доменді тіркеу нысанында тіркелді. 2010 жылы CNET.com сайтына берген сұхбатында Джон Янг ұйымды қаржы жинау және қаржылық басқарудағы ашықтықтан мүгеде болуымен айыптады. Ол WikiLeaks-тің ақпарат берушілерге олар уәде еткен анонимділік пен құпиялылықты кепілдік бере алмайтынына сенім білдірді және "егер ақпараттың қандай да бір құндылығы болса немесе ол мені немесе маған жақын адамдарды қауіпке ұшыратса, оларға сенбеймін" деді. Cryptome пен WikiLeaks арасындағы қарым-қатынас жаман болды, Янг оларды құпия материалдарды сатумен айыптап, "қылмыстық ұйым" деп атады. Жеке сұхбатында ол Ассанжды нарциссист деп атады және оны Генри Киссинджермен салыстырды. Янг сондай-ақ Джордж Сорос пен Кох ағайындыларын "WikiLeaks-ті жомарт түрде қолдады" деп айыптады. 2020 жылдың қыркүйегінде Cryptome WikiLeaks-тен бұрын өңделмеген дипломатиялық кабельдерді жариялағанын және құқық қорғау органдарымен байланыспағанын немесе оларды алып тастау туралы нұсқау алмағанын мәлімдеді. The Village Voice 2008 жылы Cryptome-ді "Нью-Йорктің ең жақсылары" тізіміне енгізіп, Ирак соғысының "суреттері, фактілері мен сандары" бар екенін атап өтті. 2010 жылы WikiLeaks Cryptome-ді WikiLeaks-тің ішкі тұлғаларымен болған электрондық хат алмасуын жариялағаннан кейін "жамандау науқаны" жүргізді деп айыптады, бірақ WikiLeaks бұл туралы дауласты. Cryptome 2010 жылы Big Brother Awards жүлдесінде "бақылау мен цензураға қарсы күрестегі өмірі" және "жаһандық жұртшылыққа басылған немесе цензураланған құжаттарды ұсынғаны" үшін Defensor Libertatis (бостандық қорғаушысы) сыйлығын алды. Жүлде тағайындау комитеті Cryptome-дің "әскери электрондық бақылау кешенінің барлық маңызды тұлғаларымен" жұмыс істегенін атап өтті. 2012 жылы Америка Ғылым академиясының Үкіметтік құпиялылық жобасының директоры Стивен Афтергуд Янг пен Cryptome-ді "кез келген билікке деген сезімталдықтан қорқымайтын және оған немқұрайлы қарамайтын" және "жұмыс істейтін демократияның алғышарттары болып табылатын қауіпсіздік мәселелерін елемейтін" деп сипаттады. Ол сондай-ақ жеке ақпаратты қасақана жариялаудың адамзатқа келтіретін зиянын ескермейтінін айтты. Aftergood Cryptome-дің МакГурк электрондық поштасын өңдеуін сынға алды, "МакГуркке немесе кез келген басқа адамға қарсы шығу дұрыс, бірақ оларды қорлаудың қажеті жоқ еді" деді. 2013 жылы Electronic Frontier Foundation заң директоры Синди Кохн Cryptome-ді "біздің үкімет не істеп жатқанына қатысты біздің барлығымыз үшін маңызды қауіпсіздік тежегіші" деп мақтады. 36 жыл бойы ЦРУ-да қызмет еткен, содан кейін Халықаралық тыңшылар мұражайының атқарушы директоры және Ақпараттық қызметкерлер қауымдастығының директорлар кеңесінің төрағасы болған Питер Эрнест Cryptome-ді тыңшылардың есімдерін жариялағаны үшін сынға алды, бұл "үлкен зиян келтіреді және оларға зиян келтіруге ниеттенген адамдарға көмектеседі" деді.