Кіріспе

Электр энергиясын түрлендіретін немесе реттейтін және оны жүктемеге жеткізетін электрондық құрылғы. Электр қуаты электр жүктемесіне электр энергиясын жеткізетін электр құрылғысы болып табылады. Электрмен жабдықтаудың негізгі мақсаты – электр тогын көзден қажетті кернеуге, ток күшіне және жиілікке түрлендіру. Осы себепті, электрмен жабдықтау құрылғылары кейде электр энергиясын түрлендіргіштер деп аталады. Кейбір электрмен жабдықтау құрылғылары жеке тұрған жабдықтар болып табылады, ал кейбіреулері олар қуаттандыратын құрылғылардың ішіне орнатылған. Мысалы, үстелдік компьютерлер мен тұтыну электроникасы құрылғыларындағы электрмен жабдықтау құрылғыларын қарастыруға болады. Электрмен жабдықтаудың басқа да функцияларына жүктемеден алынатын токты қауіпсіз деңгейге дейін шектеу, электрлік ақаулық жағдайында токты тоқтату, электрондық шудың немесе кернеудің жүктемеге жетуіне жол бермей, қуатты тұрақтандыру, қуат коэффициентін түзету және энергияны сақтау (көз қуаты уақытша тоқтатылған жағдайда жүктемені қуаттандыруды қамтамасыз ету, үзіліссіз қуат көзі) жатады. Барлық электрмен жабдықтау құрылғыларында қуат кіріс қосылымы (көзден электр тогы түсетін жер) және бір немесе бірнеше қуат шығыс қосылымы (немесе жүктемеге ток жеткізетін рельс) болады. Көз қуаты электр желісінен (мысалы, электр розеткасынан), энергия сақтау құрылғыларынан (батареялар немесе отын ұяшықтары), генераторлардан немесе альтернаторлардан, күн энергиясын түрлендіргіштерден немесе басқа электрмен жабдықтау құрылғыларынан алынуы мүмкін. Кіріс және шығыс әдетте сымдық тізбектер арқылы қосылады, бірақ кейбір электрмен жабдықтау құрылғылары сымсыз энергия беруді қолданып, сымсыз қосылыстарсыз жүктемелерді қуаттандырады. Сондай-ақ, кейбір электрмен жабдықтау құрылғыларында сыртқы бақылау және басқару сияқты функциялар үшін қосымша кіріс және шығыс түрлері болуы мүмкін.

Функционалды

Электр қуаттандыру құрылғылары әр түрлі жолмен жіктеледі, оның ішінде функционалдық ерекшеліктері бойынша. Мысалы, реттелген қуат көзі – жүктеме тогы немесе кіріс кернеуінің өзгеруіне қарамастан, тұрақты шығыс кернеуін немесе тогын сақтайды. Керісінше, реттелмеген қуат көзінің шығысы кіріс кернеуі немесе жүктеме тогы өзгерген кезде айтарлықтай өзгеріп қана қоймай, тұрақсыз болуы мүмкін. Реттелетін қуат көздері шығыс кернеуін немесе токты механикалық басқару құралдарымен (мысалы, қуат көзінің алдыңғы панеліндегі тұтқалар) немесе басқару кірісі арқылы, немесе екеуінің де көмегімен бағдарламалауға мүмкіндік береді. Реттелген және реттелетін қуат көзі – бұл реттелетін және реттелген ерекшеліктерге ие құрылғы. Оқшауланған қуат көзінің шығыс қуаты кіріс қуатынан электрлік жағынан тәуелсіз болады; бұл басқа қуат көздерінен өзгеше, оларда кіріс және шығыс арасында ортақ байланыс болады.

Қаптама

Электр қуат көздері әртүрлі жолдармен жинақталады және оған сәйкес жіктеледі. Стационарлық қуат көзі – тізбекті сынау және әзірлеу сияқты қолдануларда қолданылатын жеке үстел құрылғысы. Ашық корпуссіз қуат көздері тек ішінара механикалық корпустан тұрады, кейде тек орнату базасынан ғана, олар көбінесе машиналарға немесе басқа жабдықтарға орнатылады. Ракеттік типтегі қуат көздері стандартты электрондық жабдықтар тіректеріне бекітілуі үшін арналған. Интеграцияланған қуат көзі – жүктемемен бірдей басылған схемалық платамен бөлісілетін қуат көзі. Сыртқы қуат көзі, айнымалы ток адаптері немесе қуат блогы – қабырға розеткасына қосылатын жүктеменің айнымалы ток сымында орналасқан қуат көзі; қабырғаға қосылатын қуат көзі – розетканың өзіне біріктірілген сыртқы қуат көзі. Бұлар тұтынушы электроникасында қауіпсіздігі үшін танымал; қауіпті 120 немесе 240 вольт желілік кернеу құрылғы корпусына түспес бұрын қауіпсіз кернеуге түрлендіріледі.

Қуаттылықпен айырбастау әдісі

Электр қуат көздерін негізінен желілік және импульстік типтерге бөлуге болады. Желілік қуат түрлендіргіштері кіріс қуатын тікелей өңдейді, ал барлық активті қуат түрлендіру компоненттері сызықтық жұмыс режимінде жұмыс істейді. Импульстік қуат түрлендіргіштерінде кіріс қуаты өңдеуден бұрын, негізінен сызықтық емес режимдерде жұмыс істейтін компоненттер (мысалы, көп бөлігін тоқтату немесе қанығу режимінде өткізетін транзисторлар) арқылы айнымалы токқа немесе тұрақты ток импульстарына түрлендіріледі. Компоненттер сызықтық режимінде жұмыс істегенде қуат "жоғалады" (жылуға айналады), сондықтан импульстік түрлендіргіштер желілік түрлендіргіштерге қарағанда тиімдірек, себебі олардың компоненттері сызықтық жұмыс режимінде аз уақыт өткізеді.

Ағымдағы токпен қоректендіру

Кезекті токтан тұрақты токқа қуат көзі кезекті ток кіріс кернеуімен жұмыс істейді және тұрақты ток шығыс кернеуін тудырады. Қолданыс талаптарына байланысты, шығыс кернеуінде кезекті ток кіріс кернеуінің жиілігімен және қуат көзінің жұмысымен байланысты, толқынды кернеу деп аталатын кезекті ток жиілік компоненттерінің көп немесе аз мөлшері болуы мүмкін. Тұрақты ток кіріс кернеуімен жұмыс істейтін тұрақты ток қуат көзі – DC-DC түрлендіргіш деп аталады. Бұл бөлім негізінен кезекті токтан тұрақты токқа түрлендіргішке назар аударады.

Сызықтық қуат көзі

Сызықтық қуат көзінде айнымалы ток кіріс кернеуі қуат трансформаторынан өтеді, содан кейін түзетіліп, сүзгіленеді, нәтижесінде тұрақты ток кернеуі алынады. Сүзгілеу, түзеткіш шығысындағы айнымалы ток желісінің жиілігінің амплитудасын азайтады және ол бір конденсатордай қарапайым немесе пи-сүзгідей күрделі болуы мүмкін. Электр жүктемесінің құбылмалылыққа төзімділігі қуат көзінен қамтамасыз етілуі тиіс сүзгілеудің ең аз деңгейін анықтайды. Кейбір қолдануларда құбылмалылыққа ешқандай мән берілмейді. Мысалы, кейбір аккумуляторларды зарядтау қолдануларында қуат көзі тек трансформатор мен диодтан тұрады, ал зарядтау тогын шектеу үшін қуат көзі шығысына қарапайым резистор орналастырылады.

Қосылған режимдегі қуат көзі

Коммутациялық режимдегі қуат көзінде (SMPS) айнымалы ток желісі тікелей түзетіліп, содан кейін тұрақты ток алу үшін сүзгіленеді. Нәтижесінде алынған тұрақты ток жоғары жиілікте электрондық коммутациялық схема арқылы қосылып, өшіріледі, осылайша жоғары жиілікті трансформатор немесе индуктор арқылы өтетін айнымалы ток пайда болады. Коммутациялау өте жоғары жиілікте (әдетте 10 кГц — 1 МГц) жүзеге асырылады, бұл желілік жиілікте жұмыс істейтін сызықтық қуат көздеріне қарағанда әлдеқайда кіші, жеңіл және арзан трансформаторлар мен сүзгі конденсаторларын пайдалануға мүмкіндік береді. Индуктор немесе трансформатордың екінші жағынан кейін жоғары жиілікті айнымалы ток түзетіліп, тұрақты ток шығыс кернеуін жасау үшін сүзгіленеді. Егер SMPS жеткілікті түрде оқшауланған жоғары жиілікті трансформаторды қолданса, шығыс желіден электрлік тұрғыдан оқшауланады; бұл мүмкіндік қауіпсіздік үшін маңызды. Коммутациялық режимдегі қуат көздері әдетте реттеледі, ал шығыс кернеуін тұрақты ұстау үшін қуат көзі жүктемеден тартылатын токты бақылайтын кері байланыс контроллерін пайдаланады. Қосу-өшіру циклының ұзақтығы қуат шығынының қажеттілігі артаған сайын ұзарады. SMPS көбінесе құрылғы мен пайдаланушыны зақымданудан қорғау үшін ток шектегіші немесе қысқа тұйықтау тізбегі сияқты қауіпсіздік мүмкіндіктерін қамтиды. Егер аномальды жоғары ток тартылуы анықталса, коммутациялық режимдегі қуат көзі бұл тікелей қысқа тұйықтау деп есептейді және зақым келтірмес бұрын өзін-өзі сөндіреді. Компьютерлік қуат көздері көбінесе аналық платаға қуаттың жақсы екенін көрсететін сигнал жібереді; бұл сигналдың болмауы аномальды қуат кернеулері болған кезде жұмыс істеуге кедеріс жасайды. Кейбір SMPS-тердің ең төменгі ток шығысының шегі бар. Олар белгілі бір қуат деңгейінен жоғары ғана шыға алады және одан төмен жұмыс істей алмайды. Жүктеме болмаған жағдайда қуатты кесу тізбегінің жиілігі өте жоғары жылдамдыққа жетеді, бұл оқшауланған трансформатордың Тесла катушкасы сияқты әрекет етуіне және нәтижесінде жоғары кернеулік қуат импульстарынан зақымдануға әкеледі. Қорғау тізбегі бар коммутациялық режимдегі қуат көздері қысқа уақытқа қосылуы мүмкін, бірақ жүктеме анықталмағанда сөніп қалады. Қуаттылығы өте төмен, мысалы, керамикалық қуат резисторы немесе 10 ваттты шамды қуат көзіне қосуға болады, бұл оның негізгі жүктемесіз жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Компьютерлерде қолданылатын коммутациялық режимдегі қуат көздері тарихи түрде төмен қуат факторына ие болды және желілік кедергілердің маңызды көзі болды (желідегі индукцияланған гармоникалар мен импульстарға байланысты). Қарапайым коммутациялық режимдегі қуат көздерінде кіріс сатысы желілік кернеудің толқын пішінін бұрмалауы мүмкін, бұл басқа жүктемелерге кері әсер етуі мүмкін (және басқа пайдаланушылар үшін қуат сапасының нашарлауына әкелуі мүмкін) және сымдар мен тарату жабдықтарында қажетсіз жылуды тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, пайдаланушылар төмен қуат факторымен жұмыс істегенде электр энергиясы үшін жоғары төлем төлейді. Бұл мәселелерді болдырмау үшін кейбір компьютерлік коммутациялық режимдегі қуат көздері қуат факторын түзетуді жүзеге асырады және желілік кедергілерді азайту үшін кіріс сүзгілерін немесе қосымша коммутациялық сатыларды қолдануы мүмкін.

Кэпацитивті (трансформаторсыз) қуат көзі

Капацитивті қуат көзі (трансформаторсыз қуат көзі) конденсатордың реактивтілігін пайдаланып, желілік кернеуді кішірек ауыспалы кернеуге дейін төмендетеді. Әдетте, нәтижесінде алынған төмендетілген ауыспалы кернеу түзетіліп, сүзгіленіп, тұрақты тікбұрышты шығыс кернеуін жасау үшін реттеледі. Шығыс кернеуі желіден оқшауланбағандықтан, адамдар мен құрылғыларды қауіпті жоғары кернеуден қорғау үшін қуат көзіне қосылған барлық нәрсе сенімді түрде оқшауланған болуы тиіс. Кернеуді төмендетуге арналған конденсатор толық желілік кернеуге төтеп беруге қабілетті болуы керек, сонымен қатар белгіленген шығыс кернеуінде максималды жүктеме тогын қолдау үшін жеткілікті сыйымдылыққа ие болуы керек. Бұл талаптардың жиынтығы осы типтегі қуат көздерінің қолданылуын төмен қуатты қолданулармен шектейді.

Сызықтық реттеуші

Сызықтық кернеу реттегішінің қызметі – өзгермелі тұрақты ток кернеуін тұрақты, көбінесе белгілі бір, төменгі тұрақты ток кернеуіне түрлендіру. Одан әрі, олар электрмен жабдықтауды және жүктемені артық токтан (шамадан тыс, құрылымды бұзуға әкелуі мүмкін токтан) қорғау үшін токты шектеу функциясын жиі қамтамасыз етеді. Көптеген қуат көздерінде тұрақты шығыс кернеуі қажет, бірақ көптеген энергия көздерінің кернеуі жүктеме кедергісінің өзгеруіне байланысты өзгеріп отырады. Сонымен қатар, егер энергия көзі реттелмеген тұрақты токпен жабдықталса, оның шығыс кернеуі кіріс кернеуінің өзгеруіне орай да өзгеріске түседі. Мұны болдырмау үшін кейбір қуат көздері кіріс кернеуі мен жүктеме кедергісінің құбылуына қарамастан, шығыс кернеуін тұрақты деңгейде ұстау үшін сызықтық кернеу реттегішін пайдаланады. Сызықтық реттегіштер шығыс кернеуіндегі толқындар мен шудың мөлшерін де азайта алады.

Ауа-күйі ауыспалы қуат көздері

АЖ қуат көзі әдетте қабырға розеткасынан (түйінді қуат желісі) кернеуді алады және оны қажетті деңгейге көтеру немесе төмендету үшін трансформаторды пайдаланады. Кейбір жағдайларда сүзгілеу де жүзеге асырылуы мүмкін. Кейде кіріс кернеуі шығыс кернеуімен бірдей болады, мұндай жағдайда бұл оқшаулағыш трансформатор деп аталады. Басқа АЖ қуат көзі трансформаторлары желілік оқшаулауды қамтамасыз етпейді, олар автотрансформаторлар деп аталады, ал айнымалы шығыс автотрансформаторы вариак деп танылады. Кейбір АЖ қуат көздері дерлік тұрақты ток беруге арналған, ал шығыс кернеуі жүктеменің кедергісіне байланысты өзгеруі мүмкін. Егер қуат көзі тұрақты ток болса (мысалы, автомобиль аккумуляторы), оны ауыспалы токқа түрлендіру үшін инвертор және көтергіш трансформатор қолданылуы мүмкін. Дизельдік немесе бензиндік қозғалтқышпен қуатталатын генератор (мысалы, құрылыс алаңында, автомобильде немесе қайықта, сондай-ақ төтенше жағдайлар үшін резервтік қуат беруде) портативті АЖ қуатын қамтамасыз ете алады, оның тогы шығыста тұрақты кернеуді қамтамасыз ету үшін реттегіш тізбегіне жіберіледі. АЖ қуатты түрлендірудің кейбір түрлері трансформаторсыз жүзеге асырылуы мүмкін. Егер шығыс және кіріс кернеулері бірдей болса және құрылғының басты мақсаты АЖ қуатын сүзгілеу болса, онда ол желілік кондиционер деп аталады. Егер құрылғы резервтік қуат беруге арналған болса, онда ол үзіліссіз қуат көзі деп аталады. Тізбек кернеуді көбейту топологиясымен тікелей АЖ қуатты көтеру үшін жасалуы мүмкін; бұрын мұндай қолданыс вакуумдық шамды АЖ/ТТ қабылдағышы болған. Қазіргі уақытта АЖ қуат көздерін бір фазалы және үш фазалы жүйелерге бөлуге болады. АЖ қуат көздерін кернеумен қатар жиілікті өзгерту үшін де пайдалануға болады, оларды өндірушілер өз өнімдерінің басқа елдерде қолдануға жарамдылығын тексеру үшін жиі қолданады. Мысалы, 230 В 50 Гц, 115 В 60 Гц немесе тіпті 400 Гц авиациялық сынақтар үшін.

Ауа-күйімен ауыстыратын адаптер

А.с. адаптері – А.с. желілік токқа қосылатын қуат көзі. А.с. адаптерлері "плаг-пакет" немесе "плаг-ин-адаптер" сияқты басқа да атаулармен, сондай-ақ "қабырғалық кекірек" сияқты сленг сөздермен де белгілі. А.с. адаптерлері әдетте бір А.с. немесе Т.с. шығысына ие, ол қатты сым арқылы жалғауышқа беріледі, бірақ кейбір адаптерлерде бір немесе бірнеше кабель арқылы берілетін бірнеше шығыстар болуы мүмкін. "Жалпыға ортақ" А.с. адаптерлері әртүрлі А.с. желілік кернеулерге бейімделу үшін ауыстырылатын кіріс коннекторларына ие. А.с. шығысы бар адаптерлер тек пассивті трансформатордан ғана тұруы мүмкін; ал Т.с. шығысы болған жағдайда адаптерлер азғантай диодтар мен конденсаторлардан тұратын трансформатордан немесе коммутациялық қуат көзі схемаларын қолдануы мүмкін. А.с. адаптерлері жүктемеге қосылмаған кезде де қуатты тұтынады (және электр және магниттік өрістерді тудырады); осы себепті оларды кейде "электр вампирі" деп атайды және оларды қосулы-өшірулі ету үшін қуат таспаларына қосуға болады.

Тоқтатылмас электрмен жабдықтау

Тоқтамасыз электрмен жабдықтау (UPS) бір мезгілде екі немесе одан көп көзден қуат алады. Ол әдетте тікелей айныма тоқ желісінен қуат алады, сонымен бірге сақтау батареясын зарядтайды. Желіде кез келген үзіліс немесе ақаулық болған жағдайда, батарея дереу жұмыс істейді, осылайша жүктемеге ешқандай үзіліс болмайды. Мұндағы "дереу" дегені – электр өткізгіштеріндегі электр жылдамдығы, ол жарық жылдамдығына жуық. Бұл анықтама маңызды, себебі жоғары жылдамдықты деректерді беру және байланыс қызметтері үздіксіз болуы керек, қызметтің тоқтауына жол болмайды. Кейбір өндірушілер 4 миллисекундты стандарттық уақыт ретінде пайдаланады. Бірақ жоғары жылдамдықты деректер үшін бір көзден екіншісіне ауысудың 4 мс уақыты да жеткіліксіз. Ауысу "алдымен үзіліс, содан кейін қосылу" әдісімен жасалуы тиіс. Осы талапқа сай келетін UPS құрылғысы "Шын UPS" немесе "Гибридті UPS" деп аталады. UPS қанша уақыт жұмыс істейтіні көбінесе батареяларға және генераторларға байланысты. Бұл уақыт 5-15 минуттан бастап сағаттарға, тіпті күндерге дейін созылуы мүмкін. Көптеген компьютерлік жүйелерде операторларға жүйені дұрыс жолмен өшіруге уақыт беру үшін батареяның қуаты жеткілікті. Басқа UPS жүйелері электр қуатының үзілуі кезінде қуат беру үшін ішкі жану қозғалтқышын немесе турбинаны пайдалана алады, ал батареяның жұмыс уақыты генератордың іске қосылуына кеткен уақытқа және қызмет көрсетілетін жабдықтың маңыздылығына байланысты болады. Мұндай жүйелер ауруханаларда, деректер орталықтарында, колл-орталықтарда, ұялы байланыс станцияларында және телефон станцияларында қолданылады.

Жоғары кернеулі электрмен жабдықтау

Жоғары кернеулі қуат көзі – жүздеген немесе мыңдаған вольт шығаратын құрылғы. Арка түзілуін, оқшаулаудың бұзылуын және адамның кездейсоқ тиюін болдырмайтын арнайы шығыс коннекторы қолданылады. 20 кВ-тан жоғары кернеуде жұмыс істейтін құрылғылар үшін әдетте Federal Standard коннекторлары қолданылады, бірақ төмен кернеуде басқа типтегі коннекторлар (мысалы, SHV коннекторы) да қолданылуы мүмкін. Кейбір жоғары кернеулі қуат көздері шығыс кернеуін басқару үшін пайдаланылатын аналогтық кіріс немесе цифрлық байланыс интерфейсімен жабдықталған. Жоғары кернеулі қуат көздері рентген генераторлары, электрондық микроскоптар, фокусталған иондық сәуле бағаналары сияқты құрылғыларда электрондық және иондық сәулелерді үдету және манипуляциялау үшін, сондай-ақ электрофорез және электростатика сияқты көптеген басқа да қолдануларда кеңінен қолданылады. Жоғары кернеулі қуат көздері әдетте кіріс энергиясының көп бөлігін қуат инверторына жұмсайды, ол өз кезегінде кернеуді көбейтушіге немесе жоғары айналым коэффициенті бар жоғары кернеулі трансформаторға немесе екеуіне де (әдетте трансформатордан кейін көбейтуші) жоғары кернеуді өндіру үшін басқарады. Жоғары кернеу арнайы коннектор арқылы қуат көзінен шығарылады және сонымен қатар төмен кернеулі схемалармен үйлесімді төмен кернеулі өлшеу сигналына айналдыратын кернеуді бөлу тізбегіне қосылады. Өлшеу сигналы инвертордың кіріс қуатын басқару арқылы жоғары кернеуді реттейтін жабық циклді контроллермен пайдаланылады, және ол сыртқы тізбектерге жоғары кернеуді бақылауға мүмкіндік беру үшін қуат көзінен шығарылуы мүмкін.

Биполярлы қуат көзі

Биполярлы қуат көзі кернеу/ток координаттық жазықтығының барлық төрт квадрантында жұмыс істейді, яғни реттеуді сақтау үшін қажетті оң және теріс кернеулер мен токтарды өндіреді. Егер оның шығысы төмен деңгейдегі аналогты сигналмен басқарылса, ол жоғары шығыс қуатымен және үздіксіз нөлдік өтулермен төмен өткізгіштіктің операциялық күшейткіші болып табылады. Мұндай қуат көздері ғылыми салаларда магниттік құрылғыларды қуатпен жабдықтау үшін кеңінен қолданылады.

Жылуды басқару

Электр жүйесінің қуат көзі жылуды бөліп шығаруға бейім. Тиімділік жоғары болған сайын, қуат көзі аз жылу тудырады. Қуат блогының жылуын басқарудың көптеген тәсілдері бар. Салқындату түрлері көбінесе екі санатқа бөлінеді: конвекция және өткізгіштік. Электрондық қуат көздерін салқындату үшін қолданылатын конвекция әдістеріне табиғи ауа ағыны, күшпен тудырылған ауа ағыны немесе басқа сұйық ағыны жатады. Ал өткізгіштікпен салқындатудың әдеттегі әдістеріне жылу таратушылар, суық пластиналар және жылу өткізгіш қосылыстар кіреді.

Ауыр жүктемеден қорғау

Электр қуат көздері көбінесе қысқа тұйықталудан немесе қуат көзіне зақым келтіретін немесе өрт тудыруы мүмкін болатын артық жүктемеден қорғаумен жабдылған. Сақтандырғыштар және автоматтық қосқыштар – артық жүктемеден қорғау үшін ең көп қолданылатын екі механизм. Сақтандырғышта ток тым көп болса, еріп кететін қысқа сым болады. Бұл қуат көзін жүктемеден ажыратады, ал жабдық артық жүктемеге себеп болған мәселе анықталғанға дейін және сақтандырғыш ауыстырылғанға дейін жұмыс істемейді. Кейбір қуат көздері сақтандырғыш ретінде орнатылған өте жұқа сымды пайдаланады. Қуат көздеріндегі сақтандырғыштарды соңғы пайдаланушы ауыстыра алады, бірақ тұтынушылық жабдықтағы сақтандырғыштарға қол жеткізу және ауыстыру үшін арнайы құралдар қажет болуы мүмкін. Автоматтық қосқышта схеманы өшіретін, қыздырып, иіліп, серіппеге түсетін элемент болады. Элемент салқындағаннан кейін және мәселе анықталғаннан кейін, автоматтық қосқышты қайта қосып, қуатты қалпына келтіруге болады. Кейбір қуат көздері сақтандырғыш орнына трансформатордың ішінде жылу кескішін пайдаланады. Бұл құрылғының үздіксіз бере алатын тогынан шектеулі уақытқа артық ток алуға мүмкіндік береді. Мұндай кескіштердің кейбіреулері өздігінен қалпына келеді, ал кейбіреулерін бір рет қана пайдалануға болады.

Ағымдағы шектеу

Кейбір қуат көздері артық жүктеме кезінде қуатты тоқтатудың орнына токты шектеуді пайдаланады. Токты шектеудің екі түрі бар: электрондық шектеу және кедергілік шектеу. Біріншісі зертханалық қуат көздерінде (PSU) көп кездеседі, екіншісі 3 ватттан төмен шығыс қуаты бар қуат көздерінде жиі қолданылады. Қайта оралмалы ток шектегіш шығыс тогын максималды қалыпты токтан әлдеқайда төменге дейін азайтады.

Қолданбалар

Электр қуат көздері көптеген электрондық құрылғылардың маңызды бөлігі болып табылады және осы себепті олар түрлі салаларда қолданылады. Бұл тізім қуат көздерінің көптеген қолданысқандағы шағын ғана мысалы.

Компьютерлер

Қазіргі заманғы компьютерлік қуат көзі – желілік қуаттан айнымалы токты бірнеше тұрақты ток кернеулеріне түрлендіретін коммутациялық қуат көзі. Бұл қуат көздері, құны, салмағы, тиімділігі және көлемі жағынан артықшылықтары болғандықтан, сызықтық қуат көздерін ығыстырды. Шығару кернеулерінің алуан түрлі жиынтығы әртүрлі ток тұтыну қажеттіліктерін де қамтиды.

Электрлік көліктер

Электр көліктері – электр энергиясын өндіру арқылы жұмыс істейтін көліктер. Жоғары кернеулі көлік батареясының қуатын түрлендіру үшін қуат көзі құрылғысы қажетті конструкцияның бір бөлігі болып табылады.

Дәнекерлеу

Аркалық дәнекерлеу металдарды балқыту арқылы біріктіру үшін электр энергиясын пайдаланады. Электр энергиясы дәнекерлеу қуат көзі арқылы беріледі және ол айнымалы (AC) немесе тұрақты (DC) ток болуы мүмкін. Аркалық дәнекерлеуге әдетте 100 мен 350 ампер аралығындағы жоғары ток қажет. Дәнекерлеудің кейбір түрлері 10 амперге дейін пайдалана алады, ал кейбір нүктелік дәнекерлеу қолданыстары өте қысқа мерзімге 60 000 амперге дейін ток қолдануы мүмкін. Дәнекерлеу қуат көздері бұрын трансформаторлар немесе генераторларды іске қосатын қозғалтқыштардан құралған, ал қазіргі заманғы дәнекерлеу жабдықтары жартылай өткізгіштерді пайдаланады және микропроцессорлық басқаруды қамтуы мүмкін.

Ұшақ

Коммерциялық және әскери авиациялық жүйелер энергияны қолданылатын кернеуге түрлендіру үшін DC-DC немесе AC/DC қуат көзіне қажет. Олар көбінесе салмақты азайту үшін 400 Гц жиілігінде жұмыс істейді.

Автоматтандыру

Бұл конвейерлер, құрастыру желілері, штрих-код оқығыштар, камералар, моторлар, сорғылар, жартылай дайын өнімдерді өндіру және тағы да басқаларды қамтиды.

Медициналық

Бұларға өкпе желдеткіштері, инфузиялық сорғылар, хирургиялық және стоматологиялық құралдар, диагностикалық бейнелеу аппаратурасы және төсектер жатады.