Кіріспе
1991–95 жылдар аралығында MTV телеарнасында көрсетілген американдық авангардтық ғылыми-фантастикалық оқиғалар анимациялық телесериалы – «Æon Flux» (/iː//ɒ//n// /'/f//l//ʌ//k//s/). Алғаш рет ол MTV-нің «Liquid Television» эксперименталды анимациялық шоуында алты бөлімнен тұратын қысқа фильмдер сериясы ретінде көрсетілді, ал 1992 жылы бес жеке қысқа эпизод шықты. 1995 жылы он жарты сағаттық эпизодтан тұратын маусым жеке телесерия ретінде эфирға шықты. «Æon Flux» американдық аниматор Питер Чангтың туындысы. Әрбір эпизодтың сюжеті әлеуметтік ғылыми фантастика, биопанк, аллегория, антиутопиялық фантастика, тыңшылық фантастика, психологиялық драма, постмодернистік визуализация, психоделикалық бейнелер және гностикалық символизм элементтерін қамтиды. Серияға негізделген, Шарлиз Теронның басты рөлде ойнаған «Æon Flux» атты фильм 2005 жылдың 2 желтоқсанында көрсетілді, ал сол жылдың қараша айында фильмнің сюжетімен байланысты, бірақ түпнұсқа телесерияның кейбір элементтерін де қамтитын видео ойын шықты.
Æon Flux ,/iː//ɒ//n// /'/f//l//ʌ//k//s/ is an American avant garde science fiction adventure animated television series that aired on MTV from November 30, 1991, until October 10, 1995, with film, comic book, and video game adaptations following thereafter. It premiered on MTV's Liquid Television experimental animation show, as a six part serial of short films, followed in 1992 by five individual short episodes. In 1995, a season of ten half hour episodes aired as a stand alone series. Æon Flux was created by American animator Peter Chung. Each episode's plot has elements of social science fiction, biopunk, allegory, dystopian fiction, spy fiction, psychological drama, postmodern visual, psychedelic imagery and Gnostic symbolism. The live action movie Æon Flux, loosely based upon the series and starring Charlize Theron, was released in theaters on December 2, 2005, preceded in November of that year by a tie in video game of the same name based mostly on the movie but containing some elements of the original TV series.
Сюжет
Æon Flux оқиғасы 100 000 жыл өткен болашақта, сюрреалистік неміс экспрессионизмі стиліндегі футуристикалық әлемде өтеді. Оқиға орны – бұл таңғаларлық дистопия, онда мутант жандар, клондар мен роботтар мекендейді. Бұл Моника мен Брегна қалаларының шекаралық қабырғаларындағы жалғыз адамдар қоныстанған жер, себебі экологиялық құлдыраудан кейін адамзаттың қалған бөлігі ғасырлар бұрын жер бетінен көшіп кеткен, және олардың қазірге дейін жойылғаны болжамдалады. Басты кейіпкер – Моника қаласынан келген, биік бойлы, әдемі, аздап киінген, құпия агент, тыңшылыққа, өлтіруге және акробатикаға шебер. Оның миссиясы – Брэгна қаласының бекіністеріне еніп, оларды жою. Брэгнаны оның өміріндегі жауы, кейде жақыны – Тревор Гудчайлд басқарады, ол Брэгнаның технократ диктаторы, ал оның азаматтары Брин деп аталады. Екі қала идеологиялық үстемдік үшін аяқталмайтын соғысқа қатысады. Моника ережелері жоқ, динамикалық, нигилистік, анархистік қоғамды бейнелейді, ал Брэгна – орталықтандырылған ғылыми жоспарлау арқылы басқарылатын, Оруэллдік тоталитарлық полициялық мемлекетті көрсетеді. Олардың кейіпкерлерінің аттары да осыны көрсетеді: Флюкс – Мониканың өзін-өзі басқаратын адамы, ал Гудчайлд – Брэгнаның өзін-өзі тағайындаған басшысы. Серия бойына трагикалық/тыйым салынған махаббат тақырыбы жиі кездеседі, себебі Тревордың барлығы бар, бірақ ол шын мәнінде қалаған нәрсе – Эон, ал Эон Тревормен тұрақтап қалғаннан басқа барлық қалауын орындай алады.
Даму
Кейбір авторлар атауды эон ұғымының гностикалық түсінігіне сілтеме деп санайды, бір эпизодта демиургтың қолданылуындағы ықпалын атап өтеді, ал басты кейіпкерлер арасындағы қарым-қатынас Валентиннің сизигия туралы түсінігімен сабақтас келеді. Сондықтан, Æon Flux комедия емес, драма жанрындағы алғашқы американдық ересектерге арналған анимациялық сериал ретінде ерекшеленеді. Ертедегі қысқаметражды фильмдердің бір ерекшелігі – әрбір бөлімінде Æon Flux-тың қаза болуы. Питер Чангтың 2005 жылғы DVD нұсқасындағы түсіндірмесіне сәйкес, ол бастапқы алты бөлімді пилоттан кейін әрбір қысқа эпизодта қайтыс болады, себебі ол жаңа эпизодтар жасауды жоспарламаған және оның үнемі өліп отыруы ең дұрыс шешім деп ойлаған; керісінше, жарты сағаттық сериалда ол бір рет қана "өледі". Көбінесе оның өлімі тағдырмен байланысты, ал кейде ол өзінің қабілетсіздігінен көз жұмады. Жарты сағаттық эпизодтардың бірі, "Барлық нәрсе үшін соңғы рет" аттысы, түпнұсқа Æon-ның өлтіріліп, оның орнына дәл сол сияқты клондалған нұсқасы қойылуымен аяқталады. ("Хронофазия" эпизодында Æon қорқынышты сәбимен бірнеше рет өлтірілгендей көрінеді, бірақ осы оқиғалардың шындығы күмәнді. "Эфирлік дрейф теориясында" Æon белгісіз мерзімге жансыз күйде тоқтатылады, бірақ техникалық тұрғыдан тірі болып қалады.)
Стиль
Чунг шоудың стилін "академиялық" деп сипаттады: "Мен көрнекі повествованиемен эксперимент жасауға, диалогсыз оқиға айтуға, сондай-ақ әдетте көретін нәрселердің ықпалынан тыс анимация арқылы оқиға айту стилін жасауға тырыстым". Альбомның бірінші дискісінің қысқартылған нұсқасы, "Æon Flux: Анимациялық сериалдан музыка" деген атпен, 2005 жылы Best Buy дүкеніндегі DVD жинағына бонус ретінде қосылды. Бұл нұсқада 11 музыкалық фрагмент, сондай-ақ Æon және Trevor қатысқан диалог үзінділері жеке тректер ретінде енгізілген. 2010 жылы Нойман альбомның кеңейтілген, қайта жаңартылған нұсқасын "Eye Spy: Declassified, Freedom of Information Act" деп атап, оны Питер Чангтың жаңа суреттерімен және бұрын жарияланбаған үшінші музыкалық жинағымен бірге цифрлық жүктеме ретінде шығарды. Бұл нұсқа Waxwork Records компаниясы 17 ақпан 2023 жылы винил, цифрлық жүктеме және стриминг форматтарында, ал келесі сәуірде CD форматтарында "Æon Flux: Оригинальды саундтрек" деген атпен қайта шығарды. Тірі фильмге саундтрек Грейм Ревелл жасады.
Тарату тарихы
MTV сериалдың АҚШ-тағы эксклюзивті көрсетушісі болды. Канадада қысқаметражды фильмдер MuchMusic арнасында, ал үшінші маусым шамамен бір жылдан кейін жастарға бағытталған YTV арнасында, кешкі уақытта көрсетілді. Австралия мен Жаңа Зеландияда 1990 жылдардың басында және ортасында "Liquid Television" қысқаметражды фильмдері мен алғашқы маусым SBS телеарнасының "Eat Carpet" бағдарламасында көрсетілді. Оңтүстік-Шығыс Азияда үшінші маусым 1996 жылы MTV Оңтүстік-Шығыс Азия арнасы арқылы көрсетілді, ол сол кезде спутниктік антеннасы бар кез келген адамға тегін қолжетімді болды. Ұлыбританияда MTV алғаш рет 1992 жылдан бастап қысқаметражды фильмдер мен 30 минуттық эпизодтарды көрсетті. 1990 жылдардың ортасында BBC "Liquid Television" қысқаметражды фильмдерін көрсетті, олардың ішінде барлық Æon Flux қысқаметражды фильмдері де болды. Locomotion үшінші маусымды 1998–1999 және 2002–2003 жылдары Латын Америкасы үшін испан және португал тілдерінде бірнеше рет көрсетті. Сериал сонымен қатар 1990 жылдардың соңында NRK2 норвеждік арнасында, мемлекеттік NRK арнасының серік арнасында "The Maxx", "Phantom 2040" және "The Head" сериалдарымен бірге көрсетілді. Teletoon Detour оны "The Maxx" сериалмен бірге де көрсетті. 2006 жылы Æon Flux DVD-де және толық метражды фильмнің халықаралық шығарылысына дейін, MTV UK 2005 жылғы қазан және қараша айларында Æon Flux-тің үшінші маусымын қайта көрсетті. Эпизодтар апта күндері сағат 2-де көрсетілді. MTV Австралия 2005 жылғы желтоқсан айынан бастап үшінші маусымның қайта көрсетілімдерін жалғастырды, ол апта күндері сағат 1-де жоспарланды. Эпизодтар "Æon Flux Animation" деп аталды және олар 1995 жылғы бастапқы ретімен көрсетілмеді. 2009 жылдан бастап MTV2 "MTV2 Legit" блогының бөлігі ретінде Æon Flux қысқаметражды фильмдерін көрсетіп келеді. 2011 жылғы қаңтар және ақпан айларында Æon Flux Эль-Сальвадорда VH1 арнасында ағылшын тілінде, испан тіліндегі субтитрлермен қайта көрсетілді. Жарты сағаттық эпизодтар 2016 жылы MTV Classic арнасында қайта пайда болды, бұл арна толығымен бейне форматқа ауысқаннан кейін көп ұзамай.
VHS
Бүкіл серия 1996 және 1998 жылдар аралығында «Æon Flux», «Mission Infinite» және «Operative Terminus» деп аталған үш VHS таспасы түрінде жарық көрді. Кейіннен олар қорапшаға жинақталды. Сол кезде бірнеше қысқа фильмдер «Best of Liquid Television» жинастырмасында да көрсетілді.
DVD дискісі
Бірінші VHS томы (онда "Түн" және жарты сағаттық төрт эпизодтан басқа барлық қысқа фильмдер бар: "Танатофобия", "Барлық нәрсе үшін соңғы рет", "Истмус Криптикус" және "Тазарту") кейін 1997 жылы шығарылды. 2005 жылы толықметражды фильмнің шығуымен бірге, қысқаметражды фильмдер мен эпизодтарды қоса алғанда, толық серия DVD жинағында жарық көрді, ол 2005 жылдың 22 қарашасында шықты. Жинақта бірнеше эпизодтың режиссерлік үлгілері, қосымша арнайы эффекттермен, сондай-ақ бірнеше жағдайда Питер Чанг жазған және бастапқы дауыстық актерлермен жазылған жаңа көріністер бар, бұл эпизодтар арасындағы кейіпкерлердің байланысын жақсарту мақсатында жасалды (бұл Чангтың DVD жинағымен бірге келген жазбасында көрсетілген). DVD нұсқасындағы диалогтарға енгізілген көптеген өзгерістердің бірі – "Утопия немесе Деутеронопия" эпизодындағы Клавь кейіпкерінің дауысы, бастапқыда дауыстық актер Джозеф Дрелих жазған, 2005 жылғы шығарылымда сериалдың атқарушы продюсері Жафет Ашермен қайта жазылды. Кейбір нұсқаларында DVD жинағының бірінші дискісі фильмнің бейне ойынымен байланысты CGI қысқаметражды фильммен басталады, онда Флюкс Шарлиз Теронның образына ұқсайды. Қысқаметражды фильмнің ұзақтығы "Liquid Television" қысқа фильмдерінің ұзақтығымен шамалас. Фильмде Флюкс кішкентай жәндіктерге ұқсайтын роботтарды қуалап, көптеген Брин әскерлерін өлтіре отырып, түсініксіз миссияны орындайды. Бастапқы қысқа фильмдердегі тақырыптық желіге оралып, кейіпкер адам қателігі салдарынан қаза табады.
UMD
Толық серия 2008 жылдың қаңтарында PlayStation Portable үшін 2 UMD дискілік жиынтықта жарық көрді. Бұл жиынтыққа барлық қысқаметражды фильмдер мен эпизодтар, олардың сандық түрде жаңартылған, режиссерлік нұсқалары кірді.
Қабылдау
2005 жылғы DVD-ді қарау кезінде IGN серияға 10 балдық шкала бойынша 9 балл берді, ал толық жиынтыққа (қосқанда қысқаметражды фильмдер, бонус материалдары және жалпы жағдайы) – 10 балдық шкала бойынша 7 балл берді. CyberpunkReview.com сайты серияға өте жағымды пікір жазып, оны "Америка Құрама Штаттары теледидарынан шыққан ең шығармашылық сериалдардың бірі" деп атады. Сондай-ақ, "Бұл сериал кабельдік теледидардың мақсатын дәлелдейді – біз Питер Чанг сияқты дарынды жандардың шығармашылық энергиясын толыққанды пайдаланып, шынымен бірегей туынды жасауын көреміз" деді. Europa SF сайтынан Нина Мунтеану фильм мен серияны қарастырып, салыстырды. Ол фильмнің оқиғаның тұтастығы үшін кейіпкерлерді дамытудан бас тартқанын, ал серия терең кейіпкерлер мен тақырыптарды таңдағанын айтты. Ол былай деп қорытындылады: "Фильмнің нұсқаулық әңгімесі ұмытылған өлеңдей әсер етіп, жадыда қалды, ал комикстің (әлдеқашан көргенім үшін шүкір) қарсылық тудыратын әсері терең сезімдерге тиіп, маған көптеген сұрақтар тудырды."
Фильм
2005 жылғы 2 желтоқсанда АҚШ-та шыққан, Шарлиз Теронның басты рөлде ойнаған «Æon Flux» Голливудтық бейімделуі, бастапқы хабарларда фильмнің түпнұсқа толық метражды анимациялық сериалға немесе «Liquid Television» қысқаметражды фильмдеріне ұқсамайтындығы туралы ақпараттар тарағаннан кейін, «Æon Flux» жанкүйерлері арасында дау тудырды, себебі фильмді жасауға түпнұсқа телесериалмен байланысы жоқ адамдар қатысты. Сериалдың кейіпкері мен идеясына қатысты көптеген өзгерістер енгізілсе де (мысалы, Уна кейіпкері Эонның қарындасы етіп көрсетілді және Треворға бұрын айтылмаған ағасы маңызды рөлде ойнайды), фильмде телесериалдағы кейіпкерлер, тақырыптар, құрылғылар және тіпті нақты сахналар да қолданылды, ең әйгілісі – Эонның кірпіктерінде шыбық ұстаған көрінісі. Алайда, бұл шағын егжей-тегжей фильмнің сыншылар тарапынан да, кассада да сәтсіздікке ұшырауына тосқауыл болмады. «Æon Flux» сериалының авторы Питер Чанг 2006 жылы LiveJournal желісіндегі «Monican Spies» қауымдастығына сұхбат берді. Оған Эон Флюкс және оның әлемі туралы көптеген сұрақтар қойылды, соның ішінде ол фильм туралы не ойлайтыны да сұралды. Чанг фильмді «апат» деп атады, оның көпшілыққа көрсетілуі оны «әлсіз, ұятқа қалған және қайғылы» сезінгенін айтты. Ол фильмге қатысты негізгі наразылығы Эон мен Тревор кейіпкерлерінің бейнеленуі және олардың жаңадан ойлап табылған тарихы мен қарым-қатынасы екенін түсіндірді. Чанг «Флюкс ханым фильмде шын мәнінде көрінбейді» деп қорытындылады.
Комикстер
1995 жылы "Айон Флюкс: Геродот файлы" деп аталатын "графикалық роман" жарық көрді, ол шын мәнінде Айон Флюкс әлемінен жалған құжаттар жиынтығынан және комикс емес, "қауіпсіздік камерасының түсірілімдері" деп сипатталған, қысқаша сюжеттік кадрлар тізбегінен тұратын. Онда авторлар Марк Марс және Эрик Сингер шоудың оқиғасы мен түсіндірмесінің бір бөлігін, соның ішінде Тревор мен Эон қалай танысқандарын баяндады. Сериалда айтылған және Марс пен Сингердің графикалық романында расталған бір мәлімет – кейіпкердің аяқ фетишіне байланысты модель болуы; ол аяқ киімсіз фетиш журналдарына сурет түсіріп, табысын арттырады. Шоу аяқталғаннан кейін графикалық роман бірнеше жыл бойы басылымнан түсіп қалды, бірақ 2005 жылы фильммен байланысты жаңа мұқабасымен қайта басылды. Фильммен байланысты тағы бір жоба ретінде Dark Horse Comics төрт бөлімді комикс мини-сериясын шығарды, ол Майк Кеннеди мен Тимоти Грин III жазған және салған, саудалық жинақ ретінде шығарылды. Олар өз жұмыстарын Айон Флюкс кейіпкерлерінің фильмдегі нұсқаларына негіздеді. Кейіпкерлер мен жағдайлар фильмнің жаңа нұсқаларына сүйенгенімен, сызу техникасы Питер Чангтың телесериалдағы ерекше стилін нақтылы түрде қайталады.
Pepsi жарнамасы
Сериалмен тікелей байланысы болмаса да, "Немесе бірдеңе бұрыс па?" деген атаумен Diet Pepsi тікелей эфирде/анимациялық жарнамасы режиссер Питер Чангтың жетекшілігімен түсірілді. Онда Малкольм Макдауэлл Тревор Гудчайлдқа ұқсас рөлде, ал Синди Кроуфорд Эон Флюксқа ұқсас рөлде ойнады. Бұл жарнама 1996 жылғы XXX Супер Боулға арналған, бірақ кейіннен MTV арнасында эксклюзивті көрсету үшін қолданылды. "Немесе бірдеңе бұрыс па?" жарнамасын YouTube желісінен табуға болады.
2005 жылы шыққан ойын
2005 жылғы фильмнің шығуымен бірге Majesco Entertainment және Terminal Reality компаниялары Xbox және PlayStation 2 платформалары үшін бейімделген видео ойын шығарды. Ойын негізінен фильмге негізделгенімен, фильм мен телесериалдан алынған элементтер де қамтылған, себебі ойын екеуінің арасындағы канондық байланыс рөлін атқаруды көздейді. Алайда, ойындағы Эон кейіпкері тек Теронның образымен жасалған және оған да осы актриса дауыс береді.
Аяқталмаған 1996 жылғы ойын
Оригиналды анимациялық серияға негізделген ойын 1996 жылғы 9 сәуірде PlayStation платформасы үшін жарияланды. "Демиург" эпизодымен шала байланысты болған ойынды Cryo Interactive әзірлесе, Viacom New Media басып шығарды. Ойын сол жылы E3 көрмесінде алғаш рет көрсетілді, оны насихаттау үшін Æon Flux авторы Питер Чанг қатысты, тіпті ойынның коммерциялық жарнамасы 1996 жылғы анимациялық серияның VHS нұсқасына енгізілді. Ойынның дамыту кезеңіндегі нұсқасы жарияланды, оның скриншоттары әртүрлі веб-сайттарда табылған. Viacom New Media ойын әзірленген кезде Virgin Interactive компаниясымен бірікті. Бұл бірігу нәтижесінде Viacom әзірлеген ойындар тоқтатылып, Cryo-ның Æon Flux құқықтарынан айырылды. 1997 жылдың ортасында Æon Flux бейнеойынының құқықтары GT Interactive компаниясына сатылды. Ойынның материалдарынан Æon Flux-қа қатысты барлық авторлық құқықтар алынып тасталғаннан кейін, 1997 жылы Pax Corpus деген атпен қайта өңделді. Pax Corpus түпнұсқа анимациялық серияға айқын ұқсастықтарды сақтайды, мысалы, сюжеттің кейбір бөліктері "Демиург" эпизодымен ұқсас, ал әйел кейіпкері күлгілт-қоңыр және қара түсті киім киеді.
Аяқталмаған 2000 жылғы ойын
2000 жыл шамасында "The Collective" тағы бір сәтсіз әрекет жасады, оны GT Interactive басып шығару жоспарлаған. Ол сол кездегі Unreal Engine нұсқасын пайдаланды және "The Collective" компаниясының бұрынғы ойыны "Star Trek: Deep Space Nine: The Fallen" сияқты 3D үшінші тұлғадан ойналатын экшн ойын болды. Дамыту процесінде ойын тоқтатылып, жоба жоғалып кетті, оның бар екендігінің жалғыз куәсі – дайындық кезеңінде түсірілген бірнеше скриншот қана қалды.
Тірі эпизодты қайта жүктеу
2018 жылдың маусым айында Джефф Дэвис пен Гейл Энн Хёрд атқарушы продюсерлер ретінде MTV арнасында көркем фильм түріндегі телесериалды қайта жаңарту жұмыстары жүргізіліп жатқаны хабарланды. 2021 жылдың қыркүйегінде Дэвис MTV Entertainment Studios-пен жасасқан жаңа келісім аясында Paramount+ арнасында көркем фильм түріндегі телесериалды қайта жаңарту жұмыстары жүргізіліп жатқаны хабарланды. Дэвис шоураннер болып, пилоттық эпизодты өзі режиссерлік етеді. 2023 жылдың басында Дэвис алғашқы екі эпизодтың жазылғанын, оларды өзі түсіруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді.