Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Флаг-Фен, Англиядағы Питербороның шығысында орналасқан, қола дәуіріне жататын және шамамен 3500 жыл бұрын салынған археологиялық ескерткіш. Ол бес өте ұзын қатарға тізілген 60 000-нан астам ағаштан тұрады, бұл ылғалды батпақты жерлер арқылы 1 шақырымға жуық ағаш жол құрайды. Құрылыстың ортасында шағын арал пайда болған. Осы аралмен байланысты табылған заттар ғалымдарды оның діни маңызы болған деген қорытындыға жеткізді. Археологиялық жұмыстар 1982 жылы Фенгатеден шығысқа қарай 800 метр қашықтықта басталды. Флаг-Фен қазір Үлкен Фендер музейлік серіктестігінің бір бөлігі. Онда келушілер орталығы салынды және кейбір аймақтар, соның ішінде темір дәуіріне тән дөңгелек үйлер қайта жаңартылды.
Flag Fen, east of Peterborough, England, is a Bronze Age site which was constructed about 3500 years ago and consists of more than 60,000 timbers arranged in five very long rows, creating a wooden causeway (around 1 km long) across the wet fenland. Part way across the structure a small island was formed. Items associated with it have led scholars to conclude that the island was of religious significance. Archaeological work began in 1982 at the site, which is located 800 m (0.5 miles) east of Fengate. Flag Fen is now part of the Greater Fens Museum Partnership. A visitor centre has been constructed on site and some areas have been reconstructed, including a typical Iron Age roundhouse dwelling.
Құрылыс
Неолиттік дәуірдегі жол бір кезде археологтар "Флаг-Фен алқабы" деп атаған аймақтан өтіп, "Фенгейт" деп белгілі құрғақ жерге дейін созылған. Алқап – Феннің батыс жағасындағы көлемі шағын, жазық жердің бір бөлігі. Дендрохронологиялық талдау (ағаш сақиналарын зерттеу арқылы тіреулердің жасын анықтау) құрылыстың әртүрлі кезеңдерінің б.з.д. 1365 және 967 жылдар аралығында салынғанын көрсетті. Табылған заттардың ішінде семсерлер, найза ұштары, "алтын сырғалар, кішкентай инелер мен брошкалар" бар. Басқа да табылған заттарға бұл аймақта бұрын кездеспеген, кішкентай, жылтыратылған ақ тастар кірді, бұл олардың мақсатты түрде жиналып, осы жерге әкелінгенін және қойылғанын көрсетеді. 1200 жылдан астам уақыт бойы жиналған заттардың мөлшері, түрі және орналасуы, осы орынның "кем дегенде бір қыры" діни мақсаттағы ескерткіш болған деген теорияны қолдайды. Б.з.д. 10 ғасырында жер беті қазіргіден әлдеқайда төмен болды және күзгі қалдықтар Фен бетіне қосылғанда жылына шамамен 1 мм (0,039 дюйм) көтерілді. Ерте рим дәуірінде құрылымның көп бөлігі жабылып, сақталды. 2012 жылы DigVentures әлемдегі алғашқы жеке қаржыландырылатын қазба жұмыстарын жүргізіп, Flag Fen-де үш апталық қазба жұмыстарын жүргізу үшін 30 000 фунт стерлинг жинады. 1995 жылы "Англия мұрасы" қаржылаған ірі қазба жұмыстары аяқталғаннан бері келушілер саны 50%-ға төмендеді. Жобаның мақсаты – мұра нысанын қайта жаңғырту, сонымен бірге суға батқан ағаштарды сақтау туралы толық ғылыми ақпарат беру болды. Жобаға 11 елден 250-ге жуық адам қатысты, оларға ғылыми зерттеулерге көмектесу үшін Британ мұражайы, Дарем университеті, Бирмингем университеті, Йорк археологиялық сенімі, Лондон университеті колледжі және Англия мұрасының серіктес командалары қолдау көрсетті. 130 адам қазба алаңында археологиялық техниканы үйренді, ал келушілер саны өткен жылмен салыстырғанда 29%-ға өсті. Франсис Прайор бұл бастаманы қолдап, кейін былай деп жазды: "Бақытымызға орай, бұл жұмыс істеген тәжірибе болды: қатысушылар жақсы уақыт өткізді, ал археология өте жоғары деңгейде кәсіби түрде қазылып алынды".
A Neolithic trackway once ran across what archaeologists have termed the "Flag Fen Basin", from a dry land area known as Fengate The basin is an embayment of low lying land on the western margins of the Fens. Dendrochronological analysis (dating of the posts by studying tree rings) led to an estimated date for the various stages of construction of between 1365 and 967 BC. including swords, spearheads, 'gold earrings, tiny pins and brooches'. Other finds included small, polished, white stones of a type not known in the area, indicating that they had been intentionally collected and transported to and placed at the site. The amount, type, and placement of deposits, which continued for more than 1,200 years, support the theory that 'at least one facet of the site' was a role as a 'religious monument'. In the 10th century BC the ground level was much lower than today, increasing around 1 mm (0.039 inches) per year as autumnal debris was added to the surface of the fens. By the early Roman period most of the structure was covered and preserved. In 2012 DigVentures ran the world's first crowdfunded excavation, raising £30,000 to enable a three week excavation at Flag Fen. The site had experienced a 50% decline in visitors since the large scale English Heritage funded excavations had finished in 1995. The project's remit was to help revitalise the heritage attraction whilst providing detailed scientific information on the preservation of the waterlogged timbers. The project involved around 250 members of the public from 11 countries, supported by a specialist team including partners from the British Museum, Durham University, Birmingham University, York Archaeological Trust, University College London and English Heritage to assist in the scientific investigations. 130 members of public received hands on training in archaeological techniques on site and visitor numbers increased by 29% from the previous year. Francis Pryor was supportive of the initiative and wrote afterwards: "happily, it was an experiment that worked: the participants had a good time, and the archaeology was professionally excavated, to a very high standard."
Сақтау
Флаг-Фендегі археологиялық жұмыстар жалғасуда. Прайор бұған 2005 жылы Tempus баспасында жарық көрген осы ескерткіштегі үшінші кітабымен толықтырды. "Флаг-Фен: тарихқа дейінгі ландшафттың өмірі мен өлімі" деп аталатын бұл кітапты ол өзінің 1991 жылғы жұмысының "маңызды жаңа редакциясы" деп атады, мысалы, бұрынғы "көлді елді мекен" тұжырымын қабылдамайды.
Archaeological work at Flag Fen is ongoing. Pryor has followed this with a third book on the site, published by Tempus in 2005. Entitled Flag Fen: Life and Death of a Prehistoric Landscape, it is what he has described as a "major revision" of his 1991 work, for instance repudiating his earlier "lake village" concept.
Шаруашылықты жүргізу
Флаг-Феннен оңтүстікке қарай шамамен 2 км жерде Мыс дәуіріне жататын Маст Фарм қонысы орналасқан. Сол жерден табылған тікелей ағаштан жасалған қайықтар Флаг-Фенде сақталып, көрмеге қойылған.
Around 2 km south of Flag Fen is Must Farm Bronze Age settlement. Log boats recovered there are preserved and displayed at Flag Fen.
Жабайы табиғат
Флаг-Фенде түрлі орталардың болуына байланысты көптеген жануарлар мен өсімдіктер өседі, олардың ішінде кең жайылымдар, дәстүрлі басқарылатын қырлар мен орман, сондай-ақ тұщы сулы көл және каналдар бар.
Flag Fen is also home to an abundance of wildlife owing to the variety of habitats on the site, which includes extensive grassland, traditionally managed hedgerows and woodland and a freshwater mere and dyke.
"Бронза дәуірі" биоблитсі
2014 жылдың 2 тамызында Vivacity ұйымдастырған BioBlitz шарасында 190 түр анықталды, оның ішінде 53 лишай, сондай-ақ қорғауға алынған еуропалық су құсқұйрығы мен сарай құсқұйрығы. Іс-шара аясында Жойылып бара жатқан түрлерге көмектесетін халықтық қор баяндама жасады, ал 3000 жыл бұрын болған сұр қасқыр, қоңыр аю және еуразиялық су құсқұйрығы сияқты түрлерді көрсету үшін жабайы табиғат жолы қолданылды.
On 2 August 2014 a BioBlitz organised by Vivacity found 190 species, including 53 lichens and the endangered European water vole and barn owl. The event also included a talk by the People's Trust for Endangered Species and used a wildlife trail to highlight species that would have been present 3000 years ago, such as the grey wolf, brown bear and Eurasian beaver.
Медоу ұсыныстары
2014 жылы Buglife Питерборо қаласы бойынша жабайы гүлдердің шалғындарын құруға қол жеткізді, оның ішінде Флаг-Фенде дәстүрлі тәсілмен күтілетін сабан шалғыны да бар.
In 2014 Buglife was successful in a bid to create wild flower meadows across Peterborough, which will include a traditionally managed hay meadow at Flag Fen.